ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.137.1
कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह ।
द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१३७.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ? ହେ କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ, ତାହା ମୋତେ ବୁଝାନ୍ତୁ।
13.137.2
ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् ।
दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम् ॥ १३.१३७.२ ॥
ଦାନଧର୍ମ ଜାଣୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଦୈବକର୍ମ ଓ ପିତୃକର୍ମରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ନ୍ୟାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.137.3
देवताः पावयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा ।
उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः ॥ १३.१३७.३ ॥
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦୈବ ତେଜରେ ହିଁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ଅତଏବ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଦାନ ଦେଉ।
13.137.4
श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः ।
कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाऽभिजनेन च ॥ १३.१३७.४ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ମହାରାଜ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କୁଳ, ଶୀଳ, ବୟସ, ରୂପ, ବିଦ୍ୟା ଓ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷା କରିବେ।
13.137.5
तेषामन्ये पङ्क्तिदूष्यास्तथाऽन्ये पङ्क्तिपावनाः ।
अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु ॥ १३.१३७.५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପଙ୍କ୍ତିଦୂଷକ, କେହି ପଙ୍କ୍ତିପାବନ। ହେ ରାଜନ, ଯେଉଁମାନେ ପଙ୍କ୍ତିର ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ କଥା କହିବି, ଶୁଣ।
13.137.6
कितवो भ्रूणहा यक्ष्मीं पशुपालो निराकृतिः ।
ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी ॥ १३.१३७.६ ॥
ଜୁଆଡ଼ିଆ, ଭ୍ରୁଣହତ୍ୟାକାରୀ, କ୍ଷୟରୋଗୀ, ପଶୁପାଳକ, କର୍ମତ୍ୟାଗୀ, ଗାଁର ସେବକ, ସୁଧଖୋର, ଗାୟକ ଓ ସବୁ ବିକ୍ରୟକାରୀ।
13.137.7
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः ॥ १३.१३७.७ ॥
ଘର ଜାଳୁଥିବା, ବିଷ ଦେଉଥିବା, କୁଣ୍ଡାଶୀ, ସୋମ ବିକ୍ରେତା, ସାମୁଦ୍ରିକ, ରାଜସେବକ, ତେଲୀ ଏବଂ ପ୍ରବଞ୍ଚକ।
13.137.8
पित्रा विभजमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे ।
अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवती ॥ १३.१३७.८ ॥
ପିତା ସହ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାଗକାରୀ, ଯାହାର ଘରେ ଉପପତି ଅଛି, ଅଭିଯୁକ୍ତ, ଚୋର ଏବଂ କଳାରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ।
13.137.9
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक् पारदारिकः ।
अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च ॥ १३.१३७.९ ॥
ପର୍ବକାର, ସୂଚୀ, ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ, ପରଦାରଗାମୀ, ଅବ୍ରତୀମାନଙ୍କ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଏବଂ କାଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ, ସେହିପରି।
13.137.10
श्वभिश्च यः परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च ।
परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः। ॥ १३.१३७.१० ॥
ଯିଏ କୁକୁରମାନଙ୍କ ସହ ବୁଲେ, ଯାହାକୁ କୁକୁର କାମୁଡ଼ିଛି, ପରିବିତ୍ତି, ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଏବଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀ-ଶଯ୍ୟାଗାମୀ।
13.137.11
कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवती ।
ईदृशैर्ब्राह्मणैर्भुक्तमपाङ्क्तेयैर्युधिष्ठिर। ॥ १३.१३७.११ ॥
କୁଶୀଳବ, ଦେବଳକ, ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ — ଏପରି ଅପାଙ୍କ୍ତେୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁକ୍ତ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
13.137.12
रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ।
श्राद्धं भुक्त्वा त्वधीयीत वृषलीतल्पगश्च यः। ॥ १३.१३७.१२ ॥
ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ କୁହନ୍ତି: ଏପରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ହବ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରି ମଧ୍ୟ ଯିଏ ବୃଷଳୀଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଏ — ସେ ବେଦ ପଢ଼ୁ।
13.137.13
पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते ।
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम् ॥ १३.१३७.१३ ॥
ତାଙ୍କ ମଳରେ ତାଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଏକ ମାସ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି; ସୋମ ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ (ଦତ୍ତ) ବିଷ୍ଠା; ବୈଦ୍ୟଙ୍କୁ (ଦତ୍ତ) ପୂଜ ଓ ରକ୍ତ।
13.137.14
नष्टं देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे ।
यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्।
भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे ॥ १३.१३७.१४ ॥
ଦେବଲକଙ୍କୁ (ମନ୍ଦିର ପୂଜାରୀଙ୍କୁ) ଦତ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସୁଧଖୋରଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ଅଧାରହୀନ; ବଣିକଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଫଳେ ନାହିଁ। ପୌନର୍ଭବ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ହବ୍ୟ ଭସ୍ମରେ ଆହୁତି ପରି।
13.137.15
ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च ।
हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति येषां तत्प्रेत्य नश्यति ॥ १३.१३७.१५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମଭ୍ରଷ୍ଟ ଓ ଆଚାରଚ୍ୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ତାହା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
