มหาภารตะ · อัธยายะ 13.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.101.1
दह्यमानाय विप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ ।
यत्फलं तस्य भवति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१०१.१ ॥
ยุธิษฐิระตรัสว่า ผู้ที่ถวายรองเท้าแก่พราหมณ์ผู้กำลังถูกไฟเผาอยู่ จะได้ผลเช่นไร ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าเถิด ปู่ผู้เป็นปิตามหะ
13.101.2
उपानहौ प्रयच्छेद्यो ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ।
मर्दते कण्टकान्सर्वान्विषमान्निस्तरत्यपि ॥ १३.१०१.२ ॥
ภีษมะกล่าวว่า ผู้ใดมีใจสงบตั้งมั่นถวายรองเท้าแก่พราหมณ์ ย่อมเหยียบย่ำหนามทั้งปวงได้ และข้ามพ้นแม้พื้นที่ขรุขระไม่เรียบได้
13.101.3
स शत्रूणामुपरि च सन्तिष्ठति युधिष्ठिर ।
यानं चाश्वतरीयुक्तं तस्य शुभ्रं विशाम्पते ॥ १३.१०१.३ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้นั้นย่อมยืนอยู่เหนือศัตรูของตน และยานพาหนะอันงดงามที่เทียมด้วยลาเพศเมีย ก็เป็นของผู้นั้น ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
13.101.4
उपतिष्ठति कौन्तेय रौप्यकाञ्चनभूषितम् ।
शकटं दम्यसंयुक्तं दत्तं भवति चैव हि ॥ १३.१०१.४ ॥
ข้าแต่บุตรของกุนตี เกวียนที่ประดับด้วยเงินและทองคำ เทียมด้วยสัตว์ที่ฝึกแล้ว ย่อมมาถึงผู้นั้น เพราะเป็นของที่ได้ถวายไปแล้วจริงๆ
13.101.5
यत्फलं तिलदाने च भूमिदाने च कीर्तितम् ।
गोदाने चान्नदाने च भूयस्तद्ब्रूहि कौरव ॥ १३.१०१.५ ॥
ข้าแต่ลูกหลานของกุรุ ขอท่านกล่าวซ้ำอีกครั้งถึงผลแห่งการถวายงา การถวายที่ดิน การถวายโค และการถวายอาหาร ที่ได้ประกาศไว้แล้ว
13.101.6
शृणुष्व मम कौन्तैय तिलदानस्य यत्फलम् ।
निशम्य च यथान्यायं प्रयच्छ कुरुसत्तम ॥ १३.१०१.६ ॥
ข้าแต่บุตรของกุนตี จงฟังจากข้าพเจ้าถึงผลแห่งการถวายงาเถิด ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในกุรุ เมื่อได้ฟังแล้ว จงถวายโดยถูกต้องตามกฎเกณฑ์เถิด
13.101.7
पितॄणां प्रथमं भोज्यं तिलाः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
तिलदानेन वै तस्मात्पितृपक्षः प्रमोदते ॥ १३.१०१.७ ॥
งาทั้งหลายที่พระสวยัมภูสร้างขึ้น เป็นอาหารอันดับแรกของบรรพบุรุษ เพราะเหตุนั้น ปักษ์ของบรรพบุรุษย่อมชื่นบานด้วยการถวายงา
13.101.8
माघमासे तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ।
सर्वसत्वसमाकीर्णं नरकं स न पश्यति ॥ १३.१०१.८ ॥
ผู้ใดถวายงาแก่พราหมณ์ในเดือนมาฆะ ผู้นั้นย่อมไม่เห็นนรกที่เต็มไปด้วยสัตว์ทุกประเภท
13.101.9
सर्वसत्रैश्च यजते यस्तिलैर्यजते पितॄन् ।
न चाकामेन दातव्यं तिलैः श्राद्धं कदाचन ॥ १३.१०१.९ ॥
ผู้ใดบูชาด้วยพิธีสัตรทั้งปวง และบูชาบรรพบุรุษด้วยงา แต่การถวายศราทธด้วยงาไม่ควรให้โดยผู้ที่ยังไม่ปราศจากความปรารถนา ไม่ว่าในกาลใด
13.101.10
महर्षेः कश्यपस्यैते गात्रेभ्यः प्रसृतास्तिलाः ।
