ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.104.1
भूय एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिमुत्तमम् ।
कथयस्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषतः ॥ १३.१०४.१ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନର ଉତ୍ତମ ବିଧି ପୁଣି କୁହନ୍ତୁ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ବିଶେଷ ଭାବେ ଭୂମିଦାନର।
13.104.2
पृथिवीं क्षत्रियो दद्याद्ब्राह्मणायेष्टिकर्मिणे ।
विधिवत्प्रतिगृह्णीयान्न त्वन्यो दातुमर्हति ॥ १३.१०४.२ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଇଷ୍ଟିକର୍ମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ପୃଥିବୀ ଦେବ; ବିଧିମତେ ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଅନ୍ୟ କେହି ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.104.3
सर्ववर्णैस्तु यच्छक्यं प्रदातुं फलकाङ्क्षिभिः ।
वेदे वा यत्समाख्यातं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१०४.३ ॥
ଫଳକାମୀ ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଯାହା ଦେଇପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବେଦରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଉଚିତ।
13.104.4
तुल्यनामानि देयानि त्रीणि तुल्यफलानि च ।
सर्वकामफलानीह गावः पृथ्वी सरस्वती ॥ १३.१०४.४ ॥
ସମାନ ନାମର ତିନୋଟି ଦେୟ ବସ୍ତୁ, ସମାନ ଫଳଦାୟୀ; ଏଠାରେ ସର୍ବ କାମନାର ଫଳ ଦେଉଥିବା: ଗାଇ, ପୃଥିବୀ, ସରସ୍ୱତୀ।
13.104.5
यो ब्रूयाच्चापि शिष्याय धर्म्यां ब्राह्मीं सरस्वतीम् ।
पृथिवीगोप्रदानाभ्यां तुल्यं स फलमश्नुते ॥ १३.१०४.५ ॥
ଯିଏ ଶିଷ୍ୟକୁ ଧର୍ମସମ୍ମତ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସରସ୍ୱତୀ (ବେଦବିଦ୍ୟା) ଶିଖାଏ, ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଗୋଦାନ ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
13.104.6
तथैव गाः प्रशंसन्ति न तु देयं ततः परम् ।
सन्निकृष्टफलास्ता हि लघ्वर्थाश्च युधिष्ठिर ॥ १३.१०४.६ ॥
ସେହିପରି ଗାଈମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ତା'ପରେ ଆଉ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେମାନେ ନିକଟ ଫଳଦାୟୀ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଯୁକ୍ତ।
13.104.7
मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः ।
वृद्धिमाकाङ्क्षता नित्यं गावः कार्याः प्रदक्षिणाः ॥ १३.१०४.७ ॥
ଗାଈ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମାତା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦାତ୍ରୀ। ଯିଏ ସର୍ବଦା ସମୃଦ୍ଧି ଚାହେଁ, ତା'ର ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
13.104.8
सन्ताड्या न तु पादेन गवां मध्ये न च व्रजेत् ।
मङ्गलायतनं देव्यस्तस्मात्पूज्याः सदैव गाः ॥ १३.१०४.८ ॥
ଗାଈକୁ ପାଦରେ ମାରିବ ନାହିଁ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଦେଇ ଯିବ ନାହିଁ। ଗାଈମାନେ ମଙ୍ଗଳର ଆବାସ ଏବଂ ଦେବୀ; ତେଣୁ ସେମାନେ ସର୍ବଦା ପୂଜନୀୟ।
13.104.9
प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम् ।
पूर्वमेवाक्षरं चान्यदभिधेयं ततः परम् ॥ १३.१०४.९ ॥
ଗାଈମାନଙ୍କୁ କାମରେ ନିୟୋଜିତ କରିବାର ପ୍ରେରଣା-ଶବ୍ଦ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ। ପ୍ରଥମେ ସେହି ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ, ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ କହିବ।
13.104.10
प्रचारे वा निवाते वा बुधो नोद्वेजयेत गाः ।
तृषिता ह्यभिवीक्षन्त्यो नरं हन्युः सबान्धवम् ॥ १३.१०४.१० ॥
ଚରିବା ସମୟରେ ବା ପବନ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବେ ନାହିଁ। ତୃଷିତ ଗାଈମାନେ ଚାହିଁଲେ ସେମାନେ ଜଣେ ଲୋକକୁ ତା'ର ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ସହିତ ମାରି ପାରନ୍ତି।
13.104.11
पितृसद्मानि सततं देवतायतनानि च ।
पूयन्ते शकृता यासां पूतं किमधिकं ततः ॥ १३.१०४.११ ॥
ଯାହାଙ୍କ ଗୋବରରେ ପିତୃଗୃହ ଓ ଦେବାଳୟ ସର୍ବଦା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ଆଉ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
13.104.12
घासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम् ॥ १३.१०४.१२ ॥
ଯିଏ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅନ୍ୟ ଗାଈକୁ ଏକ ମୁଠା ଘାସ ଦିଏ ଏବଂ ନିଜେ ଆହାର ନ କରି ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।
13.104.13
स हि पुत्रान्यशोऽर्थं च श्रियं चाप्यधिगच्छति ।
नाशयत्यशुभं चैव दुःस्वप्नं चाप्यपोहति ॥ १३.१०४.१३ ॥
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁତ୍ର, ଯଶ, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ; ଅଶୁଭ ବିନାଶ କରେ ଏବଂ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରେ।
13.104.14
देयाः किंलक्षणा गावः काश्चापि परिवर्जयेत् ।
कीदृशाय प्रदातव्या न देयाः कीदृशाय च ॥ १३.१०४.१४ ॥
କେଉଁ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ, ଓ କେଉଁ ଗାଈ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ପ୍ରକାର ଲୋକକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଓ କେଉଁ ପ୍ରକାରକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ?
