മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.92.1
कथं धर्मे स्थातुमिच्छन्राजा वर्तेत भारत ।
पृच्छामि त्वां कुरुश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९२.१ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് എങ്ങനെ പെരുമാറണം? ഹേ ഭാരതാ, ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു; ഹേ പിതാമഹാ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.92.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं दृष्टार्थतत्त्वेन वामदेवेन धीमता ॥ १२.९२.२ ॥
ഇവിടെയും ജനങ്ങൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട്; വസ്തുക്കളുടെ സത്യതത്ത്വം ദർശിച്ച ബുദ്ധിമാനായ വാമദേവൻ പാടിയതാണിത്.
12.92.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो बलवाञ्शुचिः ।
महर्षि परिपप्रच्छ वामदेवं तपस्विनम् ॥ १२.९२.३ ॥
കൗസല്യവംശത്തിലെ വസുമന എന്ന ബലവാനും ശുദ്ധനുമായ രാജാവ്, തപസ്വിയായ മഹർഷി വാമദേവനോട് നന്നായി ചോദിച്ചു.
12.92.4
धर्मार्थसहितैर्वाक्यैर्भगवन्ननुशाधि माम् ।
येन वृत्तेन वै तिष्ठन्न च्यवेयं स्वधर्मतः ॥ १२.९२.४ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളോടു കൂടിയ വാക്കുകളാൽ എന്നെ ഉപദേശിക്കൂ; ഏത് ആചാരത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ഞാൻ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വീഴാതിരിക്കുമോ അത്.
12.92.5
तमब्रवीद्धामदेवस्तेजस्वी तपतां वरः ।
हेमवर्णं सुखासीनं ययातिमिव नाहुषम् ॥ १२.९२.५ ॥
തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ തേജസ്വിയായ വാമദേവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു; നഹുഷപുത്രനായ യയാതിയെപ്പോലെ സുഖമായി ഇരിക്കുന്ന സ്വർണ്ണവർണ്ണനായവനോട്.
12.92.6
धर्ममेवानुवर्तस्व न धर्माद्विद्यते परम् ।
धर्मे स्थिता हि राजानो जयन्ति पृथिवीमिनाम् ॥ १२.९२.६ ॥
ധർമ്മത്തെ മാത്രം അനുസരിക്കുക; ധർമ്മത്തെക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രാജാക്കന്മാർ മാത്രമാണ് ഈ ഭൂമിയെ ജയിക്കുന്നത്.
12.92.7
अर्थसिद्धेः परं धर्मं मन्यते यो महीपतिः ।
वृद्ध्यां च कुरुते बृद्धिं स धर्मेण विराजते ॥ १२.९२.७ ॥
അർത്ഥസിദ്ധിയേക്കാൾ ധർമ്മത്തെ പരമമായി കരുതുന്ന രാജാവ്, വളർച്ചയിലും വിവേകം നിലനിർത്തുന്നവൻ, ധർമ്മത്താൽ തിളങ്ങുന്നു.
12.92.8
अधर्मदर्शी यो राजा बलादेव प्रवर्तते ।
क्षिप्रमेवापयातोऽस्मादुभौ प्रथममध्यमौ ॥ १२.९२.८ ॥
അധർമ്മം കണ്ട് ബലംകൊണ്ടുതന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാജാവ് വേഗം ഇതിൽനിന്ന് വീഴുന്നു; ഒന്നാമനും മധ്യമനും ഇരുവരും അങ്ങനെതന്നെ.
12.92.9
असत्पापिष्ठसचिवो वध्यो लोकस्य धर्महा ।
सहैव परिवारेण क्षिप्रमेवावसीदति ॥ १२.९२.९ ॥
ഏറ്റവും ദുഷ്ടരും പാപികളുമായ മന്ത്രിമാരുള്ള, ലോകധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന രാജാവ് വധാർഹനാണ്; പരിവാരത്തോടൊപ്പം വേഗം നശിക്കുന്നു.
12.92.10
अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः ।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१० ॥
കർത്തവ്യങ്ങളും ഹിതങ്ങളും പാലിക്കാതെ, ഇഷ്ടംപോലെ നടന്ന് വമ്പു പറയുന്നവൻ, ഭൂമി മുഴുവൻ നേടിയാലും വേഗം നശിക്കുന്നു.
12.92.11
अथाददानः कल्याणमनसूयुर्जितेन्द्रियः ।
वर्धते मतिमान्राजा स्रोतोभिरिव सागरः ॥ १२.९२.११ ॥
നന്മ സ്വീകരിച്ച്, അസൂയയില്ലാതെ, ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയ, ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് നദീപ്രവാഹങ്ങളാൽ സമുദ്രം വളരുന്നതുപോലെ വളരുന്നു.
12.92.12
न पूर्णोऽस्मीति मन्येत धर्मतः कामतोऽर्थतः ।
बुद्धितो मन्त्रतश्चापि सततं वसुधाधिप ॥ १२.९२.१२ ॥
'ഞാൻ പൂർണ്ണനാണ്' എന്ന് കരുതരുത് — ധർമ്മത്തിലും കാമത്തിലും അർത്ഥത്തിലും, ബുദ്ധിയിലും മന്ത്രത്തിലും എപ്പോഴും, ഹേ ഭൂപതേ.
12.92.13
एतेष्वेव हि सर्वेषु लोकयात्रा प्रतिष्ठिता ।
एतानि शृण्वँल्लभते यशः कीर्ति श्रियं प्रजाः ॥ १२.९२.१३ ॥
ഇവയിലെല്ലാം തന്നെയാണ് ലോകയാത്ര സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്. ഇവ കേൾക്കുന്നവൻ യശസ്സും കീർത്തിയും ശ്രീയും പ്രജകളും നേടുന്നു.
12.92.14
एवं यो धर्मसंरम्भी धर्मार्थपरिचिन्तकः ।
अर्थान्परीक्ष्यारभते स ध्रुवं महदश्नुते ॥ १२.९२.१४ ॥
ഇങ്ങനെ ധർമ്മത്തിൽ ഉത്സാഹമുള്ളവനും ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളെ ചിന്തിക്കുന്നവനും കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് ആരംഭിക്കുന്നവനും തീർച്ചയായും മഹത്തായത് നേടുന്നു.
12.92.15
अदाता ह्यनभिस्नेहो दण्डेनावर्तयन्प्रजाः ।
साहसप्रकृती राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९२.१५ ॥
ദാനം ചെയ്യാത്തവനും സ്നേഹമില്ലാത്തവനും ദണ്ഡംകൊണ്ട് പ്രജകളെ നയിക്കുന്നവനും സാഹസ സ്വഭാവമുള്ളവനുമായ രാജാവ് വേഗം നശിക്കുന്നു.
12.92.16
अथ पापं कृतं बुद्ध्या न च पश्यत्यबुद्धिमान् ।
अकीर्त्याऽभिसमायुक्तो भूयो नरकमश्नुते ॥ १२.९२.१६ ॥
ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ചെയ്ത പാപം കാണുന്നില്ല; അപകീർത്തിയോടുകൂടി വീണ്ടും നരകം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.92.17
ततो न याचितुर्दातुः शुक्लस्य रसवेदिनः ।
व्यसनं स्वमिवोत्पन्नं विजिघांसन्ति मानवाः ॥ १२.९२.१७ ॥
അതിനാൽ യാചകനെയും, ദാതാവിനെയും, ശുദ്ധനും രസമറിയുന്നവനുമായ ദാതാവിനെയും, മനുഷ്യർ തങ്ങൾക്കുണ്ടായ ദുരിതംപോലെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.92.18
यस्य नास्ति गुरुर्धर्मे न चान्यानपि पृच्छति ।
सुखतन्त्रोऽर्थलाभेषु न चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१८ ॥
ധർമ്മത്തിൽ ഗുരുവില്ലാത്തവനും മറ്റുള്ളവരോടും ചോദിക്കാത്തവനും ധനലാഭങ്ങളിൽ സുഖത്തിന് അധീനനായവനും ദീർഘകാലം സുഖം നേടുന്നില്ല.
12.92.19
गुरुप्रधानो धर्मेषु स्वयमर्थानवेक्षिता ।
धर्मप्रधानो लाभेषु स चिरं सुखमश्नुते ॥ १२.९२.१९ ॥
ധർമ്മത്തിൽ ഗുരുവിനെ പ്രധാനമായി കരുതുകയും സ്വയം അർത്ഥങ്ങളെ പരിശോധിക്കുകയും ലാഭങ്ങളിൽ ധർമ്മത്തെ പ്രധാനമായി നിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ദീർഘകാലം സുഖം അനുഭവിക്കും.