มหาภารตะ · อัธยายะ 13.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.103.1
तिलानां कीदृशं दानमथ दीपस्य चैव हि ।
अन्नानां वाससा चैव भूय एव ब्रवीहि मे ॥ १३.१०३.१ ॥
การให้งาดำเป็นอย่างไร และการให้ประทีปเล่า การให้อาหารและผ้านุ่งห่มเล่า ขอทรงแสดงให้ข้าพระองค์ฟังอีกครั้งเถิด
13.103.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्राह्मणस्य च संवादं यमस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.१०३.२ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ คือบทสนทนาระหว่างพราหมณ์กับยม ข้าแต่ยุธิษฐิระ
13.103.3
मध्यदेशे महान्ग्रामो ब्राह्मणानां बभूव ह ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये यामुनस्य गिरेरधः ॥ १३.१०३.३ ॥
ในมัธยมประเทศมีหมู่บ้านใหญ่ของพราหมณ์ตั้งอยู่ ระหว่างแม่น้ำคงคากับแม่น้ำยมุนา ใต้เขายามุนา
13.103.4
पर्णशालेति विख्यातो रमणीयो नराधिप ।
विद्वांशस्तत्र भूयिष्ठा ब्राह्मणाश्चावसंस्तथा ॥ १३.१०३.४ ॥
ข้าแต่จอมชน หมู่บ้านอันงดงามนั้นมีชื่อเสียงว่าปรรณศาลา และพราหมณ์ผู้มีความรู้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ที่นั่น
13.103.5
अथ प्राह यमः कञ्चित्पुरुषं कृष्णवाससम् ।
रक्ताक्षमूर्ध्वरोमाणं काकजङ्घाक्षिनासिकम् ॥ १३.१०३.५ ॥
ครั้นแล้วยมได้กล่าวกับบุรุษผู้หนึ่งที่นุ่งผ้าดำ ตาแดง มีขนชี้ขึ้น มีน่องตา และจมูกเหมือนกา
13.103.6
गच्छ त्वं ब्राह्मणग्रामं ततो गत्वा तमानय ।
अगस्त्यं गोत्रतश्चापि नामतश्चापि शर्मिणम् ॥ १३.१०३.६ ॥
เจ้าจงไปยังหมู่บ้านพราหมณ์ แล้วไปนำตัวอคัสตยะ ผู้มีนามว่าศรรมิน ทั้งตามโคตรและตามชื่อมา
13.103.7
शमे निविष्टं विद्वांसमध्यापकमनावृतम् ।
मा चान्यमानयेथास्त्वं सगोत्रं तस्य पार्श्वतः ॥ १३.१०३.७ ॥
อย่านำผู้อื่นมาเลย จงนำเฉพาะผู้ที่มีโคตรเดียวกัน ซึ่งอยู่ข้างท่านนั้น คือผู้รู้ผู้เป็นอาจารย์ผู้ตั้งมั่นในความสงบและไม่มีสิ่งขัดขวาง
13.103.8
स हि तादृग्गुणस्तेन तुल्योऽध्ययनजन्मना ।
अपत्येषु तथा वृत्ते समस्तेनैव धीमता।
तमानय यथोद्दिष्टं पूजा कार्या हि तस्य मे ॥ १३.१०३.८ ॥
ท่านมีคุณสมบัติเช่นนั้น ด้วยการศึกษาที่ให้กำเนิดแก่ความรู้ ท่านเสมอเหมือนผู้นั้น และในบุตรหลานกับความประพฤติ ก็เสมอเหมือนปราชญ์ผู้นั้น จงนำท่านมาตามที่สั่ง เพราะข้าพเจ้าต้องถวายความเคารพแก่ท่าน
13.103.9
स गत्वा प्रतिकूलं तच्चकार यमशासनम् ।
तमाक्रम्यानयामास प्रतिषिद्धो यमेन यः ॥ १३.१०३.९ ॥
ครั้นไปแล้ว เขาได้ทำสิ่งที่ขัดต่อคำสั่งของยม เขาจับตัวผู้ที่ยมห้ามไว้แล้วพามาที่นี่