13.104.15
असद्वृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने ।
हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौः कथञ्चन ॥ १३.१०४.१५ ॥
ଦୁରାଚାରୀ, ପାପୀ, ଲୋଭୀ, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ଓ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟରହିତ ଲୋକକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.104.16
भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ।
दत्त्वा दशगवां दाता लोकानाप्नोत्यनुत्तमान् ॥ १३.१०४.१६ ॥
ଭିକ୍ଷୁ, ବହୁପୁତ୍ରବାନ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଓ ଆହିତାଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦଶଟି ଗାଈ ଦାନ କରି ଦାତା ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଲାଭ କରେ।
13.104.17
जुहोति यद्भोजयति यद्ददाति गवां रसैः ।
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवर्तितः ॥ १३.१०४.१७ ॥
ଗାଈର ରସରେ ଯେ ହୋମ କରେ, ଯେ ଭୋଜନ କରାଏ, ଯେ ଦାନ ଦିଏ, ଦାତା ସେସବର ଅଂଶଭାଗୀ ହୁଏ; ତାହାରି ନିମିତ୍ତେ ଏହା ପ୍ରବର୍ତିତ ହୋଇଛି।
13.104.18
यश्चैव धर्मं कुरुते तस्य धर्मफलं च यत् ।
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तयः ॥ १३.१०४.१८ ॥
ଯେ ଧର୍ମ କରେ, ତାହାର ଧର୍ମଫଳ ମଧ୍ୟ—ଯାହା ହେଉ—ଦାତା ସେସବର ଅଂଶଭାଗୀ ହୁଏ; ତାହାରି ନିମିତ୍ତେ ଏହି କର୍ମସବୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
13.104.19
यश्चैनमुत्पादयते यश्चैनं त्रायते भयात् ।
यश्चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस्त्रयः ॥ १३.१०४.१९ ॥
ଯେ ଏହାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ଯେ ଭୟରୁ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ଯେ ଏହାର ଜୀବିକା ଚଳାଏ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତିନି ପିତା।
13.104.20
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद्यशः ।
अपुत्रतां त्रयः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः ॥ १३.१०४.२० ॥
ଗୁରୁସେବା ପାପ ନାଶ କରେ; ସମ୍ମାନ ମହା ଯଶ ଦିଏ; ତିନି ପୁତ୍ର ଅପୁତ୍ରତା ଓ ଦଶ ଧେନୁ ଜୀବିକାର ଅଭାବ ଦୂର କରନ୍ତି।
13.104.21
वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य ।
प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य।
शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव ।
भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश्च ॥ १३.१०४.२१ ॥
ବେଦାନ୍ତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ବହୁଶ୍ରୁତ, ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ଶିଷ୍ଟ, ଦାନ୍ତ, ଯତ୍ନଶୀଳ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ପ୍ରିୟବାଦୀଙ୍କର (ଗୁଣ)।
13.104.22
यः क्षुद्भयाद्वै न विकर्म कुर्या-
न्मृदुश्च शान्तौ ह्यतिथिप्रियश्च।
शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने ।
तावान्दोषो ब्राह्मणस्वापहारे। ॥ १३.१०४.२२ ॥
ଭୋକ ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ ନାହିଁ, ଯେ କୋମଳ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅତିଥିପ୍ରିୟ — ଶୁଭପାତ୍ରକୁ ଗୋଦାନରେ ଯେତେ ଗୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ହରଣରେ ସେତିକି ଦୋଷ।
13.104.23
सर्वावस्थं ब्राह्मणस्वापहारे ।
दाराश्चैषां दूरतो वर्जनीयाः ॥ १३.१०४.२३ ॥
ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନ ହରଣ ପାପ; ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
13.104.24
विप्रदारे परिहृते तद्धनेऽपहृते च तु ।
परित्रायन्ति शक्तास्तु नमस्तेभ्यो मृताश्च ये ॥ १३.१०४.२४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଧନ ଅପହୃତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
13.104.25
न पालयन्ति निहतान्ये तान्वैवस्वतो यमः ।
दण्डयन्भर्सयन्नित्यं निरयेभ्यो न मुञ्चति ॥ १३.१०४.२५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି ଓ ଭର୍ତ୍ସନା କରନ୍ତି, ନରକରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.104.26
तथा गवां परित्राणे पीडने च शुभाशुभम् ।
विप्रगोषु विशेषेण रक्षितेषु गृहेषु वा ॥ १३.१०४.२६ ॥
ସେହିପରି ଗାଈମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେବାରେ ଶୁଭାଶୁଭ ଫଳ ଅଛି; ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, କିମ୍ବା ଗୃହରେ ରକ୍ଷିତ ଜୀବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।