Mahābhārata · Adhyāya 13.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.137.1
कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह ।
द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१३७.१ ॥
Abuelo, ¿a qué clase de dvijas debe ofrecerse el śrāddha? Tigre de los Kuru, deberías explicármelo.
13.137.2
ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् ।
दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम् ॥ १३.१३७.२ ॥
Un kṣatriya que conoce el deber de dar no debe examinar a los brahmanes; pero en los ritos a los dioses y en los ritos a los antepasados, dicen que examinar es la norma justa.
13.137.3
देवताः पावयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा ।
उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः ॥ १३.१३७.३ ॥
Aquí los dioses purifican únicamente con su esplendor divino; por eso el hombre debe acudir a todos los dioses y hacer que se ofrezca la dádiva.
13.137.4
श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः ।
कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाऽभिजनेन च ॥ १३.१३७.४ ॥
Pero, gran rey, en el śrāddha el sabio debe examinar a los brahmanes por su linaje, conducta, edad, apariencia, saber y nacimiento.
13.137.5
तेषामन्ये पङ्क्तिदूष्यास्तथाऽन्ये पङ्क्तिपावनाः ।
अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु ॥ १३.१३७.५ ॥
Entre ellos, unos profanan la fila y otros la purifican. Oh rey, te diré quiénes no son aptos para la fila; escucha.
13.137.6
कितवो भ्रूणहा यक्ष्मीं पशुपालो निराकृतिः ।
ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी ॥ १३.१३७.६ ॥
Un jugador, un asesino de embriones, un tísico, un pastor, quien ha renunciado a los ritos, un servidor de aldea, un usurero, un cantor y quien vende todo.
13.137.7
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः ॥ १३.१३७.७ ॥
El incendiario de casas, el envenenador, el kuṇḍāśī, el vendedor de soma, el sāmudrika, el criado del rey, el prensador de aceite y el engañador.
13.137.8
पित्रा विभजमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे ।
अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवती ॥ १३.१३७.८ ॥
El que reparte la herencia con su padre, aquel en cuya casa hay un amante, el acusado, el ladrón y el que vive de un oficio.
13.137.9
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक् पारदारिकः ।
अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च ॥ १३.१३७.९ ॥
El celebrante de festividades, el sastre, el traidor de un amigo, el adúltero, el maestro de los que no tienen votos, el kāṇḍapṛṣṭha, y de igual modo.
13.137.10
श्वभिश्च यः परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च ।
परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः। ॥ १३.१३७.१० ॥
El que anda entre perros, el mordido por un perro, el parivitti, el de mala piel y el que se acuesta en el lecho de la esposa de su maestro.
13.137.11
कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवती ।
ईदृशैर्ब्राह्मणैर्भुक्तमपाङ्क्तेयैर्युधिष्ठिर। ॥ १३.१३७.११ ॥
El bardo, el servidor de templo y el que vive de los astros: lo que comen brahmanes tales, indignos de sentarse en la fila, Yudhiṣṭhira.
13.137.12
रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ।
श्राद्धं भुक्त्वा त्वधीयीत वृषलीतल्पगश्च यः। ॥ १३.१३७.१२ ॥
Los portavoces del brahman dicen que las ofrendas hechas por tales hombres van a los demonios. Y quien, tras comer en un śrāddha, yace en el lecho de una mujer vṛṣalī — que estudie el Veda.
13.137.13
पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते ।
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम् ॥ १३.१३७.१३ ॥
En su excremento yacen sus antepasados durante un mes; lo dado a un vendedor de soma es inmundicia, y lo dado a un médico, pus y sangre.
13.137.14
नष्टं देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे ।
यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्।
भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे ॥ १३.१३७.१४ ॥
Lo dado a un sacerdote de templo se pierde; lo dado a un usurero carece de fundamento; lo dado a un mercader no rinde fruto ni aquí ni en el más allá. La oblación dada a un brahmán de doble matrimonio es como una ofrenda derramada en cenizas.
13.137.15
ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च ।
हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति येषां तत्प्रेत्य नश्यति ॥ १३.१३७.१५ ॥
Quienes ofrecen oblaciones y ofrendas a los que se han apartado del dharma y caído de la conducta correcta, su ofrenda se pierde después de la muerte.
