महाभारत · अध्याय 13.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.137.1
कीदृशेभ्यः प्रदातव्यं भवेच्छ्राद्धं पितामह ।
द्विजेभ्यः कुरुशार्दूल तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१३७.१ ॥
हे पितामह, श्राद्ध कोणत्या प्रकारच्या द्विजांना द्यावे? हे कुरुश्रेष्ठा, ते मला समजावून सांगावे.
13.137.2
ब्राह्मणान्न परीक्षेत क्षत्रियो दानधर्मवित् ।
दैवे कर्मणि पित्र्ये तु न्यायमाहुः परीक्षणम् ॥ १३.१३७.२ ॥
दानधर्म जाणणाऱ्या क्षत्रियाने ब्राह्मणांची परीक्षा घेऊ नये; पण दैवकर्म व पित्र्यकर्मात परीक्षा करणे न्याय्य आहे असे म्हटले आहे.
13.137.3
देवताः पावयन्तीह दैवेनैवेह तेजसा ।
उपेत्य तस्माद्देवेभ्यः सर्वेभ्यो दापयेन्नरः ॥ १३.१३७.३ ॥
येथे देव दैवी तेजानेच पवित्र करतात; म्हणून माणसाने सर्व देवांकडे जाऊन दान द्यावे.
13.137.4
श्राद्धे त्वथ महाराज परीक्षेद्ब्राह्मणान्बुधः ।
कुलशीलवयोरूपैर्विद्ययाऽभिजनेन च ॥ १३.१३७.४ ॥
पण हे महाराजा, श्राद्धात शहाण्याने ब्राह्मणांची कुल, शील, वय, रूप, विद्या आणि जन्म यांवरून परीक्षा करावी.
13.137.5
तेषामन्ये पङ्क्तिदूष्यास्तथाऽन्ये पङ्क्तिपावनाः ।
अपाङ्क्तेयास्तु ये राजन्कीर्तयिष्यामि ताञ्शृणु ॥ १३.१३७.५ ॥
त्यांच्यापैकी काही पंक्ती दूषित करणारे, तर काही पंक्ती पवित्र करणारे असतात. हे राजा, जे पंक्तीस अयोग्य आहेत त्यांचे वर्णन करतो, ऐक.
13.137.6
कितवो भ्रूणहा यक्ष्मीं पशुपालो निराकृतिः ।
ग्रामप्रेष्यो वार्धुषिको गायनः सर्वविक्रयी ॥ १३.१३७.६ ॥
जुगारी, गर्भहत्या करणारा, क्षयरोगी, गुराखी, कर्मत्यागी, गावचा नोकर, सावकार, गायक आणि सर्व काही विकणारा.
13.137.7
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
सामुद्रिको राजभृत्यस्तैलिकः कूटकारकः ॥ १३.१३७.७ ॥
घर जाळणारा, विष देणारा, कुंडाशी, सोमविक्रेता, सामुद्रिक, राजसेवक, तेली आणि कपट करणारा.
13.137.8
पित्रा विभजमानश्च यस्य चोपपतिर्गृहे ।
अभिशस्तस्तथा स्तेनः शिल्पं यश्चोपजीवती ॥ १३.१३७.८ ॥
पित्यासोबत वाटणी करणारा, ज्याच्या घरात उपपती आहे असा, आरोपी, चोर आणि कलेवर उपजीविका करणारा.
13.137.9
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक् पारदारिकः ।
अव्रतानामुपाध्यायः काण्डपृष्ठस्तथैव च ॥ १३.१३७.९ ॥
पर्वकार, सूची, मित्रद्रोही, परस्त्रीगामी, अव्रतींचा उपाध्याय आणि काण्डपृष्ठ, तसाच.
13.137.10
श्वभिश्च यः परिक्रामेद्यः शुना दष्ट एव च ।
परिवित्तिश्च यश्च स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः। ॥ १३.१३७.१० ॥
जो कुत्र्यांबरोबर फिरतो, ज्याला कुत्र्याने चावले आहे, परिवित्ती, दुश्चर्मा आणि गुरुपत्नीशय्येवर जाणारा.