ततो दिव्यं गता भावं प्रदानेषु तिलाः प्रभो ॥ १३.१०१.१० ॥
งาเหล่านี้แตกหน่อมาจากอวัยวะของฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่กัศยปะ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เพราะเหตุนั้น งาจึงได้บรรลุสภาพทิพย์ในการถวายทั้งหลาย
13.101.11
पौष्टिका रूपदाश्चैव तथा पापविनाशनाः ।
तस्मात्सर्वप्रदानेभ्यस्तिलदानं विशिष्यते ॥ १३.१०१.११ ॥
งาเป็นอาหารบำรุง ประทานความงาม และทำลายบาป เพราะเหตุนั้น การถวายงาจึงโดดเด่นเหนือการถวายทั้งปวง
13.101.12
आपस्तम्बश्च मेधावी शङ्खश्च लिखितस्तथा ।
महर्षिर्गौतमश्चापि तिलदानैर्दिवं गताः ॥ १३.१०१.१२ ॥
อาปัสตัมพะผู้ฉลาด ศังขะ ลิขิตะ และฤๅษีโคตมะผู้ยิ่งใหญ่ ก็ได้ขึ้นสวรรค์ด้วยการถวายงาเช่นกัน
13.101.13
तिलहोमरता विप्राः सर्वे संयतमैथुनाः ।
समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिताः ॥ १३.१०१.१३ ॥
พราหมณ์ทั้งปวงผู้ยินดีในการบูชาด้วยงา ผู้สำรวมและงดเว้นการร่วมเพศ ย่อมเสมอกันในการบูชาด้วยเนยใส และตั้งมั่นในกิจการทั้งหลาย
13.101.14
सर्वेषामिति दानानां तिलदानं विशिष्यते ।
अक्षयं सर्वदानानां तिलदानमिहोच्यते ॥ १३.१०१.१४ ॥
ในบรรดาการถวายทั้งหลาย การถวายงาถือว่าโดดเด่นที่สุด ที่นี่กล่าวว่า ในบรรดาการถวายทั้งปวง การถวายงาไม่มีวันเสื่อมสิ้น
13.101.15
उच्छिन्ने तु पुरा हव्ये कुशिकर्षिः परन्तपः ।
तिलैरग्नित्रयं हुत्वा प्राप्तवान्गतिमुत्तमाम् ॥ १३.१०१.१५ ॥
ครั้งโบราณ เมื่อการบูชาเครื่องเซ่นถูกตัดขาด ฤๅษีกุศิกะผู้ปราบศัตรูได้บูชางาในไฟทั้งสาม และบรรลุคติอันสูงสุด
13.101.16
इति प्रोक्तं कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम् ।
विधानं येन विधिना तिलानामिह शस्यते ॥ १३.१०१.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในกุรุ การถวายงาอันไม่มีใดเทียมได้จึงได้ประกาศไว้ดังนี้ และวิธีการที่ใช้ได้กับงาในที่นี้ก็ได้รับการสรรเสริญแล้ว
13.101.17
अत ऊर्ध्वं निबोधेदं देवानां यष्टुमिच्छताम् ।
समागमे महाराज ब्रह्मणा वै स्वयंभुवा ॥ १३.१०१.१७ ॥
ต่อจากนี้ จงฟังสิ่งนี้เถิด ข้าแต่มหาราช เมื่อเหล่าเทพต้องการบูชายัญ ในที่ประชุมกับพระพรหมผู้เป็นสวยัมภู เรื่องนี้ได้เกิดขึ้น
13.101.18
देवाः समेत्य ब्रह्माणं भूमिभागे यियश्रवः ।
शुभं देशमयाचन्त यजेम इति पार्थिव ॥ १३.१०१.१८ ॥
เหล่าเทพเข้าเฝ้าพระพรหมพร้อมกัน ปรารถนาจะบูชายัญ จึงทูลขอสถานที่อันเป็นมงคลในส่วนหนึ่งของแผ่นดิน โดยกล่าวว่า "ขอให้พวกเราได้บูชายัญเถิด" ข้าแต่พระราชา
13.101.19
भगवंस्त्वं प्रभुर्भूमेः सर्वस्य त्रिदिवस्य च ।
यजेम हि महाभाग यज्ञं भवदनुज्ञया ॥ १३.१०१.१९ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระองค์เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน แห่งไตรภพ และแห่งสิ่งทั้งปวง ข้าแต่ผู้มีโชคใหญ่ ขอพวกเราบูชายัญด้วยพระอนุญาตของพระองค์เถิด
