Mahābhārata · Adhyāya 13.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.101.1
दह्यमानाय विप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ ।
यत्फलं तस्य भवति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१०१.१ ॥
Yudhiṣṭhira dijo: ¿Qué fruto obtiene quien da calzado a un brahmán que arde? Dímelo, abuelo.
13.101.2
उपानहौ प्रयच्छेद्यो ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ।
मर्दते कण्टकान्सर्वान्विषमान्निस्तरत्यपि ॥ १३.१०१.२ ॥
Bhīṣma dijo: Quien con mente recogida da calzado a los brahmanes pisotea todas las espinas y cruza incluso terrenos ásperos y desiguales.
13.101.3
स शत्रूणामुपरि च सन्तिष्ठति युधिष्ठिर ।
यानं चाश्वतरीयुक्तं तस्य शुभ्रं विशाम्पते ॥ १३.१०१.३ ॥
Yudhiṣṭhira, él se mantiene por encima de sus enemigos, y un vehículo brillante uncido a mulas, señor de los pueblos, le pertenece.
13.101.4
उपतिष्ठति कौन्तेय रौप्यकाञ्चनभूषितम् ।
शकटं दम्यसंयुक्तं दत्तं भवति चैव हि ॥ १३.१०१.४ ॥
Hijo de Kuntī, un carro adornado con plata y oro, uncido a animales domados, se le presenta, pues se convierte en un don entregado.
13.101.5
यत्फलं तिलदाने च भूमिदाने च कीर्तितम् ।
गोदाने चान्नदाने च भूयस्तद्ब्रूहि कौरव ॥ १३.१०१.५ ॥
Dímelo de nuevo, descendiente de Kuru: el fruto declarado para el don de sésamo, el don de tierra, el don de vacas y el don de alimento.
13.101.6
शृणुष्व मम कौन्तैय तिलदानस्य यत्फलम् ।
निशम्य च यथान्यायं प्रयच्छ कुरुसत्तम ॥ १३.१०१.६ ॥
Hijo de Kuntī, escucha de mí el fruto del don de sésamo. Mejor de los Kurus, habiéndolo oído, da según la regla.
13.101.7
पितॄणां प्रथमं भोज्यं तिलाः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
तिलदानेन वै तस्मात्पितृपक्षः प्रमोदते ॥ १३.१०१.७ ॥
Los granos de sésamo, creados por el Autoexistente, son el primer alimento de los antepasados; por eso la quincena de los antepasados se regocija con la ofrenda de sésamo.
13.101.8
माघमासे तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ।
सर्वसत्वसमाकीर्णं नरकं स न पश्यति ॥ १३.१०१.८ ॥
Quien en el mes de Māgha da sésamo a los brahmanes no ve el infierno, abarrotado de todos los seres.
13.101.9
सर्वसत्रैश्च यजते यस्तिलैर्यजते पितॄन् ।
न चाकामेन दातव्यं तिलैः श्राद्धं कदाचन ॥ १३.१०१.९ ॥
Quien sacrifica con todos los sacrificios satra y honra a los antepasados con sésamo; pero el śrāddha con sésamo nunca debe ofrecerse por quien no está libre de deseo.
13.101.10
महर्षेः कश्यपस्यैते गात्रेभ्यः प्रसृतास्तिलाः ।
ततो दिव्यं गता भावं प्रदानेषु तिलाः प्रभो ॥ १३.१०१.१० ॥
Estos granos de sésamo brotaron de los miembros del gran sabio Kaśyapa; luego, oh señor, en las ofrendas el sésamo alcanzó un estado divino.
13.101.11
पौष्टिका रूपदाश्चैव तथा पापविनाशनाः ।
तस्मात्सर्वप्रदानेभ्यस्तिलदानं विशिष्यते ॥ १३.१०१.११ ॥
El sésamo nutre, concede belleza y destruye el pecado; por eso la ofrenda de sésamo sobresale entre todas las ofrendas.