13.137.11
कुशीलवो देवलको नक्षत्रैर्यश्च जीवती ।
ईदृशैर्ब्राह्मणैर्भुक्तमपाङ्क्तेयैर्युधिष्ठिर। ॥ १३.१३७.११ ॥
कुशीलव, देवलक, नक्षत्रांवर जगणारा — अशा अपाङ्क्तेय ब्राह्मणांनी भक्षण केलेले, हे युधिष्ठिरा.
13.137.12
रक्षांसि गच्छते हव्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ।
श्राद्धं भुक्त्वा त्वधीयीत वृषलीतल्पगश्च यः। ॥ १३.१३७.१२ ॥
ब्रह्मवादी म्हणतात: अशांनी दिलेले हव्य राक्षसांकडे जाते. श्राद्धात भोजन करूनही जो वृषलीच्या शय्येवर निजतो — त्याने वेदाध्ययन करावे.
13.137.13
पुरीषे तस्य ते मासं पितरस्तस्य शेरते ।
सोमविक्रयिणे विष्ठा भिषजे पूयशोणितम् ॥ १३.१३७.१३ ॥
त्याच्या विष्ठेत त्याचे पितर एक महिना पडून राहतात; सोम विकणाऱ्याला (दिलेले) विष्ठा; वैद्याला (दिलेले) पू आणि रक्त.
13.137.14
नष्टं देवलके दत्तमप्रतिष्ठं च वार्धुषे ।
यत्तु वाणिजके दत्तं नेह नामुत्र तद्भवेत्।
भस्मनीव हुतं हव्यं तथा पौनर्भवे द्विजे ॥ १३.१३७.१४ ॥
देवलकाला (मंदिरातील पुजाऱ्याला) दिलेले नष्ट होते; सावकाराला दिलेले निराधार; वाण्याला दिलेले येथे किंवा परलोकात फळत नाही. पौनर्भव द्विजाला दिलेले हव्य राखेत हवन केल्यासारखे.
13.137.15
ये तु धर्मव्यपेतेषु चारित्रापगतेषु च ।
हव्यं कव्यं प्रयच्छन्ति येषां तत्प्रेत्य नश्यति ॥ १३.१३७.१५ ॥
धर्मापासून ढळलेल्या आणि आचारभ्रष्ट लोकांना जे हव्य व कव्य देतात, त्यांचे ते मरणानंतर नष्ट होते.
13.137.16
ज्ञानपूर्वं तु ये तेभ्यः प्रयच्छन्त्यल्पबुद्धयः ।
पुरीषं भुञ्जते तस्य पितरः प्रेत्य निश्चयः ॥ १३.१३७.१६ ॥
जाणूनबुजून त्यांना देणारे अल्पबुद्धी लोक — त्यांचे पितर मरणानंतर विष्ठा खातात; हे निश्चित.
13.137.17
एतानिमान्विजानीयादपाङ्क्तेयान्द्विजाधमान् ।
शूद्राणामुपदेशं च ये कुर्वन्त्यल्पचेतसः ॥ १३.१३७.१७ ॥
यांना जाणावे — पंक्तीत बसण्यास अयोग्य, द्विजांमध्ये अधम; शूद्रांना उपदेश करणारे अल्पबुद्धी लोक.
13.137.18
षष्टिं काणः शतं षण्डः श्वित्री यावत्प्रपश्यति ।
पङ्क्त्यां समुपविष्टायां तावद्दूषयते नृप ॥ १३.१३७.१८ ॥
काणा साठ जणांना, षंढ शंभर जणांना, कुष्ठरोगी जितक्यांना पाहतो, हे राजा, पंक्तीत बसलेल्या तितक्यांना तो दूषित करतो.
13.137.19
यद्वेष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः ।
सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते सर्वं विद्यात्तदासुरम् ॥ १३.१३७.१९ ॥
डोके गुंडाळून जेवणे, दक्षिणेकडे तोंड करून जेवणे, पादत्राणे घालून जेवणे — हे सर्व आसुरी समजावे.
