มหาภารตะ · อัธยายะ 12.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.89.1
वनस्पतीभक्ष्यफलान्न च्छिन्द्युर्विषये तव ।
ब्राह्मणानां मूलफलं धर्ममाहुर्मनीषिणः ॥ १२.८९.१ ॥
ในแดนของท่าน ไม่ควรให้ผู้ใดตัดผลไม้และอาหารจากต้นไม้ที่กินได้ ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่ารากและผลที่ถวายแก่พราหมณ์นั้นคือธรรม
12.89.2
ब्राह्मणेभ्योऽतिरिक्तं च भुञ्जीरन्नितरे जनाः ।
न ब्राह्मणोपरोधेन हरेदन्यः कथंचन ॥ १२.८९.२ ॥
คนอื่นๆ ควรกินเฉพาะสิ่งที่เหลือจากที่ถวายแก่พราหมณ์แล้ว ไม่มีผู้ใดควรเอาสิ่งใดไปด้วยวิธีใดๆ โดยการกดขี่พราหมณ์
12.89.3
विप्रश्चेत्त्यागमातिष्ठेदाख्याया वृत्तिकर्शितः ।
परिकल्यास्य वृत्तिः स्यात्सदारस्य नराधिप ॥ १२.८९.३ ॥
หากพราหมณ์ผู้อ่อนแอเพราะขาดปัจจัยดำรงชีพ จะหันไปสู่การละทิ้งโดยการขออาหาร โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ควรจัดหาปัจจัยดำรงชีพให้แก่เขาและภรรยาของเขา
12.89.4
स चेन्नोपनिवर्तेत वाच्यो ब्राह्मणसंसदि ।
कस्मिन्निदानीं मर्यादामयं लोकः करिष्यति ॥ १२.८९.४ ॥
หากเขาไม่หันกลับ ควรกล่าวกับเขาในที่ประชุมของพราหมณ์ว่า บัดนี้โลกนี้จะดำรงอยู่ได้ด้วยขอบเขตแห่งการประพฤติใด
12.89.5
असंशयं निवर्तेत न चेत्त्यक्ष्यत्यतः परम् ।
पूर्वं परोक्षं वक्तव्यमेतत्कौन्तेय शाश्वतम् ॥ १२.८९.५ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลยว่า หากเขาไม่หันกลับและภายหลังละทิ้ง ควรกล่าวเรื่องนี้เป็นการส่วนตัวก่อน โอ้บุตรของกุนตี สิ่งนี้เป็นนิรันดร์
12.89.6
आहुरेतज्जना ब्रह्मन्न चैतच्छ्रद्दधाम्यहम् ।
निमन्त्र्यश्च भवेद्भोगैरवृत्त्या च तदा चरेत् ॥ १२.८९.६ ॥
ผู้คนกล่าวเช่นนี้ โอ้พราหมณ์ แต่ข้าพเจ้าไม่เชื่อเช่นนั้น ผู้ที่ได้รับเชิญให้เสวยความสุข เมื่อไม่มีปัจจัยดำรงชีพ ควรดำเนินชีวิตในแบบนั้น
12.89.7
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं लोकानामिह जीवनम् ।
ऊर्ध्वं चैव त्रयी विद्या सा भूतान्भावयत्युत ॥ १२.८९.७ ॥
เกษตรกรรม การเลี้ยงโค และการค้า เป็นปัจจัยดำรงชีพของผู้คนในโลกนี้ เหนือสิ่งเหล่านี้คือวิทยาสามประการ ซึ่งหล่อเลี้ยงสรรพสัตว์
12.89.8
तस्यां प्रपतमानायां ये स्युस्तत्परिपन्थिनः ।
दस्यवस्तद्वधायेह ब्रह्मा क्षत्रमथासृजत् ॥ १२.८९.८ ॥
เมื่อระเบียบนั้นกำลังล่มสลาย พระพรหมจึงสร้างวรรณะกษัตริย์ขึ้น เพื่อปราบโจรผู้ขัดขวางระเบียบนั้น
12.89.9
शत्रूञ्जय प्रजा रक्ष यजस्व क्रतुभिर्नृप ।
युध्यस्व समरे वीरो भूत्वा कौरवनन्दन ॥ १२.८९.९ ॥
โอ้ผู้ชนะศัตรู จงปกป้องประชาชน โอ้พระราชา จงบูชายัญด้วยพิธีกรรมทั้งหลาย จงเป็นวีรบุรุษและสู้รบในสมรภูมิ โอ้ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ
12.89.10
संरक्ष्यान्रक्षते राजा स राजा राजसत्तमः ।
ये केचित्तान्न रक्षन्ति तैरर्थो नास्ति कश्चन ॥ १२.८९.१० ॥
พระราชาย่อมปกป้องผู้ที่ควรได้รับการคุ้มครอง พระองค์เป็นพระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พระราชา ส่วนผู้ที่ไม่คุ้มครองเหล่านั้น ย่อมไม่มีประโยชน์อันใดเลย
12.89.11
सदैव राज्ञा योद्धव्यं सर्वलोकाद्युधिष्ठिर ।
तस्याद्धेतोर्हि भुञ्जीत मनुष्यानेव मानवः ॥ १२.८९.११ ॥
โอ้ยุธิษฐิระ กษัตริย์ต้องทำสงครามเพื่อโลกทั้งปวงเสมอ และเพื่อจุดหมายนั้นเอง มนุษย์จึงควรเลี้ยงดูมนุษย์
12.89.12
आन्तरेभ्यः परान्रक्षन्परेभ्यः पुनरान्तरान् ।
परान्परेभ्यः स्वान्खेभ्यः सर्वान्पालय नित्यदा ॥ १२.८९.१२ ॥
ปกป้องผู้อยู่ภายในจากผู้อยู่ภายนอก และปกป้องผู้อยู่ภายนอกจากผู้อยู่ภายในอีกครั้ง ปกป้องผู้เป็นของตนจากคนนอก และปกป้องทุกคนจากพวกของตน จงปกป้องทุกคนเสมอ
12.89.13
आत्मानं सर्वतो रक्षन्राजन्रक्षस्व मेदिनीम् ।
आत्ममूलमिदं सर्वमाहुर्वै विदुषो जनाः ॥ १२.८९.१३ ॥
โอ้พระราชา จงปกป้องตนเองจากทุกด้าน แล้วปกป้องแผ่นดิน ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ทั้งหมดนี้มีรากฐานอยู่ที่ตนเอง
12.89.14
किं छिद्रं कोनु सङ्गो मे किंवाऽस्त्यविनिपातितम् ।
कुतो मामाश्रयेद्दोष इति नित्यं विचिन्तयेत् ॥ १२.८९.१४ ॥
มีจุดบกพร่องอะไรในข้าพเจ้า มีความยึดติดอะไรของข้าพเจ้า มีความผิดอะไรที่ยังไม่ถูกขจัด โทษจะเข้าถึงข้าพเจ้าจากที่ใด ควรไตร่ตรองเช่นนี้เสมอ
12.89.15
अतीतदिवसे वृत्तं प्रशंसन्ति न वा पुनः ।
गुप्तैश्चारैरनुमतैः पृथिवीमनुसारयेत् ॥ १२.८९.१५ ॥
ไม่ว่าผู้คนจะสรรเสริญการประพฤติในอดีตหรือไม่ก็ตาม ควรสืบสวนแผ่นดินโดยผ่านสายลับที่ไว้ใจได้และลับ
12.89.16
जानीत यदि मे वृत्तं प्रशंसन्ति न वा पुनः ।
कच्चिद्रोचेज्जनपदे कच्चिद्राष्ट्रे च मे वशः ॥ १२.८९.१६ ॥
หากท่านรู้ว่าผู้คนสรรเสริญการประพฤติของข้าพเจ้าหรือไม่ การประพฤติของข้าพเจ้าเป็นที่ถูกใจในแคว้นหรือไม่ และแว่นแคว้นอยู่ในอำนาจของข้าพเจ้าหรือไม่
12.89.17
धर्मज्ञानां धृतिमतां संग्रामेष्वपलायिनाम् ।
राष्ट्रे तु येऽनुजीवन्ति ये तु राज्ञोऽनुजीविनः ॥ १२.८९.१७ ॥
ผู้รู้ธรรม ผู้มีความมั่นคง ผู้ไม่หนีในการสงคราม ผู้ที่ดำรงชีพในแว่นแคว้น และผู้ที่อาศัยพระราชาดำรงชีพ
12.89.18
अमात्यानां च सर्वेषां मध्यस्थानां च सर्वशः ।
ये च त्वाऽभिप्रशंसेयुर्निन्देयुरथवा पुनः ॥ १२.८९.१८ ॥
ในบรรดาอำมาตย์ทั้งหมดและผู้ไกล่เกลี่ยทั้งหลาย ผู้ที่สรรเสริญท่าน หรือผู้ที่ตำหนิท่านอีกครั้ง
12.89.19
सर्वान्सुपरिणीतांस्तान्कारयेथा युधिष्ठिर ।
एकान्तेन हि सर्वेषां न शक्यं तात रोचितुम्।
मित्रामित्रमथो मध्यं सर्वभूतेषु भारत ॥ १२.८९.१९ ॥
