মহাভারত · অধ্যায় 13.128
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.128.1
मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टमिति श्रुतम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संशयोऽत्र हि मे महान् ॥ १३.१२८.१ ॥
গাভীর গোবরও শ্রী (লক্ষ্মী)-র দ্বারা শোভিত, এমন কথা আমি শুনেছি। এটি শুনতে ইচ্ছা করি; এ বিষয়ে আমার মহান সংশয় আছে।
13.128.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गोभिर्नृपेहं संवादं श्रिया भारतसत्तम ॥ १३.१२८.२ ॥
হে নৃপ, এই বিষয়ে লোকে এই প্রাচীন ইতিহাস বলে থাকে — গাভী ও শ্রী-র মধ্যেকার সংলাপ। হে ভারতশ্রেষ্ঠ, আমি তা তোমাকে বলছি।
13.128.3
श्रीः कृत्वेह वपुः कान्तं गोमध्येषु विवेश ह ।
गावोऽथ विस्मितास्तस्या दृष्ट्वा रूपस्य सम्पदम् ॥ १३.१२८.३ ॥
শ্রী এখানে সুন্দর রূপ ধারণ করে গাভীদের মধ্যে প্রবেশ করলেন। তখন তাঁর রূপসম্পদ দেখে গাভীরা বিস্মিত হল।
13.128.4
काऽसि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
विस्मिताः स्म महाभागे तव रूपस्य सम्पदा ॥ १३.१२८.४ ॥
হে দেবী, তুমি কে? কোথা থেকে এসেছ? ভূমিতে রূপে তুমি অতুলনীয়া। হে মহাভাগে, তোমার রূপসম্পদে আমরা বিস্মিত।
13.128.5
इच्छामस्त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसि ।
तत्त्वेन हि सुवर्णाभे सर्वमेतद्ब्रवीहि नः ॥ १३.१२८.५ ॥
আমরা তোমাকে জানতে ইচ্ছা করি — তুমি কে, আর কোথায় যাবে? হে সুবর্ণবর্ণা, এসব সত্যভাবে আমাদের বলো।
13.128.6
लोकस्य कान्तिर्भद्रं वः श्रीर्नामाहं परिश्रुता ।
मया दैत्याः परित्यक्ता विनष्टाः शाश्वतीः समाः ॥ १३.१२८.६ ॥
আমি জগতের কান্তি। তোমাদের মঙ্গল হোক। আমি 'শ্রী' নামে খ্যাত। আমার দ্বারা পরিত্যক্ত দৈত্যেরা শাশ্বত বৎসরের জন্য বিনষ্ট হয়েছিল।
13.128.7
मयाऽभिपन्ना देवाश्च मोदन्ते शाश्वतीः समाः ।
इन्द्रो विवस्वान्सोमश्च विष्णुरापोऽग्निरेव च ॥ १३.१२८.७ ॥
আমার দ্বারা রক্ষিত দেবতারা চিরকাল আনন্দে থাকেন; ইন্দ্র, বিবস্বান, সোম, বিষ্ণু, জল ও অগ্নিও।
13.128.8
मयाऽभिपन्ना दीप्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा ।
यान्नाविशाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वशः ॥ १३.१२८.८ ॥
আমার দ্বারা রক্ষিত ঋষি ও দেবতারা দীপ্তিমান হন; হে গাভীগণ, যাঁদের মধ্যে আমি প্রবেশ করি না, তারা সম্পূর্ণ বিনষ্ট হয়।
13.128.9
धर्मश्चार्थश्च कामश्च मया जुष्टाः सुखान्विताः ।
एवंप्रभावां मां गावो विजानीत सुखप्रदाम् ॥ १३.१२८.९ ॥
আমার দ্বারা সেবিত ধর্ম, অর্থ ও কাম সুখযুক্ত হয়; হে গাভীগণ, এমন প্রভাবশালিনী, সুখদায়িনী আমাকে জেনো।
