મહાભારત · અધ્યાય 13.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.101.1
दह्यमानाय विप्राय यः प्रयच्छत्युपानहौ ।
यत्फलं तस्य भवति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१०१.१ ॥
જે બળતા બ્રાહ્મણને પગરખાં આપે છે, તેને કયું ફળ મળે છે? હે પિતામહ, તે મને કહો.
13.101.2
उपानहौ प्रयच्छेद्यो ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ।
मर्दते कण्टकान्सर्वान्विषमान्निस्तरत्यपि ॥ १३.१०१.२ ॥
જે સમાહિત થઈને બ્રાહ્મણોને પગરખાં આપે છે, તે બધા કાંટાને કચડે છે અને વિષમ માર્ગો પણ પાર કરે છે.
13.101.3
स शत्रूणामुपरि च सन्तिष्ठति युधिष्ठिर ।
यानं चाश्वतरीयुक्तं तस्य शुभ्रं विशाम्पते ॥ १३.१०१.३ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તે શત્રુઓ પર ઊભો રહે છે; હે પ્રજાપતિ, ખચ્ચરોથી જોડાયેલું ઉજ્જવળ વાહન તેને મળે છે.
13.101.4
उपतिष्ठति कौन्तेय रौप्यकाञ्चनभूषितम् ।
शकटं दम्यसंयुक्तं दत्तं भवति चैव हि ॥ १३.१०१.४ ॥
હે કૌંતેય, ચાંદી-સોનાથી શણગારેલું, પાળેલાં પશુઓથી જોડાયેલું ગાડું તેની પાસે આવે છે; તે દાન આપેલું થાય છે.
13.101.5
यत्फलं तिलदाने च भूमिदाने च कीर्तितम् ।
गोदाने चान्नदाने च भूयस्तद्ब्रूहि कौरव ॥ १३.१०१.५ ॥
તિલદાન, ભૂમિદાન, ગોદાન અને અન્નદાનમાં જે ફળ કહેવાયું છે, હે કૌરવ, તે ફરી મને કહો.
13.101.6
शृणुष्व मम कौन्तैय तिलदानस्य यत्फलम् ।
निशम्य च यथान्यायं प्रयच्छ कुरुसत्तम ॥ १३.१०१.६ ॥
હે કૌંતેય, તિલદાનનું જે ફળ છે તે મારી પાસેથી સાંભળ. હે કુરુશ્રેષ્ઠ, સાંભળીને યથાન્યાય દાન આપ.
13.101.7
पितॄणां प्रथमं भोज्यं तिलाः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
तिलदानेन वै तस्मात्पितृपक्षः प्रमोदते ॥ १३.१०१.७ ॥
પિતૃઓનો પ્રથમ આહાર તલ છે; સ્વયંભુએ તેમને સર્જ્યા. તેથી તિલદાનથી પિતૃપક્ષ પ્રસન્ન થાય છે.
13.101.8
माघमासे तिलान्यस्तु ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ।
सर्वसत्वसमाकीर्णं नरकं स न पश्यति ॥ १३.१०१.८ ॥
માઘ માસમાં જે બ્રાહ્મણોને તલ દાન કરે છે, તે સર્વ જીવોથી ભરેલું નરક જોતો નથી.
13.101.9
सर्वसत्रैश्च यजते यस्तिलैर्यजते पितॄन् ।
न चाकामेन दातव्यं तिलैः श्राद्धं कदाचन ॥ १३.१०१.९ ॥
સર્વ સત્રયજ્ઞોથી જે યજન કરે છે, અને તલથી પિતૃઓની પૂજા કરે છે — પરંતુ કામના વિના તલથી શ્રાદ્ધ ક્યારેય ન આપવું.
13.101.10
महर्षेः कश्यपस्यैते गात्रेभ्यः प्रसृतास्तिलाः ।
ततो दिव्यं गता भावं प्रदानेषु तिलाः प्रभो ॥ १३.१०१.१० ॥
મહર્ષિ કશ્યપના અંગોમાંથી આ તલ પ્રગટ્યા. હે પ્રભો, પછી દાનોમાં તલ દિવ્ય ભાવને પામ્યા.