13.137.16
ज्ञानपूर्वं तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः ।
पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चयः ॥ १३.१३७.१६ ॥
Los de escaso entendimiento que a sabiendas dan a tales personas — sus antepasados, tras la muerte, comen excremento; de ello hay certeza.
13.137.17
एतानिमान्विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान् ।
शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः ॥ १३.१३७.१७ ॥
A estos se debe reconocer como indignos de sentarse en la fila de comensales, los más bajos entre los nacidos dos veces: los de escaso entendimiento que instruyen a los śūdras.
13.137.18
षष्टिं काणः शतं षण्डः श्वित्री यावत्प्रपश्यति ।
पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप ॥ १३.१३७.१८ ॥
Un tuerto contamina a sesenta, un eunuco a cien, y un leproso a cuantos vea: oh rey, contamina a tantos de los sentados en la fila.
13.137.19
यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः ।
सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम् ॥ १३.१३७.१९ ॥
Comer con la cabeza envuelta, comer mirando al sur o comer calzado con sandalias: todo esto debe saberse como demoníaco.
13.137.20
असूयता च यदत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम् ।
सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् ॥ १३.१३७.२० ॥
Lo que se da con envidia y lo que se da sin fe: todo ello Brahmā lo asignó como porción del señor de los asuras.
13.137.21
श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथञ्चन ।
तस्मात्परिसृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत् ॥ १३.१३७.२१ ॥
Los perros y quienes profanan la fila no deben mirarlo de ninguna manera; por eso, se debe ofrecer y esparcir sésamo alrededor de lo derramado.
13.137.22
तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोधवशेन च ।
यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः ॥ १३.१३७.२२ ॥
La ofrenda fúnebre hecha sin sésamo, o hecha bajo el dominio de la ira: los yātudhānas y los piśācas arrebatan esa oblación.
13.137.23
अपाङ्क्तो यावतः पाङ्क्तान्भुञ्जानाननुपश्यति ।
तावत्फलाद्धंशयति दातारं तस्य बालिशम् ॥ १३.१३७.२३ ॥
Tantos como los que comen en la fila mira el que está fuera de ella, en esa medida priva del fruto al necio que da.
13.137.24
इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।
हेतुतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान् ॥ १३.१३७.२४ ॥
Oh, el mejor de los Bharatas, estos deben ser conocidos como purificadores de la fila; te los describiré con sus razones. Examina aquí a esos dvijas.
13.137.25
विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि ।
सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः सर्वपावनाः ॥ १३.१३७.२५ ॥
Todos los brahmanes bañados en el saber, el Veda y los votos, y los dedicados a la buena conducta, deben ser reconocidos como purificadores de todos.
13.137.26
पाङ्क्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् ॥ १३.१३७.२६ ॥
Ahora hablaré de los pertenecientes a la fila; deben ser conocidos como purificadores de la fila: el triple Nāciketa, el guardián de los cinco fuegos, el triple Suparṇa y el conocedor de los seis Vedāṅgas.
13.137.27
ब्रह्मदेयानुसन्तानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः ।
मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः ॥ १३.१३७.२७ ॥
Aquel cuyo linaje se transmite por dones brahmā, un Chandoga, cantor del Sāman principal, obediente a madre y padre, Śrotriya versado por la audición, de diez generaciones.
13.137.28
ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत ॥ १३.१३७.२८ ॥
El brahmán que siempre se acerca a sus esposas legítimas en la estación propicia, bañado en el Veda, el saber y los votos, purifica la fila.
13.137.29
अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः ।
सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च सः ॥ १३.१३७.२९ ॥
Quien estudia el Atharva-śiras, estudiante célibe, firme en sus votos, veraz, de carácter recto y entregado a su deber propio, purifica la fila.
13.137.30
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।
मखेषु च समन्त्रेषु भन्त्यवभृथप्लुताः ॥ १३.१३७.३० ॥
Y quienes se afanan en las abluciones en los vados sagrados, y quienes resplandecen, bañados en la ablución final de los sacrificios con mantras.
13.137.31
अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ताः दान्ता जितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत् ॥ १३.१३७.३१ ॥
Aquellos que están libres de ira, no son volubles, son pacientes, dominados, que han vencido sus sentidos y que procuran el bien de todos los seres: a esos hay que invitar en los śrāddhas.