โอ้ยุธิษฐิระ จงให้ทุกคนเหล่านั้นได้แต่งงานดีและตั้งตัวได้ดี โอ้ลูกรัก ไม่อาจเป็นที่พอใจของทุกคนได้อย่างสิ้นเชิง โอ้ภารตะ ในสรรพสัตว์มีทั้งมิตร ศัตรู และผู้อยู่ตรงกลาง
12.89.20
तुल्यबाहुबलानां च तुल्यानां च गुणैरपि ।
कथं स्यादधिकः कश्चित्स च भुञ्जीत मानवान् ॥ १२.८९.२० ॥
ผู้ที่มีกำลังแขนเท่าเทียมกันและมีคุณสมบัติเท่าเทียมกัน ใครเล่าจะกลายเป็นผู้เหนือกว่าได้ และผู้นั้นจะปกครองมนุษย์ได้อย่างไร
12.89.21
यच्चरा ह्यचरानद्युरदंष्ट्रान्दंष्ट्रिणस्तथा ।
आशीविषा इव क्रुद्धा भुजङ्गान्भुजगा इव ॥ १२.८९.२१ ॥
สัตว์ที่เคลื่อนไหวกินสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว สัตว์ที่มีเขี้ยวถูกสัตว์ที่มีเขี้ยวกิน เหมือนงูพิษที่โกรธจัดกินงูตัวอื่น
12.89.22
एतेभ्यश्चाप्रमत्तः स्यात्सदा शत्रोर्युधिष्ठिर ।
भारुण्डसदृशा ह्येते निपतन्ति प्रमादतः ॥ १२.८९.२२ ॥
ยุธิษฐิระ ควรไม่ประมาทอยู่เสมอต่อสัตว์เหล่านี้และต่อศัตรู เพราะสัตว์เหล่านี้เหมือนนกภารุณฑะ ย่อมโฉบลงมาเมื่อเผลอตัว
12.89.23
कच्चित्ते वणिजो राष्ट्रे नोद्विजन्ति करार्दिताः ।
क्रीणन्तो बहुनाऽल्पेन कान्तारकृतविश्रमाः ॥ १२.८९.२३ ॥
พ่อค้าของท่านในแว่นแคว้นไม่เดือดร้อนหรือ ผู้ถูกภาษีกดขี่ ผู้ซื้อของจำนวนมากด้วยราคาน้อย และพักผ่อนในช่องเขาป่า
12.89.24
कच्चित्कृषिकरा राष्ट्रं न जहत्यतिपीडिताः ।
ये बहन्ति धुरं राज्ञां ते भरन्तीतरानपि ॥ १२.८९.२४ ॥
ชาวนาของท่านที่ถูกบีบคั้นอย่างหนักไม่ทอดทิ้งแว่นแคว้นไปเสียหรือ ผู้ที่แบกแอกของกษัตริย์ก็คือผู้ที่เลี้ยงดูผู้อื่นด้วย
12.89.25
आलस्येन हृतः पादः पादः पाषण्डमाश्रितः ।
राजानं सेवते पादः पादः कृषिमुपाश्रितः ॥ १२.८९.२५ ॥
ความเกียจคร้านช่วงชิงไปหนึ่งส่วนสี่ อีกหนึ่งส่วนสี่หันไปพึ่งลัทธินอกรีต อีกหนึ่งส่วนสี่รับใช้กษัตริย์ และอีกหนึ่งส่วนสี่พึ่งการเกษตร
12.89.26
एकपादं त्रयः पादा भक्षयन्ति दिनेदिने ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पादं रक्ष युधिष्ठिर ॥ १२.८९.२६ ॥
สามส่วนสี่กินหนึ่งส่วนสี่ทุกวันวันแล้ววันเล่า ฉะนั้น ยุธิษฐิระ จงปกป้องส่วนนั้นด้วยความพยายามทั้งหมดของท่าน
12.89.27
इतो दत्तेन जीवन्ति देवाः पितृगणास्तथा ।
मानुषोरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा ॥ १२.८९.२७ ॥
เทวดาและหมู่บรรพบุรุษดำรงชีวิตได้ด้วยสิ่งที่ถวายจากที่นี่ เช่นเดียวกับมนุษย์ งู รากษส นก และสัตว์เลี้ยง
12.89.28
एषा ते राष्ट्रवृत्तिश्च राज्ञां गुप्तिश्च भारत ।
प्रोक्तोद्दिश्यैतमेवार्थं भूयो वक्ष्यामि पा…व ॥ १२.८९.२८ ॥
ภารตะ นี่คือวิถีการปกครองแว่นแคว้นและการคุ้มครองของกษัตริย์สำหรับท่าน เพื่อเรื่องนี้เองที่ข้าพเจ้าจะกล่าวอีกครั้ง ปา…ว