മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.90.1
यानङ्गिराः क्षत्रधर्मानुतथ्यो ब्रह्मवित्तमः ।
मान्धात्रे यौवनाश्चाय प्रीतिमानभ्यभाषत ॥ १२.९०.१ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഉതഥ്യൻ അംഗിരസ്സിൽനിന്ന് അറിഞ്ഞ ക്ഷത്രധർമ്മങ്ങൾ യൗവനാശ്വന്റെ പുത്രനായ മാന്ധാതാവിനോട് പ്രീതിയോടെ പറഞ്ഞു.
12.90.2
स यथाऽनुशशासैनमुतथ्यो ब्रह्मवित्तमः ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि निखिलेन युधिष्ठिर ॥ १२.९०.२ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഉതഥ്യൻ ഇവനെ എങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചുവോ, അത് യുധിഷ്ഠിരാ, ഞാൻ നിനക്ക് പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതരാം.
12.90.3
धर्माय राजा भवति न कामकरणाय तु ।
मान्धातरभिजानीहि राजा लोकस्य रक्षिता ॥ १२.९०.३ ॥
രാജാവ് ധർമ്മത്തിനായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ഇഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിക്കാനല്ല. മാന്ധാതാവേ, രാജാവ് ലോകരക്ഷകനാണെന്ന് അറിയുക.
12.90.4
राजा चरति चेद्धर्मं देवत्वायैव कल्पते ।
स चेदधर्मं चरति नरकायैव गच्छति ॥ १२.९०.४ ॥
രാജാവ് ധർമ്മം അനുസരിച്ച് പെരുമാറിയാൽ ദേവത്വത്തിന് അർഹനാകുന്നു. അവൻ അധർമ്മം ചെയ്താൽ നരകത്തിലേക്ക് തന്നെ പോകുന്നു.
12.90.5
धर्मे तिष्ठन्ति भूतानि धर्मो राजनि तिष्ठाति ।
तं राजा साधु यः शास्ति स राजा श्रियमश्नुते ॥ १२.९०.५ ॥
ജീവജാലങ്ങൾ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ധർമ്മം രാജാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനെ നന്നായി ഭരിക്കുന്ന രാജാവ് ശ്രീയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.90.6
राजापराधान्मान्धातर्लक्ष्मीवान्पाप उच्यते ।
देवाश्च गर्हां गच्छन्ति धर्मो नास्तीति चोच्यते ॥ १२.९०.६ ॥
മാന്ധാതാവേ, രാജാവിന്റെ കുറ്റത്താൽ ഐശ്വര്യവാനായാലും അവൻ പാപി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരും അവനെ നിന്ദിക്കുന്നു; അവനിൽ ധർമ്മമില്ല എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
12.90.7
अधर्मे वर्तमानानामर्थसिद्धिः प्रदृश्यते ।
तदेव मङ्गलं लोकः सर्वः समनुवर्तते ॥ १२.९०.७ ॥
അധർമ്മത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് കാര്യസിദ്ധി കാണപ്പെടുന്നു. അതുതന്നെയാണ് മംഗളമെന്നു കരുതി ലോകം മുഴുവൻ അതിനെ പിന്തുടരുന്നു.
12.90.8
उच्छिद्यते धर्मवृत्तमधर्मो वर्तते महान् ।
भयमाहुर्दिवारात्रं यदा पापा न वार्यते ॥ १२.९०.८ ॥
ധർമ്മാചരണം പിഴുതെറിയപ്പെടുന്നു; വലിയ അധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നു. പാപികളെ തടയാത്തപ്പോൾ രാവും പകലും ഭയമുണ്ടാകുമെന്ന് പറയുന്നു.
12.90.9
इदं मम इदं नेति साधूनां तात धर्मतः ।
न वै व्यवस्था भवति यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.९ ॥
പ്രിയ മകനേ, സജ്ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ധർമ്മപ്രകാരം 'ഇത് എന്റേത്, ഇത് എന്റേതല്ല' എന്ന വിഭജനം ഉണ്ടാകില്ല. പാപിയെ തടയാത്തപ്പോൾ ഒരു വ്യവസ്ഥയും നിലനിൽക്കില്ല.