13.103.10
तस्मै यमः समुत्थाय पूजा कृत्वा च वीर्यवान् ।
प्रोवाच नीयतामेष सोऽन्य आनीयतामिति ॥ १३.१०३.१० ॥
ยมลุกขึ้นต้อนรับเขา ถวายความเคารพแล้ว ผู้มีอำนาจจึงกล่าวว่า "ขอให้นำผู้นี้กลับไป และให้นำอีกคนหนึ่งมาเถิด"
13.103.11
एवमुक्ते तु वचने धर्मराजेन स द्विजः ।
उवाच धर्मराजानं निर्विण्णोऽध्ययनेन वै।
यो मे कालो भवेच्छेषस्तं वसेयमिहाच्युत ॥ १३.१०३.११ ॥
เมื่อท้าวธรรมราชตรัสดังนี้แล้ว พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้น ซึ่งเบื่อหน่ายการศึกษา ได้กล่าวกับท้าวธรรมราชว่า "ข้าแต่ผู้ไม่เสื่อมจากธรรม เวลาที่เหลืออยู่ของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าปรารถนาจะอยู่ที่นี่"
13.103.12
नाहं कालस्य विहितं प्राप्नोमीह कथञ्चन ।
यो हि धर्मं चरति वै तं तु जानामि केवलम् ॥ १३.१०३.१२ ॥
ข้าพเจ้าไม่อาจได้รับเวลาที่กาลได้กำหนดไว้ในที่นี้ได้ด้วยประการใดเลย ส่วนผู้ที่ประพฤติธรรมนั้น ข้าพเจ้ารู้จักเพียงผู้เดียว
13.103.13
गच्छ विप्र त्वमद्यैव आलयं स्वं महाद्युते ।
ब्रूहि सर्वं यथा स्वैरं करवाणि किमच्युत ॥ १३.१०३.१३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง จงกลับไปยังที่อยู่ของตนในวันนี้เถิด จงบอกทุกสิ่งที่ประสงค์ตามใจ ข้าแต่อัจยุตะ ข้าพเจ้าจะทำอะไรเล่า
13.103.14
शुद्धदानं च सुमहत्पुण्यं स्यात्तद्ब्रवीहि मे ।
सर्वस्य हि प्रमाणं त्वं त्रैलोक्यस्यापि सत्तम ॥ १३.१०३.१४ ॥
ขอทรงบอกข้าพระองค์ว่า การให้ที่บริสุทธิ์และบุญอันยิ่งใหญ่คืออะไร ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี พระองค์เป็นหลักฐานของทุกสิ่ง แม้แก่ไตรโลกด้วย
13.103.15
शृणु तत्त्वेन विप्रर्पे प्रदानविधिमुत्तमम् ।
तिलाः परमकं दानं पुण्यं चैवेह शाश्वतम् ॥ १३.१०३.१५ ॥
ข้าแต่ฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ จงฟังโดยแท้ถึงวิธีการให้อันสูงสุด งาดำเป็นทานที่ยิ่งที่สุด และบุญในที่นี้ก็เป็นนิรันดร
13.103.16
तिलाश्च सम्प्रदातव्या यथाशक्ति द्विजर्षभ ।
नित्यदानात्सर्वकामांस्तिला निर्वर्तयन्त्युत ॥ १३.१०३.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ งาดำควรถวายตามกำลัง และด้วยการให้เป็นนิจ งาดำย่อมให้ความปรารถนาทั้งหมดสำเร็จ
13.103.17
तिलाञ्श्राद्धे प्रशंसन्ति दानमेतद्ध्यनुत्तमम् ।
तान्प्रयच्छस्व विप्रेभअयो विधिदृष्टेन कर्मणाः ॥ १३.१०३.१७ ॥
ในพิธีศราทธ์ ท่านสรรเสริญงาดำว่าเป็นทานที่ไม่มีใดยิ่งกว่า จงถวายงาดำแก่พราหมณ์ทั้งหลายด้วยกรรมที่ทำตามวิธีที่กำหนดไว้
13.103.18
वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु तिलान्दद्याद्द्विजातिषु ।
तिला भक्षयितव्याश्च सदा त्वालम्भं च तैः ॥ १३.१०३.१८ ॥
ในวันเพ็ญเดือนไวศาขะ พึงถวายงาดำแก่ผู้เกิดสองครั้ง งาดำควรบริโภค และควรแตะต้องด้วยงาดำเสมอ
13.103.19
कार्यं सततमिच्छद्भिः श्रेयः सर्वात्मना गृहे ।
तथाऽऽपः सर्वदा देयाः पेयाश्चैव न संशयः ॥ १३.१०३.१९ ॥
ผู้ปรารถนาความเจริญควรทำสิ่งนี้อยู่เป็นนิจในเรือน ด้วยใจทั้งหมด ทำนองเดียวกัน น้ำควรถวายและให้ดื่มอยู่เสมอ ไม่มีข้อสงสัย
13.103.20
पुष्करिण्यस्तटाकानि कूपांश्चैवात्र खानयेत् ।
एतत्सुदुर्लभतरमिह लोके द्विजोत्तम ॥ १३.१०३.२० ॥
ที่นี่ควรขุดสระบัว สระน้ำ และบ่อน้ำด้วย ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง สิ่งนี้หาได้ยากยิ่งในโลกนี้
13.103.21
आपो नित्यं प्रदेयास्ते पुण्यं ह्येतदनुत्तमम् ।
प्रपाश्च कार्या दानार्थं नित्यं ते द्विजसत्तम।
भुक्तेऽप्यथ प्रदेयं तु पानीयं वै विशेषतः ॥ १३.१०३.२१ ॥
น้ำควรให้แก่พวกเขาเสมอ เพราะนี่คือบุญอันสูงสุด ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ควรสร้างซุ้มน้ำเพื่อการให้ทานเป็นนิตย์ และแม้หลังจากรับประทานแล้ว ก็ควรให้น้ำดื่มเป็นพิเศษ
13.103.22
पानीयाभ्यर्थिनं दृष्ट्वा प्रीत्या दत्त्वा त्वरान्वितः ।
वस्त्रे तन्तुप्रमाणेन दीपे निमिषवत्सरम् ॥ १३.१०३.२२ ॥
เมื่อเห็นผู้ขอน้ำดื่ม ก็ให้ด้วยความเมตตาและรีบเร่ง ตามขนาดของเส้นด้ายในผ้า ตามขนาดของการกระพริบตาในแสงประทีป และตามขนาดของหนึ่งปี
13.103.23
गवां रोमप्रमाणेन स्वर्गभोगमुपाश्नुते ।
जलबिन्दुप्रमाणेन तदेतान्युपवर्तय॥ ॥ १३.१०३.२३ ॥
ตามขนาดของขนโค ผู้นั้นย่อมได้รับความสุขในสวรรค์ ตามขนาดของหยดน้ำหนึ่งหยด จงบรรลุสิ่งทั้งหมดนี้
13.103.24
इत्युक्ते स तदा तेन यमदूतेन वै गृहान् ।
नीतश्च कारयामास सर्वं तद्यमशासनम् ॥ १३.१०३.२४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ทูตของพระยมก็นำเขาไปยังเรือน และให้ปฏิบัติตามคำสั่งทั้งหมดของพระยม
13.103.25
नीत्वा तं यमदूतोऽपि गृहीत्वा शर्मिणं तदा ।
ययौ स धर्मराजाय न्यवेदयत चापि तम् ॥ १३.१०३.२५ ॥
ทูตของพระยมนำเขาไปแล้ว จับตัวศรรมินในขณะนั้น ไปยังพระธรรมราชาทันที และรายงานทุกสิ่งแก่พระองค์
13.103.26
तं धर्मराजो धर्मज्ञं पूजयित्वा प्रतापवान् ।
कृत्वा च संविदं तेन विससर्ज यथागतम् ॥ १३.१०३.२६ ॥
พระธรรมราชาผู้ทรงานุภาพ ทรงให้เกียรติแก่ศรรมินผู้รู้ธรรม ทำข้อตกลงกับเขา แล้วส่งกลับไปตามทางที่มา
13.103.27
तस्यापि च यमः सर्वमुपदेशं चकार ह ।