13.128.10
इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदा ।
आगत्य प्रार्थये युष्माञ्श्रीजुष्टा भवताऽनघाः ॥ १३.१२८.१० ॥
আমিও তোমাদের সকলের মধ্যে সর্বদা বাস করতে চাই; এসে তোমাদের প্রার্থনা করি — হে নিষ্পাপগণ, তোমরা শ্রীর দ্বারা প্রিয় হও।
13.128.11
अध्रुवा चपला च त्वं सामान्या बहुभिः सह ।
न त्वामिच्छाम भद्रं ते गम्यतां यत्र रोचते ॥ १३.१२८.११ ॥
তুমি অস্থির ও চঞ্চল, বহুজনের সঙ্গে সাধারণ; আমরা তোমাকে চাই না — তোমার মঙ্গল হোক, যেখানে তোমার ভাল লাগে সেখানে যাও।
13.128.12
वपुष्मन्त्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयाऽद्य वै ।
यथेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया ॥ १३.१२८.१२ ॥
আমরা সকলেই সুন্দর দেহধারিণী; আজ তোমার দ্বারা আমাদের কী প্রয়োজন? যথেচ্ছা সেখানে যাও; তোমার দ্বারা আমাদের কাজ সম্পন্ন হয়েছে।
13.128.13
किमेतद्वः क्षमं गावो यन्मां नेहाभिनन्दथ ।
न मां सम्प्रतिगृह्णीध्वं कस्माद्वै दुर्लभां सतीम् ॥ १३.१२८.१३ ॥
হে গাভীগণ, এখানে আমাকে অভিনন্দন না জানানো তোমাদের পক্ষে কেন শোভন? দুর্লভা ও সাধ্বী আমাকে তোমরা কেন গ্রহণ করছ না?
13.128.14
सत्यश्च लोकवादोऽयं लोके चरति सुव्रताः ।
स्वयं प्राप्ते परिभवो भवतीति विनिश्चयः ॥ १३.१२८.१४ ॥
হে সুব্রতা গাভীগণ, স্বয়ং উপস্থিতজনের অবমাননা হয়, এই লোকবাদ সত্য; এ নিশ্চিত।
13.128.15
महदुग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवाः ।
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥ १३.१२८.१५ ॥
মহৎ ও কঠোর তপস্যা করে মানুষ আমার সেবা করে; দেব, দানব, গন্ধর্ব, পিশাচ, উরগ ও রাক্ষসেরাও।
13.128.16
क्षममेतद्धि वो गावः प्रतिगृह्णीत मामिह ।
नावमन्या ह्यहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १३.१२८.१६ ॥
হে গাভীগণ, এখানে আমাকে গ্রহণ করাই তোমাদের পক্ষে উচিত; হে সৌম্যাগণ, চরাচর ত্রিলোকে আমি অবমাননার যোগ্য নই।
13.128.17
नावमान्यामहे देवि न त्वां परिभवामहे ।
अध्रुवा चलचित्तासि ततस्त्वां वर्जयामहे ॥ १३.१२८.१७ ॥
হে দেবী, আমরা তোমাকে অবমাননা করি না, তিরস্কারও করি না; কিন্তু তুমি অস্থির ও চঞ্চলচিত্ত, তাই তোমাকে বর্জন করি।
13.128.18
बहुना च किमुक्तेन गम्यतां यत्र वाञ्छसि ।
वपुष्मन्त्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयाऽनघे ॥ १३.१२८.१८ ॥
বেশি বলে কী লাভ? যেখানে ইচ্ছা সেখানে চলে যাও। আমরা সবাই সুন্দর দেহধারিণী; হে নিষ্পাপা, তোমার দ্বারা আমাদের কী প্রয়োজন?