13.101.20
नाननुज्ञातभूमिर्हि यज्ञस्य फलमश्नुते ।
त्वं हि सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च।
प्रभुर्भवसि तस्मात्त्वं समनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.१०१.२० ॥
เพราะการบูชายัญย่อมไม่ได้ผลบนพื้นดินที่ยังไม่ได้รับอนุญาตให้ใช้ เพราะพระองค์เป็นเจ้าของโลกทั้งหมด ทั้งที่อยู่กับที่และที่เคลื่อนไหว เพราะเหตุนั้น พระองค์จึงควรประทานอนุญาต
13.101.21
ददानि मेदिनीभागं भवद्भ्योऽहं सुरर्षभाः ।
यस्मिन्देशे करिष्यध्वं यज्ञान्काश्यपनन्दनाः ॥ १३.१०१.२१ ॥
ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ เราจะมอบส่วนหนึ่งของแผ่นดินให้แก่ท่านทั้งหลาย ข้าแต่บุตรของกาศยป ในแคว้นใดที่ท่านจะประกอบยัญ แคว้นนั้นจะเป็นของท่าน
13.101.22
भगवन्कृतकामाः स्म यक्ष्महे स्वाप्तदक्षिणैः ।
इमं तु देशं मुनयः पर्युपासन्ति नित्यदा ॥ १३.१०१.२२ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ความปรารถนาของพวกเราสำเร็จแล้ว พวกเราจะบูชายัญด้วยค่าตอบแทนที่ได้มาอย่างเหมาะสม แต่สถานที่นี้มีฤๅษีมาเฝ้ารับใช้อยู่เสมอทุกเวลา
13.101.23
ततोऽगस्त्यश्च कण्वश्च भृगुरत्रिर्वृषाकपिः ।
असितो देवलश्चैव देवयज्ञमुपागमन् ॥ १३.१०१.२३ ॥
ครั้งนั้น อคัสตยะ กัณวะ ภฤคุ อตริ วฤษากปิ อสิตะ และเทวละ ก็มาสู่พิธียัญของเหล่าเทพ
13.101.24
ततो देवा महात्मान ईजिरे यज्ञमच्युतम् ।
तथा समापयामासुर्यथाकालं सुरर्षभाः ॥ १३.१०१.२४ ॥
ครั้งนั้น เหล่าเทพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้บูชายัญแด่พระอัจยุตะ และเทพผู้ประเสริฐทั้งหลายก็ทำพิธีให้สำเร็จตามกาลอันควร
13.101.25
त इष्टयज्ञास्त्रिदशा हिमवत्यचलोत्तमे ।
षष्ठमंशं क्रतोस्तस्य भूमिदानं प्रचक्रिरे। ॥ १३.१०१.२५ ॥
เหล่าเทพสามสิบองค์ เมื่อประกอบยัญเสร็จแล้ว บนภูเขาหิมาลัยอันเป็นยอดแห่งขุนเขา ได้ถวายที่ดินเป็นส่วนที่หกของยัญนั้น
13.101.26
प्रादेशमात्रं भूमेस्तु यो दद्यादनुपस्कृतम् ।
न सीदति स कृच्छ्रेषु न च दुर्गाण्यवाप्नुते ॥ १३.१०१.२६ ॥
ผู้ใดให้ที่ดินแม้เพียงคืบหนึ่งที่ยังไม่ได้ปรับปรุง ผู้นั้นจะไม่จมอยู่ในความยากลำบาก และจะไม่ประสบกับภัยอันตราย
13.101.27
शीतवातातपसहां यागभूमिं सुसंस्कृताम् ।
प्रदाय सुरलोकस्थः पुण्यान्तेऽपि न चाल्यते ॥ १३.१०१.२७ ॥
ผู้ที่ถวายลานบูชายัญที่จัดเตรียมไว้อย่างดี ทนต่อความหนาวเย็น ลม และความร้อนได้ ย่อมดำรงอยู่ในโลกของเทพ และแม้เมื่อบุญหมดลงแล้วก็ไม่เคลื่อนจากที่
13.101.28
मुदितो वसति प्राज्ञः शक्रेण सह पार्थिव ।
पतिश्रयप्रदानाच्च सोऽपि स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.२८ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้มีปัญญาย่อมอยู่อย่างเบิกบานร่วมกับพระอินทร์ และด้วยการถวายที่พำนัก ผู้นั้นก็ได้รับการเชิดชูในสวรรค์เช่นกัน
