Mahābhārata · Adhyāya 13.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.110.1
विस्रम्भितोऽहं भवता धर्मान्प्रवदता विभो ।
प्रवक्ष्यामि तु संदेहं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११०.१ ॥
Oh poderoso, habiéndome dado confianza al enseñar los dharmas, expondré una duda; dímela, oh abuelo.
13.110.2
व्रतानां किं फलं प्रोक्तं कीदृशं वा महाद्युते ।
नियमानां फलं किं च स्वधीतस्य च किं फलम् ॥ १३.११०.२ ॥
¿Qué fruto se declara para los votos, o de qué clase es, oh de gran resplandor? ¿Cuál es el fruto de las observancias y cuál el del saber bien estudiado?
13.110.3
दमस्येह फलं किं च वेदानां धारणे च किम् ।
अध्यापने फलं किं च सर्वमिच्छामि वेदितुम् ॥ १३.११०.३ ॥
¿Cuál es aquí el fruto del dominio de sí (dama), cuál el de retener los Vedas y cuál el de enseñar? Deseo conocer todo ello.
13.110.4
अप्रतिग्राहके किं च फलं लोके पितामह ।
तस्य किञ्च फलं दृष्टं श्रुतं यस्तु प्रयच्छति ॥ १३.११०.४ ॥
¿Cuál es, en el mundo, el fruto de no aceptar donaciones, oh abuelo? ¿Y qué fruto se ha visto y oído para quien da?
13.110.5
स्वकर्मनिरतानां च शूराणां चापि किं फलम् ।
सत्ये च किं फलं प्रोक्तं ब्रह्मचर्ये च किं फलम्। ॥ १३.११०.५ ॥
¿Cuál es el fruto para quienes se dedican a su propio deber, y también para los héroes? ¿Qué fruto se declara para la verdad, y cuál para el celibato?
13.110.6
पितृशुश्रूषणे किञ्च मातृशुश्रूषणे तथा ।
आचार्यगुरुशुश्रूषा स्वनुक्रोशानुकम्पने ॥ १३.११०.६ ॥
¿Cuál es el fruto de servir al padre, y asimismo de servir a la madre? ¿Cuál es el fruto de servir al maestro y al guru, y de la propia compasión y misericordia?
13.110.7
एतत्सर्वमशेषेण पितामह यथातथम् ।
वेतुमिच्छामि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.११०.७ ॥
Abuelo, deseo conocer todo esto sin omisión, tal como es. Conocedor del dharma, siento gran curiosidad por ello.
13.110.8
यो व्रतं वै यथोद्दिष्टं तथा सम्प्रतिपद्यते ।
अखण्डं सम्यगारभ्य तस्य लोकाः सनातनाः ॥ १३.११०.८ ॥
Para quien asume un voto tal como está prescrito, comenzándolo debidamente y sin quebrantarlo, existen mundos eternos.
13.110.9
नियमानां फलं राजन्प्रत्यक्षमिह दृश्यते ।
नियमानां क्रतूनां च त्वयाऽवाप्तमिदं फलम् ॥ १३.११०.९ ॥
Oh rey, el fruto de las observancias se ve aquí con claridad. Tú mismo has obtenido este fruto de las observancias y de los sacrificios.
13.110.10
स्वधीतस्यापि च फलं दृश्यतेऽमुत्र चेह च ।
इह लोकेऽर्थवान्नित्यं ब्रह्मलोके च मोदते ॥ १३.११०.१० ॥
El fruto del estudio bien hecho se ve tanto aquí como allá. En este mundo siempre prospera, y en el mundo de Brahmā se regocija.
13.110.11
दमस्य तु फलं राजञ्शृणु त्वं विस्तरेण मे ।
दान्ताः सर्वत्र सुखिनो दान्ताः सर्वत्र निर्वृताः।
यत्रेच्छागामिनो दान्ताः सर्वशत्रुनिषूदनाः ॥ १३.११०.११ ॥
Oh rey, ahora escucha de mí en detalle el fruto del dominio de sí. Los dominados son felices en todas partes; los dominados están en paz en todas partes. Los dominados van adonde desean, destructores de todos los enemigos.
13.110.12
प्रार्थयन्ति च यद्दान्ता लभन्ते तन्न संशयः ।
युज्यन्ते सर्वकामैर्हि दान्ताः सर्वत्र पाण्डव ॥ १३.११०.१२ ॥
Lo que los dominados desean, lo obtienen; no hay duda. Oh hijo de Pāṇḍu, los dominados se unen a todos sus deseos en todas partes.
13.110.13
स्वर्गे यथा प्रमोदन्ते तपसा विक्रमेण च ।
दानैर्यज्ञैश्च विविधैस्तथा दान्ताः क्षमान्विताः ॥ १३.११०.१३ ॥
Así como se regocijan en el cielo por la austeridad y el valor, y por las donaciones y los diversos sacrificios, así se regocijan los dominados, dotados de paciencia.
13.110.14
दानाद्दमो विशिष्टो हि ददत्किञ्चिद्द्विजातये ।
दाता कुप्यति नो दान्तस्तस्माद्दानात्परंदमः ॥ १३.११०.१४ ॥
El dominio de sí es superior a la donación, pues el donante se enfada al dar algo a un brahmán, pero el dominado no se enfada; por eso el dominio de sí es supremo sobre la donación.
13.110.15
यस्तु दद्यादकुप्यन्हि तस्य लोकाः सनातनाः ।
क्रोधो हन्ति हि यद्दानं तस्माद्दानाद्वरो दमः ॥ १३.११०.१५ ॥
Pero quien da sin ira alcanza mundos eternos, pues la ira destruye la donación; por eso el dominio de sí es mejor que la donación.
13.110.16
अदृश्यानि महाराज स्थानान्ययुतशो दिवि ।
ऋषीणां सर्वलोकषु यानि ते यान्ति देवताः ॥ १३.११०.१६ ॥
Oh gran rey, en el cielo hay decenas de miles de moradas invisibles de los sabios, en todos los mundos, a las que van los dioses.
13.110.17
दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षयः ।
कामयाना महत्स्थानं तस्माद्दानात्परं दमः ॥ १३.११०.१७ ॥
Oh rey, los grandes sabios van por el dominio de sí a aquellas moradas, y también quienes desean una gran morada; por eso el dominio de sí es supremo sobre la donación.
13.110.18
विद्यादानाद्वरं नास्ति वेदविद्या महाफलाः ।
अध्यापकः परिक्लेशादक्षयं फलमश्नुते ॥ १३.११०.१८ ॥
No hay nada mejor que el don del conocimiento; los saberes védicos dan grandes frutos. El maestro, soportando el esfuerzo, obtiene un fruto imperecedero.
13.110.19
विधिवत्पावकं हुत्वा ब्रह्मलोके नराधिप ।
अधीत्यापि हि यो वेदान्न्यायविद्भ्यः प्रयच्छति।
गुरुकर्मप्रशंसी तु सोपि स्वर्गे महीयते ॥ १३.११०.१९ ॥
Oh señor de los hombres, quien, tras ofrecer conforme a la regla en el fuego sagrado y estudiar los Vedas en el mundo de Brahmā, los enseña a quienes conocen el método justo, y elogia el deber del maestro, también es honrado en el cielo.
13.110.20
क्षत्रियोऽध्ययने युक्तो यजने दानकर्मणि ।
युद्धे यश्च परित्राता सोपि स्वर्गे महीयते ॥ १३.११०.२० ॥
El guerrero que se dedica al estudio, al sacrificio y al acto de dar, y que es protector en la batalla, también es honrado en el cielo.
