ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.82.1
एषा प्रथमतो वृत्तिर्द्वितीयां शृणु भारत ।
यः कश्चिद्वेदयेदर्थं राज्ञा रक्ष्यः स मानवः ॥ १२.८२.१ ॥
ಇದು ಮೊದಲ ನಡತೆ; ಭಾರತನೇ, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಕೇಳು. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ರಾಜನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.82.2
ह्रियमाणममात्येन भृत्यो वा यदि वा भृतः ।
यो राजकोशं नश्यन्तमाचक्षीत युधिष्ठिर ॥ १२.८२.२ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಅಥವಾ ಸೇವಕ ಅಥವಾ ಕೂಲಿಯಾಳು, ರಾಜಕೋಶವು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು.
12.82.3
श्रोतव्यमस्य च रहो रक्ष्यश्चामात्यतो भवेत् ।
अमात्या ह्यपहर्तारो भूयिष्ठं घ्नन्ति भारत ॥ १२.८२.३ ॥
ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು, ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಭಾರತನೇ, ಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಪಹರಿಸುವವರು, ಅವರು ಅನೇಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
12.82.4
राजकोशस्य गोप्तारं राजकोशविलोपकाः ।
समेत्य सर्वे बाधन्ते स विनश्यत्यरक्षितः ॥ १२.८२.४ ॥
ರಾಜಕೋಶದ ರಕ್ಷಕನನ್ನು, ರಾಜಕೋಶವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಪೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.82.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुनिः कालकवृक्षीयः कौसल्यं यदुवाच ह ॥ १२.८२.५ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕಾಲಕವೃಕ್ಷೀಯ ಮುನಿ ಕೋಸಲ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು.
12.82.6
कोसलानामाधिपत्यं संप्राप्तं क्षेमदर्शिनम् ।
मुनिः कालकवृक्षीय आजगोमेति नः श्रुतम् ॥ १२.८२.६ ॥
ಕೋಸಲರ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡುವ ರಾಜನಿಗೆ ಕಾಲಕವೃಕ್ಷೀಯ ಮುನಿ — ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
12.82.7
स काकं पञ्जरे बद्ध्वा विषयं क्षेमदर्शिनः ।
सर्वं पर्यचरद्युक्तः प्रवृत्त्यर्थी पुनः पुनः ॥ १२.८२.७ ॥
ಅವನು ಕಾಗೆಯನ್ನು ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ, ಕ್ಷೇಮದರ್ಶಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಿದನು; ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು.
12.82.8
अधीये वायसीं विद्यां शंसन्ति मम वायसाः ।
अनागतमतीतं च यच्च संप्रति वर्तते ॥ १२.८२.८ ॥
ನಾನು ಕಾಗೆಗಳ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ; ಕಾಗೆಗಳು ನನಗೆ ಭವಿಷ್ಯ, ಭೂತ ಮತ್ತು ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
12.82.9
इति राष्ट्रे परिपतन्बहुभिः पुरुषैः सह ।
सर्वेषां राजयुक्तानां दुष्कृतं परिदृष्टवान् ॥ १२.८२.९ ॥
ಹೀಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ, ರಾಜಸೇವಕರೆಲ್ಲರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು.
12.82.10
स बुद्ध्वा तस्य राष्ट्रस्य व्यवसायं हि सर्वशः ।
राजयुक्तापचारांश्च सर्वान्बुद्ध्वा ततस्ततः ॥ १२.८२.१० ॥
ಅವನು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು; ರಾಜಸೇವಕರ ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಂತರ ನಂತರ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.
12.82.11
ततः स काकमादाय राजानं द्रष्टुमागमत् ।
सर्वज्ञोऽस्मीति वचनं ब्रुवाणः संशितव्रतः ॥ १२.८२.११ ॥
ಆಗ ಅವನು ಕಾಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು; 'ನಾನು ಸರ್ವಜ್ಞನು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ದೃಢ ವ್ರತವುಳ್ಳವನಾಗಿ.
12.82.12
स स्म कौसल्यमागम्य राजामात्यमलंकृतम् ।
प्राह काकस्य वचनादमुत्रेदं त्वया कृतम् ॥ १२.८२.१२ ॥
ಅವನು ಕೌಸಲ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅಲಂಕೃತನಾದ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಕಾಗೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.'
