మహాభారతం · అధ్యాయం 13.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.103.1
तिलानां कीदृशं दानमथ दीपस्य चैव हि ।
अन्नानां वाससा चैव भूय एव ब्रवीहि मे ॥ १३.१०३.१ ॥
నువ్వుల దానం ఎటువంటిది? దీపదానం, అన్నదానం, వస్త్రదానం ఎటువంటివి? వీటిని మళ్లీ నాకు చెప్పండి.
13.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्राह्मणस्य च संवादं यमस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१०३.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — ఒక బ్రాహ్మణుడికి, యముడికి మధ్య జరిగిన సంవాదం. ఓ యుధిష్ఠిరా!
13.103.3
मध्यदेशे महान्ग्रामो ब्राह्मणानां बभूव ह ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये यामुनस्य गिरेरधः ॥ १३.१०३.३ ॥
మధ్యదేశంలో బ్రాహ్మణుల ఒక గొప్ప గ్రామం ఉండేది; గంగకు, యమునకు మధ్య, యమునా పర్వతం క్రింద.
13.103.4
पर्णशालेति विख्यातो रमणीयो नराधिप ।
विद्वांशस्तत्र भूयिष्ठा ब्राह्मणाश्चावसंस्तथा ॥ १३.१०३.४ ॥
ఓ రాజా, ఆ రమణీయమైన గ్రామం 'పర్ణశాల' అని ప్రసిద్ధి చెందింది; అక్కడ ఎక్కువగా విద్వాంసులైన బ్రాహ్మణులు నివసించారు.
13.103.5
अथ प्राह यमः कञ्चित्पुरुषं कृष्णवाससम् ।
रक्ताक्षमूर्ध्वरोमाणं काकजङ्घाक्षिनासिकम् ॥ १३.१०३.५ ॥
అప్పుడు యముడు ఒక పురుషుడితో అన్నాడు — నల్లని వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రని కళ్లు, నిక్కబొడిచిన వెంట్రుకలు, కాకి వంటి తొడలు, కళ్లు, ముక్కు కలవాడితో.
13.103.6
गच्छ त्वं ब्राह्मणग्रामं ततो गत्वा तमानय ।
अगस्त्यं गोत्रतश्चापि नामतश्चापि शर्मिणम् ॥ १३.१०३.६ ॥
నువ్వు బ్రాహ్మణ గ్రామానికి వెళ్లు; అక్కడికి వెళ్లి అతన్ని తీసుకురా — గోత్రంతో, పేరుతో కూడా శర్మిన్ అనే అగస్త్యుడిని.
13.103.7
शमे निविष्टं विद्वांसमध्यापकमनावृतम् ।
मा चान्यमानयेथास्त्वं सगोत्रं तस्य पार्श्वतः ॥ १३.१०३.७ ॥
శాంతిలో స్థిరపడిన, విద్వాంసుడైన, అధ్యాపకుడైన, నిరావృతుడైన అతని పక్కనున్న సగోత్రుడిని తప్ప వేరొకరిని తీసుకురాకు.
13.103.8
स हि तादृग्गुणस्तेन तुल्योऽध्ययनजन्मना ।
अपत्येषु तथा वृत्ते समस्तेनैव धीमता।
तमानय यथोद्दिष्टं पूजा कार्या हि तस्य मे ॥ १३.१०३.८ ॥
అతడు అలాంటి గుణాలు కలవాడు; అధ్యయనం వల్ల వచ్చిన విద్యలో అతనితో సమానుడు; సంతానంలోనూ ప్రవర్తనలోనూ ఆ బుద్ధిమంతునితో సమానుడు. చెప్పినట్లుగా అతన్ని తీసుకురా; అతనికి నేను గౌరవం చేయాలి.
13.103.9
स गत्वा प्रतिकूलं तच्चकार यमशासनम् ।
तमाक्रम्यानयामास प्रतिषिद्धो यमेन यः ॥ १३.१०३.९ ॥
అతడు వెళ్లి యముని ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా అదే చేశాడు; యముడు నిషేధించినా, అతన్ని బలవంతంగా పట్టి తీసుకువచ్చాడు.
