ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.137.1
कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह ।
द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१३७.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
13.137.2
ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् ।
दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम् ॥ १३.१३७.२ ॥
ਦਾਨਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਨਾ ਕਰੇ; ਪਰ ਦੈਵ ਕਰਮ ਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਿਆਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.137.3
देवताः पावयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा ।
उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः ॥ १३.१३७.३ ॥
ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਦੈਵੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿਵਾਵੇ।
13.137.4
श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः ।
कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाऽभिजनेन च ॥ १३.१३७.४ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕੁਲ, ਸ਼ੀਲ, ਉਮਰ, ਰੂਪ, ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਰਖ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.137.5
तेषामन्ये पङ्क्तिदूष्यास्तथाऽन्ये पङ्क्तिपावनाः ।
अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु ॥ १३.१३७.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਪੰਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ।
13.137.6
कितवो भ्रूणहा यक्ष्मीं पशुपालो निराकृतिः ।
ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी ॥ १३.१३७.६ ॥
ਜੂਏਬਾਜ਼, ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਤਪਦਿਕ ਦਾ ਰੋਗੀ, ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਨੌਕਰ, ਵਿਆਜਖੋਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ।
13.137.7
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः ॥ १३.१३७.७ ॥
ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕੁੰਡਾਸ਼ੀ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕ, ਰਾਜ ਸੇਵਕ, ਤੇਲੀ ਅਤੇ ਛਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.137.8
पित्रा विभजमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे ।
अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवती ॥ १३.१३७.८ ॥
ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਉਪਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ।
13.137.9
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक् पारदारिकः ।
अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च ॥ १३.१३७.९ ॥
ਪਰਵਕਾਰ, ਸੂਚੀ, ਮਿੱਤਰਦ੍ਰੋਹੀ, ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਵ੍ਰਤੀਆਂ ਦਾ ਉਪਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਕਾਂਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
13.137.10
श्वभिश्च यः परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च ।
परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः। ॥ १३.१३७.१० ॥
ਜੋ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਵੱਢਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰਿਵਿੱਤੀ, ਦੁਸ਼ਚਰਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਜ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ।
13.137.11
कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवती ।
ईदृशैर्ब्राह्मणैर्भुक्तमपाङ्क्तेयैर्युधिष्ठिर। ॥ १३.१३७.११ ॥
ਕੁਸ਼ੀਲਵ, ਦੇਵਲਕ, ਨਛੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ — ਅਜਿਹੇ ਅਪਾਂਕਤੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
13.137.12
रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ।
श्राद्धं भुक्त्वा त्वधीयीत वृषलीतल्पगश्च यः। ॥ १३.१३७.१२ ॥
ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਅਜਿਹਿਆਂ ਦਾ ਅਰਪਿਤ ਹਵ੍ਯ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਦੀ ਸੇਜ ਤੇ ਲੇਟਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ।
13.137.13
पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते ।
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम् ॥ १३.१३७.१३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਦਿੱਤਾ) ਵਿਸ਼ਠਾ ਹੈ; ਵੈਦ ਨੂੰ (ਦਿੱਤਾ) ਪੀਬ ਤੇ ਲਹੂ।
13.137.14
नष्टं देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे ।
यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्।
भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे ॥ १३.१३७.१४ ॥
ਦੇਵਲਕ (ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੂਦਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਬੇਬੁਨਿਆਦ; ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਾ ਇੱਥੇ ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾ ਹੈ। ਪੌਨਰ੍ਭਵ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹਵ੍ਯ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
13.137.15
ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च ।
हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति येषां तत्प्रेत्य नश्यति ॥ १३.१३७.१५ ॥
ਜਿਹੜੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਵ੍ਯ ਤੇ ਕਵ੍ਯ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.137.16
ज्ञानपूर्वं तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः ।
पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चयः ॥ १३.१३७.१६ ॥
ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਲਪਬੁੱਧੀ ਲੋਕ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
13.137.17
एतानिमान्विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान् ।
शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः ॥ १३.१३७.१७ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੇ ਅਯੋਗ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ; ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਲਪਬੁੱਧੀ ਲੋਕ।
13.137.18
षष्टिं काणः शतं षण्डः श्वित्री यावत्प्रपश्यति ।
पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप ॥ १३.१३७.१८ ॥
ਕਾਣਾ ਸੱਠ ਨੂੰ, ਖੁਸਰਾ ਸੌ ਨੂੰ, ਕੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਹ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.137.19
यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः ।
सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम् ॥ १३.१३७.१९ ॥
ਸਿਰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਖਾਣਾ, ਦੱਖਣ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ, ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਕੇ ਖਾਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਆਸੁਰੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.20
असूयता च यदत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम् ।
सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् ॥ १३.१३७.२० ॥
ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਸੁਰੇਂਦਰ ਦਾ ਭਾਗ ਠਹਿਰਾਇਆ।
13.137.21
श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथञ्चन ।
तस्मात्परिसृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत् ॥ १३.१३७.२१ ॥
ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਵੇਖਣ; ਇਸ ਲਈ ਖਿਲਰੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.137.22
तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोधवशेन च ।
यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः ॥ १३.१३७.२२ ॥
ਤਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ — ਉਸ ਹਵਿ ਨੂੰ ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.137.23
अपाङ्क्तो यावतः पाङ्क्तान्भुञ्जानाननुपश्यति ।
तावत्फलाद्धंशयति दातारं तस्य बालिशम् ॥ १३.१३७.२३ ॥
ਪੰਗਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਜਿੰਨੇ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਨੇ ਫਲ ਤੋਂ ਉਹ ਮੂਰਖ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.137.24
इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।
हेतुतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान् ॥ १३.१३७.२४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹੀ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਸਹਿਤ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ — ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੋ।
13.137.25
विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि ।
सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः सर्वपावनाः ॥ १३.१३७.२५ ॥
ਵਿਦਿਆ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.137.26
पाङ्क्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् ॥ १३.१३७.२६ ॥
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਾਙ੍ਕ੍ਤੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਹ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤ, ਪੰਚਾਗਨੀ, ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਣ, ਸ਼ਡੰਗਵਿੱਤ।
13.137.27
ब्रह्मदेयानुसन्तानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः ।
मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः ॥ १३.१३७.२७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਦੇਯ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਚੱਲੀ ਵੰਸ਼-ਲੜੀ ਵਾਲਾ, ਛੰਦੋਗ, ਜੇਠ ਸਾਮਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ, ਦਸ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਾਲਾ।
13.137.28
ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत ॥ १३.१३७.२८ ॥
ਰੁੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਧਰਮਪਤਨੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.137.29
अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः ।
सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च सः ॥ १३.१३७.२९ ॥
ਅਥਰਵਸ਼ਿਰਸ ਦਾ ਅਧਿਐਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸੰਜਮੀ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ — ਉਹ (ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ)।
13.137.30
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।
मखेषु च समन्त्रेषु भन्त्यवभृथप्लुताः ॥ १३.१३७.३० ॥
ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਯਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ — ਉਹ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
13.137.31
अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ताः दान्ता जितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत् ॥ १३.१३७.३१ ॥
ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਖਿਮਾਵਾਨ, ਸੰਜਮੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.32
एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः ।
इमे परे महाभागा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ॥ १३.१३७.३२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਕਸ਼ੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਰ ਮਹਾਭਾਗ ਵੀ ਪੰਗਤਿਪਾਵਨ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.137.33
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगिनश्चरितव्रताः ।
पञ्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवताः परे ॥ १३.१३७.३३ ॥
ਯਤੀ, ਮੋਕਸ਼ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਯੋਗੀ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੰਚਰਾਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗਿਆਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗਵਤ ਵੀ।
13.137.34
वैखानसाः कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिणः ।
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् ॥ १३.१३७.३४ ॥
ਵੈਖਾਨਸ, ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੈਦਿਕ ਆਚਾਰ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.137.35
ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः ।
अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च ॥ १३.१३७.३५ ॥
ਭਾਸ਼ਯ ਦੇ ਕੁਝ ਗਿਆਤਾ, ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
13.137.36
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः ।
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रशः ॥ १३.१३७.३६ ॥
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂਕੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋਏ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।
13.137.37
अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ।
यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत ॥ १३.१३७.३७ ॥
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਨੀ ਦੇਰ ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.137.38
ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते ।
क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि।
ब्रह्मदेयानुसन्तान इति ब्रह्मविदो विदुः ॥ १३.१३७.३८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਗਤ ਤੋਂ, ਪੰਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 'ਪੰਗਤਿਪਾਵਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਢਾਈ ਕ੍ਰੋਸ ਤੱਕ (ਦੀ ਪੰਗਤ) ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਵੇਤਾ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਦੇਯ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.137.39
अनुत्विगनुपाध्यायः स चेदग्रासनं व्रजेत् ।
ऋत्विग्भिरभ्यनुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥ १३.१३७.३९ ॥
ਜੇ ਉਹ ਰਿਤਵਿਜ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਗਰਾਸਨ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੰਗਤ ਉਸ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
13.137.40
अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः ।
न च स्यात्पतितो राजन्पङ्क्तिपावन एव सः ॥ १३.१३७.४० ॥
ਪਰ ਜੇ ਵੇਦਵਿਦ ਸਾਰੇ ਪੰਗਤ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਤਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਪੰਗਤਿਪਾਵਨ ਹੈ।
13.137.41
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद्द्विजान् ।
स्वकर्मनिरतान्दान्तान्कुले जातान्बहुश्रतान् ॥ १३.१३७.४१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਰਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਸੰਯਮੀ, ਚੰਗੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.42
यस्य मित्रप्रधानानि श्राद्धानि च हवींषि च ।
न प्रीणन्ति पितॄन्देवान्स्वर्गं च न स गच्छति ॥ १३.१३७.४२ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਹਵਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਕਰਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
13.137.43
यश्च श्राद्धे कुरुते सङ्गतानि ।
न देवयानेन पथा स याति।
स वै मुक्तः पिप्पलं बन्धनाद्वा ।
स्वर्गाल्लोकच्च्यवते श्राद्धमित्रः ॥ १३.१३७.४३ ॥
ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜਿਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
13.137.44
तस्मान्मित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत ।
दद्यान्मित्रेभ्यः सङ्ग्रहार्थं धनानि।
यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्रं ।
तं मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये ॥ १३.१३७.४४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਤਰੂ ਤੇ ਨਾ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਮੱਧਸਥ ਨੂੰ ਹਵਿਆ-ਕਵਿਆ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.45
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे-
न्नचावप्ता प्राप्नुयाद्बीजभागम्।
एवं श्राद्धं भुक्तमनर्हमाणै-
र्न चेह नामुत्र फलं ददाति ॥ १३.१३७.४५ ॥
ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ, ਤੇ ਬੀਜਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧਾ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.137.46
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति ।
तस्मै श्राद्धं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते ॥ १३.१३७.४६ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਤੂੜੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।
13.137.47
सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा ।
सा नैव देवान्न पितॄनुपैति।
इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या ।
शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा ॥ १३.१३७.४७ ॥
'ਸੰਭੋਜਨੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ। ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਟਕਦੀ ਹੈ, ਵੱਛਾ ਗੁਆਈ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੀ ਹੈ।
13.137.48
यथाऽग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति ।
तन्नैव देवान्न पितॄनुपैति।
तथा दत्तं नर्तके गायके च ।
यां चानृते दक्षिणामावृणोति ॥ १३.१३७.४८ ॥
ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਤਕ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ।
13.137.49
उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा ।
या चानृते दक्षिणा दीयते वै।
आघातिनी गर्हितैषा पतन्ती ।
तेषां प्रेतान्पातयेद्देवयानात् ॥ १३.१३७.४९ ॥
ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਿੰਦਿਤ ਅਤੇ ਡੇਗਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
13.137.50
ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर ।
निश्चिताः सर्वधर्मज्ञास्तान्देवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १३.१३७.५० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.137.51
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च ।
तपोनिष्ठाश्च बोद्धव्याः कर्मनिष्ठाश्च भारत ॥ १३.१३७.५१ ॥
ਸਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
13.137.52
कव्यानि ज्ञाननिष्ठेभ्यः प्रतिष्ठाप्यानि भारत ।
तत्र ये ब्राह्मणान्केचिन्न सीदन्ति हि ते नराः ॥ १३.१३७.५२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਵਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
13.137.53
ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताञश्राद्धेषु भोजयत् ।
ब्राह्मणा निन्दिता राजन्हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम् ॥ १३.१३७.५३ ॥
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੇਕਾਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿੰਦਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
13.137.54
वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नृप ।
दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान्वेदपारगान् ॥ १३.१३७.५४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਚਨ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.55
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् ॥ १३.१३७.५५ ॥
ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਯੋਗ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰਾਧ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.137.56
यः सहस्रं सहस्राणां भोजयदेनृचो नरः ।
एकस्तान्मन्त्रवित्प्रीतः सर्वानर्हति भारत ॥ १३.१३७.५६ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕ-ਰਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੰਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।