13.137.32
एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः ।
इमे परे महाभागा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ॥ १३.१३७.३२ ॥
Lo que se da a estos es imperecedero, pues ellos son los purificadores de la fila. Estos otros de gran fortuna también deben reconocerse como purificadores de la fila.
13.137.33
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगिनश्चरितव्रताः ।
पञ्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवताः परे ॥ १३.१३७.३३ ॥
Los ascetas, los conocedores del dharma de la liberación, los yoguis que observan sus votos, los principales conocedores del Pañcarātra y, asimismo, otros devotos de Bhagavat.
13.137.34
वैखानसाः कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिणः ।
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् ॥ १३.१३७.३४ ॥
Los Vaikhānasas, lo mejor entre las familias, que siguen la conducta védica, y que con recogimiento recitan el itihāsa a los mejores de los dvijas.
13.137.35
ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः ।
अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च ॥ १३.१३७.३५ ॥
Algunos conocedores de los comentarios, quienes se deleitan en la gramática, y quienes estudian los Purāṇas y los tratados de dharma.
13.137.36
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः ।
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रशः ॥ १३.१३७.३६ ॥
Quienes, tras estudiar conforme a la norma y poner en práctica debidamente lo aprendido, se criaron en la casa de un maestro, que dicen la verdad, por miles.
13.137.37
अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ।
यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत ॥ १३.१३७.३७ ॥
Los más eminentes en todos los Vedas y en todas las recitaciones purifican la fila mientras sean vistos en ella.
13.137.38
ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते ।
क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि।
ब्रह्मदेयानुसन्तान इति ब्रह्मविदो विदुः ॥ १३.१३७.३८ ॥
Por tanto, de esa fila purificadora, quien purifica la fila es llamado purificador de la fila. Uno solo puede purificar dentro de dos y medio krośas. Los conocedores de Brahman llaman a esto la continuación del don brahmadeya.
13.137.39
अनुत्विगनुपाध्यायः स चेदग्रासनं व्रजेत् ।
ऋत्विग्भिरभ्यनुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥ १३.१३७.३९ ॥
Si él, sin sacerdotes oficiantes ni maestro, va al asiento principal, pero es permitido por los sacerdotes oficiantes, la fila elimina esa mala acción.
13.137.40
अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः ।
न च स्यात्पतितो राजन्पङ्क्तिपावन एव सः ॥ १३.१३७.४० ॥
Pero si un conocedor del Veda está libre de todas las faltas de la fila y no ha caído, oh rey, entonces él solo es el purificador de la fila.
13.137.41
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद्द्विजान् ।
स्वकर्मनिरतान्दान्तान्कुले जातान्बहुश्रतान् ॥ १३.१३७.४१ ॥
Por eso, habiendo examinado con todo esfuerzo, se debe invitar a los dos veces nacidos que estén dedicados a sus propios deberes, sean dueños de sí mismos, hayan nacido en buenas familias y sean muy instruidos.
13.137.42
यस्य मित्रप्रधानानि श्राद्धानि च हवींषि च ।
न प्रीणन्ति पितॄन्देवान्स्वर्गं च न स गच्छति ॥ १३.१३७.४२ ॥
Aquel cuyos ritos fúnebres y ofrendas son principalmente para amigos, y que no complacen a los antepasados ni a los dioses, no va al cielo.
13.137.43
यश्च श्राद्धे कुरुते सङ्गतानि ।
न देवयानेन पथा स याति।
स वै मुक्तः पिप्पलं बन्धनाद्वा ।
स्वर्गाल्लोकच्च्यवते श्राद्धमित्रः ॥ १३.१३७.४३ ॥
Quien en el śrāddha reúne a sus amigos no sigue el camino de los dioses. No obtiene el fruto de la liberación de las ataduras; y quien tiene como amigos a los invitados del śrāddha cae del mundo celestial.
13.137.44
तस्मान्मित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत ।
दद्यान्मित्रेभ्यः सङ्ग्रहार्थं धनानि।
यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्रं ।
तं मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये ॥ १३.१३७.४४ ॥
Por eso, quien realiza el śrāddha no debe honrar a un amigo ni dar riquezas a sus amigos para ganar su lealtad. Debe alimentar, en las ofrendas a los dioses y a los antepasados, a aquel a quien no considera ni enemigo ni amigo, al neutral.
