મહાભારત · અધ્યાય 13.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.119.1
सुरभ्यास्तु तदा देव्याः कीर्तिर्लक्ष्मीः सरस्वती ।
मेधा च प्रवरा देवी याश्चतस्रोऽभिविश्रुताः ॥ १३.११९.१ ॥
ત્યારે સુરભિ દેવીની કીર્તિ, લક્ષ્મી, સરસ્વતી અને શ્રેષ્ઠ દેવી મેધા — આ ચારેય વિખ્યાત છે.
13.119.2
पृथग्गोभ्यः किमेताः स्युरुताहो गोषु संश्रिताः ।
देवाः के वाऽऽश्रिता गोषु तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११९.२ ॥
શું આ ગાયોથી અલગ છે, કે ગાયોમાં જ આશ્રિત છે? ગાયોમાં આશ્રિત દેવો કોણ છે? હે પિતામહ, તે મને કહો.
13.119.3
यं देवं संश्रिता गावस्तं देवं देवसंज्ञितम् ।
यद्यद्देवाश्रितं दैवं तत्तद्दैवं द्विजा विदुः ॥ १३.११९.३ ॥
જે દેવના આશ્રયમાં ગાયો રહે છે, તે દેવને જ દેવ કહેવામાં આવે છે. દેવો પર આશ્રિત જે દૈવ છે, તેને દ્વિજો દૈવ તરીકે જાણે છે.
13.119.4
सर्वेषामेव देवानां पूर्वं किल समुद्भवे ।
अमृतार्थे सुरपतिः सुरभिं समुपस्थितः ॥ १३.११९.४ ॥
પૂર્વે સમુદ્ર-મંથન સમયે, અમૃત માટે દેવરાજ ઇન્દ્ર સુરભિ પાસે આવ્યા.
13.119.5
इच्छेयममृतं दत्तं त्वया देवि रसाधिकम् ।
त्वत्प्रसादाच्छिवं मह्यममरत्वं भवेदिति ॥ १३.११९.५ ॥
હે દેવી, તારા વડે અપાયેલું રસથી ભરપૂર અમૃત હું ઇચ્છું છું. તારી કૃપાથી મને કલ્યાણકારી અમરત્વ પ્રાપ્ત થાય.
13.119.6
वत्सो भूत्वा सुपरते पिबस्व प्रस्रवं मम ।
ततोऽमरत्वमपि तस्थानमैन्द्रमवाप्स्यसि ॥ १३.११९.६ ॥
હે સુપરે, વાછરડું બનીને મારા આંચળમાંથી દૂધ પી. ત્યારે તું અમરત્વ અને ઇન્દ્રપદ પણ પ્રાપ્ત કરીશ.
13.119.7
न च ते वृत्रहन्युद्धे व्यथाऽरिभ्यो भविष्यति ।
बलार्थमात्मनः शक्र प्रस्रवं पिब मे विभो ॥ १३.११९.७ ॥
વૃત્રહંતા યુદ્ધમાં શત્રુઓથી તને કોઈ પીડા થશે નહીં. હે શક્ર, હે વિભો, પોતાના બળ માટે મારું દૂધ પી.
13.119.8
ततोऽपिबत्स्नं तस्याः सुरभ्याः सुरसत्तमः ।
अमरत्वं सुरूपत्वं बलं चापदनुत्तमम् ॥ १३.११९.८ ॥
ત્યારે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે એ સુરભિની દુગ્ધધારા પી. અમરતા, સુંદર રૂપ, બળ અને ઉત્તમ વરદાન પામ્યા.
13.119.9
पुरंदरोऽमृतं पीत्वा प्रहृष्टः समुपस्थितः ।
पुत्रोऽहं तव भद्रं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.११९.९ ॥
અમૃત પીને પ્રસન્ન થયેલા પુરંદર પાસે આવીને બોલ્યા: 'હું તમારો પુત્ર છું; તમારું કલ્યાણ થાઓ. કહો, તમારા માટે હું શું કરું?'
13.119.10
कृतं पुत्र त्वया सर्वमुपयाहि त्रिविष्टपम् ।
पालयस्व सुरान्सर्वाञ्जहि ये सुरशत्रवः ॥ १३.११९.१० ॥
પુત્ર, તેં બધું કરી લીધું. હવે સ્વર્ગે જા; બધા દેવોનું પાલન કર અને જે દેવોના શત્રુ છે તે સૌનો સંહાર કર.
13.119.11
न च गोब्राह्मणेऽवज्ञा कार्या ते शान्तिमिच्छता ।
गोब्राह्मणस्य निश्वासः शोषयेदपि देवताः ॥ १३.११९.११ ॥
શાંતિ ઇચ્છતા હો તો ગાય અને બ્રાહ્મણની ક્યારેય અવગણના ન કરો. ગાય અને બ્રાહ્મણનો નિસાસો દેવોને પણ સૂકવી શકે.
13.119.12
गोब्राह्मणप्रियो नित्यं स्वस्तिशब्दमुदाहरन् ।
पृथिव्यामन्तरिक्षे च नाकपृष्ठे च विक्रमेत् ॥ १३.११९.१२ ॥
ગાય અને બ્રાહ્મણોના પ્રિય બનો; હંમેશાં 'સ્વસ્તિ' શબ્દ ઉચ્ચારીને પૃથ્વી પર, અંતરિક્ષમાં અને સ્વર્ગલોકમાં પરાક્રમથી વિચરો.
13.119.13
यच्च तेऽन्यद्भवेत्कृत्यं तन्मे ब्रूयाः समासतः ।
तत्ते सर्वं करिष्यामि सत्येनैतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.११९.१३ ॥
અને તારું જે બીજું કાર્ય હોય તે મને સંક્ષેપમાં કહે. તે બધું હું તારા માટે કરીશ; સત્યથી જ હું આ તને કહું છું.