13.103.10
तस्मै यमः समुत्थाय पूजा कृत्वा च वीर्यवान् ।
प्रोवाच नीयतामेष सोऽन्य आनीयतामिति ॥ १३.१०३.१० ॥
అతని కోసం యముడు లేచి, గౌరవం చేసి, బలవంతుడైన అతడు ఇలా అన్నాడు—"ఇతడిని తీసుకువెళ్లండి; ఆ మరొకడిని తీసుకురండి."
13.103.11
एवमुक्ते तु वचने धर्मराजेन स द्विजः ।
उवाच धर्मराजानं निर्विण्णोऽध्ययनेन वै।
यो मे कालो भवेच्छेषस्तं वसेयमिहाच्युत ॥ १३.१०३.११ ॥
ధర్మరాజు ఇలా అనగా, ఆ ద్విజుడు అధ్యయనంపై విసుగుచెంది ధర్మరాజుతో అన్నాడు—"అచ్యుతా, నా మిగిలిన కాలం ఏదైతే అది ఇక్కడే గడుపుతాను."
13.103.12
नाहं कालस्य विहितं प्राप्नोमीह कथञ्चन ।
यो हि धर्मं चरति वै तं तु जानामि केवलम् ॥ १३.१०३.१२ ॥
కాలం నిర్ణయించిన సమయాన్ని నేను ఇక్కడ ఏ విధంగానూ పొందలేను; ధర్మాన్ని ఆచరించేవాడిని మాత్రమే నేను తెలుసుకుంటాను.
13.103.13
गच्छ विप्र त्वमद्यैव आलयं स्वं महाद्युते ।
ब्रूहि सर्वं यथा स्वैरं करवाणि किमच्युत ॥ १३.१०३.१३ ॥
ఓ విప్రుడా, ఈరోజే నీ నివాసానికి వెళ్ళు. ఓ మహాతేజస్వీ, నీ ఇష్టానుసారం ఏమి కావాలో చెప్పు, అచ్యుతా, నేను ఏమి చేయాలి?
13.103.14
शुद्धदानं च सुमहत्पुण्यं स्यात्तद्ब्रवीहि मे ।
सर्वस्य हि प्रमाणं त्वं त्रैलोक्यस्यापि सत्तम ॥ १३.१०३.१४ ॥
శుద్ధ దానం, అత్యంత గొప్ప పుణ్యం ఏదో నాకు చెప్పు. సత్తమా, మూడు లోకాలకూ నీవే అందరికీ ప్రమాణం.
13.103.15
शृणु तत्त्वेन विप्रर्पे प्रदानविधिमुत्तमम् ।
तिलाः परमकं दानं पुण्यं चैवेह शाश्वतम् ॥ १३.१०३.१५ ॥
ఓ విప్రర్షీ, దానం యొక్క ఉత్తమ విధిని యథార్థంగా విను. నువ్వులే అత్యున్నత దానం, ఇక్కడ పుణ్యమూ శాశ్వతమే.
13.103.16
तिलाश्च सम्प्रदातव्या यथाशक्ति द्विजर्षभ ।
नित्यदानात्सर्वकामांस्तिला निर्वर्तयन्त्युत ॥ १३.१०३.१६ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, శక్తి కొలది నువ్వులను దానం చేయాలి. నిత్య దానం వల్ల నువ్వులు సమస్త కోరికలను నెరవేరుస్తాయి.
13.103.17
तिलाञ्श्राद्धे प्रशंसन्ति दानमेतद्ध्यनुत्तमम् ।
तान्प्रयच्छस्व विप्रेभअयो विधिदृष्टेन कर्मणाः ॥ १३.१०३.१७ ॥
శ్రాద్ధంలో నువ్వులను అత్యుత్తమ దానంగా ప్రశంసిస్తారు. విధి ప్రకారం కర్మ చేస్తూ వాటిని విప్రులకు ఇవ్వు.
13.103.18
वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु तिलान्दद्याद्द्विजातिषु ।
तिला भक्षयितव्याश्च सदा त्वालम्भं च तैः ॥ १३.१०३.१८ ॥
వైశాఖ పౌర్ణమినాడు ద్విజులకు నువ్వులు దానం చేయాలి. నువ్వులు తినాలి, ఎల్లప్పుడూ వాటిని తాకాలి.
