Mahābhārata · Adhyāya 12.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.92.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्राजा वर्तेत भारत ।
पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९२.१ ॥
¿Cómo debe conducirse un rey que desea permanecer firme en el dharma? Oh Bhārata, mejor de los Kurus, te pregunto; oh abuelo, dímelo.
12.92.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं दृष्टार्थतत्त्वेन वामदेवेन धीमता ॥ १२.९२.२ ॥
Sobre este asunto también se recita esta antigua historia, cantada por el sabio Vāmadeva, que había visto la verdadera esencia de las cosas.
12.92.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो बलवाञ्शुचिः ।
महर्षि परिपप्रच्छ वामदेवं तपस्विनम् ॥ १२.९२.३ ॥
Un rey poderoso y puro del linaje de Kosala, llamado Vasumanā, preguntó detenidamente al gran sabio Vāmadeva, el asceta.
12.92.4
धर्मार्थसहितैर्वाक्यैर्भगवन्ननुशाधि माम् ।
येन वृत्तेन वै तिष्ठन्न च्यवेयं स्वधर्मतः ॥ १२.९२.४ ॥
Oh venerable, instrúyeme con palabras unidas al dharma y a la riqueza, con qué conducta, permaneciendo firme, no caería de mi propio deber.
12.92.5
तमब्रवीद्धामदेवस्तेजस्वी तपतां वरः ।
हेमवर्णं सुखासीनं ययातिमिव नाहुषम् ॥ १२.९२.५ ॥
A él le habló el radiante Vāmadeva, el mejor de los ascetas, al rey de color dorado sentado con holgura como Yayāti, hijo de Nahuṣa.
12.92.6
धर्ममेवानुवर्तस्व न धर्माद्विद्यते परम् ।
धर्मे स्थिता हि राजानो जयन्ति पृथिवीमिनाम् ॥ १२.९२.६ ॥
Sigue solamente el dharma; nada es superior al dharma. Los reyes que permanecen firmes en el dharma conquistan esta tierra.
12.92.7
अर्थसिद्धेः परं धर्मं मन्यते यो महीपतिः ।
वृद्ध्यां च कुरुते बृद्धिं स धर्मेण विराजते ॥ १२.९२.७ ॥
El rey que considera el dharma superior a la consecución de la riqueza, y que mantiene su sabiduría incluso en la prosperidad, brilla con el dharma.
12.92.8
अधर्मदर्शी यो राजा बलादेव प्रवर्तते ।
क्षिप्रमेवापयातोऽस्मादुभौ प्रथममध्यमौ ॥ १२.९२.८ ॥
El rey que, viendo la injusticia, actúa solo por la fuerza, pronto cae de esta posición, y también ambos, el primero y el intermedio.
12.92.9
असत्पापिष्ठसचिवो वध्यो लोकस्य धर्महा ।
सहैव परिवारेण क्षिप्रमेवावसीदति ॥ १२.९२.९ ॥
El rey de consejeros malvados y pecadores, destructor del dharma en el mundo, merece la muerte; junto con su séquito pronto perece.
12.92.10
अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः ।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१० ॥
Quien no cumple con sus deberes e intereses, actúa a su antojo y se jacta, perece pronto aunque haya obtenido toda la tierra.
12.92.11
अथाददानः कल्याणमनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
वर्धते मतिमान्राजा स्रोतोभिरिव सागरः ॥ १२.९२.११ ॥
El rey sabio que acepta lo bueno, no envidia y ha dominado sus sentidos, crece como el océano alimentado por sus ríos.
12.92.12
न पूर्णोऽस्मीति मन्येत धर्मतः कामतोऽर्थतः ।
बुद्धितो मन्त्रतश्चापि सततं वसुधाधिप ॥ १२.९२.१२ ॥
Nunca debe pensar: «Estoy completo»: ni en el dharma, ni en el deseo, ni en la riqueza, ni en la sabiduría y el consejo, siempre, oh señor de la tierra.
12.92.13
एतेष्वेव हि सर्वेषु लोकयात्रा प्रतिष्ठिता ।
एतानि शृण्वँल्लभते यशः कीर्ति श्रियं प्रजाः ॥ १२.९२.१३ ॥
En todos estos reside firmemente el curso del mundo. Quien los escucha obtiene gloria, renombre, prosperidad y súbditos.
12.92.14
एवं यो धर्मसंरम्भी धर्मार्थपरिचिन्तकः ।
अर्थान्परीक्ष्यारभते स ध्रुवं महदश्नुते ॥ १२.९२.१४ ॥
Quien así es celoso del dharma, reflexiona sobre el dharma y la riqueza, y examina los asuntos antes de emprenderlos, ciertamente alcanza grandes cosas.
12.92.15
अदाता ह्यनभिस्नेहो दण्डेनावर्तयन्प्रजाः ।
साहसप्रकृती राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१५ ॥
Un rey que no da, carece de afecto, gobierna a sus súbditos con castigo y tiene una naturaleza temeraria, perece rápidamente.
12.92.16
अथ पापं कृतं बुद्ध्या न च पश्यत्यबुद्धिमान् ।
अकीर्त्याऽभिसमायुक्तो भूयो नरकमश्नुते ॥ १२.९२.१६ ॥
Y el necio no ve el pecado que cometió con intención; unido a la infamia, de nuevo alcanza el infierno.
12.92.17
ततो न याचितुर्दातुः शुक्लस्य रसवेदिनः ।
व्यसनं स्वमिवोत्पन्नं विजिघांसन्ति मानवाः ॥ १२.९२.१७ ॥
Por eso los hombres desean destruir al que pide y al que da, al puro conocedor del sabor, como si fuera una calamidad surgida de sí mismos.
12.92.18
यस्य नास्ति गुरुर्धर्मे न चान्यानपि पृच्छति ।
सुखतन्त्रोऽर्थलाभेषु न चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१८ ॥
Quien no tiene maestro en el dharma y ni siquiera pregunta a otros, quien se rige por el placer en las ganancias de riqueza, no disfruta de la felicidad por mucho tiempo.
12.92.19
गुरुप्रधानो धर्मेषु स्वयमर्थानवेक्षिता ।
धर्मप्रधानो लाभेषु स चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१९ ॥
Quien en asuntos de dharma tiene al maestro como lo principal, examina por sí mismo los fines de la riqueza y pone el dharma por encima de las ganancias, goza de felicidad durante mucho tiempo.