13.101.29
अध्यापककुले जातः श्रोत्रियो नियतेन्द्रियः ।
गृहे यस्य वसेत्तुष्टः प्रधानं लोकमश्नुते ॥ १३.१०१.२९ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดในตระกูลอาจารย์ เป็นผู้เรียนรู้พระเวท และควบคุมอินทรีย์ได้ เมื่อพำนักอยู่ในบ้านของผู้ใดด้วยความพอใจ ผู้นั้นย่อมบรรลุโลกอันสูงสุด
13.101.30
तथा गवार्थे शरणं शीतवर्षसहं दृढम् ।
आसप्तमं तारयति कुलं भरतसत्तम ॥ १३.१०१.३० ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้ที่จัดที่พักอันมั่นคงสำหรับโค ซึ่งทนต่อความหนาวและฝน ย่อมช่วยให้ตระกูลของตนพ้นทุกข์ได้ถึงเจ็ดชั่วอายุคน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งตระกูลภรตะ
13.101.31
क्षेत्रभूमिं ददल्लोके शुभां श्रियमवाप्नुयात् ।
रत्नभूमिं प्रदद्यात्तु कुलवंशं प्रवर्धयेत् ॥ १३.१०१.३१ ॥
ผู้ที่ถวายที่นาในโลกนี้ ย่อมได้รับสิริมงคลอันดีงาม ส่วนผู้ที่ถวายแผ่นดินอันเต็มไปด้วยอัญมณี ย่อมทำให้สายตระกูลของตนเจริญรุ่งเรือง
13.101.32
न चोषरां न निर्दग्धां महीं दद्यात्कथञ्चन ।
न श्मशानपरीतां च न च पापनिषेविताम् ॥ १३.१०१.३२ ॥
ไม่ควรถวายที่ดินที่เป็นดินเค็ม ที่ดินที่ถูกเผาไหม้ ที่ดินที่ล้อมรอบด้วยป่าช้า หรือที่ดินที่ผู้ทำบาปเข้าไปอาศัยอยู่ไม่ว่าด้วยเหตุใดเลย
13.101.33
पारक्ये भूमिदेशे तु पितॄणां निर्वपेत्तु यः ।
तद्भूमिं वाऽपि पितृभिः श्राद्धकर्म विहन्यते ॥ १३.१०१.३३ ॥
ผู้ใดถวายเครื่องบูชาแด่บรรพบุรุษบนที่ดินของผู้อื่น ด้วยเหตุแห่งที่ดินนั้น พิธีศราทธะของผู้นั้นย่อมเป็นโมฆะต่อหน้าบรรพบุรุษ
13.101.34
तस्मात्क्रीत्वा महीं दद्यात्स्वल्पामपि विचक्षणः ।
पिण्डः पितृभ्यो दत्तो वै तस्यां भवति शाश्वतः ॥ १३.१०१.३४ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาควรซื้อที่ดินแม้เพียงเล็กน้อยแล้วถวายไป เพราะปิณฑะที่ถวายแด่บรรพบุรุษบนที่ดินนั้น ย่อมดำรงอยู่ตลอดกาล
13.101.35
अटवी पर्वताश्चैव नद्यस्तीर्थानि यानि च ।
सर्वाण्यस्वामिकान्याद्दुर्न हि तत्र परिग्रहः ॥ १३.१०१.३५ ॥
ป่า ภูเขา แม่น้ำ และท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ล้วนไม่มีเจ้าของ จึงไม่มีผู้ใดจะยึดถือเป็นสมบัติได้
13.101.36
इत्येतद्भूमिदानस्य फलमुक्तं विशाम्पते ।
अतः परं तु गोदानं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.१०१.३६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผลแห่งการถวายที่ดินได้กล่าวมาแล้วดังนี้ ข้าแต่ผู้ไร้บาป บัดนี้เราจะประกาศการถวายโคแก่ท่าน
13.101.37
गावोऽधिकास्तपस्विभ्यो यस्मात्सर्वेभ्य एव च ।
तस्मान्महेश्वरो देवस्तपस्ताभिः सहास्थितः ॥ १३.१०१.३७ ॥
โคประเสริฐกว่าผู้บำเพ็ญตบะ และประเสริฐกว่าสิ่งอื่นทั้งปวง เพราะฉะนั้น พระศิวะมเหศวรจึงประทับอยู่กับโคทั้งหลายและบำเพ็ญตบะร่วมกับโคเหล่านั้น
13.101.38