12.90.10
नैव भार्या न पशवो न क्षेत्रं न निवेशनम् ।
संदृश्येत मनुष्याणां यदा पापबलं भवेत् ॥ १२.९०.१० ॥
പാപികളുടെ ബലം വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ഭാര്യയോ കന്നുകാലികളോ വയലോ വീടോ കാണപ്പെടുകയില്ല.
12.90.11
देवाः पूजां न जानन्ति न स्वधां पितरस्तदा ।
न पूज्यन्ते ह्यतिथयो यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.११ ॥
പാപിയെ തടയാത്തപ്പോൾ ദേവന്മാർ പൂജ അറിയുന്നില്ല; പിതൃക്കൾ സ്വധ അറിയുന്നില്ല; അതിഥികളും ആദരിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
12.90.12
न वेदानधिगच्छन्ति व्रतवन्तो द्विजातयः ।
न यज्ञांस्तन्वते विप्रा यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.१२ ॥
പാപിയെ തടയാത്തപ്പോൾ വ്രതനിഷ്ഠരായ ദ്വിജർ വേദങ്ങൾ പഠിക്കുന്നില്ല; വിപ്രർ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നില്ല.
12.90.13
वध्यानामिव सत्वानां मनो भवति विह्वलम् ।
मनुष्याणां महाराज यदा पापो न वार्यते ॥ १२.९०.१३ ॥
മഹാരാജാവേ, പാപിയെ തടയപ്പെടാത്തപ്പോൾ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് വധിക്കപ്പെടാനിരിക്കുന്ന ജീവികളെപ്പോലെ വിഹ്വലമാകുന്നു.
12.90.14
उभौ लोकावभिप्रेक्ष्य राजानमसृजंस्तथा ।
मुनयोऽथ महद्भूतमयं धर्मो भविष्यति ॥ १२.९०.१४ ॥
ഇരു ലോകങ്ങളെയും നോക്കി മുനിമാർ ഒരു രാജാവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു; ഈ മഹത്തായ ജീവി ധർമ്മമായി വർത്തിക്കും.
12.90.15
यस्मिन्धर्मो विराजेत तं राजानं प्रचक्षते ।
यस्मिन्विलीयते धर्मस्तं देवा वृषलं विदुः ॥ १२.९०.१५ ॥
ആരിൽ ധർമ്മം തെളിയുന്നുവോ അവനെ രാജാവെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ആരിൽ ധർമ്മം ലയിക്കുന്നുവോ അവനെ ദേവന്മാർ വൃഷലൻ എന്നറിയുന്നു.
12.90.16
वृषो हि भगवान्धर्मो यस्तस्य कुरुते लयम् ।
वृषलं तं वीवदुर्देवास्तस्माद्धर्मं न लोपयेत् ॥ १२.९०.१६ ॥
ധർമ്മമാണ് വൃഷൻ; അത് ഭഗവാനാണ്. അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവനെ ദേവന്മാർ വൃഷലനെന്നു വിളിക്കുന്നു. അതിനാൽ ധർമ്മത്തെ ലോപിപ്പിക്കരുത്.
12.90.17
धर्मे वर्धति वर्धन्ति सर्वभूतानि सर्वदा ।
तस्मिन्ह्रसति हीयन्ते तस्माद्धर्मं विवर्धयेत् ॥ १२.९०.१७ ॥
ധർമ്മം വളരുമ്പോൾ സകല ജീവജാലങ്ങളും എപ്പോഴും വളരുന്നു; അത് കുറയുമ്പോൾ അവ കുറയുന്നു. അതിനാൽ ധർമ്മത്തെ വളർത്തണം.