13.101.11
पौष्टिका रूपदाश्चैव तथा पापविनाशनाः ।
तस्मात्सर्वप्रदानेभ्यस्तिलदानं विशिष्यते ॥ १३.१०१.११ ॥
તલ પોષણ આપે છે, રૂપ આપે છે, પાપનો નાશ કરે છે; તેથી સર્વ દાનોમાં તલદાન શ્રેષ્ઠ છે.
13.101.12
आपस्तम्बश्च मेधावी शङ्खश्च लिखितस्तथा ।
महर्षिर्गौतमश्चापि तिलदानैर्दिवं गताः ॥ १३.१०१.१२ ॥
મેધાવી આપસ્તંબ, શંખ, લિખિત અને મહર્ષિ ગૌતમ પણ તલદાનથી સ્વર્ગે ગયા.
13.101.13
तिलहोमरता विप्राः सर्वे संयतमैथुनाः ।
समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिताः ॥ १३.१०१.१३ ॥
તિલહોમમાં રત સર્વ બ્રાહ્મણો, સંયમી અને મૈથુનથી દૂર રહેનારા; ગવ્ય હવિષ્ય સમાન થઈને પોતાના કર્મોમાં પણ સ્થિર રહે છે.
13.101.14
सर्वेषामिति दानानां तिलदानं विशिष्यते ।
अक्षयं सर्वदानानां तिलदानमिहोच्यते ॥ १३.१०१.१४ ॥
સર્વ દાનોમાં તિલદાન વિશિષ્ટ ગણાય છે; અહીં કહેવાયું છે કે સર્વ દાનોમાં તિલદાન અક્ષય ફળ આપે છે.
13.101.15
उच्छिन्ने तु पुरा हव्ये कुशिकर्षिः परन्तपः ।
तिलैरग्नित्रयं हुत्वा प्राप्तवान्गतिमुत्तमाम् ॥ १३.१०१.१५ ॥
પૂર્વે હવ્ય નષ્ટ થયું ત્યારે, શત્રુઓને તપાવનારા કુશિક ઋષિએ તલથી ત્રણ અગ્નિઓમાં હોમ કરીને ઉત્તમ ગતિ પ્રાપ્ત કરી.
13.101.16
इति प्रोक्तं कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम् ।
विधानं येन विधिना तिलानामिह शस्यते ॥ १३.१०१.१६ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, આ રીતે અનુત્તમ તિલદાન કહેવાયું; જે વિધિથી અહીં તલનું વિધાન પ્રશંસનીય છે, તે પણ કહેવાયું.
13.101.17
अत ऊर्ध्वं निबोधेदं देवानां यष्टुमिच्छताम् ।
समागमे महाराज ब्रह्मणा वै स्वयंभुवा ॥ १३.१०१.१७ ॥
હવે આ પણ સાંભળ, મહારાજ; દેવોએ યજ્ઞ કરવા ઇચ્છ્યું ત્યારે સ્વયંભૂ બ્રહ્મા સાથેની સભામાં આ થયું.
13.101.18
देवाः समेत्य ब्रह्माणं भूमिभागे यियश्रवः ।
शुभं देशमयाचन्त यजेम इति पार्थिव ॥ १३.१०१.१८ ॥
દેવો બ્રહ્મા પાસે એકત્ર થઈને, યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છાથી, પૃથ્વીના એક ભાગમાં શુભ સ્થાન માંગવા લાગ્યા: "અમે યજ્ઞ કરીશું" એમ કહીને, હે રાજન્.
13.101.19
भगवंस्त्वं प्रभुर्भूमेः सर्वस्य त्रिदिवस्य च ।
यजेम हि महाभाग यज्ञं भवदनुज्ञया ॥ १३.१०१.१९ ॥
હે ભગવન્, આપ પૃથ્વી અને ત્રણે લોક, સર્વના પ્રભુ છો. હે મહાભાગ, આપની અનુજ્ઞાથી અમે યજ્ઞ કરીશું.
13.101.20
नाननुज्ञातभूमिर्हि यज्ञस्य फलमश्नुते ।
त्वं हि सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च।
प्रभुर्भवसि तस्मात्त्वं समनुज्ञातुमर्हसि ॥ १३.१०१.२० ॥
અનુજ્ઞા ન મળી હોય તેવી ભૂમિ પર યજ્ઞનું ફળ મળતું નથી. આપ જ સ્થાવર-જંગમ સર્વ જગતના પ્રભુ છો; તેથી આપે અનુજ્ઞા આપવી ઘટે.
13.101.21
ददानि मेदिनीभागं भवद्भ्योऽहं सुरर्षभाः ।
यस्मिन्देशे करिष्यध्वं यज्ञान्काश्यपनन्दनाः ॥ १३.१०१.२१ ॥
હે સુરશ્રેષ્ઠો, હું તમને પૃથ્વીનો એક ભાગ આપું છું. હે કશ્યપના પુત્રો, જે દેશમાં તમે યજ્ઞ કરશો તે તમારો.
13.101.22
भगवन्कृतकामाः स्म यक्ष्महे स्वाप्तदक्षिणैः ।
इमं तु देशं मुनयः पर्युपासन्ति नित्यदा ॥ १३.१०१.२२ ॥
હે ભગવન્, અમારી ઇચ્છા પૂર્ણ થઈ; યોગ્ય દક્ષિણાઓ સાથે અમે યજ્ઞ કરીશું. પરંતુ આ સ્થાનને મુનિઓ સદા સેવે છે.
13.101.23
ततोऽगस्त्यश्च कण्वश्च भृगुरत्रिर्वृषाकपिः ।
असितो देवलश्चैव देवयज्ञमुपागमन् ॥ १३.१०१.२३ ॥
પછી અગસ્ત્ય, કણ્વ, ભૃગુ, અત્રિ, વૃષાકપિ, અસિત અને દેવલ પણ દેવયજ્ઞમાં આવ્યા.
13.101.24
ततो देवा महात्मान ईजिरे यज्ञमच्युतम् ।
तथा समापयामासुर्यथाकालं सुरर्षभाः ॥ १३.१०१.२४ ॥
પછી મહાત્મા દેવોએ અચ્યુત માટે યજ્ઞ કર્યો; સુરશ્રેષ્ઠોએ તેને યથાકાળે પૂર્ણ કર્યો.
13.101.25
त इष्टयज्ञास्त्रिदशा हिमवत्यचलोत्तमे ।
षष्ठमंशं क्रतोस्तस्य भूमिदानं प्रचक्रिरे। ॥ १३.१०१.२५ ॥
યજ્ઞો પૂરા કરનારા તે ત્રિદશોએ પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ હિમાલય પર તે યજ્ઞનો છઠ્ઠો ભાગ ભૂમિદાન તરીકે આપ્યો.
13.101.26
प्रादेशमात्रं भूमेस्तु यो दद्यादनुपस्कृतम् ।
न सीदति स कृच्छ्रेषु न च दुर्गाण्यवाप्नुते ॥ १३.१०१.२६ ॥
જે માણસ અસંસ્કૃત ભૂમિનો એક વેંત જેટલો ભાગ પણ દાન કરે છે, તે કષ્ટોમાં ડૂબતો નથી અને સંકટ પામતો નથી.
13.101.27
शीतवातातपसहां यागभूमिं सुसंस्कृताम् ।
प्रदाय सुरलोकस्थः पुण्यान्तेऽपि न चाल्यते ॥ १३.१०१.२७ ॥
ઠંડી, પવન અને તડકો સહન કરે એવી સુસંસ્કૃત યજ્ઞભૂમિનું દાન કરીને દેવલોકમાં રહેનાર પુણ્ય ખૂટે ત્યારે પણ ચલિત થતો નથી.