13.101.12
आपस्तम्बश्च मेधावी शङ्खश्च लिखितस्तथा ।
महर्षिर्गौतमश्चापि तिलदानैर्दिवं गताः ॥ १३.१०१.१२ ॥
El sabio Āpastamba, Śaṅkha, Likhita y el gran sabio Gautama también fueron al cielo por medio de ofrendas de sésamo.
13.101.13
तिलहोमरता विप्राः सर्वे संयतमैथुनाः ।
समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिताः ॥ १३.१०१.१३ ॥
Todos los brahmanes dedicados a la oblación de sésamo, controlados y abstenidos de la unión sexual, se mantienen iguales en la ofrenda de productos de la vaca y firmes en sus empresas.
13.101.14
सर्वेषामिति दानानां तिलदानं विशिष्यते ।
अक्षयं सर्वदानानां तिलदानमिहोच्यते ॥ १३.१०१.१४ ॥
De todos los dones, el don del sésamo se declara el más distinguido; aquí se dice que entre todos los dones el don del sésamo es imperecedero.
13.101.15
उच्छिन्ने तु पुरा हव्ये कुशिकर्षिः परन्तपः ।
तिलैरग्नित्रयं हुत्वा प्राप्तवान्गतिमुत्तमाम् ॥ १३.१०१.१५ ॥
En tiempos antiguos, cuando las ofrendas fueron interrumpidas, el sabio Kuśika, abrasador de enemigos, ofreció sésamo en los tres fuegos y alcanzó la meta suprema.
13.101.16
इति प्रोक्तं कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम् ।
विधानं येन विधिना तिलानामिह शस्यते ॥ १३.१०१.१६ ॥
Así, oh mejor de los Kurus, ha sido declarado el incomparable don del sésamo, y el procedimiento mediante el cual aquí se alaba el uso del sésamo.
13.101.17
अत ऊर्ध्वं निबोधेदं देवानां यष्टुमिच्छताम् ।
समागमे महाराज ब्रह्मणा वै स्वयंभुवा ॥ १३.१०१.१७ ॥
Ahora escucha esto también, gran rey: cuando los dioses desearon sacrificar, en una asamblea con el autoexistente Brahmā, esto ocurrió.
13.101.18
देवाः समेत्य ब्रह्माणं भूमिभागे यियश्रवः ।
शुभं देशमयाचन्त यजेम इति पार्थिव ॥ १३.१०१.१८ ॥
Los dioses, reunidos ante Brahmā, deseosos de sacrificar, pidieron un lugar propicio en alguna parte de la tierra, diciendo: «Sacrifiquemos», oh rey.
13.101.19
भगवंस्त्वं प्रभुर्भूमेः सर्वस्य त्रिदिवस्य च ।
यजेम हि महाभाग यज्ञं भवदनुज्ञया ॥ १३.१०१.१९ ॥
Oh bienaventurado, tú eres el señor de la tierra, de los tres mundos y de todo. Oh gran afortunado, con tu permiso realizaremos el sacrificio.
13.101.20
नाननुज्ञातभूमिर्हि यज्ञस्य फलमश्नुते ।
त्वं हि सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च।
प्रभुर्भवसि तस्मात्त्वं समनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.१०१.२० ॥
Pues el fruto del sacrificio no se obtiene en una tierra cuyo uso no ha sido concedido. Tú eres en verdad el señor de todo el mundo, de lo inmóvil y de lo móvil; por tanto, debes conceder el permiso.
13.101.21
ददानि मेदिनीभागं भवद्भ्योऽहं सुरर्षभाः ।
यस्मिन्देशे करिष्यध्वं यज्ञान्काश्यपनन्दनाः ॥ १३.१०१.२१ ॥
Oh mejores de los dioses, os concedo una porción de la tierra. Oh hijos de Kaśyapa, en cualquier región donde realicéis sacrificios, esa será vuestra.
13.101.22
भगवन्कृतकामाः स्म यक्ष्महे स्वाप्तदक्षिणैः ।
इमं तु देशं मुनयः पर्युपासन्ति नित्यदा ॥ १३.१०१.२२ ॥
Oh bienaventurado, nuestro deseo está cumplido; sacrificaremos con honorarios bien obtenidos. Pero este lugar siempre es frecuentado por los sabios.
13.101.23
ततोऽगस्त्यश्च कण्वश्च भृगुरत्रिर्वृषाकपिः ।
असितो देवलश्चैव देवयज्ञमुपागमन् ॥ १३.१०१.२३ ॥
Entonces Agastya, Kaṇva, Bhṛgu, Atri, Vṛṣākapi, Asita y Devala también llegaron al sacrificio de los dioses.
13.101.24
ततो देवा महात्मान ईजिरे यज्ञमच्युतम् ।
तथा समापयामासुर्यथाकालं सुरर्षभाः ॥ १३.१०१.२४ ॥
Entonces los dioses magnánimos ofrecieron el sacrificio a Acyuta, y los mejores de los dioses lo completaron a su debido tiempo.
13.101.25
त इष्टयज्ञास्त्रिदशा हिमवत्यचलोत्तमे ।
षष्ठमंशं क्रतोस्तस्य भूमिदानं प्रचक्रिरे। ॥ १३.१०१.२५ ॥
Habiendo completado sus sacrificios, aquellos dioses trideos, en la mejor de las montañas, el Himālaya, hicieron la donación de tierra como sexta parte de aquel sacrificio.
13.101.26
प्रादेशमात्रं भूमेस्तु यो दद्यादनुपस्कृतम् ।
न सीदति स कृच्छ्रेषु न च दुर्गाण्यवाप्नुते ॥ १३.१०१.२६ ॥
Quien da siquiera un palmo de tierra sin cultivar no se hunde en las adversidades ni alcanza los peligros.
13.101.27
शीतवातातपसहां यागभूमिं सुसंस्कृताम् ।
प्रदाय सुरलोकस्थः पुण्यान्तेऽपि न चाल्यते ॥ १३.१०१.२७ ॥
Quien, tras dar un terreno de sacrificio bien preparado que soporta el frío, el viento y el calor, habita en el mundo de los dioses, no es removido ni al agotarse su mérito.
13.101.28
मुदितो वसति प्राज्ञः शक्रेण सह पार्थिव ।
पतिश्रयप्रदानाच्च सोऽपि स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.२८ ॥
Oh rey, el sabio habita alegre junto a Indra, y por dar un lugar de morada también él es honrado en el cielo.
13.101.29
अध्यापककुले जातः श्रोत्रियो नियतेन्द्रियः ।
गृहे यस्य वसेत्तुष्टः प्रधानं लोकमश्नुते ॥ १३.१०१.२९ ॥
Aquel en cuya casa vive contento un brahmán nacido en linaje de maestros, versado en los Vedas y dueño de sus sentidos, alcanza el mundo supremo.
13.101.30
तथा गवार्थे शरणं शीतवर्षसहं दृढम् ।
आसप्तमं तारयति कुलं भरतसत्तम ॥ १३.१०१.३० ॥
Igualmente, quien proporciona un refugio firme para las vacas, que resista el frío y la lluvia, salva a su linaje hasta la séptima generación, oh mejor de los Bharatas.
13.101.31
क्षेत्रभूमिं ददल्लोके शुभां श्रियमवाप्नुयात् ।
रत्नभूमिं प्रदद्यात्तु कुलवंशं प्रवर्धयेत् ॥ १३.१०१.३१ ॥
Quien en el mundo da tierra de cultivo obtiene una prosperidad auspiciosa; quien da una tierra de joyas hace prosperar el linaje de su familia.