12.90.18
धनानि स्पौति धर्मो हि धारणाद्वेति निश्चयः ।
मानवान मनुष्येन्द्र स सीमान्तकरः स्मृतः ॥ १२.९०.१८ ॥
ധർമ്മം സമ്പത്തിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അത് ധരിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണെന്നത് ഉറപ്പ്. മനുഷ്യേന്ദ്രാ, അവൻ മനുഷ്യരുടെ അതിർത്തി നിശ്ചയിക്കുന്നവനായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
12.90.19
प्रभवार्थंमहि भूतानां धर्मः सृष्टः स्वयंभुवा ।
तस्मात्प्रवर्धयेद्धर्मं प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.९०.१९ ॥
ജീവജാലങ്ങളുടെ അഭ്യുദയത്തിനായാണ് സ്വയംഭൂ ധർമ്മത്തെ സൃഷ്ടിച്ചത്. അതിനാൽ പ്രജകളോടുള്ള അനുഗ്രഹത്തിനായി ധർമ്മം വർധിപ്പിക്കണം.
12.90.20
तस्माद्धि राजशार्दूल धर्मः श्रेष्ठतरः स्मृतः ।
स राजायः प्रजाः शास्ति साधुकृत्पुरुषर्षभ ॥ १२.९०.२० ॥
അതിനാൽ, രാജശാർദ്ദൂലാ, ധർമ്മമാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായി കരുതപ്പെടുന്നത്. പ്രജകളെ ഭരിക്കുന്ന രാജാവ് നന്മ ചെയ്യുന്നവനാകണം, പുരുഷർഷഭാ.
12.90.21
कामक्रोधावनादृत्य धर्ममेवानुपालयेत् ।
धर्मः श्रेयस्करतमो राज्ञां भरतसत्तम ॥ १२.९०.२१ ॥
കാമക്രോധങ്ങളെ അവഗണിച്ച് ധർമ്മം മാത്രം പാലിക്കണം. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, രാജാക്കന്മാർക്ക് ഏറ്റവും ശ്രേയസ്കരം ധർമ്മമാണ്.
12.90.22
धर्मस्य ब्राह्मणे योनिस्तस्मात्तान्पूजयेत्सदा ।
ब्राह्मणानां च मान्धातः कुर्यात्कामानमत्सरी ॥ १२.९०.२२ ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ ഉറവിടം ബ്രാഹ്മണനിലാണ്; അതിനാൽ അവരെ എപ്പോഴും ബഹുമാനിക്കണം. മാന്ധാതാവേ, അസൂയയില്ലാതെ ബ്രാഹ്മണരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റണം.
12.90.23
तेषां ह्यकामकरणाद्राज्ञः संजायते भयम् ।
मित्राणि न च वर्धन्ते तथाऽमित्रीभवन्त्यपि ॥ १२.९०.२३ ॥
അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാതിരുന്നാൽ രാജാവിന് ഭയമുണ്ടാകും. മിത്രങ്ങൾ വർധിക്കില്ല; മിത്രങ്ങൾ പോലും ശത്രുക്കളായി മാറും.
12.90.24
ब्राह्मणानां सदासूयन्बाल्याद्वैरोचनिर्बलिः ।
अथास्माच्छ्रीरपाक्रामद्याऽस्मिन्नासीत्प्रतापिनी ॥ १२.९०.२४ ॥
ബാല്യത്താൽ ബ്രാഹ്മണരോട് എപ്പോഴും അസൂയപ്പെട്ട വൈരോചനി ബലി; അപ്പോൾ അവനിൽ പ്രതാപിനിയായിരുന്ന ശ്രീ അവനെ വിട്ടുപോയി.
12.90.25
ततस्तस्मादपाक्रम्य साऽगच्छत्पाकशासनम् ।
अथ सोऽन्वतपत्पश्चाच्छ्रियं दृष्ट्वा पुरंदरे ॥ १२.९०.२५ ॥
അപ്പോൾ അവൾ അവനെ വിട്ടുപോയി പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി. പിന്നീട് പുരന്ദരനിൽ ശ്രീയെ കണ്ട് അവൻ ദുഃഖിച്ചു.
