महाभारत · अध्याय 13.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.119.1
सुरभ्यास्तु तदा देव्याः कीर्तिर्लक्ष्मीः सरस्वती ।
मेधा च प्रवरा देवी याश्चतस्रोऽभिविश्रुताः ॥ १३.११९.१ ॥
तेव्हा सुरभी देवीच्या कीर्ती, लक्ष्मी, सरस्वती आणि श्रेष्ठ देवी मेधा या चौघी प्रसिद्ध आहेत.
13.119.2
पृथग्गोभ्यः किमेताः स्युरुताहो गोषु संश्रिताः ।
देवाः के वाऽऽश्रिता गोषु तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११९.२ ॥
हे गायींपासून वेगळे आहेत का, की गायींमध्येच आश्रित आहेत? गायींमध्ये आश्रित असलेले देव कोण? हे पितामहा, ते मला सांगा.
13.119.3
यं देवं संश्रिता गावस्तं देवं देवसंज्ञितम् ।
यद्यद्देवाश्रितं दैवं तत्तद्दैवं द्विजा विदुः ॥ १३.११९.३ ॥
ज्या देवाच्या आश्रयाने गायी राहतात, त्या देवालाच देव म्हटले जाते. देवांवर आश्रित असलेले जे दैव आहे, त्याला द्विज दैव म्हणून जाणतात.
13.119.4
सर्वेषामेव देवानां पूर्वं किल समुद्भवे ।
अमृतार्थे सुरपतिः सुरभिं समुपस्थितः ॥ १३.११९.४ ॥
पूर्वी समुद्रमंथनाच्या वेळी अमृतासाठी देवराज इंद्र सुरभीजवळ आला.
13.119.5
इच्छेयममृतं दत्तं त्वया देवि रसाधिकम् ।
त्वत्प्रसादाच्छिवं मह्यममरत्वं भवेदिति ॥ १३.११९.५ ॥
हे देवी, तू दिलेले रसाने परिपूर्ण अमृत मला हवे आहे. तुझ्या प्रसादाने मला शुभ अमरत्व लाभो.
13.119.6
वत्सो भूत्वा सुपरते पिबस्व प्रस्रवं मम ।
ततोऽमरत्वमपि तस्थानमैन्द्रमवाप्स्यसि ॥ १३.११९.६ ॥
हे सुपरे, वासरू होऊन माझ्या कासेतून दूध पी. मग तुला अमरत्व आणि इंद्राचे स्थानही प्राप्त होईल.
13.119.7
न च ते वृत्रहन्युद्धे व्यथाऽरिभ्यो भविष्यति ।
बलार्थमात्मनः शक्र प्रस्रवं पिब मे विभो ॥ १३.११९.७ ॥
वृत्रवधाच्या युद्धात शत्रूंपासून तुला कोणतीही पीडा होणार नाही. हे शक्रा, हे विभो, आपल्या बलासाठी माझे दूध प्राशन कर.
13.119.8
ततोऽपिबत्स्नं तस्याः सुरभ्याः सुरसत्तमः ।
अमरत्वं सुरूपत्वं बलं चापदनुत्तमम् ॥ १३.११९.८ ॥
तेव्हा देवश्रेष्ठाने त्या सुरभीची दुग्धधारा प्राशन केली. अमरत्व, सुंदर रूप, बल आणि उत्तम वर त्याने प्राप्त केला.
13.119.9
पुरंदरोऽमृतं पीत्वा प्रहृष्टः समुपस्थितः ।
पुत्रोऽहं तव भद्रं ते ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १३.११९.९ ॥
अमृत प्राशन करून आनंदित झालेला पुरंदर जवळ येऊन म्हणाला: 'मी तुझा पुत्र आहे; तुझे कल्याण असो. सांग, तुझ्यासाठी मी काय करू?'
13.119.10
कृतं पुत्र त्वया सर्वमुपयाहि त्रिविष्टपम् ।
पालयस्व सुरान्सर्वाञ्जहि ये सुरशत्रवः ॥ १३.११९.१० ॥
पुत्रा, तू सर्व काही केलेस. आता स्वर्गात जा; सर्व देवांचे पालन कर आणि जे देवांचे शत्रू आहेत त्या सर्वांचा वध कर.
13.119.11
न च गोब्राह्मणेऽवज्ञा कार्या ते शान्तिमिच्छता ।
गोब्राह्मणस्य निश्वासः शोषयेदपि देवताः ॥ १३.११९.११ ॥
शांती इच्छिणाऱ्याने गाय आणि ब्राह्मणांचा कधीही अवमान करू नये. गाय आणि ब्राह्मणाचा नि:श्वास देवांनाही शुष्क करू शकतो.
13.119.12
गोब्राह्मणप्रियो नित्यं स्वस्तिशब्दमुदाहरन् ।
पृथिव्यामन्तरिक्षे च नाकपृष्ठे च विक्रमेत् ॥ १३.११९.१२ ॥
गाय आणि ब्राह्मणांचा प्रिय हो; नेहमी 'स्वस्ति' हा शब्द उच्चारून पृथ्वीवर, अंतरिक्षात आणि स्वर्गपृष्ठावर पराक्रमाने संचार कर.
13.119.13
यच्च तेऽन्यद्भवेत्कृत्यं तन्मे ब्रूयाः समासतः ।
तत्ते सर्वं करिष्यामि सत्येनैतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.११९.१३ ॥
आणि तुझे जे दुसरे कार्य असेल ते मला थोडक्यात सांग. ते सर्व मी तुझ्यासाठी करीन; सत्यानेच मी हे तुला सांगते.
