મહાભારત · અધ્યાય 12.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.99.1
अत्राप्युदाहरन्तीम-तिहासं पुरातनम् ।
प्रतर्दनो मैथिलश्च संग्रामं यत्र चक्रतुः ॥ १२.९९.१ ॥
અહીં પણ લોકો એક પ્રાચીન ઇતિહાસ કહે છે, જેમાં પ્રતર્દન અને મિથિલાના રાજાએ યુદ્ધ કર્યું હતું.
12.99.2
यज्ञोपवीती संग्रामे जनको मिथिलाधिपः ।
योधानुद्धर्षयामास तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.९९.२ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, યજ્ઞોપવીત ધારણ કરેલા મિથિલાધિપતિ જનકે યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓને ઉત્સાહિત કર્યા; તે સાંભળ.
12.99.3
जनको मैथिलो राजा महात्मा सर्वतत्त्ववित् ।
योधानां दर्शयामास स्वर्गं नरकमेव च ॥ १२.९९.३ ॥
મહાત્મા અને સર્વ તત્ત્વોના જ્ઞાતા મિથિલાના રાજા જનકે યોદ્ધાઓને સ્વર્ગ અને નરક બતાવ્યાં.
12.99.4
अभीरूणामिमे लोका भास्वन्तो हन्त पश्यत ।
पूर्णा गन्धर्वकन्याभिः सर्वकामदुहोऽक्षयाः ॥ १२.९९.४ ॥
નિર્ભયોના આ લોકો તેજસ્વી છે; જુઓ! ગંધર્વ કન્યાઓથી ભરેલા, સર્વ કામના આપનારા, અક્ષય.
12.99.5
इमे पलायमानानां नरकाः प्रत्युपस्थिताः ।
अकीर्तिः शाश्वती चैव यतितव्यमनन्तरम् ॥ १२.९९.५ ॥
ભાગી જનારાઓ માટે આ નરકો તૈયાર છે, અને શાશ્વત અપકીર્તિ પણ; તેથી વિલંબ વિના પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
12.99.6
तान्दृष्ट्वाऽरीन्विजयत भूत्वा संत्यागबुद्धयः ।
नरकस्याप्रतिष्ठस्य मा भूत वशवर्तिनः ॥ १२.९९.६ ॥
તેમને જોઈને, ત્યાગબુદ્ધિથી શત્રુઓને જીતો; આધાર વિનાના નરકના વશ ન થાઓ.
12.99.7
त्यागमूलं हि शूराणां स्वर्गद्वारमनुत्तमम् ।
इत्युक्तास्ते नृपतिना योधाः परपुरंजय ॥ १२.९९.७ ॥
વીરો માટે ત્યાગ જ શ્રેષ્ઠ સ્વર્ગદ્વારનું મૂળ છે. રાજાએ આમ કહેતાં, હે શત્રુનગર જીતનારા યોદ્ધાઓ,
12.99.8
अजयन्त रणे शत्रून्हर्षयन्तो नरेश्वरम् ।
तस्मात्त्यक्तात्मना नित्यं स्थातव्यं रणमूर्धनि ॥ १२.९९.८ ॥
તેઓએ યુદ્ધમાં શત્રુઓ પર વિજય મેળવી રાજાને હર્ષિત કર્યા. તેથી આત્મત્યાગ કરીને સદા રણમોખરે ઊભા રહેવું જોઈએ.
12.99.9
गजानां रथिनो मध्ये रथानामनुसादिनः ।
सादिनामन्तरे स्थाप्यं पादातमपि दंशितम् ॥ १२.९९.९ ॥
હાથીઓની વચ્ચે રથીઓને, રથોની વચ્ચે અશ્વારોહીઓને, અને અશ્વારોહીઓની વચ્ચે કવચધારી પાયદળને ગોઠવવા જોઈએ.
12.99.10
य एवं व्यूहते राजा स नित्यं जयते रिपून् ।
तस्मदितद्विधातव्यं नित्यमेव युधिष्ठिर ॥ १२.९९.१० ॥
જે રાજા આ રીતે સૈન્યની વ્યૂહરચના કરે છે, તે સદા શત્રુઓને જીતે છે. તેથી હે યુધિષ્ઠિર, આ સદા કરવું જોઈએ.