13.101.32
न चोषरां न निर्दग्धां महीं दद्यात्कथञ्चन ।
न श्मशानपरीतां च न च पापनिषेविताम् ॥ १३.१०१.३२ ॥
Nunca se debe dar, de ninguna manera, tierra estéril, tierra quemada, tierra rodeada de un crematorio ni tierra frecuentada por pecadores.
13.101.33
पारक्ये भूमिदेशे तु पितॄणां निर्वपेत्तु यः ।
तद्भूमिं वाऽपि पितृभिः श्राद्धकर्म विहन्यते ॥ १३.१०१.३३ ॥
Quien ofrece a los antepasados en tierra ajena, por esa tierra el rito śrāddha queda anulado por los antepasados.
13.101.34
तस्मात्क्रीत्वा महीं दद्यात्स्वल्पामपि विचक्षणः ।
पिण्डः पितृभ्यो दत्तो वै तस्यां भवति शाश्वतः ॥ १३.१०१.३४ ॥
Por eso, el sabio debe comprar aunque sea una pequeña porción de tierra y donarla, pues el piṇḍa ofrecido a los antepasados en esa tierra se vuelve eterno.
13.101.35
अटवी पर्वताश्चैव नद्यस्तीर्थानि यानि च ।
सर्वाण्यस्वामिकान्याद्दुर्न हि तत्र परिग्रहः ॥ १३.१०१.३५ ॥
Los bosques, las montañas, los ríos y cuantos vados sagrados existen, todos estos carecen de dueño; allí no hay posesión.
13.101.36
इत्येतद्भूमिदानस्य फलमुक्तं विशाम्पते ।
अतः परं तु गोदानं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.१०१.३६ ॥
Así se ha declarado, oh señor de los hombres, el fruto de la donación de tierra. Ahora, oh sin pecado, te proclamaré la donación de vacas.
13.101.37
गावोऽधिकास्तपस्विभ्यो यस्मात्सर्वेभ्य एव च ।
तस्मान्महेश्वरो देवस्तपस्ताभिः सहास्थितः ॥ १३.१०१.३७ ॥
Las vacas son superiores a los ascetas y a todos los demás; por eso el gran Señor Maheśvara permaneció con ellas y practicó austeridades.
13.101.38
ब्राह्मे लोके वसन्त्येताः सोमेन सह भारत ।
यां तां ब्रह्मर्षयः सिद्धाः प्रार्थयन्ति परां गतिम् ॥ १३.१०१.३८ ॥
Oh Bhārata, estas viven en el mundo de Brahmā junto con Soma; esa suprema meta que los brahmarṣis y los seres perfectos desean.
13.101.39
पयसा हविषा दध्ना शकृता चाथ चर्मणा ।
अस्थिभिश्चोपकुर्वन्ति शृङ्गैर्वालैश्च भारत ॥ १३.१०१.३९ ॥
Oh Bhārata, benefician con leche, mantequilla clarificada, cuajada, estiércol, cuero, huesos, cuernos y pelo.
13.101.40
नासां शीतातपौ स्यातां सदैताः कर्म कुर्वते ।
न वर्षविषयं वाऽपि दुःखमासां भवत्युत ॥ १३.१०१.४० ॥
Para ellas no existen siempre el frío y el calor; estas cumplen sus deberes, y tampoco les sobreviene sufrimiento causado por la lluvia.
13.101.41
ब्राह्मणैः सहिता यान्ति तस्मात्पारमकं पदम् ।
एकं गोब्राह्मणं तस्मात्प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १३.१०१.४१ ॥
Acompañadas de brahmanes van; por eso esa es la morada suprema. Por ello los sabios declaran que la vaca y el brahmán son uno.
