ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.90.1
यानङ्गिराः क्षत्रधर्मानुतथ्यो ब्रह्मवित्तमः ।
मान्धात्रे यौवनाश्चाय प्रीतिमानभ्यभाषत ॥ १२.९०.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਤਥ੍ਯ ਨੇ ਅੰਗਿਰਾ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਯੌਵਨਾਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਦੱਸੇ।
12.90.2
स यथाऽनुशशासैनमुतथ्यो ब्रह्मवित्तमः ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि निखिलेन युधिष्ठिर ॥ १२.९०.२ ॥
ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਤਥ੍ਯ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
12.90.3
धर्माय राजा भवति न कामकरणाय तु ।
मान्धातरभिजानीहि राजा लोकस्य रक्षिता ॥ १२.९०.३ ॥
ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ।
12.90.4
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ १२.९०.४ ॥
ਰਾਜਾ ਜੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾਪਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਅਧਰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.90.5
धर्मे तिष्ठन्ति भूतानि धर्मो राजनि तिष्ठाति ।
तं राजा साधु यः शास्ति स राजा श्रियमश्नुते ॥ १२.९०.५ ॥
ਪ੍ਰਾਣੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.90.6
राजापराधान्मान्धातर्लक्ष्मीवान्पाप उच्यते ।
देवाश्च गर्हां गच्छन्ति धर्मो नास्तीति चोच्यते ॥ १२.९०.६ ॥
ਹੇ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਪੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।
12.90.7
अधर्मे वर्तमानानामर्थसिद्धिः प्रदृश्यते ।
तदेव मङ्गलं लोकः सर्वः समनुवर्तते ॥ १२.९०.७ ॥
ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਮੰਨ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.90.8
उच्छिद्यते धर्मवृत्तमधर्मो वर्तते महान् ।
भयमाहुर्दिवारात्रं यदा पापा न वार्यते ॥ १२.९०.८ ॥
ਧਰਮ-ਆਚਰਣ ਉੱਖੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭੈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.90.9
इदं मम इदं नेति साधूनां तात धर्मतः ।
न वै व्यवस्था भवति यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ' ਵਾਲਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
12.90.10
नैव भार्या न पशवो न क्षेत्रं न निवेशनम् ।
संदृश्येत मनुष्याणां यदा पापबलं भवेत् ॥ १२.९०.१० ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਬਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਤਨੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ, ਨਾ ਖੇਤ, ਨਾ ਘਰ।
12.90.11
देवाः पूजां न जानन्ति न स्वधां पितरस्तदा ।
न पूज्यन्ते ह्यतिथयो यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.११ ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਿਤਰ ਸਵਧਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵੀ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
12.90.12
न वेदानधिगच्छन्ति व्रतवन्तो द्विजातयः ।
न यज्ञांस्तन्वते विप्रा यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.१२ ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਦ੍ਵਿਜ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
12.90.13
वध्यानामिव सत्वानां मनो भवति विह्वलम् ।
मनुष्याणां महाराज यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.90.14
उभौ लोकावभिप्रेक्ष्य राजानमसृजंस्तथा ।
मुनयोऽथ महद्भूतमयं धर्मो भविष्यति ॥ १२.९०.१४ ॥
ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਿਰਜਿਆ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਧਰਮ ਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ।
12.90.15
यस्मिन्धर्मो विराजेत तं राजानं प्रचक्षते ।
यस्मिन्विलीयते धर्मस्तं देवा वृषलं विदुः ॥ १२.९०.१५ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.90.16