13.137.20
असूयता च यदत्तं यच्च श्रद्धाविवर्जितम् ।
सर्वं तदसुरेन्द्राय ब्रह्मा भागमकल्पयत् ॥ १३.१३७.२० ॥
असूयेने जे दिले जाते आणि श्रद्धेशिवाय जे दिले जाते — ते सर्व ब्रह्मदेवाने असुरेंद्राचा भाग ठरवले.
13.137.21
श्वानश्च पङ्क्तिदूषाश्च नावेक्षेरन्कथञ्चन ।
तस्मात्परिसृते दद्यात्तिलांश्चान्ववकीरयेत् ॥ १३.१३७.२१ ॥
कुत्रे आणि पंक्तीला दूषित करणाऱ्यांनी कोणत्याही प्रकारे पाहू नये; म्हणून विखुरलेल्या अन्नावर तीळ शिंपडावेत.
13.137.22
तिलैर्विरहितं श्राद्धं कृतं क्रोधवशेन च ।
यातुधानाः पिशाचाश्च विप्रलुम्पन्ति तद्धविः ॥ १३.१३७.२२ ॥
तिळांशिवाय केलेले श्राद्ध आणि क्रोधाच्या वशात केलेले — ते हविष्य यातुधान व पिशाच हिरावून घेतात.
13.137.23
अपाङ्क्तो यावतः पाङ्क्तान्भुञ्जानाननुपश्यति ।
तावत्फलाद्धंशयति दातारं तस्य बालिशम् ॥ १३.१३७.२३ ॥
पंक्तीबाहेरचा माणूस पंक्तीत जेवणाऱ्या जितक्या लोकांना पाहतो, तितक्या फळापासून तो मूर्ख दात्याला वंचित करतो.
13.137.24
इमे तु भरतश्रेष्ठ विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ।
हेतुतस्तान्प्रवक्ष्यामि परीक्षस्वेह तान्द्विजान् ॥ १३.१३७.२४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हेच पंक्तिपावन आहेत असे जाणावे; कारणांसह मी त्यांचे वर्णन करीन — येथे त्या द्विजांची परीक्षा कर.
13.137.25
विद्यावेदव्रतस्नाता ब्राह्मणाः सर्व एव हि ।
सदाचारपराश्चैव विज्ञेयाः सर्वपावनाः ॥ १३.१३७.२५ ॥
विद्या, वेद आणि व्रत यांनी स्नान केलेले सर्व ब्राह्मण, तसेच सदाचारात तत्पर असलेले, हे सर्वांना पवित्र करणारे आहेत असे जाणावे.
13.137.26
पाङ्क्तेयांस्तु प्रवक्ष्यामि ज्ञेयास्ते पङ्क्तिपावनाः ।
त्रिणाचिकेतः पञ्चाग्निस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् ॥ १३.१३७.२६ ॥
आता पाङ्क्तेय ब्राह्मणांविषयी सांगतो; ते पंक्ती पवित्र करणारे आहेत असे जाणावे: त्रिणाचिकेत, पंचाग्नी, त्रिसुपर्ण, षडंगवित्.
13.137.27
ब्रह्मदेयानुसन्तानश्छन्दोगो ज्येष्ठसामगः ।
मातापित्रोर्यश्च वश्यः श्रोत्रियो दशपूरुषः ॥ १३.१३७.२७ ॥
ब्रह्मदेय परंपरेने वंश चालू असलेला, छंदोग, ज्येष्ठसामगायक, मातापित्यांच्या वशात असलेला, श्रोत्रिय, दहा पिढ्यांचा.
13.137.28
ऋतुकालाभिगामी च धर्मपत्नीषु यः सदा ।
वेदविद्याव्रतस्नातो विप्रः पङ्क्तिं पुनात्युत ॥ १३.१३७.२८ ॥
ऋतुकाली धर्मपत्नींकडे सदैव जाणारा, वेद-विद्या-व्रतांनी स्नान केलेला ब्राह्मण पंक्ती पवित्र करतो.
13.137.29
अथर्वशिरसोऽध्येता ब्रह्मचारी यतव्रतः ।
सत्यवादी धर्मशीलः स्वकर्मनिरतश्च सः ॥ १३.१३७.२९ ॥
अथर्वशिरसाचा अध्येता, ब्रह्मचारी, संयमी व्रती, सत्यवादी, धर्मशील, आपल्या कर्मात निरत — तो (पंक्ती पवित्र करतो).