13.137.16
ज्ञानपूर्वं तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः ।
पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चयः ॥ १३.१३७.१६ ॥
ଜାଣିଶୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ — ସେମାନଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
13.137.17
एतानिमान्विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान् ।
शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः ॥ १३.१३७.१७ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ — ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ; ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକ।
13.137.18
षष्टिं काणः शतं षण्डः श्वित्री यावत्प्रपश्यति ।
पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप ॥ १३.१३७.१८ ॥
ଏକଚକ୍ଷୁ ଷାଠିଏ ଜଣଙ୍କୁ, ନପୁଂସକ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଯେତେଙ୍କୁ ଦେଖେ, ହେ ନୃପ, ପଙ୍କ୍ତିରେ ବସିଥିବା ସେତିକିଙ୍କୁ ସେ ଦୂଷିତ କରେ।
13.137.19
यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः ।
सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम् ॥ १३.१३७.१९ ॥
ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାଇ ଖାଇବା, ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ କରି ଖାଇବା, ପାଦୁକା ପିନ୍ଧି ଖାଇବା — ଏ ସବୁ ଆସୁରିକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.137.20
असूयता च यदत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम् ।
सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् ॥ १३.१३७.२० ॥
ଈର୍ଷାରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାବିହୀନ ଭାବେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ — ସେସବୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
13.137.21
श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथञ्चन ।
तस्मात्परिसृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत् ॥ १३.१३७.२१ ॥
କୁକୁର ଓ ପଙ୍ଗ୍ତି ଦୂଷକମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦେଖିବେ ନାହିଁ; ସେଥିପାଇଁ ଛିଟିଥିବା ଅନ୍ନରେ ତିଳ ଛିଞ୍ଚିବା ଉଚିତ।
13.137.22
तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोधवशेन च ।
यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः ॥ १३.१३७.२२ ॥
ତିଳ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏବଂ କ୍ରୋଧବଶରେ କରାଯାଇଥିବା — ସେ ହବିଷ୍ୟକୁ ଯାତୁଧାନ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଛଡ଼ାଇ ନିଅନ୍ତି।
13.137.23
अपाङ्क्तो यावतः पाङ्क्तान्भुञ्जानाननुपश्यति ।
तावत्फलाद्धंशयति दातारं तस्य बालिशम् ॥ १३.१३७.२३ ॥
ପଙ୍ଗ୍ତି ବାହାରେ ଥିବା ଲୋକ ପଙ୍ଗ୍ତିରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଯେତେଜଣଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେତେଜଣଙ୍କ ଫଳରୁ ସେ ମୂର୍ଖ ଦାତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିତ କରେ।
13.137.24
इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।
हेतुतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान् ॥ १३.१३७.२४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନେ ପଙ୍ଗ୍ତିପାବନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସହିତ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିବି — ଏଠାରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କର।
13.137.25
विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि ।
सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः सर्वपावनाः ॥ १३.१३७.२५ ॥
ବିଦ୍ୟା, ବେଦ ଓ ବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ସଦାଚାରରେ ନିରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.137.26
पाङ्क्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् ॥ १३.१३७.२६ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଙ୍କ୍ତେୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କଥା କହିବି; ସେମାନେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ: ତ୍ରିଣାଚିକେତ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି, ତ୍ରିସୁପର୍ଣ, ଷଡଙ୍ଗବିତ୍।
13.137.27
ब्रह्मदेयानुसन्तानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः ।
मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः ॥ १३.१३७.२७ ॥
ବ୍ରହ୍ମଦେୟ ପରମ୍ପରାରେ ବଂଶ ଚାଲିଆସିଛି ଯାହାର, ଛନ୍ଦୋଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠସାମଗାୟକ, ମାତାପିତାଙ୍କ ବଶବର୍ତ୍ତୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଦଶ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଂଶଧର।
13.137.28
ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत ॥ १३.१३७.२८ ॥
ଋତୁକାଳରେ ଯିଏ ସଦା ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ, ବେଦ-ବିଦ୍ୟା-ବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
13.137.29
अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः ।
सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च सः ॥ १३.१३७.२९ ॥
ଅଥର୍ବଶିରସ୍ର ଅଧ୍ୟେତା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସଂଯମୀ ବ୍ରତଧାରୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମଶୀଳ, ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ — ସେ (ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି)।
13.137.30
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।
मखेषु च समन्त्रेषु भन्त्यवभृथप्लुताः ॥ १३.१३७.३० ॥
ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଅଭିଷେକ ଶ୍ରମ କରିଥିବା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନରେ ସ୍ନାତ ସେମାନେ ଶୋଭନ୍ତି।