12.90.26
एतत्फलमसूयाया अभिमानस्य चाभिभो ।
तस्माद्बुध्यस्व मान्धातर्मा त्वां जह्यात्प्रतापिनी ॥ १२.९०.२६ ॥
ഓ അഭിഭോ, ഇത് അസൂയയുടെയും അഭിമാനത്തിന്റെയും ഫലമാണ്. അതിനാൽ ഓ മാന്ധാതാവേ, മനസ്സിലാക്കുക; പ്രതാപിനിയായ അവൾ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
12.90.27
दर्पोनाम श्रियः पुत्रो जज्ञेऽधर्मादिति श्रुतिः ।
तेन देवासुरा राजन्नीताः सुबहवोऽव्ययम् ॥ १२.९०.२७ ॥
ശ്രുതി പറയുന്നു: ശ്രീയുടെ പുത്രനായ ദർപ്പൻ എന്ന പേരുള്ളവൻ അധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. ഓ രാജാവേ, അവനാൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പലരും നയിക്കപ്പെട്ടു.
12.90.28
राजर्षयश्च बहवस्तथा बुध्यस्व पार्थिव ।
राजा भवति तं जित्वा दासस्तेन पराजितः ॥ १२.९०.२८ ॥
അനേകം രാജർഷികളും അതുപോലെ (വീണു). ഓ പാർത്ഥിവാ, മനസ്സിലാക്കുക: അവനെ ജയിക്കുന്നവൻ രാജാവാകുന്നു; അവനാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നവൻ ദാസനാകുന്നു.
12.90.29
स यथा दर्पसहितमधर्मं नानुसेवते ।
तथा वर्तस्व मान्धातश्चिरं चेत्स्थातुमिच्छसि ॥ १२.९०.२९ ॥
അവൻ ദർപ്പത്തോടുകൂടിയ അധർമ്മത്തെ എങ്ങനെ സേവിക്കുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ ഓ മാന്ധാതാവേ, നിനക്ക് ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പെരുമാറുക.
12.90.30
मत्तात्प्रमत्तात्पौगण्डादुन्मत्ताच्च विशेषतः ।
निन्दिताच्चासदाचाराद्दुर्हृदां चापि सेवनात् ॥ १२.९०.३० ॥
മത്തനിൽ നിന്ന്, പ്രമത്തനിൽ നിന്ന്, ബാലനിൽ നിന്ന്, പ്രത്യേകിച്ച് ഉന്മത്തനിൽ നിന്ന്, നിന്ദിതനിൽ നിന്ന്, ദുരാചാരിയിൽ നിന്ന്, ദുർഹൃദയരുടെ സേവയിൽ നിന്ന് (ജാഗ്രത പാലിക്കുക).
12.90.31
निगृहीतादमात्याच्च स्त्रीभ्यश्चैव विशेषतः ।
पर्वताद्विषमाद्दुर्गाद्धस्तिनोऽश्वात्सरीसृपात् ॥ १२.९०.३१ ॥
തടവിലായ അമാത്യനിൽ നിന്നും, വിശേഷിച്ച് സ്ത്രീകളിൽ നിന്നും, പർവതങ്ങൾ, വിഷമ മാർഗങ്ങൾ, ദുർഗങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, ഇഴജന്തുക്കൾ എന്നിവയിൽ നിന്നും (ജാഗ്രത പാലിക്കണം).
12.90.32
एतेभ्योऽनित्ययुक्तः स्यान्नक्तं चर्यां च वर्जयेत् ।
अत्याशां चाभिमानं च दम्भं क्रोधं च वर्जयेत् ॥ १२.९०.३२ ॥
ഇവയിൽ നിന്ന് എപ്പോഴും ജാഗ്രത പാലിക്കണം; രാത്രിസഞ്ചാരം ഒഴിവാക്കണം; അമിതാശ, അഭിമാനം, കാപട്യം, ക്രോധം എന്നിവ വർജിക്കണം.
12.90.33
अविज्ञातासु च स्त्रीषु क्लीबासु स्वैरिणीषु च ।
परभार्यासु कन्यासु नाचरेन्मैथुनं नृप ॥ १२.९०.३३ ॥
രാജാവേ! അപരിചിതരായ സ്ത്രീകൾ, ഷണ്ഡർ, സ്വൈരിണികൾ, പരസ്ത്രീകൾ, കന്യകമാർ എന്നിവരോടു മൈഥുനം ചെയ്യരുത്.