13.101.28
मुदितो वसति प्राज्ञः शक्रेण सह पार्थिव ।
पतिश्रयप्रदानाच्च सोऽपि स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.२८ ॥
હે રાજન! બુદ્ધિમાન માણસ આનંદપૂર્વક ઇન્દ્ર સાથે વસે છે; આશ્રયસ્થાન દાન કરવાથી તે પણ સ્વર્ગમાં સન્માનિત થાય છે.
13.101.29
अध्यापककुले जातः श्रोत्रियो नियतेन्द्रियः ।
गृहे यस्य वसेत्तुष्टः प्रधानं लोकमश्नुते ॥ १३.१०१.२९ ॥
અધ્યાપક કુળમાં જન્મેલો, વેદજ્ઞ અને સંયમી બ્રાહ્મણ જેના ઘરમાં સંતુષ્ટ થઈને વસે છે, તે શ્રેષ્ઠ લોક પ્રાપ્ત કરે છે.
13.101.30
तथा गवार्थे शरणं शीतवर्षसहं दृढम् ।
आसप्तमं तारयति कुलं भरतसत्तम ॥ १३.१०१.३० ॥
એ જ રીતે, ગાયો માટે ઠંડી અને વરસાદ સહન કરે એવો મજબૂત આશ્રય આપનાર સાતમી પેઢી સુધી પોતાના કુળને તારે છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
13.101.31
क्षेत्रभूमिं ददल्लोके शुभां श्रियमवाप्नुयात् ।
रत्नभूमिं प्रदद्यात्तु कुलवंशं प्रवर्धयेत् ॥ १३.१०१.३१ ॥
જગતમાં જે ક્ષેત્રભૂમિનું દાન કરે છે તે શુભ સમૃદ્ધિ પામે છે. જે રત્નભૂમિનું દાન કરે છે તે કુળવંશની વૃદ્ધિ કરે છે.
13.101.32
न चोषरां न निर्दग्धां महीं दद्यात्कथञ्चन ।
न श्मशानपरीतां च न च पापनिषेविताम् ॥ १३.१०१.३२ ॥
ઉજ્જડ ભૂમિ, બળેલી ભૂમિ, સ્મશાનથી ઘેરાયેલી ભૂમિ, કે પાપીઓથી સેવાયેલી ભૂમિ કોઈ પણ રીતે દાનમાં ન આપવી.
13.101.33
पारक्ये भूमिदेशे तु पितॄणां निर्वपेत्तु यः ।
तद्भूमिं वाऽपि पितृभिः श्राद्धकर्म विहन्यते ॥ १३.१०१.३३ ॥
બીજાની ભૂમિ પર જે પિતૃઓને તર્પણ કે પિંડ અર્પે છે, તે ભૂમિને કારણે શ્રાદ્ધકર્મ નિષ્ફળ થાય છે.
13.101.34
तस्मात्क्रीत्वा महीं दद्यात्स्वल्पामपि विचक्षणः ।
पिण्डः पितृभ्यो दत्तो वै तस्यां भवति शाश्वतः ॥ १३.१०१.३४ ॥
તેથી વિચક્ષણ માણસે થોડી ભૂમિ પણ ખરીદીને દાનમાં આપવી, કારણ કે તે ભૂમિ પર પિતૃઓને આપેલો પિંડ શાશ્વત બને છે.
13.101.35
अटवी पर्वताश्चैव नद्यस्तीर्थानि यानि च ।
सर्वाण्यस्वामिकान्याद्दुर्न हि तत्र परिग्रहः ॥ १३.१०१.३५ ॥
વન, પર્વતો, નદીઓ અને જે કોઈ તીર્થો છે, એ બધાં માલિક વિનાનાં છે; ત્યાં કોઈનો કબજો હોતો નથી.
13.101.36
इत्येतद्भूमिदानस्य फलमुक्तं विशाम्पते ।
अतः परं तु गोदानं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.१०१.३६ ॥
હે પ્રજાપતિ, ભૂમિદાનનું ફળ આ પ્રમાણે કહેવાયું. હે નિષ્પાપ, હવે હું તને ગોદાનનું વર્ણન કરીશ.