13.137.30
ये च पुण्येषु तीर्थेषु अभिषेककृतश्रमाः ।
मखेषु च समन्त्रेषु भन्त्यवभृथप्लुताः ॥ १३.१३७.३० ॥
पुण्य तीर्थांमध्ये अभिषेकाचा श्रम करणारे, आणि मंत्रांसह यज्ञांत अवभृथ स्नानाने पवित्र झालेले, ते शोभतात.
13.137.31
अक्रोधना ह्यचपलाः क्षान्ताः दान्ता जितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता ये च श्राद्धेष्वेतान्निमन्त्रयेत् ॥ १३.१३७.३१ ॥
जे क्रोधरहित, चपलतारहित, क्षमाशील, संयमी, इंद्रियजयी आणि सर्वभूतांचे हित करणारे आहेत, त्यांनाच श्राद्धांमध्ये निमंत्रित करावे.
13.137.32
एतेषु दत्तमक्षय्यमेते वै पङ्क्तिपावनाः ।
इमे परे महाभागा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः ॥ १३.१३७.३२ ॥
यांना दिलेले दान अक्षय होते; हेच पंक्तिपावन आहेत. हे इतर महाभाग्यवानही पंक्तिपावन म्हणून जाणावेत.
13.137.33
यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगिनश्चरितव्रताः ।
पञ्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवताः परे ॥ १३.१३७.३३ ॥
यती, मोक्षधर्म जाणणारे, योगी, व्रतांचे आचरण करणारे, पंचरात्र जाणणारे श्रेष्ठ, तसेच इतर भागवतही.
13.137.34
वैखानसाः कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिणः ।
ये चेतिहासं प्रयताः श्रावयन्ति द्विजोत्तमान् ॥ १३.१३७.३४ ॥
वैखानस, कुलश्रेष्ठ, वैदिक आचार पाळणारे, आणि संयमाने श्रेष्ठ द्विजांना इतिहास ऐकवणारे.
13.137.35
ये च भाष्यविदः केचिद्ये च व्याकरणे रताः ।
अधीयते पुराणं ये धर्मशास्त्राण्यथापि च ॥ १३.१३७.३५ ॥
भाष्य जाणणारे काही, व्याकरणात रमणारे, आणि पुराण व धर्मशास्त्रांचे अध्ययन करणारे.
13.137.36
अधीत्य च यथान्यायं विधिवत्तस्य कारिणः ।
उपपन्नो गुरुकुले सत्यवादी सहस्रशः ॥ १३.१३७.३६ ॥
यथाविधी न्यायाने अध्ययन करून त्याप्रमाणे वागणारे, गुरुकुलात वाढलेले, सत्यवादी, हजारोंनी असलेले.
13.137.37
अग्र्याः सर्वेषु वेदेषु सर्वप्रवचनेषु च ।
यावदेते प्रपश्यन्ति पङ्क्त्यास्तावत्पुनन्त्युत ॥ १३.१३७.३७ ॥
सर्व वेदांत आणि सर्व प्रवचनांत जे श्रेष्ठ आहेत, ते पंक्तीत दिसेपर्यंत पंक्ती पवित्र करतात.
13.137.38
ततो हि पावनात्पङ्क्त्याः पङ्क्तिपावन उच्यते ।
क्रोशादर्धतृतीयाच्च पावयेदेक एव हि।
ब्रह्मदेयानुसन्तान इति ब्रह्मविदो विदुः ॥ १३.१३७.३८ ॥
म्हणून त्या पावन पंक्तीतून, पंक्ती पवित्र करणाऱ्यास 'पंक्तिपावन' म्हटले जाते. एकटाच अडीच क्रोशांपर्यंतची पंक्ती पवित्र करू शकतो. याला ब्रह्मवेत्ते ब्रह्मदेयाची परंपरा म्हणून ओळखतात.