प्रेत्यैत्य च ततः सर्वं चकारोक्तं यमेन तत् ॥ १३.१०३.२७ ॥
พระยมก็ทรงประทานคำสอนทั้งหมดแก่เขาเช่นกัน เมื่อตายแล้วกลับมา เขาก็ปฏิบัติทุกสิ่งตามที่พระยมตรัสไว้
13.103.28
तथा प्रशंसने दीपान्यमः पितृहितेप्सया ।
तस्माद्दीपप्रदो नित्यं सन्तारति वै पितॄन् ॥ १३.१०३.२८ ॥
ด้วยความปรารถนาให้บรรพบุรุษอยู่ดีมีสุข พระยมจึงทรงสรรเสริญประทีป เพราะเหตุนั้น ผู้ถวายประทีปเป็นนิตย์ย่อมช่วยพาบรรพบุรุษข้ามฝั่งไป
13.103.29
दातव्याः सततं दीपास्तस्माद्भरतसत्तम ।
देवतानां पितॄणां च चक्षुष्यं चात्मनां विभो ॥ १३.१०३.२९ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในวงศ์ภรต ควรถวายประทีปเป็นนิตย์ ข้าแต่พระผู้ทรงอานุภาพ ประทีปเป็นประโยชน์แก่การมองเห็นของเทวดา บรรพบุรุษ และอาตมันทั้งหลาย
13.103.30
रत्नदानं च सुमहत्पुण्यमुक्तं जनाधिप ।
यस्तान्विक्रीय यजते ब्राह्मणो ह्यभयंकरम् ॥ १३.१०३.३० ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ การให้ทานอัญมณีถูกกล่าวว่ามีบุญยิ่งใหญ่ พราหมณ์ผู้ขายอัญมณีเหล่านั้นแล้วประกอบยัญ ย่อมเป็นผู้ให้ความไม่กลัวอย่างแท้จริง
13.103.31
यद्वै ददाति विप्रेभ्यो ब्राह्मणः प्रतिगृह्य वै ।
उभयोः स्यात्तदक्षय्यं दातुरादातुरेव च ॥ १३.१०३.३१ ॥
สิ่งใดที่พราหมณ์รับมาแล้วให้แก่พราหมณ์ทั้งหลาย สิ่งนั้นย่อมไม่สูญสิ้นทั้งแก่ผู้ให้และผู้รับ
13.103.32
यो ददाति स्थितः स्थित्यां तादृशाय प्रतिग्रहम् ।
उभयोरक्षयं धर्मं तं मनुः प्राह धर्मवित् ॥ १३.१०३.३२ ॥
ผู้ที่ตั้งมั่นในฐานะของตน ให้ทานแก่ผู้คู่ควรเช่นนั้น ธรรมนั้นย่อมไม่สูญสิ้นสำหรับเขาและทั้งสองฝ่าย ดังที่มนูผู้รู้ธรรมได้ตรัสไว้
13.103.33
वाससां सम्प्रदानेनि स्वदारनिरतो नरः ।
सुवस्त्रश्च सुवेषश्च भवतीत्यनुशुश्रुम ॥ १३.१०३.३३ ॥
ด้วยการให้ผ้า ชายผู้ซื่อสัตย์ต่อภรรยาของตนย่อมเป็นผู้มีผ้านุ่งห่มงดงามและรูปร่างงดงาม ดังที่เราได้ฟังมาแล้ว
13.103.34
गावः सुवर्णं च तथा तिलाश्चैवानुवर्णिताः ।
बहुशः पुरुषव्याघ्र वेदप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१०३.३४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ โคและทองคำ ตลอดจนงาดำ ได้ถูกกล่าวถึงหลายครั้งแล้ว เพราะเห็นว่าพระเวทเป็นที่อ้างอิงที่น่าเชื่อถือ
13.103.35
विवाहांश्चैव कुर्वीत पुत्रानुत्पादयेत च ।
पुत्रलाभो हि कौरव्य सर्वलाभाद्विशिष्यते ॥ १३.१०३.३५ ॥
ควรแต่งงานและให้กำเนิดบุตร ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายของกุรุ เพราะการได้บุตรนั้นยิ่งกว่าการได้สิ่งอื่นทั้งปวง