वृषो हि भगवान्धर्मो यस्तस्य कुरुते लयम् ।
वृषलं तं वीवदुर्देवास्तस्माद्धर्मं न लोपयेत् ॥ १२.९०.१६ ॥
ਧਰਮ ਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਹੈ; ਜੋ ਉਸਦਾ ਲਯ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਲੋਪ ਨਾ ਕਰੇ।
12.90.17
धर्मे वर्धति वर्धन्ति सर्वभूतानि सर्वदा ।
तस्मिन्ह्रसति हीयन्ते तस्माद्धर्मं विवर्धयेत् ॥ १२.९०.१७ ॥
ਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਦਾ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਘਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.90.18
धनानि स्पौति धर्मो हि धारणाद्वेति निश्चयः ।
मानवान मनुष्येन्द्र स सीमान्तकरः स्मृतः ॥ १२.९०.१८ ॥
ਧਰਮ ਧਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਮਨੁੱਖੇਂਦਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.90.19
प्रभवार्थंमहि भूतानां धर्मः सृष्टः स्वयंभुवा ।
तस्मात्प्रवर्धयेद्धर्मं प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.९०.१९ ॥
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਹੀ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਧਰਮ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.90.20
तस्माद्धि राजशार्दूल धर्मः श्रेष्ठतरः स्मृतः ।
स राजायः प्रजाः शास्ति साधुकृत्पुरुषर्षभ ॥ १२.९०.२० ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ।
12.90.21
कामक्रोधावनादृत्य धर्ममेवानुपालयेत् ।
धर्मः श्रेयस्करतमो राज्ञां भरतसत्तम ॥ १२.९०.२१ ॥
ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਸੱਤਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਧਰਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
12.90.22
धर्मस्य ब्राह्मणे योनिस्तस्मात्तान्पूजयेत्सदा ।
ब्राह्मणानां च मान्धातः कुर्यात्कामानमत्सरी ॥ १२.९०.२२ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
12.90.23
तेषां ह्यकामकरणाद्राज्ञः संजायते भयम् ।
मित्राणि न च वर्धन्ते तथाऽमित्रीभवन्त्यपि ॥ १२.९०.२३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵਧਦੇ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.90.24
ब्राह्मणानां सदासूयन्बाल्याद्वैरोचनिर्बलिः ।
अथास्माच्छ्रीरपाक्रामद्याऽस्मिन्नासीत्प्रतापिनी ॥ १२.९०.२४ ॥
ਬਾਲਪਨ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੈਰੋਚਨੀ ਬਲੀ; ਤਦ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚਲੀ ਗਈ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ।
12.90.25
ततस्तस्मादपाक्रम्य साऽगच्छत्पाकशासनम् ।
अथ सोऽन्वतपत्पश्चाच्छ्रियं दृष्ट्वा पुरंदरे ॥ १२.९०.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
12.90.26
एतत्फलमसूयाया अभिमानस्य चाभिभो ।
तस्माद्बुध्यस्व मान्धातर्मा त्वां जह्यात्प्रतापिनी ॥ १२.९०.२६ ॥
ਹੇ ਅਭਿਭੂ, ਇਹ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਸਮਝ ਲੈ; ਪ੍ਰਤਾਪਿਨੀ (ਸ਼੍ਰੀ) ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੇ।
12.90.27
दर्पोनाम श्रियः पुत्रो जज्ञेऽधर्मादिति श्रुतिः ।
तेन देवासुरा राजन्नीताः सुबहवोऽव्ययम् ॥ १२.९०.२७ ॥
ਸ੍ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਰਪ ਨਾਮ ਦਾ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਜਾਏ ਗਏ।
12.90.28
राजर्षयश्च बहवस्तथा बुध्यस्व पार्थिव ।
राजा भवति तं जित्वा दासस्तेन पराजितः ॥ १२.९०.२८ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਡਿੱਗੇ)। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਸਮਝ ਲੈ: ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਾਸ ਬਣਦਾ ਹੈ।
12.90.29
स यथा दर्पसहितमधर्मं नानुसेवते ।
तथा वर्तस्व मान्धातश्चिरं चेत्स्थातुमिच्छसि ॥ १२.९०.२९ ॥
ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਰਪ ਸਹਿਤ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ।