13.103.19
कार्यं सततमिच्छद्भिः श्रेयः सर्वात्मना गृहे ।
तथाऽऽपः सर्वदा देयाः पेयाश्चैव न संशयः ॥ १३.१०३.१९ ॥
శ్రేయస్సును కోరేవారు ఇంట్లో ఎల్లప్పుడూ పూర్ణ మనస్సుతో దీనిని చేయాలి. అలాగే ఎప్పుడూ నీటిని ఇవ్వాలి, త్రాగడానికి కూడా ఇవ్వాలి; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.103.20
पुष्करिण्यस्तटाकानि कूपांश्चैवात्र खानयेत् ।
एतत्सुदुर्लभतरमिह लोके द्विजोत्तम ॥ १३.१०३.२० ॥
ఇక్కడ పుష్కరిణులను, చెరువులను, బావులను కూడా తవ్వించాలి. ఈ లోకంలో ఇది అత్యంత దుర్లభమైనది, ఓ ద్విజోత్తమా.
13.103.21
आपो नित्यं प्रदेयास्ते पुण्यं ह्येतदनुत्तमम् ।
प्रपाश्च कार्या दानार्थं नित्यं ते द्विजसत्तम।
भुक्तेऽप्यथ प्रदेयं तु पानीयं वै विशेषतः ॥ १३.१०३.२१ ॥
నీటిని ఎల్లప్పుడూ వారికి ఇవ్వాలి; ఇదే అత్యుత్తమ పుణ్యం. ఓ ద్విజసత్తమా, దానం కోసం చలివేంద్రాలను కూడా ఎల్లప్పుడూ నిర్మించాలి. భోజనం తర్వాత కూడా, ప్రత్యేకించి త్రాగునీరు ఇవ్వాలి.
13.103.22
पानीयाभ्यर्थिनं दृष्ट्वा प्रीत्या दत्त्वा त्वरान्वितः ।
वस्त्रे तन्तुप्रमाणेन दीपे निमिषवत्सरम् ॥ १३.१०३.२२ ॥
త్రాగునీరు కోరినవారిని చూసి ప్రేమతో, త్వరగా ఇచ్చి, వస్త్రంలో దారపు పోగు పరిమాణంలో, దీపంలో క్షణకాలంలో, సంవత్సరకాలంలో.
13.103.23
गवां रोमप्रमाणेन स्वर्गभोगमुपाश्नुते ।
जलबिन्दुप्रमाणेन तदेतान्युपवर्तय॥ ॥ १३.१०३.२३ ॥
ఆవు వెంట్రుక పరిమాణంలో (పుణ్యంతో) స్వర్గసుఖాన్ని పొందుతాడు; నీటిబిందువు పరిమాణంతో ఇవన్నీ పొందు.
13.103.24
इत्युक्ते स तदा तेन यमदूतेन वै गृहान् ।
नीतश्च कारयामास सर्वं तद्यमशासनम् ॥ १३.१०३.२४ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, ఆ యమదూత అతన్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లి యముని ఆజ్ఞలన్నిటినీ చేయించాడు.
13.103.25
नीत्वा तं यमदूतोऽपि गृहीत्वा शर्मिणं तदा ।
ययौ स धर्मराजाय न्यवेदयत चापि तम् ॥ १३.१०३.२५ ॥
యమదూతుడు అతన్ని తీసుకువెళ్ళి, శర్మిని పట్టుకొని, అప్పుడే ధర్మరాజు వద్దకు వెళ్లి ఆ విషయమంతా నివేదించాడు.
13.103.26
तं धर्मराजो धर्मज्ञं पूजयित्वा प्रतापवान् ।
कृत्वा च संविदं तेन विससर्ज यथागतम् ॥ १३.१०३.२६ ॥
ప్రతాపవంతుడైన ధర్మరాజు ధర్మజ్ఞుడైన అతన్ని సత్కరించి, అతనితో ఒప్పందం చేసుకొని, అతడు వచ్చిన విధంగానే పంపివేశాడు.
