ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.89.1
वनस्पतीभक्ष्यफलान्न च्छिन्द्युर्विषये तव ।
ब्राह्मणानां मूलफलं धर्ममाहुर्मनीषिणः ॥ १२.८९.१ ॥
ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಖಾದ್ಯ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಕಡಿಯಬಾರದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.89.2
ब्राह्मणेभ्योऽतिरिक्तं च भुञ्जीरन्नितरे जनाः ।
न ब्राह्मणोपरोधेन हरेदन्यः कथंचन ॥ १२.८९.२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಉಳಿದದ್ದನ್ನೇ ಇತರ ಜನರು ತಿನ್ನಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟು ಬೇರೆಯವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
12.89.3
विप्रश्चेत्त्यागमातिष्ठेदाख्याया वृत्तिकर्शितः ।
परिकल्यास्य वृत्तिः स्यात्सदारस्य नराधिप ॥ १२.८९.३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ, ಓ ನರಾಧಿಪನೇ, ಅವನಿಗೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಗೂ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಬೇಕು.
12.89.4
स चेन्नोपनिवर्तेत वाच्यो ब्राह्मणसंसदि ।
कस्मिन्निदानीं मर्यादामयं लोकः करिष्यति ॥ १२.८९.४ ॥
ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು: ಈಗ ಈ ಲೋಕವು ಯಾವ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು?
12.89.5
असंशयं निवर्तेत न चेत्त्यक्ष्यत्यतः परम् ।
पूर्वं परोक्षं वक्तव्यमेतत्कौन्तेय शाश्वतम् ॥ १२.८९.५ ॥
ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗದೆ ನಂತರ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಮೊದಲು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು — ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಇದು ಶಾಶ್ವತ.
12.89.6
आहुरेतज्जना ब्रह्मन्न चैतच्छ्रद्दधाम्यहम् ।
निमन्त्र्यश्च भवेद्भोगैरवृत्त्या च तदा चरेत् ॥ १२.८९.६ ॥
ಜನರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆದರೆ ನಾನು ಇದನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಭೋಗಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿತನಾದವನು, ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದಾಗ ಆಗ ಹಾಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
12.89.7
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं लोकानामिह जीवनम् ।
ऊर्ध्वं चैव त्रयी विद्या सा भूतान्भावयत्युत ॥ १२.८९.७ ॥
ಕೃಷಿ, ಗೋರಕ್ಷಣೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಇವು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯ; ಮೇಲೆ ತ್ರಯೀ ವಿದ್ಯೆ ಇದೆ, ಅದು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
12.89.8
तस्यां प्रपतमानायां ये स्युस्तत्परिपन्थिनः ।
दस्यवस्तद्वधायेह ब्रह्मा क्षत्रमथासृजत् ॥ १२.८९.८ ॥
ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ವಧಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.89.9
शत्रूञ्जय प्रजा रक्ष यजस्व क्रतुभिर्नृप ।
युध्यस्व समरे वीरो भूत्वा कौरवनन्दन ॥ १२.८९.९ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ರಾಜನೇ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಮಾಡು. ಕೌರವನಂದನನೇ, ವೀರನಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡು.
12.89.10
संरक्ष्यान्रक्षते राजा स राजा राजसत्तमः ।
ये केचित्तान्न रक्षन्ति तैरर्थो नास्ति कश्चन ॥ १२.८९.१० ॥
ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವರನ್ನು ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ. ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದವರಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ.
12.89.11
सदैव राज्ञा योद्धव्यं सर्वलोकाद्युधिष्ठिर ।
तस्याद्धेतोर्हि भुञ्जीत मनुष्यानेव मानवः ॥ १२.८९.११ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ರಾಜನು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆಪತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ) ಹೋರಾಡಬೇಕು; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ಮನುಷ್ಯರನ್ನೇ ಪೋಷಿಸಬೇಕು.
12.89.12
आन्तरेभ्यः परान्रक्षन्परेभ्यः पुनरान्तरान् ।
परान्परेभ्यः स्वान्खेभ्यः सर्वान्पालय नित्यदा ॥ १२.८९.१२ ॥
ಒಳಗಿನವರಿಂದ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು, ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಒಳಗಿನವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ; ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ಸ್ವಜನರನ್ನು, ಸ್ವಜನರಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸದಾ ಕಾಪಾಡು.
12.89.13
आत्मानं सर्वतो रक्षन्राजन्रक्षस्व मेदिनीम् ।
आत्ममूलमिदं सर्वमाहुर्वै विदुषो जनाः ॥ १२.८९.१३ ॥
ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮಮೂಲವೆಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.89.14
किं छिद्रं कोनु सङ्गो मे किंवाऽस्त्यविनिपातितम् ।
कुतो मामाश्रयेद्दोष इति नित्यं विचिन्तयेत् ॥ १२.८९.१४ ॥
ನನ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವಿದೆ, ನನ್ನ ಅಂಟು ಯಾವುದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಡವದ ಕುಂದು ಯಾವುದು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದೋಷ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬಹುದು — ಹೀಗೆ ಸದಾ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
12.89.15
अतीतदिवसे वृत्तं प्रशंसन्ति न वा पुनः ।
गुप्तैश्चारैरनुमतैः पृथिवीमनुसारयेत् ॥ १२.८९.१५ ॥
ಕಳೆದ ದಿನಗಳ ನಡತೆಯನ್ನು ಜನರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಮತ್ತೆ — ನಂಬಿಕೆಯ ರಹಸ್ಯ ಗೂಢಚಾರರಿಂದ ನಾಡನ್ನು ಶೋಧಿಸಬೇಕು.