13.137.31
अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ताः दान्ता जितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत् ॥ १३.१३७.३१ ॥
ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧହୀନ, ଚଞ୍ଚଳତାହୀନ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ସଂଯମୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତକାରୀ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.137.32
एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः ।
इमे परे महाभागा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ॥ १३.१३७.३२ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ସେମାନେ ହିଁ ପଂକ୍ତିକୁ ପାବନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅନ୍ୟ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଂକ୍ତିପାବନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.137.33
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगिनश्चरितव्रताः ।
पञ्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवताः परे ॥ १३.१३७.३३ ॥
ଯତି, ମୋକ୍ଷଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଯୋଗୀ, ବ୍ରତନିଷ୍ଠ, ପଞ୍ଚରାତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଜ୍ଞାତା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭାଗବତମାନେ ମଧ୍ୟ।
13.137.34
वैखानसाः कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिणः ।
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् ॥ १३.१३७.३४ ॥
ବୈଖାନସ, କୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈଦିକ ଆଚାର ପାଳନକାରୀ, ଏବଂ ସଂଯମପୂର୍ବକ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଇତିହାସ ଶୁଣାଉଥିବା।
13.137.35
ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः ।
अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च ॥ १३.१३७.३५ ॥
ଭାଷ୍ୟଜ୍ଞ କେତେକ, ବ୍ୟାକରଣରେ ରତ, ଏବଂ ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା।
13.137.36
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः ।
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रशः ॥ १३.१३७.३६ ॥
ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ତଦନୁସାରେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ଗୁରୁକୁଳରେ ରହିଥିବା, ସତ୍ୟବାଦୀ, ହଜାର ହଜାର।
13.137.37
अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ।
यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत ॥ १३.१३७.३७ ॥
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରବଚନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଯେତେ ସମୟ ଦୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେ ସମୟ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
13.137.38
ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते ।
क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि।
ब्रह्मदेयानुसन्तान इति ब्रह्मविदो विदुः ॥ १३.१३७.३८ ॥
ତେଣୁ ସେହି ପବିତ୍ର ପଙ୍କ୍ତିରୁ, ଯିଏ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରେ ତାକୁ 'ପଙ୍କ୍ତିପାବନ' କୁହାଯାଏ। ଜଣେ ହିଁ ଅଢେଇ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରିପାରେ। ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ମାନେ ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଦେୟର ଅନୁସନ୍ତାନ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.137.39
अनुत्विगनुपाध्यायः स चेदग्रासनं व्रजेत् ।
ऋत्विग्भिरभ्यनुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥ १३.१३७.३९ ॥
ଋତ୍ବିକ୍ ଓ ଉପାଧ୍ୟାୟହୀନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ଅଗ୍ରାସନକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଋତ୍ବିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ପାଏ, ତେବେ ପଙ୍କ୍ତି ସେହି ଦୁଷ୍କୃତକୁ ହରଣ କରେ।
13.137.40
अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः ।
न च स्यात्पतितो राजन्पङ्क्तिपावन एव सः ॥ १३.१३७.४० ॥
କିନ୍ତୁ ଯଦି ବେଦଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ପଙ୍କ୍ତିଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ପତିତ ନ ହୁଏ, ହେ ରାଜନ୍, ତେବେ ସେ ହିଁ ପଙ୍କ୍ତିପାବନ।
13.137.41
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद्द्विजान् ।
स्वकर्मनिरतान्दान्तान्कुले जातान्बहुश्रतान् ॥ १३.१३७.४१ ॥
ତେଣୁ ସର୍ବପ୍ରୟତ୍ନରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ, ଦାନ୍ତ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜାତ, ବହୁଶ୍ରୁତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.137.42
यस्य मित्रप्रधानानि श्राद्धानि च हवींषि च ।
न प्रीणन्ति पितॄन्देवान्स्वर्गं च न स गच्छति ॥ १३.१३७.४२ ॥
ଯାହାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ହବିଷ ମୁଖ୍ୟତଃ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହା ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରେ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
13.137.43
यश्च श्राद्धे कुरुते सङ्गतानि ।
न देवयानेन पथा स याति।
स वै मुक्तः पिप्पलं बन्धनाद्वा ।
स्वर्गाल्लोकच्च्यवते श्राद्धमित्रः ॥ १३.१३७.४३ ॥
ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ସମାବେଶ କରେ, ସେ ଦେବଯାନ ପଥରେ ଯାଏ ନାହିଁ। ସେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିର ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଏ ନାହିଁ; ଯାହାର ବନ୍ଧୁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅତିଥି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ପତିତ ହୁଏ।
13.137.44
तस्मान्मित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत ।