13.101.37
गावोऽधिकास्तपस्विभ्यो यस्मात्सर्वेभ्य एव च ।
तस्मान्महेश्वरो देवस्तपस्ताभिः सहास्थितः ॥ १३.१०१.३७ ॥
ગાયો તપસ્વીઓ કરતાં અને સૌ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે; તેથી મહેશ્વર દેવ તેમની સાથે રહીને તપ કરતા હતા.
13.101.38
ब्राह्मे लोके वसन्त्येताः सोमेन सह भारत ।
यां तां ब्रह्मर्षयः सिद्धाः प्रार्थयन्ति परां गतिम् ॥ १३.१०१.३८ ॥
હે ભારત, આ સોમ સાથે બ્રહ્મલોકમાં વસે છે; જે પરમ ગતિની બ્રહ્મર્ષિઓ અને સિદ્ધો ઇચ્છા કરે છે.
13.101.39
पयसा हविषा दध्ना शकृता चाथ चर्मणा ।
अस्थिभिश्चोपकुर्वन्ति शृङ्गैर्वालैश्च भारत ॥ १३.१०१.३९ ॥
હે ભારત, દૂધ, ઘી, દહીં, છાણ, ચામડું, હાડકાં, શિંગડાં અને વાળથી પણ તેઓ ઉપકાર કરે છે.
13.101.40
नासां शीतातपौ स्यातां सदैताः कर्म कुर्वते ।
न वर्षविषयं वाऽपि दुःखमासां भवत्युत ॥ १३.१०१.४० ॥
તેમને સદા ઠંડી-તડકો થતા નથી; તેઓ પોતાનું કર્મ કરે છે; વરસાદ સંબંધી દુઃખ પણ તેમને થતું નથી.
13.101.41
ब्राह्मणैः सहिता यान्ति तस्मात्पारमकं पदम् ।
एकं गोब्राह्मणं तस्मात्प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १३.१०१.४१ ॥
બ્રાહ્મણો સાથે તેઓ જાય છે; તેથી તે પરમ પદ છે; તેથી જ્ઞાનીઓ ગાય-બ્રાહ્મણને એક કહે છે.
13.101.42
रन्तिदेवस्य यज्ञे ताः पशुत्वेनोपकल्पिताः ।
अतश्चर्मण्वती राजन्गोचर्मभ्यः प्रवर्तिता।
पशुत्वाच्च विनिर्मुक्ताः प्रदानायोपकल्पिताः ॥ १३.१०१.४२ ॥
રંતિદેવના યજ્ઞમાં તેઓ પશુ તરીકે નિયુક્ત થયા હતા; તેથી હે રાજન, ગોચર્મમાંથી ચર્મણ્વતી નદી વહી. પશુત્વમાંથી મુક્ત થઈ તેઓ દાન માટે નિયુક્ત થઈ.
13.101.43
ता इमा विप्रमुख्येभ्यो यो ददाति महीपते ।
निस्तरेदापदं कृच्छ्रां विषमस्थोऽपि पार्थिव ॥ १३.१०१.४३ ॥
હે મહીપતિ, જે આ ગાયોને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને દાન આપે છે, તે વિષમ સ્થિતિમાં હોય તોપણ ભારે આપત્તિમાંથી પાર ઊતરે છે.
13.101.44
गवां सहस्रदः प्रेत्य नरकं न प्रपद्यते ।
सर्वत्र विजयं चापि लभते मनुजाधिप ॥ १३.१०१.४४ ॥
જે હજાર ગાયોનું દાન કરે છે, તે મૃત્યુ પછી નરકમાં જતો નથી; હે મનુજાધિપ, તેને સર્વત્ર વિજય પણ મળે છે.
13.101.45
अमृतं वै गवां क्षीरमित्याह त्रिदशाधिपः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुममृतं स प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४५ ॥
દેવોના અધિપતિ કહે છે કે ગાયોનું દૂધ જ અમૃત છે; તેથી જે દૂધાળી ગાય દાન કરે છે, તે અમૃત જ આપે છે.