13.119.14
इच्छेयं गोषु नियतं वस्तुं देवि ब्रवीमि ते ।
एभिः सुरगणैः सार्धं ममानुग्रहमाचर ॥ १३.११९.१४ ॥
हे देवी, मला गायींमध्ये सदैव वास करण्याची इच्छा आहे, असे मी तुला सांगतो. या देवगणांसह माझ्यावर अनुग्रह कर.
13.119.15
गवां शरीरं प्रत्यक्षमेतत्कौशिक लक्ष्ये ।
यो यत्रोत्सहते वस्तुं स तत्र वसतां सुरः ॥ १३.११९.१५ ॥
हे कौशिका, गायींचे हे शरीर प्रत्यक्ष दिसते. जो देव जेथे वास करण्यास उत्सुक असेल, तो तेथे राहणाऱ्यांपैकी होईल.
13.119.16
सर्वं पवित्रं परमं गवां गात्रं सुपूजितम् ।
तथा कुरुष्व भद्रं ते यथा त्वं शक्र मन्यसे ॥ १३.११९.१६ ॥
गायींचे सर्व शरीर परम पवित्र आणि उत्तम पूजनीय आहे. म्हणून तुला जसे योग्य वाटेल तसे कर; तुझे कल्याण होवो, हे शक्रा.
13.119.17
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सुरभ्याः सुरसत्तमः ।
सह सर्वैः सुरगणैरभजत्सौरभीं प्रजाम् ॥ १३.११९.१७ ॥
सुरभीचे ते वचन ऐकून देवश्रेष्ठ इंद्राने सर्व देवगणांसह सौरभीच्या संततीचा स्वीकार केला.
13.119.18
शृङ्गे वक्त्रे च जिह्वायां देवराजः समाविशत् ।
सर्वच्छिद्रेषु पवनः पादेषु मरुतां गणाः ॥ १३.११९.१८ ॥
देवराज इंद्र गायींच्या शिंगांत, मुखात आणि जिभेत प्रविष्ट झाला; वायू त्यांच्या सर्व छिद्रांत आणि मरुतांचे गण त्यांच्या पायांत प्रविष्ट झाले.
13.119.19
ककुदं सर्वगो रुद्रः कुक्षौ चैव हुताशनः ।
सरस्वती स्तनेष्वग्र्या श्रीः पुरीषे जगत्प्रिया ॥ १३.११९.१९ ॥
ककुदात सर्वव्यापी रुद्र आहे, कुक्षीत हुताशन (अग्नी) आहे. स्तनांत श्रेष्ठ सरस्वती आहे, आणि शेणात जगत्प्रिया श्री आहे.
13.119.20
मूत्रे कीर्तिश्च गङ्गा च मेधा पयसि शाश्वती ।
वक्त्रे सोमश्च वै देवो हृदये भगवान्यमः ॥ १३.११९.२० ॥
मूत्रात कीर्ती आणि गंगा आहेत; दुधात शाश्वत मेधा आहे. मुखात देव सोम आहे, आणि हृदयात भगवान यम आहे.
13.119.21
धर्मः पुच्छे क्रिया लोम्नि भास्करश्चक्षुषी श्रितः ।
सिद्धाः सन्धिषु सिद्धिश्च तपस्तेजश्च चेष्टने ॥ १३.११९.२१ ॥
शेपटीत धर्म आहे, केसांत क्रिया आहे; डोळ्यांत भास्कर (सूर्य) आश्रित आहे. सांध्यांत सिद्ध आणि सिद्धी आहेत; चेष्टेत तप आणि तेज आहे.
13.119.22
एवं सर्वे सुरगणा नियता गात्रवर्त्मसु ।
महती देवता गावो ब्राह्मणैः परिसंस्कृताः ॥ १३.११९.२२ ॥
अशा प्रकारे सर्व देवगण गायींच्या शरीरमार्गांत नियत आहेत. गायी या ब्राह्मणांनी विधिपूर्वक संस्कारलेल्या महान देवता आहेत.
13.119.23
गामाश्रयन्ति सहिता देवा हि प्रभविष्णवः ।
किमासां सर्वभावेन विदध्याद्भगवान्प्रियम् ॥ १३.११९.२३ ॥
सामर्थ्यवान देव एकत्र येऊन गायीचा आश्रय घेतात. या गायींसाठी सर्वभावे भगवान कोणते प्रिय कार्य करावे?
13.119.24
भवांश्च परया भक्त्या पूजयस्व नरेश्वर ।
गावस्तु परमं लोके पवित्रं पावनं हविः ॥ १३.११९.२४ ॥
हे नरेश्वरा, तुम्हीही परम भक्तीने त्यांची पूजा करा. जगात गायी या परम पवित्र आणि पावन हविः आहेत.
13.119.25
निपात्य भक्षितः स्वर्गाद्भार्गवः फेनपः किल ।
स च प्राणान्पुनर्लब्ध्वा ततो गोलोकमाश्रितः ॥ १३.११९.२५ ॥
स्वर्गातून पाडला गेलेला भार्गव, फेनप, गिळला गेला. परंतु त्याला पुन्हा प्राण मिळाले आणि नंतर तो गोलोकाचा आश्रय घेता झाला.