12.90.30
मत्तात्प्रमत्तात्पौगण्डादुन्मत्ताच्च विशेषतः ।
निन्दिताच्चासदाचाराद्दुर्हृदां चापि सेवनात् ॥ १२.९०.३० ॥
ਮਤਵਾਲੇ ਤੋਂ, ਲਾਪਰਵਾਹ ਤੋਂ, ਬਾਲਕ ਤੋਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਗਲ ਤੋਂ, ਨਿੰਦਿਤ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ (ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ)।
12.90.31
निगृहीतादमात्याच्च स्त्रीभ्यश्चैव विशेषतः ।
पर्वताद्विषमाद्दुर्गाद्धस्तिनोऽश्वात्सरीसृपात् ॥ १२.९०.३१ ॥
ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਮਾਤ ਤੋਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ, ਪਰਬਤਾਂ, ਵਿਸ਼ਮ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ (ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
12.90.32
एतेभ्योऽनित्ययुक्तः स्यान्नक्तं चर्यां च वर्जयेत् ।
अत्याशां चाभिमानं च दम्भं क्रोधं च वर्जयेत् ॥ १२.९०.३२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣਾ ਛੱਡੇ; ਬਹੁਤੀ ਆਸ, ਹੰਕਾਰ, ਦੰਭ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ।
12.90.33
अविज्ञातासु च स्त्रीषु क्लीबासु स्वैरिणीषु च ।
परभार्यासु कन्यासु नाचरेन्मैथुनं नृप ॥ १२.९०.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਣਜਾਣ ਔਰਤਾਂ, ਹਿਜੜਿਆਂ, ਸਵੈਰਿਣੀਆਂ, ਪਰਾਈਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਨਾ ਕਰੇ।
12.90.34
कुलेषु पापरक्षांसि जायन्ते वर्णसंकरात् ।
अपुमांसोऽङ्गहीनाश्च स्थूलजिह्वा विचेतसः ॥ १२.९०.३४ ॥
ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਤੋਂ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ ਜੰਮਦੇ ਹਨ — ਹਿਜੜੇ, ਅੰਗਹੀਣ, ਮੋਟੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੇਸਮਝ।
12.90.35
एते चान्ये च जायन्ते यदा राजा प्रमाद्यति ।
तस्माद्राज्ञा विशेषेणं वर्तितव्यं प्रजाहिते ॥ १२.९०.३५ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਦੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.90.36
क्षत्रियस्य प्रमत्तस्य दोषः संजायते महान् ।
अधर्माः संप्रवर्धन्ते प्रजासंकरकारकाः ॥ १२.९०.३६ ॥
ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਖੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰਜਾ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਰਮ ਵਧਦੇ ਹਨ।
12.90.37
अशीते विद्यते शीतं शीते शीतं न विद्यते ।
अवृष्टिरतिवृष्टिश्च व्याधिश्चाप्याविशेत्प्रजाः ॥ १२.९०.३७ ॥
ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢ ਹੋਵੇਗੀ; ਸੋਕਾ, ਅਤਿ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਪਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
12.90.38
नक्षत्राण्युपतिष्ठन्ति ग्रहा घोरास्तथागते ।
उत्पाताश्चात्र दृश्यन्ते बहवो राजनाशनाः ॥ १२.९०.३८ ॥
ਨਛੱਤਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ ਗ੍ਰਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਤ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
12.90.39
अरक्षितात्मा यो राजा प्रजाश्चापि न रक्षति ।
प्रजाश्च तस्य क्षीयन्ते ततः सोऽनु विनश्यति ॥ १२.९०.३९ ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.90.40
द्वावाददाते ह्येकस्य द्वयोः सुबहवोऽपरे ।
कुमार्यः संप्रलुप्यन्ते तदाहुर्नृपदूषणम् ॥ १२.९०.४० ॥
ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਲੈ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ; ਕੁਆਰੀਆਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.90.41
ममैतदिति नैतच्च मनुष्येष्ववतिष्ठति ।
त्यक्त्वा धर्मं यदा राजा प्रमादमनुतिष्ठित ॥ १२.९०.४१ ॥
"ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ" ਇਹ ਭਾਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ; ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।