12.82.13
असौ चासौ च जानीते राजकेशस्त्वया हृतः ।
एवमाख्याति काकोऽयं तच्छीघ्रमनुगम्यताम् ॥ १२.८२.१३ ॥
ಇವನೂ ಅವನೂ ರಾಜಕೋಶವನ್ನು ನೀನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದೆಂದು ಬಲ್ಲರು. ಹೀಗೆ ಈ ಕಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ.
12.82.14
तथाऽन्यानपि स प्राह राजकोशहरांस्तदा ।
न चास्य वचनं किंचिदनृतं श्रूयते क्वचित् ॥ १२.८२.१४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಆಗ ರಾಜಕೋಶವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಇತರರನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸುಳ್ಳು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.82.15
तेन विप्रकृताः सर्वे राजयुक्ताः कुरूद्वह ।
तमतिक्रम्य सुप्तं तु निशि काकमपोथयन् ॥ १२.८२.१५ ॥
ಅವನಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಸೇವಕರೂ ಅವಮಾನಿತರಾದರು, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಡೆದರು.
12.82.16
वायसं तु विनिर्भिन्नं दृष्ट्वा वाणेन पञ्जरे ।
पूर्वाह्णे ब्राह्मणो वाक्यं क्षेमदर्शिनमब्रवीत् ॥ १२.८२.१६ ॥
ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಬಾಣದಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕಾಣುವವನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.82.17
राजंस्त्वामभयं याचे प्रभुं प्राणधनेश्वरम् ।
अनुज्ञातस्त्वया ब्रूयां वचनं भवतो हितम् ॥ १२.८२.१७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧನದ ಒಡೆಯನಾದ ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಅಭಯವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಿನಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.82.18
मित्रार्थमभिसंतप्तो भक्त्या सर्वात्मनाऽऽगतः ।
ह्रियन्ते हि महार्थाश्च पुरुषे विक्रमत्यपि ॥ १२.८२.१८ ॥
ಸ್ನೇಹಿತನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಾತ್ಮದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಿದರೂ ಮಹತ್ತರ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
12.82.19
संबुबोधयिषुर्मित्रं सदश्वमिव सारथिः ।
अतिमन्युप्रसक्तो हि प्रसह्य हितकारणात् ॥ १२.८२.१९ ॥
ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಲು ಬಯಸುವವನು, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಸಾರಥಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ, ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನನ್ನು ಅವನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಲದಿಂದಾದರೂ ತಿದ್ದಬೇಕು.
12.82.20
तथाविधस्य सुहृदा क्षन्तव्यं संविजानता ।
ऐश्वर्यमिच्छता नित्यं पुरुषेण बुभूषता ॥ १२.८२.२० ॥
ಇಂತಹವನನ್ನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಗೆಳೆಯನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ಸದಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಶಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
12.82.21
तं राजा प्रत्युवाचेदं यत्किंचिन्मां भवान्वदेत् ।
कस्मादहं न क्षमेयमाकाङ्क्षन्नात्मनो हितम् ॥ १२.८२.२१ ॥
ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನೀನು ನನಗೆ ಏನೇ ಹೇಳಿದರೂ, ನನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾನು ಏಕೆ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು?'
12.82.22
ब्राह्मण प्रतिजाने ते प्रब्रूहि यदिहेच्छसि ।
करिष्यामि हि ते वाक्यं यन्मां विप्र प्रवक्ष्यसि ॥ १२.८२.२२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿನಗೆ ಮಾತು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳು. ವಿಪ್ರನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಖಂಡಿತ ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.82.23
विद्वान्नयानपायांश्च भयाख्यातॄन्भयानि च ।
भक्त्या वृत्तिं समाख्यातुं भवतोऽन्तिकमागतः ॥ १२.८२.२३ ॥
ನೀತಿಯ ಲಾಭ-ಹಾನಿಗಳನ್ನು, ಭಯಗಳನ್ನು ಸಾರುವವರನ್ನು, ಭಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
12.82.24
प्रागेवोक्तं तु दोषोऽयमाचार्यैर्नृपसेवनम् ।
अगतेः कुगतिर्ह्येषा या राज्ञा सहजीविका ॥ १२.८२.२४ ॥
ಆಚಾರ್ಯರು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ದೋಷ; ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಇದು ದುರ್ಗತಿ; ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಹಾಗೆಯೇ.
12.82.25
आशीविषैश्च तस्याहुः संगमं यस्य राजभिः ।
बहुमित्रांश्च राजानो बह्वभित्रास्तथैव च ॥ १२.८२.२५ ॥
ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗ ಇರುವವನ ಸಂಗ ವಿಷಸರ್ಪಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಜರಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರೂ ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.
12.82.26
तेभ्यः सर्वेभ्य एवाहुर्भयं राजोपजीविनाम् ।
तथाऽस्य राजतो राजन्मुहुर्तादागतं भयम् ॥ १२.८२.२६ ॥
ರಾಜನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುವವರಿಗೆ ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದಲೇ ಭಯ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಅದೇ ರೀತಿ ಅವನಿಗೆ ರಾಜನಿಂದಲೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭಯ ಬಂದೊದಗುತ್ತದೆ.
12.82.27
नैकान्तेनाप्रमादो हि शक्यः कर्तुं महीपतौ ।
न तु प्रमादः कर्तव्यः कथंचिद्भूतिमिच्छता ॥ १२.८२.२७ ॥
ರಾಜನ ಬಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ತೋರಬಾರದು.
12.82.28
प्रमादात्स्खलते बुद्धिः स्खलतो नास्ति जीवितम् ।
अग्निं दीप्तमिवासीदेद्राजानप्नुपशिक्षितः ॥ १२.८२.२८ ॥
ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಜಾರುತ್ತದೆ; ಜಾರಿದವನಿಗೆ ಜೀವನವಿಲ್ಲ. ರಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವನು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ ರಾಜನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು.
12.82.29
आशीविषमिव क्रुद्धं प्रभुं प्राणधनेश्वरम् ।
यत्नेनोपचरेन्नित्यं नाहमस्मीति मानवः ॥ १२.८२.२९ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಷಸರ್ಪದಂತೆ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧನದ ಒಡೆಯನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು, 'ನಾನು ಏನೂ ಅಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಯತ್ನದಿಂದ ಸದಾ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
12.82.30
दुर्व्याहृताच्छङ्कमानो दुःस्थिताद्दुरनुष्ठितात् ।
दुरासदाद्दुर्वृजिनादिङ्गिताद्ध्यायितादपि ॥ १२.८२.३० ॥
ಕೆಟ್ಟ ಮಾತು, ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ, ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆ, ಸಮೀಪಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ದುಷ್ಟತೆ, ಸೂಚನೆ, ಹಾಗೂ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದಲೂ ಭಯಪಡುತ್ತ (ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು).
12.82.31
देवतेव हि सर्वार्थान्कुर्याद्राजा प्रसादितः ।
वैश्वानर इव क्रुद्धः समूलमपि निर्दहेत् ॥ १२.८२.३१ ॥
ರಾಜನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ದೇವತೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು; ಕ್ರುದ್ಧನಾದರೆ ವೈಶ್ವಾನರ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಬೇರುಸಹಿತ ಸುಡಬಲ್ಲನು.
12.82.32
इति राजन्यमः प्राह वर्तते च तथैव तत् ।
अथ भूयांसमेवार्थं करिष्यामि पुनः पुनः ॥ १२.८२.३२ ॥
ಹೀಗೆ ರಾಜನ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: 'ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಈಗ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.'