13.101.42
रन्तिदेवस्य यज्ञे ताः पशुत्वेनोपकल्पिताः ।
अतश्चर्मण्वती राजन्गोचर्मभ्यः प्रवर्तिता।
पशुत्वाच्च विनिर्मुक्ताः प्रदानायोपकल्पिताः ॥ १३.१०१.४२ ॥
En el sacrificio de Rantideva fueron destinadas como animales sacrificiales; por eso, oh rey, el río Carmaṇvatī fluyó de los cueros de las vacas. Liberadas de ser animales de sacrificio, fueron destinadas a ser entregadas como dones.
13.101.43
ता इमा विप्रमुख्येभ्यो यो ददाति महीपते ।
निस्तरेदापदं कृच्छ्रां विषमस्थोऽपि पार्थिव ॥ १३.१०१.४३ ॥
Oh señor de la tierra, quien da estas vacas a los principales brahmanes supera la dura calamidad, incluso estando en una situación peligrosa.
13.101.44
गवां सहस्रदः प्रेत्य नरकं न प्रपद्यते ।
सर्वत्र विजयं चापि लभते मनुजाधिप ॥ १३.१०१.४४ ॥
Quien da mil vacas, tras la muerte no entra en el infierno; oh señor de los hombres, también obtiene la victoria en todas partes.
13.101.45
अमृतं वै गवां क्षीरमित्याह त्रिदशाधिपः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुममृतं स प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४५ ॥
El señor de los treinta dioses ha dicho: la leche de las vacas es en verdad néctar; por eso, quien da una vaca lechera otorga néctar.
13.101.46
अग्नीनामव्ययं ह्येतद्धौम्यं वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं स हौम्यं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४६ ॥
Los conocedores del Veda saben que esta es la ofrenda imperecedera de los fuegos; por tanto, quien da una vaca concede plenamente la ofrenda.
13.101.47
स्वर्गो वै मूर्तिमानेष वृषभं यो गवां पतिम् ।
विप्रे गुणयुते दद्यात्स वै स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.४७ ॥
Este toro, señor de las vacas, es el cielo encarnado; quien lo da a un brahmán virtuoso es honrado en el cielo.
13.101.48
प्राणा वै प्राणिनामेते प्रोच्यन्ते भरतर्षभ ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं प्राणानेष प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४८ ॥
Oh toro de los Bharatas, estos son declarados los alientos vitales de los seres vivos; por eso, quien da una vaca concede los alientos vitales.
13.101.49
गावः शरण्या भूतानामिति वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं शरणं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४९ ॥
Las vacas son el refugio de los seres, así lo saben los conocedores del Veda. Por eso quien da una vaca lechera concede refugio.
13.101.50
न वधार्थं प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके ।
गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ।
गोरसानां न विक्रेतू रसं च यजनस्य च ॥ १३.१०१.५० ॥
No debe darse para matar, ni a un carnicero, ni a un ateo. No debe darse a quien vive de las vacas; asimismo, oh toro de los Bharatas, no a quien vende productos de la vaca, ni el zumo del sacrificio.
13.101.51
ददत्स तादृशानां वै नरो गां पापकर्मणाम् ।
अक्षयं नरकं यातीत्येवमाहुर्महर्षयः ॥ १३.१०१.५१ ॥
El hombre que da una vaca a tales pecadores va al infierno imperecedero, así dicen los grandes videntes.
13.101.52
न कृशां नापवत्सां वा वन्ध्यां रोगान्वितां तथा ।
न व्यङ्गां न परिश्रान्तां दद्याद्गां ब्राह्मणाय वै ॥ १३.१०१.५२ ॥
No se debe dar a un brahmán una vaca flaca, sin ternero, estéril o enferma, ni una deforme o agotada.
13.101.53
दशगोसहस्रदः सम्यक् शक्रेण सह मोदते ।
अक्षयाँल्लभते लोकान्नरः शतसहस्रशः ॥ १३.१०१.५३ ॥
El hombre que da diez mil vacas como es debido se regocija junto con Indra y obtiene mundos imperecederos por cientos de miles.