13.101.46
अग्नीनामव्ययं ह्येतद्धौम्यं वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं स हौम्यं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४६ ॥
વેદજ્ઞો જાણે છે કે આ અગ્નિઓનું અક્ષય હવિ (ઘી) છે; તેથી જે ગાય દાન કરે છે, તે હવિ જ સંપૂર્ણ આપે છે.
13.101.47
स्वर्गो वै मूर्तिमानेष वृषभं यो गवां पतिम् ।
विप्रे गुणयुते दद्यात्स वै स्वर्गे महीयते ॥ १३.१०१.४७ ॥
ગાયોનો સ્વામી આ વૃષભ સાક્ષાત સ્વર્ગ જ છે; ગુણવાન બ્રાહ્મણને તેનું દાન કરનાર સ્વર્ગમાં સન્માનિત થાય છે.
13.101.48
प्राणा वै प्राणिनामेते प्रोच्यन्ते भरतर्षभ ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं प्राणानेष प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ પ્રાણીઓના પ્રાણ કહેવાય છે; તેથી જે ગાય દાન કરે છે, તે પ્રાણોનું જ દાન કરે છે.
13.101.49
गावः शरण्या भूतानामिति वेदविदो विदुः ।
तस्माद्ददाति यो धेनुं शरणं सम्प्रयच्छति ॥ १३.१०१.४९ ॥
ગાયો પ્રાણીઓની શરણ છે, એમ વેદજ્ઞો જાણે છે. તેથી જે દૂઝણી ગાય દાન કરે છે, તે શરણ આપે છે.
13.101.50
न वधार्थं प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके ।
गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ।
गोरसानां न विक्रेतू रसं च यजनस्य च ॥ १३.१०१.५० ॥
વધ માટે, કસાઈને, નાસ્તિકને ન આપવી. ગોપાલન પર જીવનારને પણ ન આપવી; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ગોરસ વેચનારને અને યજ્ઞરસ વેચનારને પણ ન આપવી.
13.101.51
ददत्स तादृशानां वै नरो गां पापकर्मणाम् ।
अक्षयं नरकं यातीत्येवमाहुर्महर्षयः ॥ १३.१०१.५१ ॥
એવા પાપકર્મીઓને ગાય આપનાર મનુષ્ય અક્ષય નરકમાં જાય છે, એમ મહર્ષિઓ કહે છે.
13.101.52
न कृशां नापवत्सां वा वन्ध्यां रोगान्वितां तथा ।
न व्यङ्गां न परिश्रान्तां दद्याद्गां ब्राह्मणाय वै ॥ १३.१०१.५२ ॥
દુર્બળ, વાછરડું ગુમાવેલી, વાંઝણી કે રોગગ્રસ્ત ગાય, તેમજ અપંગ કે થાકેલી ગાય બ્રાહ્મણને ન આપવી.
13.101.53
दशगोसहस्रदः सम्यक् शक्रेण सह मोदते ।
अक्षयाँल्लभते लोकान्नरः शतसहस्रशः ॥ १३.१०१.५३ ॥
દસ હજાર ગાયોનું દાન યોગ્ય રીતે કરનાર મનુષ્ય ઇન્દ્ર સાથે આનંદ પામે છે; લાખો અક્ષય લોક પ્રાપ્ત કરે છે.
13.101.54
इत्येतद्गोप्रदानं च तिलदानं च कीर्तितम् ।
तथा भूमिप्रदानं च शृणुष्वान्ने च भारत ॥ १३.१०१.५४ ॥
આ રીતે ગોદાન અને તિલદાન કહેવાયાં. હે ભરત, ભૂમિદાન અને અન્નદાન વિશે પણ સાંભળો.
13.101.55
अन्नदानं प्रधानं हि कौन्तेय परिचक्षते ।
अन्नस्य हि प्रदानेन रन्तिदेवो दिवं गतः ॥ १३.१०१.५५ ॥
હે કૌન્તેય, અન્નદાનને પ્રધાન કહેવામાં આવે છે. અન્ન આપવાથી જ રન્તિદેવ સ્વર્ગે ગયા.