12.82.33
ददात्यत्मद्विधोऽऽमात्यो बुद्धिसाहाय्यमापदि ।
वायसस्त्वेष मे राजन्नन्तकायाभिसंहितः ॥ १२.८२.३३ ॥
ನನ್ನಂತಹ ಮಂತ್ರಿ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನೇ, ಈ ಕಾಗೆಯು ನನಗಾಗಿ ಯಮನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.82.34
न च मेऽत्र भवान्गर्ह्यो न च येषां भवान्प्रियः ।
हिताहितांस्तु बुद्ध्येथा मापरोक्षमतिर्भव ॥ १२.८२.३४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ನನಗೆ ನಿಂದ್ಯರಲ್ಲ, ನೀವು ಪ್ರಿಯರಾದವರೂ ನಿಂದ್ಯರಲ್ಲ. ಹಿತಾಹಿತವನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಕಾಣದ್ದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರಾಗಬೇಡಿ.
12.82.35
ये त्वादानपरा एव वसन्ति भवतो गृहे ।
अभूतिकामा भूतानां तादृशैर्मेऽभिसंहितम् ॥ १२.८२.३५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಕೇವಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವರು; ಅಂಥವರಿಂದ ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಇದು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.82.36
यो वा भवद्विनाशेन राज्यमिच्छत्यनन्तरम् ।
आन्तरैराभेसंधाय राजन्सिद्ध्यति नान्यथा ॥ १२.८२.३६ ॥
ನಿಮ್ಮ ನಾಶದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಒಳಗಿನವರೊಂದಿಗೆ ಒಳಸಂಚು ಮಾಡಿ, ರಾಜನೇ, ಸಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ.
12.82.37
तेषामहं भयाद्राजन्गमिष्याम्यन्यमाश्रमम् ।
तैर्हि मे संधितो बाणः काके निपतितः प्रभो ॥ १२.८२.३७ ॥
ರಾಜನೇ, ಅವರ ಭಯದಿಂದ ನಾನು ಬೇರೊಂದು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಅವರಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಹೂಡಿದ ಬಾಣ ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು, ಪ್ರಭು.
12.82.38
छझना मम काकश्च गमितो यमसादनम् ।
दृष्टं ह्येतन्मया राजंस्तपोदीर्घेन चक्षुषा ॥ १२.८२.३८ ॥
ವಂಚನೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಕಾಗೆಯೂ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕಂಡೆ.
12.82.39
बहुनक्रझषग्राहां तिमिंगिलगणैर्युताम् ।
काकेन वालिशेनेमामतार्षमहमापगाम् ॥ १२.८२.३९ ॥
ಅನೇಕ ಮೊಸಳೆ, ಮೀನು, ಶಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ನದಿಯನ್ನು ಆ ಮೂರ್ಖ ಕಾಗೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ದಾಟಿದೆ.
12.82.40
स्थाण्वश्मकण्टकवर्तीं सिंह व्याघ्रसमाकुलाम् ।
दुरासदां दुष्प्रसहां गुहां हैमवतीमिव। ॥ १२.८२.४० ॥
ಕಂಬಗಳು, ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವ ದಾರಿಯುಳ್ಳ, ಸಿಂಹ ಹುಲಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸಮೀಪಿಸಲಾಗದ, ಸಹಿಸಲಾಗದ, ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಹೆಯಂತೆ.
12.82.41
अग्निना तामसं दुर्गं नौभिराप्यं च गम्यते ।
राजदुर्गावतरणे नोपायं पण्डिता विदुः ॥ १२.८२.४१ ॥
ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕತ್ತಲ ದುರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಲಾಗುತ್ತದೆ, ದೋಣಿಗಳಿಂದ ನೀರುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ರಾಜದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿಯರು.
12.82.42
गहनं भवतो राज्यमन्धकारं तमोन्वितम् ।
नेह विश्वसितुं शक्यं भवताऽपि कुतो मया ॥ १२.८२.४२ ॥
ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಗಹನವಾದದ್ದು, ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಂಬುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ — ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ನಂಬಲಾಗದು, ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಂಬುವುದು?
12.82.43
अतो नायं शुभो वासस्तुल्ये सदसती इह ।
वधो ह्येवात्र सुकृते दुष्कृते न च संशयः ॥ १२.८२.४३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ ಸಮಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ವಾಸವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಕೃತಿಗೂ ದುಷ್ಕೃತಿಗೂ ಮರಣವೇ ಖಂಡಿತ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.82.44
न्यायतो दुष्कृते घातः सुकृते न कथनम् ।
नेह युक्तं स्थिरं स्थातुं जवेनैवाव्रजेद्वुधः ॥ १२.८२.४४ ॥
ನ್ಯಾಯದಂತೆ ದುಷ್ಕೃತಿಗೆ ಘಾತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ; ಬುದ್ಧಿವಂತನು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋಗಬೇಕು.