13.103.27
तस्यापि च यमः सर्वमुपदेशं चकार ह ।
प्रेत्यैत्य च ततः सर्वं चकारोक्तं यमेन तत् ॥ १३.१०३.२७ ॥
యముడు కూడా అతనికి సమస్త ఉపదేశం చేశాడు. మరణించి తిరిగి వచ్చాక యముడు చెప్పినదంతా అతడు చేశాడు.
13.103.28
तथा प्रशंसने दीपान्यमः पितृहितेप्सया ।
तस्माद्दीपप्रदो नित्यं सन्तारति वै पितॄन् ॥ १३.१०३.२८ ॥
ఆ విధంగా యముడు పితృదేవతల శ్రేయస్సును కోరి దీపాలను ప్రశంసించాడు; అందువల్ల దీపం దానం చేసేవాడు ఎల్లప్పుడూ పితృదేవతలను తరింపజేస్తాడు.
13.103.29
दातव्याः सततं दीपास्तस्माद्भरतसत्तम ।
देवतानां पितॄणां च चक्षुष्यं चात्मनां विभो ॥ १३.१०३.२९ ॥
కాబట్టి, భరతశ్రేష్ఠుడా, దీపాలు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయాలి; ఓ విభూ, అవి దేవతలకు, పితృదేవతలకు, ఆత్మలకు చూపునకు హితకరమైనవి.
13.103.30
रत्नदानं च सुमहत्पुण्यमुक्तं जनाधिप ।
यस्तान्विक्रीय यजते ब्राह्मणो ह्यभयंकरम् ॥ १३.१०३.३० ॥
ఓ జనాధిపా, రత్నదానం అత్యంత పుణ్యప్రదమని చెప్పబడింది; వాటిని అమ్మి యజ్ఞం చేసే బ్రాహ్మణుడు నిజంగా అభయాన్ని ఇచ్చేవాడు.
13.103.31
यद्वै ददाति विप्रेभ्यो ब्राह्मणः प्रतिगृह्य वै ।
उभयोः स्यात्तदक्षय्यं दातुरादातुरेव च ॥ १३.१०३.३१ ॥
బ్రాహ్మణుడు స్వీకరించినదాన్ని బ్రాహ్మణులకు ఇస్తే, అది ఇచ్చేవానికీ పుచ్చుకునేవానికీ అక్షయమవుతుంది.
13.103.32
यो ददाति स्थितः स्थित्यां तादृशाय प्रतिग्रहम् ।
उभयोरक्षयं धर्मं तं मनुः प्राह धर्मवित् ॥ १३.१०३.३२ ॥
తన స్థితిలో స్థిరంగా ఉండి, అలాంటి (యోగ్యుడైన) వ్యక్తికి ప్రతిగ్రహాన్ని ఇచ్చేవానికి, అది ఇద్దరికీ అక్షయ ధర్మమవుతుంది — అని ధర్మజ్ఞుడైన మనువు చెప్పాడు.
13.103.33
वाससां सम्प्रदानेनि स्वदारनिरतो नरः ।
सुवस्त्रश्च सुवेषश्च भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ १३.१०३.३३ ॥
వస్త్రాలను దానం చేయడం వల్ల, తన భార్యపై అనురక్తుడైన మనిషి మంచి వస్త్రాలు ధరించినవాడు, చక్కని వేషం కలవాడు అవుతాడని మేము విన్నాము.
13.103.34
गावः सुवर्णं च तथा तिलाश्चैवानुवर्णिताः ।
बहुशः पुरुषव्याघ्र वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१०३.३४ ॥
గోవులు, బంగారం, అలాగే నువ్వులు కూడా — ఓ పురుషవ్యాఘ్రా — వేద ప్రామాణ్యాన్ని చూడటం వల్ల అనేక సార్లు వర్ణించబడ్డాయి.
13.103.35
विवाहांश्चैव कुर्वीत पुत्रानुत्पादयेत च ।
पुत्रलाभो हि कौरव्य सर्वलाभाद्विशिष्यते ॥ १३.१०३.३५ ॥
వివాహం చేసుకోవాలి, పుత్రులను కనాలి; ఓ కౌరవ్యా, పుత్రలాభమే అన్ని లాభాలకంటే శ్రేష్ఠమైనది.