13.101.56
श्रान्ताय क्षुधितायान्नं यः प्रयच्छति भूमिप ।
स्वायंभुवं महात्स्थानं स गच्छति नराधिप ॥ १३.१०१.५६ ॥
હે ભૂમિપ, જે થાકેલા અને ભૂખ્યા માણસને અન્ન આપે છે, હે નરાધિપ, તે સ્વાયંભુવનું મહાન સ્થાન પામે છે.
13.101.57
न हिरण्यैर्न वासोभिर्नान्यदानेन भारत ।
प्राप्नुवन्ति नराः श्रेयो यथा ह्यन्नप्रदाः प्रभो ॥ १३.१०१.५७ ॥
હે ભારત, હે પ્રભો, સોના, વસ્ત્રો કે અન્ય દાનથી માણસો એ શ્રેય પામતા નથી, જે અન્ન આપનારા પામે છે.
13.101.58
अन्नं वै प्रथमं द्रव्यमन्नं श्रीश्च परा मता ।
अन्नात्प्राणः प्रभवति तेजो वीर्यं बलं तथा ॥ १३.१०१.५८ ॥
અન્ન એ પ્રથમ દ્રવ્ય છે; અન્ન જ શ્રી છે અને તે પરમ માનવામાં આવે છે. અન્નથી પ્રાણ ઉદ્ભવે છે, તેમ જ તેજ, વીર્ય અને બળ પણ.
13.101.59
सद्यो ददाति यश्चान्नं सदैकाग्रमना नरः ।
न स दुर्गाण्यवाप्नोतीत्येवमाह पराशरः ॥ १३.१०१.५९ ॥
જે માણસ સદા એકાગ્ર મનથી તરત અન્ન આપે છે, તે દુર્ગો પામતો નથી — એમ પરાશરે કહ્યું છે.
13.101.60
अर्चयित्वा यथान्यायं देवेभ्योऽन्नं निवेदयेत् ।
यदन्ना हि नरा राजंस्तदन्नास्तस्य देवतः ॥ १३.१०१.६० ॥
યથાવિધિ પૂજા કરીને દેવતાઓને અન્ન નિવેદિત કરવું જોઈએ. હે રાજન, મનુષ્યો જે અન્ન ખાય છે, તે જ તેમના દેવતાનું અન્ન બને છે.
13.101.61
कौमुद्यां शुक्लपक्षे तु योऽन्नदानं करोत्युत ।
स सन्तरति दुर्गाणि प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ १३.१०१.६१ ॥
કૌમુદીના શુક્લ પક્ષમાં જે અન્નદાન કરે છે, તે મુશ્કેલીઓ પાર કરે છે અને મૃત્યુ પછી અનંતતા પામે છે.
13.101.62
अभुक्त्वाऽतिथेये चान्नं प्रयच्छेद्यः समाहितः ।
स वै ब्रह्मविदां लोकान्प्राप्नुयाद्भरतर्षभ ॥ १३.१०१.६२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જે પોતે ન જમતાં, એકાગ્ર ચિત્તે અતિથિને અન્ન આપે છે, તે બ્રહ્મજ્ઞાનીઓના લોક પામે છે.
13.101.63
सुकृच्छ्रामापदं प्राप्तश्चान्नदः पुरुषस्तरेत् ।
पापं तरति चैवेह दुष्कृतं चापकर्षति ॥ १३.१०१.६३ ॥
અત્યંત કઠિન આપત્તિમાં પડેલો અન્નદાતા પુરુષ પણ તરી જાય છે. તે અહીં જ પાપ તરે છે અને દુષ્કર્મને દૂર ખેંચે છે.
13.101.64
इत्येतदन्नदानस्य तिलदानस्य चैव ह ।
भूमिदानस्य च फलं गोदानस्य च कीर्तितम् ॥ १३.१०१.६४ ॥
આ રીતે અન્નદાન, તિલદાન, ભૂમિદાન અને ગોદાનનું ફળ કહેવાયું છે.