दद्यान्मित्रेभ्यः सङ्ग्रहार्थं धनानि।
यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्रं ।
तं मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये ॥ १३.१३७.४४ ॥
ତେଣୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା ବନ୍ଧୁକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବ ନାହିଁ; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଆୟତ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଧନ ଦେବ ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ମିତ୍ର ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେହି ମଧ୍ୟସ୍ଥଙ୍କୁ ହବ୍ୟ-କବ୍ୟରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
13.137.45
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे-
न्नचावप्ता प्राप्नुयाद्बीजभागम्।
एवं श्राद्धं भुक्तमनर्हमाणै-
र्न चेह नामुत्र फलं ददाति ॥ १३.१३७.४५ ॥
ଅନୁର୍ବର ମାଟିରେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ବୀଜ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ବୁଣାଳିଙ୍କୁ ଫସଲର ଭାଗ ମିଳେ ନାହିଁ। ସେହିପରି ଅଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁକ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ।
13.137.46
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति ।
तस्मै श्राद्धं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते ॥ १३.१३७.४६ ॥
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ତୃଣାଗ୍ନି ପରି ନିଭିଯାଏ। ତାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଛାଇରେ ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।
13.137.47
सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा ।
सा नैव देवान्न पितॄनुपैति।
इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या ।
शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा ॥ १३.१३७.४७ ॥
'ସମ୍ଭୋଜନୀ' ନାମକ ଦକ୍ଷିଣା ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣା। ତାହା ଦେବତାଙ୍କ କିମ୍ବା ପିତୃମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ। ପୁଣ୍ୟହୀନ ଏହା ଏଠାରେ ହିଁ ଭ୍ରମେ; ବାଛୁରୀ ହରାଇଥିବା ଗାଈ ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରିବା ପରି।
13.137.48
यथाऽग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति ।
तन्नैव देवान्न पितॄनुपैति।
तथा दत्तं नर्तके गायके च ।
यां चानृते दक्षिणामावृणोति ॥ १३.१३७.४८ ॥
ନିଆଁ ଲିଭିଗଲେ ଘିଅ ଆହୁତି ଦେଲେ ତାହା ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃଲୋକରେ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ; ସେହିପରି ନର୍ତ୍ତକ ଓ ଗାୟକକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏବଂ ମିଥ୍ୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦକ୍ଷିଣା।
13.137.49
उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा ।
या चानृते दक्षिणा दीयते वै।
आघातिनी गर्हितैषा पतन्ती ।
तेषां प्रेतान्पातयेद्देवयानात् ॥ १३.१३७.४९ ॥
ତାହା ଉଭୟଙ୍କୁ ହାନି କରେ, କାହାରିକୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଏ ନାହିଁ; ମିଥ୍ୟାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦକ୍ଷିଣା ନିଶ୍ଚୟ ଆଘାତକାରୀ, ନିନ୍ଦିତ ଓ ପତନକାରୀ। ତାହା ସେମାନଙ୍କ ମୃତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେବଯାନ ପଥରୁ ପତନ କରାଏ।
13.137.50
ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर ।
निश्चिताः सर्वधर्मज्ञास्तान्देवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १३.१३७.५० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ନିୟମରେ ସଦା ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ଓ ସର୍ବଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.137.51
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च ।
तपोनिष्ठाश्च बोद्धव्याः कर्मनिष्ठाश्च भारत ॥ १३.१३७.५१ ॥
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ, ସେହିପରି ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ ଓ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ଭାରତ।
13.137.52
कव्यानि ज्ञाननिष्ठेभ्यः प्रतिष्ठाप्यानि भारत ।
तत्र ये ब्राह्मणान्केचिन्न सीदन्ति हि ते नराः ॥ १३.१३७.५२ ॥
ହେ ଭାରତ, କବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
13.137.53
ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताञश्राद्धेषु भोजयत् ।
ब्राह्मणा निन्दिता राजन्हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम् ॥ १३.१३७.५३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ବୃଥା କଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜା, ନିନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତିନି ପୁରୁଷର କୁଳକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।
13.137.54
वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नृप ।
दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान्वेदपारगान् ॥ १३.१३७.५४ ॥
ହେ ରାଜନ, ବୈଖାନସ ଋଷିମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣାଯାଏ: ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
13.137.55
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् ॥ १३.१३७.५५ ॥
ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତୁ ବା ଦ୍ୱେଷ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.137.56
यः सहस्रं सहस्राणां भोजयदेनृचो नरः ।
एकस्तान्मन्त्रवित्प्रीतः सर्वानर्हति भारत ॥ १३.१३७.५६ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ଏକଋଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ହେ ଭାରତ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମାନ ଫଳର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।