13.119.14
इच्छेयं गोषु नियतं वस्तुं देवि ब्रवीमि ते ।
एभिः सुरगणैः सार्धं ममानुग्रहमाचर ॥ १३.११९.१४ ॥
હે દેવી, હું ગાયોમાં સદા વસવાની ઇચ્છા રાખું છું, એમ હું તને કહું છું. આ દેવગણો સાથે મળીને મારા પર અનુગ્રહ કર.
13.119.15
गवां शरीरं प्रत्यक्षमेतत्कौशिक लक्ष्ये ।
यो यत्रोत्सहते वस्तुं स तत्र वसतां सुरः ॥ १३.११९.१५ ॥
હે કૌશિક, ગાયોનું આ શરીર પ્રત્યક્ષ દેખાય છે. જે દેવ જ્યાં વસવા ઉત્સુક હોય, તે ત્યાં વસનારાઓમાં રહે.
13.119.16
सर्वं पवित्रं परमं गवां गात्रं सुपूजितम् ।
तथा कुरुष्व भद्रं ते यथा त्वं शक्र मन्यसे ॥ १३.११९.१६ ॥
ગાયોનું આખું શરીર પરમ પવિત્ર અને સારી રીતે પૂજનીય છે. તેથી તને જેમ યોગ્ય લાગે તેમ કર; તારું કલ્યાણ થાય, હે શક્ર.
13.119.17
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सुरभ्याः सुरसत्तमः ।
सह सर्वैः सुरगणैरभजत्सौरभीं प्रजाम् ॥ १३.११९.१७ ॥
સુરભિનું તે વચન સાંભળીને દેવશ્રેષ્ઠ ઇન્દ્રે બધા દેવગણો સાથે મળીને સૌરભીની સંતતિને આશ્રય આપ્યો.
13.119.18
शृङ्गे वक्त्रे च जिह्वायां देवराजः समाविशत् ।
सर्वच्छिद्रेषु पवनः पादेषु मरुतां गणाः ॥ १३.११९.१८ ॥
દેવરાજ ઇન્દ્ર ગાયોનાં શિંગડાં, મુખ અને જીભમાં પ્રવેશ્યા; પવન તેમનાં બધાં છિદ્રોમાં, અને મરુતોના ગણો તેમના પગોમાં પ્રવેશ્યા.
13.119.19
ककुदं सर्वगो रुद्रः कुक्षौ चैव हुताशनः ।
सरस्वती स्तनेष्वग्र्या श्रीः पुरीषे जगत्प्रिया ॥ १३.११९.१९ ॥
કકુદમાં સર્વવ્યાપી રુદ્ર છે, કુક્ષિમાં હુતાશન (અગ્નિ) છે. સ્તનોમાં શ્રેષ્ઠ સરસ્વતી છે, અને છાણમાં જગતપ્રિયા શ્રી છે.
13.119.20
मूत्रे कीर्तिश्च गङ्गा च मेधा पयसि शाश्वती ।
वक्त्रे सोमश्च वै देवो हृदये भगवान्यमः ॥ १३.११९.२० ॥
મૂત્રમાં કીર્તિ અને ગંગા છે; દૂધમાં શાશ્વત મેધા છે. મુખમાં દેવ સોમ છે, અને હૃદયમાં ભગવાન યમ છે.
13.119.21
धर्मः पुच्छे क्रिया लोम्नि भास्करश्चक्षुषी श्रितः ।
सिद्धाः सन्धिषु सिद्धिश्च तपस्तेजश्च चेष्टने ॥ १३.११९.२१ ॥
પૂંછડીમાં ધર્મ અને રોમોમાં ક્રિયા છે; નેત્રોમાં ભાસ્કર (સૂર્ય) આશ્રિત છે. સાંધાઓમાં સિદ્ધો અને સિદ્ધિ છે; ચેષ્ટામાં તપ અને તેજ છે.
13.119.22
एवं सर्वे सुरगणा नियता गात्रवर्त्मसु ।
महती देवता गावो ब्राह्मणैः परिसंस्कृताः ॥ १३.११९.२२ ॥
આ રીતે સર્વ દેવગણો ગાયોના શરીરમાર્ગોમાં નિયત છે. ગાયો બ્રાહ્મણો વડે સારી રીતે સંસ્કારિત મહાન દેવતાઓ છે.
13.119.23
गामाश्रयन्ति सहिता देवा हि प्रभविष्णवः ।
किमासां सर्वभावेन विदध्याद्भगवान्प्रियम् ॥ १३.११९.२३ ॥
શક્તિશાળી દેવો સાથે મળીને ગાયનો આશ્રય લે છે. આ ગાયો માટે સર્વભાવથી ભગવાને કયું પ્રિય કાર્ય કરવું જોઈએ?
13.119.24
भवांश्च परया भक्त्या पूजयस्व नरेश्वर ।
गावस्तु परमं लोके पवित्रं पावनं हविः ॥ १३.११९.२४ ॥
હે નરેશ્વર, તમે પણ પરમ ભક્તિથી તેમની પૂજા કરો. જગતમાં ગાયો પરમ પવિત્ર અને પાવન હવિ છે.
13.119.25
निपात्य भक्षितः स्वर्गाद्भार्गवः फेनपः किल ।
स च प्राणान्पुनर्लब्ध्वा ततो गोलोकमाश्रितः ॥ १३.११९.२५ ॥
સ્વર્ગમાંથી પાડવામાં આવેલા ભાર્ગવ, ફેનપ, ગળી જવાયા. પરંતુ તેમણે ફરી પ્રાણ મેળવ્યા અને પછી ગોલોકનો આશ્રય લીધો.