ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.92.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्राजा वर्तेत भारत ।
पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९२.१ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ರಾಜನು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಓ ಭಾರತ, ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಓ ಪಿತಾಮಹ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.92.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं दृष्टार्थतत्त्वेन वामदेवेन धीमता ॥ १२.९२.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ವಸ್ತುಗಳ ಸತ್ಯತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಾಮದೇವನು ಹಾಡಿದುದು ಇದು.
12.92.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो बलवाञ्शुचिः ।
महर्षि परिपप्रच्छ वामदेवं तपस्विनम् ॥ १२.९२.३ ॥
ಕೌಸಲ್ಯ ವಂಶದ ವಸುಮನಾ ಎಂಬ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ರಾಜನು ತಪಸ್ವಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಮದೇವನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
12.92.4
धर्मार्थसहितैर्वाक्यैर्भगवन्ननुशाधि माम् ।
येन वृत्तेन वै तिष्ठन्न च्यवेयं स्वधर्मतः ॥ १२.९२.४ ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸು; ಯಾವ ನಡತೆಯಿಂದ ನೆಲೆಗೊಂಡು ನಾನು ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗದಿರುವೆನೋ ಅದನ್ನು.
12.92.5
तमब्रवीद्धामदेवस्तेजस्वी तपतां वरः ।
हेमवर्णं सुखासीनं ययातिमिव नाहुषम् ॥ १२.९२.५ ॥
ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ವಾಮದೇವನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ನಹುಷನ ಮಗ ಯಯಾತಿಯಂತೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದವನಿಗೆ.
12.92.6
धर्ममेवानुवर्तस्व न धर्माद्विद्यते परम् ।
धर्मे स्थिता हि राजानो जयन्ति पृथिवीमिनाम् ॥ १२.९२.६ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸು; ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ರಾಜರೇ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
12.92.7
अर्थसिद्धेः परं धर्मं मन्यते यो महीपतिः ।
वृद्ध्यां च कुरुते बृद्धिं स धर्मेण विराजते ॥ १२.९२.७ ॥
ಅರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ರಾಜನು, ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.
12.92.8
अधर्मदर्शी यो राजा बलादेव प्रवर्तते ।
क्षिप्रमेवापयातोऽस्मादुभौ प्रथममध्यमौ ॥ १२.९२.८ ॥
ಅಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಬಲದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುವ ರಾಜನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇದರಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಇಬ್ಬರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.92.9
असत्पापिष्ठसचिवो वध्यो लोकस्य धर्महा ।
सहैव परिवारेण क्षिप्रमेवावसीदति ॥ १२.९२.९ ॥
ಅತಿ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪಾಪಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಲೋಕದ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ರಾಜನು ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹನು; ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.92.10
अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः ।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१० ॥
ಅರ್ಥಗಳನ್ನು (ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿತಗಳನ್ನು) ಆಚರಿಸದೆ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದು ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚುವವನು, ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.92.11
अथाददानः कल्याणमनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
वर्धते मतिमान्राजा स्रोतोभिरिव सागरः ॥ १२.९२.११ ॥
ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನು ನದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಸಾಗರ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.92.12
न पूर्णोऽस्मीति मन्येत धर्मतः कामतोऽर्थतः ।
बुद्धितो मन्त्रतश्चापि सततं वसुधाधिप ॥ १२.९२.१२ ॥
'ನಾನು ಪರಿಪೂರ್ಣ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು — ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ, ಓ ಭೂಪತಿ.
12.92.13
एतेष्वेव हि सर्वेषु लोकयात्रा प्रतिष्ठिता ।
एतानि शृण्वँल्लभते यशः कीर्ति श्रियं प्रजाः ॥ १२.९२.१३ ॥
ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೇ ಲೋಕಯಾತ್ರೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇವನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಯಶಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.92.14
एवं यो धर्मसंरम्भी धर्मार्थपरिचिन्तकः ।
अर्थान्परीक्ष्यारभते स ध्रुवं महदश्नुते ॥ १२.९२.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವನು, ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಆರಂಭಿಸುವವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮಹತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.92.15
अदाता ह्यनभिस्नेहो दण्डेनावर्तयन्प्रजाः ।
साहसप्रकृती राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१५ ॥
ದಾನ ಮಾಡದವನು, ಸ್ನೇಹವಿಲ್ಲದವನು, ದಂಡದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವವನು, ಸಾಹಸ ಸ್ವಭಾವದ ರಾಜ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.92.16
अथ पापं कृतं बुद्ध्या न च पश्यत्यबुद्धिमान् ।
अकीर्त्याऽभिसमायुक्तो भूयो नरकमश्नुते ॥ १२.९२.१६ ॥
ಬುದ್ಧಿಹೀನನು ತಿಳಿದು ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅಪಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನರಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.92.17
ततो न याचितुर्दातुः शुक्लस्य रसवेदिनः ।
व्यसनं स्वमिवोत्पन्नं विजिघांसन्ति मानवाः ॥ १२.९२.१७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾಚಕನನ್ನು, ದಾತನನ್ನು, ಶುದ್ಧನೂ ರುಚಿ ತಿಳಿದವನೂ ಆದ ದಾತನನ್ನು, ಮನುಷ್ಯರು ತಮಗೆ ಬಂದ ಸಂಕಟದಂತೆ ನಾಶಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
12.92.18
यस्य नास्ति गुरुर्धर्मे न चान्यानपि पृच्छति ।
सुखतन्त्रोऽर्थलाभेषु न चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१८ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುರುವಿಲ್ಲದವನು, ಇತರರನ್ನೂ ಕೇಳದವನು, ಅರ್ಥಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖಕ್ಕೆ ಅಧೀನನಾದವನು ಬಹುಕಾಲ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.92.19
गुरुप्रधानो धर्मेषु स्वयमर्थानवेक्षिता ।
धर्मप्रधानो लाभेषु स चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१९ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನು, ತಾನೇ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವವನು, ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಡುವವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.