12.99.11
स्वर्गे सुकृतमिच्छन्तः सुयुद्धेनातिमन्यवः ।
क्षोभयेयुरनीकानि सागरं मकरा यथा ॥ १२.९९.११ ॥
સ્વર્ગમાં પુણ્યની ઇચ્છા રાખનારા, ઉત્તમ યુદ્ધથી અતિ ઉત્સાહિત થઈને, મકરો જેમ સાગરને હલાવે તેમ સેનાઓને હલાવશે.
12.99.12
हर्षयेयुर्विषण्णांश्च व्यवस्थाप्य परस्परम् ।
तेषां च भूमिं रक्षेयुर्भग्नान्नात्यनुसारयेत् ॥ १२.९९.१२ ॥
એકબીજાને વ્યવસ્થિત કરીને, વિષાદ પામેલાઓને ઉત્સાહિત કરવા; તેમની ભૂમિનું રક્ષણ કરવું. ભાગી ગયેલાઓનો અતિશય પીછો ન કરવો.
12.99.13
पुनरावर्तमानानां निराशानां च जीविते ।
वेगः सुदुःसहो राजंस्तस्मान्नात्यनुसारयेत् ॥ १२.९९.१३ ॥
હે રાજન્, જીવનની આશા છોડીને ફરી પાછા ફરનારાઓનો વેગ અતિ દુઃસહ હોય છે; તેથી તેમનો અતિશય પીછો ન કરવો.
12.99.14
न हि प्रहर्तुमिच्छन्ति शूराः प्रद्रवतो भयात् ।
तस्मात्पलायमानानां कुर्यान्नात्यनुसारणम् ॥ १२.९९.१४ ॥
શૂરવીરો ભયથી ભાગનારાઓ પર પ્રહાર કરવા ઇચ્છતા નથી; તેથી ભાગનારાઓનો પીછો ન કરવો.
12.99.15
चराणामचरा ह्यन्नमदंष्ट्रा दंष्ट्रिणामपि ।
अपाणयः पाणिमतामन्नं शूरस्य कातराः ॥ १२.९९.१५ ॥
ચાલનારા પ્રાણીઓનો આહાર અચલ છે; દાંતવાળાઓનો આહાર દાંત વગરના; હાથવાળાઓનો આહાર હાથ વગરના; અને શૂરનો આહાર કાયરો.
12.99.16
समानपृष्ठोदरपाणिपादाः ।
पश्चाच्छरं भीरवोऽनुव्रजन्ति।
अतो भयार्ताः प्रणिपत्य भूयः ।
कृत्वाञ्जलीनुपतिष्ठन्ति शूरान् ॥ १२.९९.१६ ॥
પીઠ, પેટ, હાથ અને પગ સમાન હોવા છતાં કાયરો પાછળથી બાણની પાછળ ચાલે છે; તેથી ભયથી પીડાઈને ફરી ફરી પ્રણામ કરી, અંજલિ જોડીને શૂરવીરોની પાસે ઊભા રહે છે.
12.99.17
शूरबाहुषु लोकोऽयं लम्बते पुत्रवत्सद ।
तस्मात्सर्वेषु लोकेषु शूरः संमानमर्हति ॥ १२.९९.१७ ॥
હે સત્પુરુષ, આ લોક શૂરવીરોના બાહુઓ પર પુત્રની જેમ આધારિત છે; તેથી સર્વ લોકોમાં શૂરવીર સન્માનને યોગ્ય છે.
12.99.18
न हि शौर्यात्परं किंचिन्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
शूरः सर्वं पालयति सर्वं शूरे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.९९.१८ ॥
ત્રણેય લોકમાં શૌર્યથી ચડિયાતું કંઈ નથી; શૂરવીર સૌનું રક્ષણ કરે છે, અને સર્વ કંઈ શૂરવીર પર સ્થિર છે.