ब्राह्मे लोके वसन्त्येताः सोमेन सह भारत ।
यां तां ब्रह्मर्षयः सिद्धाः प्रार्थयन्ति परां गतिम् ॥ १३.१०१.३८ ॥
ข้าแต่ภารตะ โคเหล่านี้อยู่ในโลกของพระพรหมร่วมกับพระโสม เป็นคติอันสูงสุดที่บรรดาพรหมฤๅษีและผู้สำเร็จทั้งหลายปรารถนา
13.101.39
पयसा हविषा दध्ना शकृता चाथ चर्मणा ।
अस्थिभिश्चोपकुर्वन्ति शृङ्गैर्वालैश्च भारत ॥ १३.१०१.३९ ॥
ข้าแต่ภารตะ โคย่อมให้ประโยชน์แก่มนุษย์ด้วยนม เนยใส นมเปรี้ยว มูล หนัง กระดูก เขา และขนของมัน
13.101.40
नासां शीतातपौ स्यातां सदैताः कर्म कुर्वते ।
न वर्षविषयं वाऽपि दुःखमासां भवत्युत ॥ १३.१०१.४० ॥
ความหนาวและความร้อนไม่ได้รบกวนโคเหล่านี้เสมอไป โคเหล่านี้ยังคงปฏิบัติหน้าที่ของตน และความทุกข์ที่เกี่ยวกับฤดูฝนก็ไม่เกิดแก่มันเลย
13.101.41
ब्राह्मणैः सहिता यान्ति तस्मात्पारमकं पदम् ।
एकं गोब्राह्मणं तस्मात्प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १३.१०१.४१ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายย่อมไปพร้อมกับโคและพราหมณ์ ฉะนั้นนั่นคือฐานะอันสูงสุด ด้วยเหตุนี้บัณฑิตจึงกล่าวว่าโคกับพราหมณ์เป็นหนึ่งเดียวกัน
13.101.42
रन्तिदेवस्य यज्ञे ताः पशुत्वेनोपकल्पिताः ।
अतश्चर्मण्वती राजन्गोचर्मभ्यः प्रवर्तिता।
पशुत्वाच्च विनिर्मुक्ताः प्रदानायोपकल्पिताः ॥ १३.१०१.४२ ॥
ในยัญของพระรันติเทวะ โคเหล่านั้นถูกกำหนดให้เป็นสัตว์บูชายัญ ด้วยเหตุนี้ โอ้พระราชา แม่น้ำจรรมัณวตีจึงไหลออกมาจากหนังของโคทั้งหลาย และเมื่อพ้นจากการเป็นสัตว์บูชายัญแล้ว โคเหล่านั้นก็ถูกกำหนดไว้เพื่อเป็นทานแก่ผู้รับ
13.101.43
ता इमा विप्रमुख्येभ्यो यो ददाति महीपते ।
निस्तरेदापदं कृच्छ्रां विषमस्थोऽपि पार्थिव ॥ १३.१०१.४३ ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน ผู้ใดถวายโคเหล่านี้แก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ โอ้กษัตริย์ ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นความทุกข์ยากอันแสนสาหัส แม้จะตกอยู่ในภาวะคับขัน
13.101.44
गवां सहस्रदः प्रेत्य नरकं न प्रपद्यते ।
सर्वत्र विजयं चापि लभते मनुजाधिप ॥ १३.१०१.४४ ॥
ผู้ถวายโคหนึ่งพันตัว เมื่อสิ้นชีวิตแล้วย่อมไม่ตกนรก โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ เขาย่อมได้ชัยชนะในทุกที่
13.101.45
अमृतं वै गवां क्षीरमित्याह त्रिदशाधिपः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुममृतं स प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४५ ॥
เทพผู้เป็นใหญ่แห่งเทพสามสิบองค์ได้ตรัสว่า น้ำนมของโคคืออมฤตอย่างแท้จริง ฉะนั้นผู้ใดถวายโคนมให้ ผู้นั้นย่อมถวายอมฤตให้
13.101.46
अग्नीनामव्ययं ह्येतद्धौम्यं वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं स हौम्यं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४६ ॥