13.137.45
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे-
न्नचावप्ता प्राप्नुयाद्बीजभागम्।
एवं श्राद्धं भुक्तमनर्हमाणै-
र्न चेह नामुत्र फलं ददाति ॥ १३.१३७.४५ ॥
Como la semilla sembrada en tierra estéril no brota, y quien la siembra no recibe parte de la cosecha, así el śrāddha comido por los indignos no da fruto ni aquí ni en el otro mundo.
13.137.46
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति ।
तस्मै श्राद्धं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते ॥ १३.१३७.४६ ॥
Un brahmín que no estudia el Veda se apaga como fuego de paja. No se le debe dar el śrāddha, pues no se vierte ofrenda en la ceniza.
13.137.47
सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा ।
सा नैव देवान्न पितॄनुपैति।
इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या ।
शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा ॥ १३.१३७.४७ ॥
La ofrenda llamada sambhojanī es la ofrenda de los demonios. No llega ni a los dioses ni a los antepasados. Carente de mérito, vaga aquí mismo, como una vaca que ha perdido a su ternero y deambula entre los establos.
13.137.48
यथाऽग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति ।
तन्नैव देवान्न पितॄनुपैति।
तथा दत्तं नर्तके गायके च ।
यां चानृते दक्षिणामावृणोति ॥ १३.१३७.४८ ॥
Como la mantequilla clarificada vertida en un fuego apagado no llega ni a los dioses ni a los antepasados, así lo dado a un bailarín o a un cantor, y la dakṣiṇā ofrecida en la falsedad.
13.137.49
उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा ।
या चानृते दक्षिणा दीयते वै।
आघातिनी गर्हितैषा पतन्ती ।
तेषां प्रेतान्पातयेद्देवयानात् ॥ १३.१३७.४९ ॥
Daña a ambos y no beneficia a nadie; la dakṣiṇā dada en la falsedad es ciertamente hiriente, censurable y de caída. Hace caer a sus muertos del camino de los dioses.
13.137.50
ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर ।
निश्चिताः सर्वधर्मज्ञास्तान्देवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १३.१३७.५० ॥
Oh Yudhiṣṭhira, aquellos que siempre se conducen según la observancia de los sabios, resueltos y conocedores de todo dharma, los dioses los conocen como brāhmaṇas.
13.137.51
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च ।
तपोनिष्ठाश्च बोद्धव्याः कर्मनिष्ठाश्च भारत ॥ १३.१३७.५१ ॥
Los sabios dedicados al estudio personal, los dedicados al conocimiento, así también los dedicados a la austeridad y los dedicados a la acción ritual, deben ser reconocidos, oh Bhārata.
13.137.52
कव्यानि ज्ञाननिष्ठेभ्यः प्रतिष्ठाप्यानि भारत ।
तत्र ये ब्राह्मणान्केचिन्न सीदन्ति हि ते नराः ॥ १३.१३७.५२ ॥
Oh Bhārata, las ofrendas kavya deben establecerse en los devotos del conocimiento; los hombres que allí dan a los brāhmaṇas no sufren aflicción.
13.137.53
ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताञश्राद्धेषु भोजयत् ।
ब्राह्मणा निन्दिता राजन्हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम् ॥ १३.१३७.५३ ॥
A quienes injurian a los brāhmaṇas en charlas vanas no se les debe dar de comer en los śrāddhas. Oh rey, los brāhmaṇas injuriados destruirían el linaje de tres generaciones.
13.137.54
वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नृप ।
दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान्वेदपारगान् ॥ १३.१३७.५४ ॥
Oh rey, se oye la enseñanza de los sabios Vaikhānasa: a los brahmanes versados en los Vedas se les debe examinar desde lejos.
13.137.55
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् ॥ १३.१३७.५५ ॥
Sean queridos u odiosos, a ellos y solo a ellos se les debe ofrecer el śrāddha.
13.137.56
यः सहस्रं सहस्राणां भोजयदेनृचो नरः ।
एकस्तान्मन्त्रवित्प्रीतः सर्वानर्हति भारत ॥ १३.१३७.५६ ॥
El hombre que alimenta a miles de miles de recitadores de un solo verso, oh Bhārata, merece lo mismo que todos ellos si complace a uno solo que conozca los mantras.