13.128.19
अवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकेषु मानवैः ।
प्रत्याख्यातेति युष्माभिः प्रसादः क्रियतां मम ॥ १३.१२८.१९ ॥
আপনারা যদি আমাকে প্রত্যাখ্যান করেন, তবে সমস্ত লোকে মানুষের দ্বারা আমি অবজ্ঞাত হব। অতএব আমার প্রতি কৃপা করুন।
13.128.20
महाभागा भवत्यो वै शरण्याः शरणागताम् ।
परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानामनिन्दिताम् ॥ १३.१२८.२० ॥
আপনারা মহাভাগা, আশ্রয় দানের যোগ্য। শরণাগত নির্দোষ আমাকে সর্বদা রক্ষা করুন।
13.128.21
माननामहमिच्छामि भवत्यः सततं शिवाः ।
अप्येकाङ्गेष्वधो वस्तुमिच्छामि च सुकुत्सिते ॥ १३.१२८.२१ ॥
হে মঙ্গলময়ী গাভীগণ, আমি সর্বদা আপনাদের কাছে সম্মান কামনা করি। আপনাদের কোনও অঙ্গে, এমনকি অতি নিন্দিত স্থানেও বাস করতে ইচ্ছা করি।
13.128.22
न वोऽस्ति कुत्सितं किञ्चिदङ्गेष्वालक्ष्यतेऽनघाः ।
पुण्याः पवित्राः सुभगा अवाग्देशं प्रयच्छथ।
वसेयं यत्र वो देहे तन्मे व्याख्यातुमर्हथ ॥ १३.१२८.२२ ॥
হে নিষ্পাপা, পবিত্রা, সৌভাগ্যবতীগণ, আপনাদের অঙ্গে নিন্দনীয় কিছুই দেখা যাচ্ছে না। আমাকে নিম্ন স্থান দিন। আপনাদের দেহের কোন অঙ্গে আমি বাস করতে পারি, তা বলুন।
13.128.23
एवमुक्तास्तु ता गावः शुभाः करुणवत्सलाः ।
सम्मान्य सहिताः सर्वाः श्रियमुचुर्नराधिप ॥ १३.१२८.२३ ॥
হে নরাধিপ, এভাবে কথিত হলে করুণাময়ী ও স্নেহশীলা সেই শুভ গাভীগণ সকলে মিলে শ্রীকে সম্মান জানিয়ে তাঁকে বললেন।
13.128.24
अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिर्यशस्विनि ।
शकृन्मूत्रे निवसतां पुण्यमेतद्धि नः शुभे ॥ १३.१२८.२४ ॥
হে যশস্বিনী, আমরা অবশ্যই আপনাকে সম্মান করব। হে শুভে, গোবর ও মূত্রে বাসকারী আমাদের জন্য এটাই পুণ্য।
13.128.25
दिष्ट्या प्रसादो युष्माभिः कृतो मेऽनुग्रहात्मकः ।
एवं भवतु भद्रं वः पूजिताऽस्मि सुखप्रदाः ॥ १३.१२८.२५ ॥
সৌভাগ্যক্রমে আপনারা আমার প্রতি অনুগ্রহস্বরূপ কৃপা করেছেন। তাই হোক, আপনাদের মঙ্গল হোক; সুখদায়িনীগণ, আপনারা আমাকে সম্মানিত করেছেন।
13.128.26
एवं कृत्वा तु समयं श्रीर्गोभिः सह भारत ।
पश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १३.१२८.२६ ॥
এইভাবে চুক্তি করে, হে ভারত, শ্রী গাভীদের সঙ্গে, তাঁদের দেখতে দেখতেই সেখানেই অন্তর্হিত হলেন।
13.128.27
एवं गोशकृतः पुत्र माहात्म्यं तेऽनुवर्णितम् ।
माहात्म्यं च गवां भूयः श्रूयतां गदतो मम ॥ १३.१२८.२७ ॥
এইভাবে, হে গোময়জাত পুত্র, তোমার কাছে তাঁর মাহাত্ম্য বর্ণিত হল। এখন আমার বলা গাভীদের মাহাত্ম্য আবার শোনো।