12.90.34
कुलेषु पापरक्षांसि जायन्ते वर्णसंकरात् ।
अपुमांसोऽङ्गहीनाश्च स्थूलजिह्वा विचेतसः ॥ १२.९०.३४ ॥
വർണസങ്കരത്താൽ കുലങ്ങളിൽ പാപരക്ഷസ്സുകൾ ജനിക്കുന്നു — ഷണ്ഡർ, അംഗഹീനർ, സ്ഥൂലനാവുള്ളവർ, വിവേകഹീനർ.
12.90.35
एते चान्ये च जायन्ते यदा राजा प्रमाद्यति ।
तस्माद्राज्ञा विशेषेणं वर्तितव्यं प्रजाहिते ॥ १२.९०.३५ ॥
ഇവരും മറ്റുള്ളവരും രാജാവ് അശ്രദ്ധനാകുമ്പോൾ ജനിക്കുന്നു; അതിനാൽ രാജാവ് വിശേഷിച്ച് പ്രജാഹിതത്തിനായി പെരുമാറണം.
12.90.36
क्षत्रियस्य प्रमत्तस्य दोषः संजायते महान् ।
अधर्माः संप्रवर्धन्ते प्रजासंकरकारकाः ॥ १२.९०.३६ ॥
പ്രമാദിയായ ക്ഷത്രിയനിൽ വലിയ ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നു; പ്രജകളിൽ സങ്കരം ഉണ്ടാക്കുന്ന അധർമങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു.
12.90.37
अशीते विद्यते शीतं शीते शीतं न विद्यते ।
अवृष्टिरतिवृष्टिश्च व्याधिश्चाप्याविशेत्प्रजाः ॥ १२.९०.३७ ॥
ശൈത്യകാലത്ത് തണുപ്പില്ല, തണുപ്പില്ലാത്ത കാലത്ത് തണുപ്പുണ്ട്; അവർഷവും അതിവർഷവും രോഗവും പ്രജകളിൽ പ്രവേശിക്കും.
12.90.38
नक्षत्राण्युपतिष्ठन्ति ग्रहा घोरास्तथागते ।
उत्पाताश्चात्र दृश्यन्ते बहवो राजनाशनाः ॥ १२.९०.३८ ॥
നക്ഷത്രങ്ങൾ അടുത്തുവരുന്നു; ഭയങ്കര ഗ്രഹങ്ങളും അങ്ങനെതന്നെ; രാജാക്കന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന പല ഉത്പാതങ്ങളും ഇവിടെ കാണുന്നു.
12.90.39
अरक्षितात्मा यो राजा प्रजाश्चापि न रक्षति ।
प्रजाश्च तस्य क्षीयन्ते ततः सोऽनु विनश्यति ॥ १२.९०.३९ ॥
സ്വയം സംരക്ഷിക്കാത്തവനും പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കാത്തവനുമായ രാജാവിന്റെ പ്രജകൾ ക്ഷയിക്കുന്നു; പിന്നീട് അവനും നശിക്കുന്നു.
12.90.40
द्वावाददाते ह्येकस्य द्वयोः सुबहवोऽपरे ।
कुमार्यः संप्रलुप्यन्ते तदाहुर्नृपदूषणम् ॥ १२.९०.४० ॥
ഒരാളിൽനിന്ന് രണ്ടുപേരെയും, രണ്ടുപേരിൽനിന്ന് മറ്റു പലരെയും എടുക്കുന്നു; കന്യകമാർ കവർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു — അതിനെ രാജദോഷം എന്നു പറയുന്നു.
12.90.41
ममैतदिति नैतच्च मनुष्येष्ववतिष्ठति ।
त्यक्त्वा धर्मं यदा राजा प्रमादमनुतिष्ठित ॥ १२.९०.४१ ॥
"ഇത് എന്റേതാണ്" എന്ന ബോധം മനുഷ്യരിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല; രാജാവ് ധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് അശ്രദ്ധ പിന്തുടരുമ്പോൾ.