13.137.39
अनुत्विगनुपाध्यायः स चेदग्रासनं व्रजेत् ।
ऋत्विग्भिरभ्यनुज्ञातः पङ्क्त्या हरति दुष्कृतम् ॥ १३.१३७.३९ ॥
ऋत्विज व उपाध्याय नसलेला जरी अग्रासनावर गेला, आणि ऋत्विजांनी अनुमती दिली, तर पंक्ती ते दुष्कृत हरण करते.
13.137.40
अथ चेद्वेदवित्सर्वैः पङ्क्तिदोषैर्विवर्जितः ।
न च स्यात्पतितो राजन्पङ्क्तिपावन एव सः ॥ १३.१३७.४० ॥
परंतु वेदज्ञ सर्व पंक्तिदोषांपासून मुक्त असेल आणि पतित नसेल, हे राजा, तर तोच पंक्तिपावन होय.
13.137.41
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परीक्ष्यामन्त्रयेद्द्विजान् ।
स्वकर्मनिरतान्दान्तान्कुले जातान्बहुश्रतान् ॥ १३.१३७.४१ ॥
म्हणून सर्व प्रयत्नांनी परीक्षा करून स्वकर्मात निरत, दांत, उत्तम कुलात जन्मलेल्या, बहुश्रुत द्विजांना आमंत्रित करावे.
13.137.42
यस्य मित्रप्रधानानि श्राद्धानि च हवींषि च ।
न प्रीणन्ति पितॄन्देवान्स्वर्गं च न स गच्छति ॥ १३.१३७.४२ ॥
ज्याची श्राद्धे आणि हवी मुख्यतः मित्रांसाठी असतात आणि जी पितरांना व देवांना प्रसन्न करत नाहीत, तो स्वर्गाला जात नाही.
13.137.43
यश्च श्राद्धे कुरुते सङ्गतानि ।
न देवयानेन पथा स याति।
स वै मुक्तः पिप्पलं बन्धनाद्वा ।
स्वर्गाल्लोकच्च्यवते श्राद्धमित्रः ॥ १३.१३७.४३ ॥
जो श्राद्धात मित्रांचा मेळावा भरवतो, तो देवयान मार्गाने जात नाही. त्याला बंधनमुक्तीचे फळही मिळत नाही; ज्याचे मित्र श्राद्धाचे पाहुणे आहेत, तो स्वर्गलोकातून च्युत होतो.
13.137.44
तस्मान्मित्रं श्राद्धकृन्नाद्रियेत ।
दद्यान्मित्रेभ्यः सङ्ग्रहार्थं धनानि।
यन्मन्यते नैव शत्रुं न मित्रं ।
तं मध्यस्थं भोजयेद्धव्यकव्ये ॥ १३.१३७.४४ ॥
म्हणून श्राद्धकर्त्याने मित्राचा सन्मान करू नये; मित्रांना जवळ राखण्यासाठी धन देऊ नये. ज्याला शत्रू मानले जात नाही व मित्रही मानले जात नाही, त्या मध्यस्थाला हव्य-कव्यात भोजन घालावे.
13.137.45
यथोषरे बीजमुप्तं न रोहे-
न्नचावप्ता प्राप्नुयाद्बीजभागम्।
एवं श्राद्धं भुक्तमनर्हमाणै-
र्न चेह नामुत्र फलं ददाति ॥ १३.१३७.४५ ॥
ओसाड जमिनीत पेरलेले बी उगवत नाही, आणि पेरणाऱ्याला पिकाचा वाटाही मिळत नाही. त्याचप्रमाणे अयोग्य लोकांनी खाल्लेले श्राद्ध येथे किंवा परलोकी फल देत नाही.
13.137.46
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति ।
तस्मै श्राद्धं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते ॥ १३.१३७.४६ ॥
जो ब्राह्मण वेदाध्ययन करत नाही तो गवताच्या अग्नीप्रमाणे विझतो. त्याला श्राद्ध देऊ नये, कारण राखेत आहुती दिली जात नाही.
13.137.47
सम्भोजनी नाम पिशाचदक्षिणा ।
सा नैव देवान्न पितॄनुपैति।
इहैव सा भ्राम्यति हीनपुण्या ।
शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा ॥ १३.१३७.४७ ॥
'सम्भोजनी' नावाची दक्षिणा ही पिशाचांची दक्षिणा आहे. ती देवांपर्यंत किंवा पितरांपर्यंत पोहोचत नाही. पुण्यहीन ती इथेच भटकते, वासरू हरवलेली गाय गोठ्यांमध्ये भटकावी तसे.