12.82.45
सीता नाम नदी राजन्प्लवो यस्यां निमज्जति ।
तयोपमामिमां मन्ये वागुरां सर्वधातिनीम् ॥ १२.८२.४५ ॥
ರಾಜನೇ, ಸೀತಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನದಿ ಇದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪವೂ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಉಪಮಿಸುತ್ತೇನೆ — ಇದು ಸರ್ವನಾಶಕ ಬಲೆ.
12.82.46
मधुप्रपातो हि भवान्भोजनं विषसंयुतम् ।
असतामिव ते भावो वर्तते न सतामिव ॥ १२.८२.४६ ॥
ನೀನು ಜೇನಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನಂತೆ; ನಿನ್ನ ಊಟ ವಿಷಮಿಶ್ರಿತ. ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಅಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಇದೆ, ಸತ್ಪುರುಷರಂತಲ್ಲ.
12.82.47
आशीविषैः परिवृतः कूपस्त्वमसि पार्थिव ॥ १२.८२.४७ ॥
ರಾಜನೇ, ನೀನು ವಿಷಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಬಾವಿಯಂತಿರುವೆ.
12.82.48
दुर्गतीर्था बृहत्कूला कावेरी चोरसंयुता ।
नदी मधुरपानीया यथा राजंस्तथा भवान्।
श्वगृध्रगोमायुयुतो राजहंससमो ह्यसि ॥ १२.८२.४८ ॥
ಕಷ್ಟದ ಹಾದಿಗಳು, ದೊಡ್ಡ ತೀರಗಳಿರುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಂತೆ, ಸಿಹಿನೀರಿನ ನದಿಯಂತೆ, ರಾಜನೇ, ನೀನಿರುವೆ; ನಾಯಿ, ರಣಹದ್ದು, ನರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ನೀನು ರಾಜಹಂಸದಂತೆ ಇರುವೆ.
12.82.49
यथाऽऽश्रित्य महावृक्षं कक्षः संवर्धते महान् ।
ततस्तं संवृणोत्येव तमतीत्य च वर्धते ॥ १२.८२.४९ ॥
ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಪೊದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದು ಆ ಮರವನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಮೀರಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
12.82.50
तेनैवोग्रेन्धनेनैनं दावो दहति दारुणः ।
तथोपमा ह्यमात्यास्ते राजंस्तान्परिशोधय ॥ १२.८२.५० ॥
ಅದೇ ಉಗ್ರ ಇಂಧನದಿಂದ ಭಯಂಕರ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅದನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ರಾಜನೇ, ಆ ಅಮಾತ್ಯರು ಉಪಮೆಯಂತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು.
12.82.51
त्वया चैव कृता राजन्भवता परिपालिताः ।
भवन्तं पर्यवज्ञाय जिघांसन्ति भवत्प्रियम् ॥ १२.८२.५१ ॥
ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಅವರು ರೂಪುಗೊಂಡರು, ರಾಜನೇ, ನೀನೇ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದೆ; ಆದರೂ ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
12.82.52
उषितं शङ्कमानेन प्रमादं परिरक्षता ।
अन्तः सर्प इवागारे वीरपत्न्या इवालये।
शीलं जिज्ञासमानेन राज्ञः साहसजीविनः ॥ १२.८२.५२ ॥
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವು ಇದ್ದಂತೆ, ಅಥವಾ ವೀರನ ಹೆಂಡತಿಯ ಮನೆಯಂತೆ, ಸಂದೇಹದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಯುತ್ತಾ ವಾಸಿಸಿ — ಸಾಹಸದಿಂದ ಬದುಕುವ ರಾಜನ ಶೀಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾ.
12.82.53
कच्चिज्जितेन्द्रियो राजा कच्चिदस्यान्तरा जिताः ।
कच्चिदेषां प्रियो राजा कच्चिद्राज्ञः प्रियाः प्रजाः ॥ १२.८२.५३ ॥
ರಾಜನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಅವನ ಒಳಶತ್ರುಗಳು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಯೇ? ರಾಜನು ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೇ? ಪ್ರಜೆಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಿಯರೇ?
12.82.54
विजिज्ञासुरिह प्राप्तस्तवाहं राजसत्तम ।
तस्य मे रोचते राजन्क्षुधितस्येव भोजनम् ॥ १२.८२.५४ ॥
ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜನೇ, ಅದು ನನಗೆ ಹಸಿದವನಿಗೆ ಊಟ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
12.82.55
अमात्या मे न रोचन्ते वितृष्णस्य यथोदकम् ।
भवतोऽर्थकृदित्येवं मयि ते दोषमादधन्।
विद्यते कारणं नान्यदिति मे नात्र संशयः ॥ १२.८२.५५ ॥
ನನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬಾಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ನೀರು ಇಷ್ಟವಾಗದಂತೆ. ನಿಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದೋಷ ಹೊರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.82.56
न हि तेषामहं द्रोग्धा तत्तेषां द्रोहवद्गतम् ।
अरेर्हि दुर्हृदाद्भेयं भग्नपृष्ठादिवोरगात् ॥ १२.८२.५६ ॥
ನಾನು ಅವರಿಗೆ ದ್ರೋಹಿಯಲ್ಲ; ಅವರ ದ್ರೋಹವು ಅವರಿಗೇ ಬಂದಂತಾಗಿದೆ. ಶತ್ರುವಿನಿಂದ, ದುಷ್ಟಹೃದಯನಿಂದ ಭಯಪಡಬೇಕು, ಬೆನ್ನು ಮುರಿದ ಹಾವಿನಿಂದ ಭಯಪಡುವಂತೆ.
12.82.57
भूयसा परिहारेण सत्कारेण च भूयसा ।
पूजितो ब्राह्मणश्रेष्ठ भूयो वस गृहे मम ॥ १२.८२.५७ ॥
ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಸತ್ಕಾರದಿಂದ ಪೂಜಿತರಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ.
12.82.58
ये त्वां ब्राह्मण नेच्छन्ति ते न वत्स्यन्ति मे गृहे ।
भवतैव हि तज्ज्ञेयं यत्तदेषामनन्तरम् ॥ १२.८२.५८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಯಸದವರು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬಳಿಕ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.82.59
यथा स्यात्सुधृतो दण्डो यथा च सुकृतं कृतम् ।
तथा समीक्ष्य भगवञ्श्रेयसे विनियुङ्क्ष्व माम् ॥ १२.८२.५९ ॥
ದಂಡವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ, ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯದು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಭಗವನ್, ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ.
12.82.60
अदर्शयन्निमं दोषमेकैकं दुर्बलं कुरु ।
ततः कारणमाज्ञाय पुरुषंपुरुषं जहि।
एकदोषा हि बहवो मृद्गीयुरपि कण्टकान् ॥ १२.८२.६० ॥
ಈ ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸು. ನಂತರ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲು. ಒಂದೇ ದೋಷವಿರುವ ಅನೇಕ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನೂ ತುಳಿದು ಹಾಕಬಹುದು.
12.82.61
अर्थे सर्वं जगद्वद्धमर्थेनैव निबध्यते ।
अर्थे दर्पो मनुष्याणां तस्मादर्थं विरोचय ॥ १२.८२.६१ ॥
ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ; ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೇ ಅದು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಮನುಷ್ಯರ ಅಹಂಕಾರವಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗಿಸು.
12.82.62
एकेनैकस्य दोषेण तद्विरुद्धं प्रचोदय ।
स तस्य दोषानुद्भाव्य तस्यार्थं ग्राहयिष्यति ॥ १२.८२.६२ ॥
ಒಬ್ಬನ ಒಂದು ದೋಷದಿಂದ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚೋದಿಸು. ಅವನು ಅವನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆದು ಅವನಿಂದ ಧನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವನು.