13.101.54
इत्येतद्गोप्रदानं च तिलदानं च कीर्तितम् ।
तथा भूमिप्रदानं च शृणुष्वान्ने च भारत ॥ १३.१०१.५४ ॥
Así se han declarado el don de vacas y el don de sésamo. Asimismo, oh Bhārata, escucha también sobre el don de tierra y de alimento.
13.101.55
अन्नदानं प्रधानं हि कौन्तेय परिचक्षते ।
अन्नस्य हि प्रदानेन रन्तिदेवो दिवं गतः ॥ १३.१०१.५५ ॥
Oh hijo de Kuntī, se declara que la donación de alimento es la principal; por dar alimento, Rantideva alcanzó el cielo.
13.101.56
श्रान्ताय क्षुधितायान्नं यः प्रयच्छति भूमिप ।
स्वायंभुवं महात्स्थानं स गच्छति नराधिप ॥ १३.१०१.५६ ॥
Oh rey, quien da alimento al cansado y al hambriento, oh señor de hombres, va a la gran morada de Svāyaṃbhuva.
13.101.57
न हिरण्यैर्न वासोभिर्नान्यदानेन भारत ।
प्राप्नुवन्ति नराः श्रेयो यथा ह्यन्नप्रदाः प्रभो ॥ १३.१०१.५७ ॥
Oh Bharata, oh señor, los hombres no obtienen el bien que obtienen los dadores de alimento, ni con oro, ni con vestidos, ni con otra donación.
13.101.58
अन्नं वै प्रथमं द्रव्यमन्नं श्रीश्च परा मता ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति तेजो वीर्यं बलं तथा ॥ १३.१०१.५८ ॥
El alimento es la primera sustancia, el alimento es la prosperidad, y se considera supremo. Del alimento surge el aliento vital, y asimismo el vigor, la fuerza y el poder.
13.101.59
सद्यो ददाति यश्चान्नं सदैकाग्रमना नरः ।
न स दुर्गाण्यवाप्नोतीत्येवमाह पराशरः ॥ १३.१०१.५९ ॥
Quien da alimento de inmediato, siempre con mente concentrada, no alcanza las dificultades — así lo dijo Parāśara.
13.101.60
अर्चयित्वा यथान्यायं देवेभ्योऽन्नं निवेदयेत् ।
यदन्ना हि नरा राजंस्तदन्नास्तस्य देवतः ॥ १३.१०१.६० ॥
Tras honrar según la norma, se debe ofrecer alimento a los dioses. Oh rey, así como es el alimento que comen los hombres, así es el alimento de su deidad.
13.101.61
कौमुद्यां शुक्लपक्षे तु योऽन्नदानं करोत्युत ।
स सन्तरति दुर्गाणि प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १३.१०१.६१ ॥
Quien en la quincena clara de la noche de Kaumudī da una ofrenda de comida cruza las dificultades y, tras la muerte, alcanza la infinitud.
13.101.62
अभुक्त्वाऽतिथेये चान्नं प्रयच्छेद्यः समाहितः ।
स वै ब्रह्मविदां लोकान्प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ १३.१०१.६२ ॥
Toro de los Bharatas, quien, sin haber comido él mismo, con atención da comida a un huésped, alcanza los mundos de los conocedores de Brahman.
13.101.63
सुकृच्छ्रामापदं प्राप्तश्चान्नदः पुरुषस्तरेत् ।
पापं तरति चैवेह दुष्कृतं चापकर्षति ॥ १३.१०१.६३ ॥
Incluso un hombre caído en gran aflicción, si es dador de comida, cruza. Aquí mismo cruza el pecado y aparta la mala acción.
13.101.64
इत्येतदन्नदानस्य तिलदानस्य चैव ह ।
भूमिदानस्य च फलं गोदानस्य च कीर्तितम् ॥ १३.१०१.६४ ॥
Así se ha declarado el fruto de la donación de comida, de la donación de sésamo, de la donación de tierra y de la donación de una vaca.