ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.92.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्राजा वर्तेत भारत ।
पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९२.१ ॥
ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ରାଜା କିପରି ଆଚରଣ କରିବେ? ହେ ଭାରତ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
12.92.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं दृष्टार्थतत्त्वेन वामदेवेन धीमता ॥ १२.९२.२ ॥
ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି; ବସ୍ତୁର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାମଦେବ ଏହା ଗାଇଥିଲେ।
12.92.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो बलवाञ्शुचिः ।
महर्षि परिपप्रच्छ वामदेवं तपस्विनम् ॥ १२.९२.३ ॥
କୌସଲ୍ୟ ବଂଶର ବସୁମନା ନାମକ ବଳବାନ ଓ ଶୁଚି ରାଜା ତପସ୍ୱୀ ମହର୍ଷି ବାମଦେବଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପଚାରିଲେ।
12.92.4
धर्मार्थसहितैर्वाक्यैर्भगवन्ननुशाधि माम् ।
येन वृत्तेन वै तिष्ठन्न च्यवेयं स्वधर्मतः ॥ १२.९२.४ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ବାକ୍ୟରେ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ଆଚରଣରେ ସ୍ଥିର ରହି ମୁଁ ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ନ ହେବି।
12.92.5
तमब्रवीद्धामदेवस्तेजस्वी तपतां वरः ।
हेमवर्णं सुखासीनं ययातिमिव नाहुषम् ॥ १२.९२.५ ॥
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜସ୍ୱୀ ବାମଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ; ନହୁଷ ପୁତ୍ର ଯଯାତିଙ୍କ ପରି ସୁଖରେ ବସିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ।
12.92.6
धर्ममेवानुवर्तस्व न धर्माद्विद्यते परम् ।
धर्मे स्थिता हि राजानो जयन्ति पृथिवीमिनाम् ॥ १२.९२.६ ॥
ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କର; ଧର୍ମଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କିଛି ନାହିଁ। ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ରାଜାମାନେ ହିଁ ଏହି ପୃଥିବୀ ଜୟ କରନ୍ତି।
12.92.7
अर्थसिद्धेः परं धर्मं मन्यते यो महीपतिः ।
वृद्ध्यां च कुरुते बृद्धिं स धर्मेण विराजते ॥ १२.९२.७ ॥
ଯେ ରାଜା ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିଠାରୁ ଧର୍ମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନନ୍ତି ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମରେ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି।
12.92.8
अधर्मदर्शी यो राजा बलादेव प्रवर्तते ।
क्षिप्रमेवापयातोऽस्मादुभौ प्रथममध्यमौ ॥ १२.९२.८ ॥
ଅଧର୍ମ ଦେଖି କେବଳ ବଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଏଥିରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରଥମ ଓ ମଧ୍ୟମ ଉଭୟ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.92.9
असत्पापिष्ठसचिवो वध्यो लोकस्य धर्महा ।
सहैव परिवारेण क्षिप्रमेवावसीदति ॥ १२.९२.९ ॥
ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା, ଲୋକର ଧର୍ମନାଶକ ରାଜା ବଧ ଯୋଗ୍ୟ; ସେ ପରିବାର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
12.92.10
अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः ।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१० ॥
ଅର୍ଥ (କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ହିତ) ପାଳନ ନକରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳି ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
12.92.11
अथाददानः कल्याणमनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
वर्धते मतिमान्राजा स्रोतोभिरिव सागरः ॥ १२.९२.११ ॥
କଲ୍ୟାଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ଅସୂୟାହୀନ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ନଦୀ ସ୍ରୋତରେ ସାଗର ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
12.92.12
न पूर्णोऽस्मीति मन्येत धर्मतः कामतोऽर्थतः ।
बुद्धितो मन्त्रतश्चापि सततं वसुधाधिप ॥ १२.९२.१२ ॥
'ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ' ଏପରି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ — ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥରେ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା, ହେ ବସୁଧାଧିପ।
12.92.13
एतेष्वेव हि सर्वेषु लोकयात्रा प्रतिष्ठिता ।
एतानि शृण्वँल्लभते यशः कीर्ति श्रियं प्रजाः ॥ १२.९२.१३ ॥
ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଲୋକଯାତ୍ରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିଲେ ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଜା ମିଳେ।
12.92.14
एवं यो धर्मसंरम्भी धर्मार्थपरिचिन्तकः ।
अर्थान्परीक्ष्यारभते स ध्रुवं महदश्नुते ॥ १२.९२.१४ ॥
ଏହିପରି ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଉତ୍ସାହୀ, ଧର୍ମାର୍ଥ ଚିନ୍ତକ, କାର୍ଯ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରି ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ ଫଳ ପାଏ।
12.92.15
अदाता ह्यनभिस्नेहो दण्डेनावर्तयन्प्रजाः ।
साहसप्रकृती राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१५ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ଦାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ସ୍ନେହ ରଖେ ନାହିଁ, ଦଣ୍ଡରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଚଳାଏ ଏବଂ ସାହସୀ ସ୍ୱଭାବର, ସେ ଶୀଘ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
12.92.16
अथ पापं कृतं बुद्ध्या न च पश्यत्यबुद्धिमान् ।
अकीर्त्याऽभिसमायुक्तो भूयो नरकमश्नुते ॥ १२.९२.१६ ॥
ଅବୁଦ୍ଧିମାନ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଅପକୀର୍ତ୍ତି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ପୁନର୍ବାର ନରକ ପାଏ।
12.92.17
ततो न याचितुर्दातुः शुक्लस्य रसवेदिनः ।
व्यसनं स्वमिवोत्पन्नं विजिघांसन्ति मानवाः ॥ १२.९२.१७ ॥
ତେଣୁ ଯାଚକ ଓ ଦାତା, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ରସଜ୍ଞ ଦାତାଙ୍କୁ ମଣିଷମାନେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତ ସଙ୍କଟ ପରି ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
12.92.18
यस्य नास्ति गुरुर्धर्मे न चान्यानपि पृच्छति ।
सुखतन्त्रोऽर्थलाभेषु न चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१८ ॥
ଧର୍ମରେ ଯାହାର କୌଣସି ଗୁରୁ ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଚାରେ ନାହିଁ, ଯେ ଅର୍ଥଲାଭରେ ସୁଖର ଅଧୀନ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖ ପାଏ ନାହିଁ।
12.92.19
गुरुप्रधानो धर्मेषु स्वयमर्थानवेक्षिता ।
धर्मप्रधानो लाभेषु स चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१९ ॥
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ ମାନେ, ନିଜେ ଅର୍ଥର ବିଚାର କରେ, ଏବଂ ଲାଭରେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଧାନ ରଖେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।