13.110.21
वैश्यः स्वकर्मनिरतः प्रदानाल्लभते महत् ।
शूद्रः स्वकर्मनिरतः स्वर्गं शुश्रूषयाऽऽर्च्छति ॥ १३.११०.२१ ॥
El vaiśya dedicado a su propio deber obtiene gran recompensa mediante la donación; el śūdra dedicado a su propio deber alcanza el cielo mediante el servicio.
13.110.22
शूरा बहुविधाः प्रोक्तास्तेषामर्थास्तु मे शृणु ।
शूरान्वयानां निर्दिष्टं फलं शूरस्य चैव हि ॥ १३.११०.२२ ॥
Se declara que los héroes son de muchas clases; escucha de mí sus características. Escucha también el fruto señalado para los de linaje heroico y para el héroe.
13.110.23
यज्ञशूरा दमे शूराः सत्यशूरास्तथा परे ।
युद्धशूरास्तथैवोक्ता दानशूराश्च मानवाः ॥ १३.११०.२३ ॥
Hay héroes en el sacrificio, héroes en el dominio de sí, héroes en la verdad y otros; también se declaran así los héroes en la batalla, y los hombres héroes en el dar.
13.110.24
बुद्धिशूरास्तथैवान्ये क्षमाशूरास्तथा परे ।
साङ्ख्यशूराश्च बहवो योगशूरास्तथा परे।
अरण्ये गृहवासे च त्यागे शूरास्तथा परे ॥ १३.११०.२४ ॥
Héroes de la inteligencia y otros igualmente; héroes de la paciencia y otros igualmente; muchos héroes del discernimiento (sāṅkhya), y héroes del yoga y otros igualmente; héroes en el bosque, en la vida doméstica y en la renuncia, y otros igualmente.
13.110.25
आर्जवे च तथा शूराः शमे वर्तन्ति मानवाः ।
तैस्तैश्च नियमैः शूरा बहवः सन्ति चापरे।
वेदाध्ययनशूराश्च शूराश्चाध्यापने रताः ॥ १३.११०.२५ ॥
Igualmente, los hombres son héroes en la rectitud y en la calma. Por estas diversas observancias hay muchos héroes, y otros también. Hay héroes en el estudio de los Vedas, y héroes que se deleitan en la enseñanza.
13.110.26
गुरुशुश्रूषया शूराः पितृशुश्रूषया परे ।
मातृशुश्रूषया शूरा भैक्ष्यशूरास्तथा परे ॥ १३.११०.२६ ॥
Unos son héroes por servir a su maestro, otros por servir a su padre. Unos son héroes por servir a su madre, y héroes en la mendicidad de limosna, y otros igualmente.
13.110.27
अरण्ये गृहवासे च शूराश्चातिथिपूजने ।
सर्वे यान्ति पराँल्लोकान्स्वकर्मफलनिर्जितान् ॥ १३.११०.२७ ॥
Hay héroes en el bosque, en la vida doméstica y en honrar a los huéspedes. Todos ellos van a los mundos superiores, conquistados por los frutos de sus propias acciones.
13.110.28
धारणं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम् ।
सत्यं च ब्रुवतो नित्यं समं वा स्यान्नवा समम् ॥ १३.११०.२८ ॥
Retener todos los Vedas y bañarse en todos los vados sagrados, para quien siempre habla la verdad, puede ser igual, o puede no serlo.
13.110.29
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते ॥ १३.११०.२९ ॥
Mil sacrificios de caballo y la verdad fueron pesados en una balanza. La verdad, en efecto, es superior a mil sacrificios de caballo.
13.110.30
सत्येन सूर्यस्तपति सत्येनाग्निः प्रदीप्यते ।
सत्येन मरुतो वान्ति सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १३.११०.३० ॥
Por la verdad brilla el sol, por la verdad arde el fuego. Por la verdad soplan los vientos; todo está fundado en la verdad.
13.110.31
सत्येन देवाः प्रीयन्ते पितरो ब्राह्मणास्तथा ।
सत्यमाहुः परो धर्मस्तस्मात्सत्यं न लोपयेत् ॥ १३.११०.३१ ॥
Por la verdad se complacen los dioses, los antepasados y también los brahmanes. Se dice que la verdad es el dharma supremo; por tanto, no se debe violar la verdad.
13.110.32
मुनयः सत्यनिरता मुनयः सत्यविक्रमाः ।
मुनयः सत्यशपथास्तस्मात्सत्यं विशिष्यते ॥ १३.११०.३२ ॥
Los sabios se dedican a la verdad, los sabios son poderosos por la verdad, los sabios juran por la verdad; por eso la verdad sobresale.
13.110.33
सत्यवन्तः सत्यलोके मोदन्ते भरतर्षभ ।
दमः सत्यफलावाप्तिरुक्ता सर्वात्मना मया ॥ १३.११०.३३ ॥
Los hombres veraces se regocijan en el mundo de la verdad, oh toro de los Bharatas. La obtención del fruto de la verdad mediante el dominio de sí, lo he declarado por completo.
13.110.34
असंशयं विनीतात्मा स वै स्वर्गे महीयते ।
ब्रह्मचर्यस्य च गुणं शृणु त्वं वसुधाधिप ॥ १३.११०.३४ ॥
Sin duda, el de espíritu humilde es honrado en el cielo. Ahora escucha, oh señor de la tierra, la virtud del celibato.
13.110.35
आजन्ममरणाद्यस्तु ब्रह्मचारी भवेदिह ।
न तस्य किञ्चिदप्राप्यमिति विद्धि नराधिप ॥ १३.११०.३५ ॥
Para quien permanece célibe aquí desde el nacimiento hasta la muerte, nada es inalcanzable; sabe esto, oh señor de los hombres.
13.110.36
बह्व्यः कोट्यस्त्वषीणां तु ब्रह्मलोके वसन्त्युत ।
सत्ये रतानां सततं दान्तानामूर्ध्वरेतसाम् ॥ १३.११०.३६ ॥
En el mundo de Brahmā habitan muchas decenas de millones de sabios, los constantemente dedicados a la verdad, dominados en sí mismos y de semilla elevada hacia arriba.
13.110.37
ब्रह्मचर्यं दहेद्राजन्सर्वपापान्युपासितम् ।
ब्राह्मणेन विशेषेण ब्राह्ममो ह्यग्निरुच्यते ॥ १३.११०.३७ ॥
Oh rey, la disciplina del celibato, cuando se practica, quema todos los pecados; especialmente para un brahmán se le llama el fuego brāhma.
13.110.38
प्रत्यक्षं हि तथा ह्येतद्ब्राह्मणेषु तपस्विषु ।
बिभेति हि यथा शक्रो ब्रह्मचारिप्रधर्षितः ॥ १३.११०.३८ ॥
Esto es, en efecto, evidente entre los brahmanes y los ascetas, así como Indra teme a quien es asaltado por un practicante del celibato.
13.110.39
तद्ब्रह्मचर्यस्य फलमृषीणामिह दृश्यते ।
मातापित्रोः पूजने यो धर्मस्तमपि मे शृणु ॥ १३.११०.३९ ॥
El fruto de la disciplina del celibato se ve aquí entre los sabios; ahora escucha también de mí el deber de honrar a madre y padre.
13.110.40
शुश्रूषते यः पितरं न चासूयेत्कदाचन ।
मातरं भ्रातरं वाऽपि गुरुमाचार्यमेव च ॥ १३.११०.४० ॥
Quien sirve a su padre y nunca le guarda rencor, y de igual modo trata a su madre, a su hermano, a su maestro y a su preceptor.
13.110.41
तस्य राजन्फलं विद्धि स्वर्लोके स्थानमर्चितम् ।
न च पश्येत नरकं गुरुशुश्रूषयाऽऽत्मवान् ॥ १३.११०.४१ ॥
Oh rey, sabe que su recompensa es un lugar honrado en el mundo celestial; y el hombre dueño de sí, por servir a su maestro, no ve el infierno.