12.82.63
सामपूर्वं च केषांचिद्भेदेन च परस्परम् ।
वैरं कारय भूपाल पश्चाद्दण्डं प्रचोदय ॥ १२.८२.६३ ॥
ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಸಾಮದಿಂದ, ನಂತರ ಭೇದದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ವೈರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು. ಓ ಭೂಪಾಲಾ, ಆಮೇಲೆ ದಂಡವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸು.
12.82.64
बिल्वेन च यथा बिल्वमाकारं छाद्य बुद्धिमान् ।
अशुद्धं सचिवं राजन्नशुद्धेनैव नाशय ॥ १२.८२.६४ ॥
ಒಂದು ಬಿಲ್ವಫಲದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿಲ್ವಫಲದ ಆಕಾರವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅಶುದ್ಧ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಅಶುದ್ಧ ಉಪಾಯದಿಂದಲೇ ನಾಶಗೊಳಿಸಬೇಕು.
12.82.65
मन्त्रभेदभयाद्राजंस्तस्मादेतद्ब्रवीमि ते ॥ १२.८२.६५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯ ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾಗುವ ಭಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
12.82.66
वयं तु ब्राह्मणा नाम मृदुदण्डाः कृपालवः ।
स्वस्ति चेच्छाम भवतः परेषां च यथाऽऽत्मनः ॥ १२.८२.६६ ॥
ನಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಮೃದು ದಂಡವುಳ್ಳವರು, ಕರುಣಾಳುಗಳು. ನಿನಗೂ ಇತರರಿಗೂ ನಮಗೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
12.82.67
राजन्नात्मानमाचक्षे संबन्धी भवतो ह्यहम् ।
मुनिः कालकवृक्षीय इत्येवमभिसंज्ञितः।
पितुः सखा च भवतः संमतः सत्यसंगरः ॥ १२.८२.६७ ॥
ರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧಿ; ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಕಾಲಕವೃಕ್ಷ ವಂಶದ ಮುನಿ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನೂ, ನಿನ್ನಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೂ, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೂ ಆಗಿದ್ದೆ.
12.82.68
व्यापन्ने भवतो राज्ये राजन्पितरि संस्थिते ।
सर्वकामान्परित्यज्य तपस्तप्तं तदा मया ॥ १२.८२.६८ ॥
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವು ಹಾಳಾಗಿ, ತಂದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಆಗ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ.
12.82.69
स्नेहात्त्वां तु ब्रवीम्येतन्मा भूयो विभ्रो दिति ॥ १२.८२.६९ ॥
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತೆ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬೇಡ, ಓ ದಿತಿಯ ಮಗನೇ.
12.82.70
उभे दृष्ट्वा दुःखसुखे राज्यं प्राप्य यदृच्छया ।
राज्येनामात्यसंस्थेन कथं राजन्प्रमाद्यसि ॥ १२.८२.७० ॥
ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖ ಎರಡನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯದಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೀ?
12.82.71
ततो राजकुले नान्दी संजज्ञे भूयसा पुनः ।
पुरोहितकुले चैव संप्राप्ते ब्राह्मणर्षभे ॥ १२.८२.७१ ॥
ನಂತರ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಹಾ ನಾಂದಿ (ಮಂಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದ) ಉಂಟಾಯಿತು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಂದಾಗ ಪುರೋಹಿತ ಕುಲದಲ್ಲಿಯೂ.
12.82.72
एकच्छत्रां महीं कृत्वा कौसल्याय यशस्विने ।
मुनिः कालकवृक्षीय ईजे क्रतुभिरुत्तमैः ॥ १२.८२.७२ ॥
ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೌಸಲ್ಯನಿಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಏಕಚ್ಛತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಕಾಲಕವೃಕ್ಷ ವಂಶದ ಮುನಿ ಉತ್ತಮ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜಿಸಿದನು.
12.82.73
हितं तद्वचनं श्रुत्वा कौसल्योऽप्यजयन्महीम् ।
तथा च कृतवान्राजा यथोक्तं तेन भारत ॥ १२.८२.७३ ॥
ಆ ಹಿತಕರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೌಸಲ್ಯನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದನು; ಓ ಭಾರತ, ರಾಜನು ಅವನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.