ผู้รู้พระเวทรู้ว่า นี่คือเครื่องบูชาเปลวไฟที่ไม่มีวันเสื่อมสิ้นของเหล่าอัคนี ฉะนั้นผู้ใดถวายโคให้ ผู้นั้นย่อมถวายเครื่องบูชาเต็มที่
13.101.47
स्वर्गो वै मूर्तिमानेष वृषभं यो गवां पतिम् ।
विप्रे गुणयुते दद्यात्स वै स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.४७ ॥
วัวตัวผู้ซึ่งเป็นเจ้าแห่งฝูงโคนี้ คือสวรรค์ที่มีรูปร่าง ผู้ใดถวายมันแก่พราหมณ์ผู้มีคุณธรรม ผู้นั้นย่อมได้รับการยกย่องในสวรรค์
13.101.48
प्राणा वै प्राणिनामेते प्रोच्यन्ते भरतर्षभ ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं प्राणानेष प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४८ ॥
โอ้วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ สิ่งเหล่านี้ได้รับการประกาศว่าเป็นลมปราณของสัตว์ทั้งหลาย ฉะนั้นผู้ใดถวายโคให้ ผู้นั้นย่อมถวายลมปราณ
13.101.49
गावः शरण्या भूतानामिति वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं शरणं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४९ ॥
ผู้รู้พระเวทกล่าวว่า โคเป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ ฉะนั้นผู้ใดถวายโคนมให้ ผู้นั้นย่อมถวายที่พึ่ง
13.101.50
न वधार्थं प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके ।
गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ।
गोरसानां न विक्रेतू रसं च यजनस्य च ॥ १३.१०१.५० ॥
ไม่ควรถวายโคเพื่อการฆ่า ไม่ควรถวายแก่คนขายเนื้อ หรือแก่ผู้ปฏิเสธศาสนา ไม่ควรถวายแก่ผู้ที่เลี้ยงชีพด้วยโค และโอ้วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ไม่ควรถวายโคแก่ผู้ขายผลิตภัณฑ์จากนม หรือแก่ผู้ขายน้ำโสมของการบูชายัญ
13.101.51
ददत्स तादृशानां वै नरो गां पापकर्मणाम् ।
अक्षयं नरकं यातीत्येवमाहुर्महर्षयः ॥ १३.१०१.५१ ॥
ผู้ที่ถวายโคแก่คนบาปเช่นนั้น ย่อมไปสู่นรกที่ไม่มีวันสิ้นสุด มหาฤๅษีทั้งหลายกล่าวไว้เช่นนี้
13.101.52
न कृशां नापवत्सां वा वन्ध्यां रोगान्वितां तथा ।
न व्यङ्गां न परिश्रान्तां दद्याद्गां ब्राह्मणाय वै ॥ १३.१०१.५२ ॥
ไม่ควรถวายโคผอม โคที่ไม่มีลูกอ่อน โคที่เป็นหมันหรือเป็นโรค ไม่ควรถวายโคพิการ โคที่อ่อนล้า แก่พราหมณ์เลย
13.101.53
दशगोसहस्रदः सम्यक् शक्रेण सह मोदते ।
अक्षयाँल्लभते लोकान्नरः शतसहस्रशः ॥ १३.१०१.५३ ॥
ผู้ที่ถวายโคหนึ่งหมื่นตัวอย่างถูกต้อง ย่อมเปรมปรีดิ์ร่วมกับพระอินทร์ และได้โลกอันไม่มีวันเสื่อมสิ้นนับแสนนับล้าน
13.101.54
इत्येतद्गोप्रदानं च तिलदानं च कीर्तितम् ।
तथा भूमिप्रदानं च शृणुष्वान्ने च भारत ॥ १३.१०१.५४ ॥
การถวายโคและการถวายงาดำได้กล่าวไว้แล้วดังนี้ โอ้ภารตะ จงฟังเรื่องการถวายที่ดินและการถวายอาหารต่อไปด้วย
13.101.55
अन्नदानं प्रधानं हि कौन्तेय परिचक्षते ।