12.89.16
जानीत यदि मे वृत्तं प्रशंसन्ति न वा पुनः ।
कच्चिद्रोचेज्जनपदे कच्चिद्राष्ट्रे च मे वशः ॥ १२.८९.१६ ॥
ನನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ಜನರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿದರೆ — ನನ್ನ ನಡತೆ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆಯೇ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೇ ಎಂದೂ.
12.89.17
धर्मज्ञानां धृतिमतां संग्रामेष्वपलायिनाम् ।
राष्ट्रे तु येऽनुजीवन्ति ये तु राज्ञोऽनुजीविनः ॥ १२.८९.१७ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಧೈರ್ಯವಂತರು, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಓಡದವರು — ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವವರು, ರಾಜನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವರು.
12.89.18
अमात्यानां च सर्वेषां मध्यस्थानां च सर्वशः ।
ये च त्वाऽभिप्रशंसेयुर्निन्देयुरथवा पुनः ॥ १२.८९.१८ ॥
ಎಲ್ಲ ಅಮಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥರಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳುವವರು, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು.
12.89.19
सर्वान्सुपरिणीतांस्तान्कारयेथा युधिष्ठिर ।
एकान्तेन हि सर्वेषां न शक्यं तात रोचितुम्।
मित्रामित्रमथो मध्यं सर्वभूतेषु भारत ॥ १२.८९.१९ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸು. ಮಗನೇ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾರತ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರು, ಶತ್ರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥರು ಇರುತ್ತಾರೆ.
12.89.20
तुल्यबाहुबलानां च तुल्यानां च गुणैरपि ।
कथं स्यादधिकः कश्चित्स च भुञ्जीत मानवान् ॥ १२.८९.२० ॥
ಸಮಾನ ಬಾಹುಬಲ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮರಾದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ಅಧಿಕನಾಗಬಲ್ಲನು? ಅವನು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಳಬಲ್ಲನು?
12.89.21
यच्चरा ह्यचरानद्युरदंष्ट्रान्दंष्ट्रिणस्तथा ।
आशीविषा इव क्रुद्धा भुजङ्गान्भुजगा इव ॥ १२.८९.२१ ॥
ಚಲಿಸುವವು ಚಲಿಸದವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ; ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದವುಗಳನ್ನು ಹಲ್ಲುಳ್ಳವು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ; ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಷಸರ್ಪಗಳು ಇತರ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ.
12.89.22
एतेभ्यश्चाप्रमत्तः स्यात्सदा शत्रोर्युधिष्ठिर ।
भारुण्डसदृशा ह्येते निपतन्ति प्रमादतः ॥ १२.८९.२२ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಇವರ ಮತ್ತು ಶತ್ರುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು; ಇವರು ಭಾರುಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಎರಗುತ್ತಾರೆ.
12.89.23
कच्चित्ते वणिजो राष्ट्रे नोद्विजन्ति करार्दिताः ।
क्रीणन्तो बहुनाऽल्पेन कान्तारकृतविश्रमाः ॥ १२.८९.२३ ॥
ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ವರ್ತಕರು ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಂಡಿಲ್ಲವೇ? ಅಲ್ಪದಿಂದ ಬಹಳವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕಾಡುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವವರು ಅವರು.
12.89.24
कच्चित्कृषिकरा राष्ट्रं न जहत्यतिपीडिताः ।
ये बहन्ति धुरं राज्ञां ते भरन्तीतरानपि ॥ १२.८९.२४ ॥
ನಿನ್ನ ಕೃಷಿಕರು ಅತ್ಯಂತ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೇ? ರಾಜರ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವವರೇ ಇತರರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.89.25
आलस्येन हृतः पादः पादः पाषण्डमाश्रितः ।
राजानं सेवते पादः पादः कृषिमुपाश्रितः ॥ १२.८९.२५ ॥
ಸೋಮಾರಿತನದಿಂದ ಒಂದು ಪಾದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಪಾದ ಪಾಷಂಡವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಪಾದ ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಪಾದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.
12.89.26
एकपादं त्रयः पादा भक्षयन्ति दिनेदिने ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पादं रक्ष युधिष्ठिर ॥ १२.८९.२६ ॥
ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ಮೂರು ಪಾದಗಳು ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
12.89.27
इतो दत्तेन जीवन्ति देवाः पितृगणास्तथा ।
मानुषोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा ॥ १२.८९.२७ ॥
ಇದರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ದಾನದಿಂದ ದೇವತೆಗಳೂ ಪಿತೃಗಣಗಳೂ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಶುಗಳೂ.
12.89.28
एषा ते राष्ट्रवृत्तिश्च राज्ञां गुप्तिश्च भारत ।
प्रोक्तोद्दिश्यैतमेवार्थं भूयो वक्ष्यामि पा…व ॥ १२.८९.२८ ॥
ಭರತವಂಶಜನೇ, ಇದು ನಿನಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಡತೆ ಮತ್ತು ರಾಜರ ರಕ್ಷಣೆ; ಇದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಪಾ…ವ.