13.137.48
यथाऽग्नौ शान्ते घृतमाजुहोति ।
तन्नैव देवान्न पितॄनुपैति।
तथा दत्तं नर्तके गायके च ।
यां चानृते दक्षिणामावृणोति ॥ १३.१३७.४८ ॥
विझलेल्या अग्नीत तूप ओतले तर ते देवांपर्यंत किंवा पितरांपर्यंत पोहोचत नाही; तसेच नर्तक आणि गायक यांना दिलेले, आणि असत्यात दिलेली दक्षिणा.
13.137.49
उभौ हिनस्ति न भुनक्ति चैषा ।
या चानृते दक्षिणा दीयते वै।
आघातिनी गर्हितैषा पतन्ती ।
तेषां प्रेतान्पातयेद्देवयानात् ॥ १३.१३७.४९ ॥
ती दोघांनाही हानी करते, कुणाचेही भले करत नाही; आणि असत्यात दिलेली दक्षिणा निश्चितच आघात करणारी, निंदित व पतनशील आहे. ती त्यांच्या मृत पितरांना देवयानमार्गावरून खाली पाडते.
13.137.50
ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर ।
निश्चिताः सर्वधर्मज्ञास्तान्देवा ब्राह्मणान्विदुः ॥ १३.१३७.५० ॥
हे युधिष्ठिरा, जे ऋषींच्या नियमाने सदा आचरण करतात, दृढनिश्चयी आणि सर्व धर्म जाणणारे आहेत, त्यांना देव ब्राह्मण म्हणून ओळखतात.
13.137.51
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च ।
तपोनिष्ठाश्च बोद्धव्याः कर्मनिष्ठाश्च भारत ॥ १३.१३७.५१ ॥
स्वाध्यायनिष्ठ ऋषी, ज्ञाननिष्ठ, तसेच तपोनिष्ठ आणि कर्मनिष्ठ हे सुद्धा जाणण्यायोग्य आहेत, हे भारत.
13.137.52
कव्यानि ज्ञाननिष्ठेभ्यः प्रतिष्ठाप्यानि भारत ।
तत्र ये ब्राह्मणान्केचिन्न सीदन्ति हि ते नराः ॥ १३.१३७.५२ ॥
हे भारता, कव्ये ज्ञाननिष्ठ ब्राह्मणांना अर्पण करावीत; तेथे जे ब्राह्मण आहेत त्या माणसांना दुःख होत नाही.
13.137.53
ये तु निन्दन्ति जल्पेषु न ताञश्राद्धेषु भोजयत् ।
ब्राह्मणा निन्दिता राजन्हन्युस्त्रैपुरुषं कुलम् ॥ १३.१३७.५३ ॥
जे लोक बडबडीत निंदा करतात त्यांना श्राद्धात भोजन घालू नये. हे राजा, निंदित ब्राह्मण तीन पिढ्यांचे कुल नष्ट करतात.
13.137.54
वैखानसानां वचनमृषीणां श्रूयते नृप ।
दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणान्वेदपारगान् ॥ १३.१३७.५४ ॥
हे राजा, वैखानस ऋषींचे वचन ऐकिले जाते: वेदपारंगत ब्राह्मणांची दुरूनच परीक्षा करावी.
13.137.55
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् ॥ १३.१३७.५५ ॥
ते प्रिय असोत वा द्वेष्य असोत, त्यांनाच श्राद्ध अर्पण करावे.
13.137.56
यः सहस्रं सहस्राणां भोजयदेनृचो नरः ।
एकस्तान्मन्त्रवित्प्रीतः सर्वानर्हति भारत ॥ १३.१३७.५६ ॥
जो मनुष्य हजारो एकऋचांना भोजन घालतो, हे भारता, मंत्रवेत्त्या एका ब्राह्मणाला प्रसन्न केल्यास तो त्या सर्वांचे फल मिळविण्यास पात्र ठरतो.