अन्नस्य हि प्रदानेन रन्तिदेवो दिवं गतः ॥ १३.१०१.५५ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี ผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่า การถวายอาหารเป็นสิ่งสูงสุด พระรันติเทวะได้ขึ้นสู่สวรรค์ก็ด้วยการถวายอาหาร
13.101.56
श्रान्ताय क्षुधितायान्नं यः प्रयच्छति भूमिप ।
स्वायंभुवं महात्स्थानं स गच्छति नराधिप ॥ १३.१०१.५६ ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน ผู้ใดถวายอาหารแก่ผู้เหนื่อยล้าและผู้หิวโหย โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้นั้นย่อมไปสู่ที่อันยิ่งใหญ่ของพระสวายัมภุวะ
13.101.57
न हिरण्यैर्न वासोभिर्नान्यदानेन भारत ।
प्राप्नुवन्ति नराः श्रेयो यथा ह्यन्नप्रदाः प्रभो ॥ १३.१०१.५७ ॥
โอ้ภารตะ โอ้ผู้เป็นเจ้า มนุษย์ไม่ได้รับความเจริญเช่นนั้นด้วยทองคำ ด้วยผ้าผ่อน หรือด้วยทานอย่างอื่นใด เหมือนดังผู้ถวายอาหาร
13.101.58
अन्नं वै प्रथमं द्रव्यमन्नं श्रीश्च परा मता ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति तेजो वीर्यं बलं तथा ॥ १३.१०१.५८ ॥
อาหารเป็นสิ่งแรกสุด อาหารคือความเจริญรุ่งเรือง และถือว่าเป็นสิ่งสูงสุด จากอาหารย่อมเกิดลมปราณ ทั้งความร้อน กำลังทางจิต และพละกำลัง
13.101.59
सद्यो ददाति यश्चान्नं सदैकाग्रमना नरः ।
न स दुर्गाण्यवाप्नोतीत्येवमाह पराशरः ॥ १३.१०१.५९ ॥
ผู้ใดถวายอาหารทันทีด้วยจิตที่มุ่งมั่นอยู่อย่างเดียวเสมอ ผู้นั้นย่อมไม่ประสบความยากลำบาก ปราศรพกล่าวไว้เช่นนี้
13.101.60
अर्चयित्वा यथान्यायं देवेभ्योऽन्नं निवेदयेत् ।
यदन्ना हि नरा राजंस्तदन्नास्तस्य देवतः ॥ १३.१०१.६० ॥
เมื่อบูชาตามธรรมเนียมแล้ว พึงถวายอาหารแก่เทพทั้งหลาย โอ้พระราชา มนุษย์กินอาหารชนิดใด เทพของเขาก็มีอาหารชนิดนั้น
13.101.61
कौमुद्यां शुक्लपक्षे तु योऽन्नदानं करोत्युत ।
स सन्तरति दुर्गाणि प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १३.१०१.६१ ॥
ผู้ใดถวายอาหารเป็นทานในคืนพระจันทร์เต็มดวงของเทศกาลเกามุที ในปักษ์ขาว ผู้นั้นย่อมข้ามพ้นความยากลำบาก และเมื่อสิ้นชีวิตแล้ว ย่อมบรรลุความไม่มีที่สิ้นสุด
13.101.62
अभुक्त्वाऽतिथेये चान्नं प्रयच्छेद्यः समाहितः ।
स वै ब्रह्मविदां लोकान्प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ १३.१०१.६२ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต ผู้ใดให้อาหารแก่แขกด้วยใจตั้งมั่น โดยที่ตนเองยังมิได้รับประทานก่อน ผู้นั้นย่อมบรรลุโลกของผู้รู้พรหมัน
13.101.63
सुकृच्छ्रामापदं प्राप्तश्चान्नदः पुरुषस्तरेत् ।
पापं तरति चैवेह दुष्कृतं चापकर्षति ॥ १३.१०१.६३ ॥
แม้บุรุษผู้ตกอยู่ในความทุกข์ยากอย่างสาหัส หากเป็นผู้ให้อาหาร ก็ย่อมข้ามพ้นได้ ในชาตินี้เอง เขาย่อมข้ามพ้นบาป และดึงกรรมชั่วให้ถอยห่างออกไป
13.101.64
इत्येतदन्नदानस्य तिलदानस्य चैव ह ।
भूमिदानस्य च फलं गोदानस्य च कीर्तितम् ॥ १३.१०१.६४ ॥
ดังนี้แล ผลแห่งการให้อาหาร การให้งา การให้แผ่นดิน และการให้โค ได้ถูกประกาศไว้แล้ว