ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.104.1
भूय एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिमुत्तमम् ।
कथयस्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषतः ॥ १३.१०४.१ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਵਿਧੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਦੀ।
13.104.2
पृथिवीं क्षत्रियो दद्याद्ब्राह्मणायेष्टिकर्मिणे ।
विधिवत्प्रतिगृह्णीयान्न त्वन्यो दातुमर्हति ॥ १३.१०४.२ ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇਵੇ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
13.104.3
सर्ववर्णैस्तु यच्छक्यं प्रदातुं फलकाङ्क्षिभिः ।
वेदे वा यत्समाख्यातं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१०४.३ ॥
ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
13.104.4
तुल्यनामानि देयानि त्रीणि तुल्यफलानि च ।
सर्वकामफलानीह गावः पृथ्वी सरस्वती ॥ १३.१०४.४ ॥
ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਵਸਤਾਂ, ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ: ਗਾਂ, ਧਰਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ।
13.104.5
यो ब्रूयाच्चापि शिष्याय धर्म्यां ब्राह्मीं सरस्वतीम् ।
पृथिवीगोप्रदानाभ्यां तुल्यं स फलमश्नुते ॥ १३.१०४.५ ॥
ਜੋ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਸੰਮਤ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸਰਸਵਤੀ (ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ) ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਗਊ-ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.104.6
तथैव गाः प्रशंसन्ति न तु देयं ततः परम् ।
सन्निकृष्टफलास्ता हि लघ्वर्थाश्च युधिष्ठिर ॥ १३.१०४.६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਨੇੜਲਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
13.104.7
मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः ।
वृद्धिमाकाङ्क्षता नित्यं गावः कार्याः प्रदक्षिणाः ॥ १३.१०४.७ ॥
ਗਾਵਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਸਦਾ ਵਾਧਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.104.8
सन्ताड्या न तु पादेन गवां मध्ये न च व्रजेत् ।
मङ्गलायतनं देव्यस्तस्मात्पूज्याः सदैव गाः ॥ १३.१०४.८ ॥
ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਵਾਂ ਮੰਗਲ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਯੋਗ ਹਨ।
13.104.9
प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम् ।
पूर्वमेवाक्षरं चान्यदभिधेयं ततः परम् ॥ १३.१०४.९ ॥
ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ-ਸ਼ਬਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣਾ।
13.104.10
प्रचारे वा निवाते वा बुधो नोद्वेजयेत गाः ।
तृषिता ह्यभिवीक्षन्त्यो नरं हन्युः सबान्धवम् ॥ १३.१०४.१० ॥
ਚਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਪਿਆਸੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਜੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
13.104.11
पितृसद्मानि सततं देवतायतनानि च ।
पूयन्ते शकृता यासां पूतं किमधिकं ततः ॥ १३.१०४.११ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਲਿਆਂ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
13.104.12
घासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम् ॥ १३.१०४.१२ ॥
ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਘਾਹ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਆਪ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਵਰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.104.13
स हि पुत्रान्यशोऽर्थं च श्रियं चाप्यधिगच्छति ।
नाशयत्यशुभं चैव दुःस्वप्नं चाप्यपोहति ॥ १३.१०४.१३ ॥
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਯਸ਼, ਧਨ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.104.14
देयाः किंलक्षणा गावः काश्चापि परिवर्जयेत् ।
कीदृशाय प्रदातव्या न देयाः कीदृशाय च ॥ १३.१०४.१४ ॥
ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਛੱਡਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ? ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ?
13.104.15
असद्वृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने ।
हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौः कथञ्चन ॥ १३.१०४.१५ ॥
ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਪਾਪੀ, ਲਾਲਚੀ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਵਿ-ਕਵਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
13.104.16
भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ।
दत्त्वा दशगवां दाता लोकानाप्नोत्यनुत्तमान् ॥ १३.१०४.१६ ॥
ਭਿਖਾਰੀ, ਬਹੁਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੋਤਰੀਏ ਅਤੇ ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਨੂੰ ਦਸ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਦਾਤਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.104.17
जुहोति यद्भोजयति यद्ददाति गवां रसैः ।
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवर्तितः ॥ १३.१०४.१७ ॥
ਜੋ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਾਤਾ ਉਸ ਸਭ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਲਈ ਇਹ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.104.18
यश्चैव धर्मं कुरुते तस्य धर्मफलं च यत् ।
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तयः ॥ १३.१०४.१८ ॥
ਜੋ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਦਾਤਾ ਉਸ ਸਭ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.104.19
यश्चैनमुत्पादयते यश्चैनं त्रायते भयात् ।
यश्चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस्त्रयः ॥ १३.१०४.१९ ॥
ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾ ਹਨ।
13.104.20
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद्यशः ।
अपुत्रतां त्रयः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः ॥ १३.१०४.२० ॥
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮਾਣ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਬੇਔਲਾਦੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦਸ ਗਾਵਾਂ ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ (ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ)।
13.104.21
वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य ।
प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य।
शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव ।
भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश्च ॥ १३.१०४.२१ ॥
ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਣਿਆ-ਪੜ੍ਹਿਆ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਦਮਨਸ਼ੀਲ, ਯਤਨਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ (ਗੁਣ)।
13.104.22
यः क्षुद्भयाद्वै न विकर्म कुर्या-
न्मृदुश्च शान्तौ ह्यतिथिप्रियश्च।
शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने ।
तावान्दोषो ब्राह्मणस्वापहारे। ॥ १३.१०४.२२ ॥
ਭੁੱਖ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੋ ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਕੋਮਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਪਿਆਰਾ ਹੈ — ਸ਼ੁਭ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਹਰਨ ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ।
13.104.23
सर्वावस्थं ब्राह्मणस्वापहारे ।
दाराश्चैषां दूरतो वर्जनीयाः ॥ १३.१०४.२३ ॥
ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਨ ਹਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.104.24
विप्रदारे परिहृते तद्धनेऽपहृते च तु ।
परित्रायन्ति शक्तास्तु नमस्तेभ्यो मृताश्च ये ॥ १३.१०४.२४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਛੱਡੀ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸਦਾ ਧਨ ਹਰਿਆ ਜਾਣ ਤੇ, ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਉਹ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
13.104.25
न पालयन्ति निहतान्ये तान्वैवस्वतो यमः ।
दण्डयन्भर्सयन्नित्यं निरयेभ्यो न मुञ्चति ॥ १३.१०४.२५ ॥
ਜੋ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
13.104.26
तथा गवां परित्राणे पीडने च शुभाशुभम् ।
विप्रगोषु विशेषेण रक्षितेषु गृहेषु वा ॥ १३.१०४.२६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਹਨ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਬਾਰੇ, ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ।