Mahābhārata · Adhyāya 13.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.138.1
केन सङ्कल्पितं श्राद्धं कस्मिन्काले किमात्मकम् ।
भृग्वङ्गिरसिके काले मुनिना कतरेण वा ॥ १३.१३८.१ ॥
¿Por quién fue ordenado el śrāddha, en qué tiempo y de qué naturaleza? ¿En la época de Bhṛgu y Aṅgiras, o por qué sabio?
13.138.2
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ।
कानि श्राद्धेषु वर्ज्यानि कानि मूलफलानि च।
धान्यजात्यश्च का वर्ज्यास्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१३८.२ ॥
Dime también por quién fue ordenado, oh abuelo. ¿Qué cosas deben evitarse en los ritos del śrāddha, qué raíces y frutos, y qué clases de grano están prohibidas? Dímelo, oh abuelo.
13.138.3
यथा श्राद्धं सम्प्रवृत्तं यस्मिन्काले सदात्मकम् ।
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे शृणु जनाधिप ॥ १३.१३८.३ ॥
Escúchame, oh señor de los hombres: cómo se estableció el śrāddha, en qué tiempo y en qué forma perdurable, y por quién fue ordenado.
13.138.4
स्वायम्भुवोऽत्रिः कौरव्य परमर्षिः प्रतापवान् ।
तस्य वंशे महाराज दत्तात्रेय इति स्मृतः ॥ १३.१३८.४ ॥
Atri, hijo de Svayambhū, oh Kaurava, fue un sabio supremo de gran poder. En su linaje, oh gran rey, es recordado como Dattātreya.
13.138.5
दत्तात्रेयस्य पुत्रोऽभून्निमिर्नाम तपोधनः ।
निमेश्चाप्यभवत्पुत्रः श्रीमान्नाम श्रिया वृतः ॥ १३.१३८.५ ॥
A Dattātreya le nació un hijo llamado Nimi, cuya riqueza era la austeridad. Y a Nimi le nació un hijo llamado Śrīmān, dotado de esplendor.
13.138.6
पूर्णो वर्षसहस्रान्ते स कृत्वा दुष्करं तपः ।
कालधर्मपरीतात्मा निधनं समुपागतः ॥ १३.१३८.६ ॥
Al cabo de mil años, habiendo completado su difícil austeridad, con su ser sometido a la ley del tiempo, llegó a la muerte.
13.138.7
निमिस्तु कृत्वा शौचानि विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सन्तापमगमत्तीप्रं पुत्रशोकपरायणः ॥ १३.१३८.७ ॥
Nimi, tras realizar los ritos de purificación según lo prescrito, fue sin embargo presa de una intensa angustia, entregado por completo al dolor por su hijo.
13.138.8
अथ कृत्वोपकार्याणि चतुर्दश्यां महामतिः ।
तमेव गणयञ्शोकं विरात्रे प्रत्यबुध्यत ॥ १३.१३८.८ ॥
Luego, tras cumplir las ofrendas de servicio en el decimocuarto día, el de gran mente, aún pensando en ese mismo dolor, despertó al final de la noche.
13.138.9
तस्यासीत्प्रतिबुद्धस्य शोकेन व्यथितात्मनः ।
मनः संहृत्य विषये बुद्धिर्विस्तारगामिनी ॥ १३.१३८.९ ॥
Al despertar, su mente, afligida por el dolor, se retiró de los objetos de los sentidos, y su intelecto comenzó a extenderse.
13.138.10
ततः सञ्चिन्तयामास श्राद्धकल्पं समाहितः ।
यानि तस्यैव भोज्यानि मूलानि च फलानि च ॥ १३.१३८.१० ॥
Entonces, con la mente serena, consideró la norma del rito śrāddha: qué alimentos, raíces y frutos le correspondían solo a él.
13.138.11
उक्तानि यानि चान्यानि यानि चेष्टानि तस्य ह ।
तानि सर्वाणि मनसा विनिश्चित्य तपोधनः ॥ १३.१३८.११ ॥
Habiendo determinado en su mente todo lo que había sido prescrito, y las demás observancias propias de él, el tesoro de austeridad...
13.138.12
अमावास्यां महाप्राज्ञो विप्रानानाय्य पूजितान् ।
दक्षिणावर्तिकाः सर्वा बृसीः स्वयमथाकरोत् ॥ १३.१३८.१२ ॥
En el día de luna nueva, el muy sabio, habiendo invitado a los brahmanes honrados, dispuso él mismo toda la hierba sagrada vuelta a la derecha.
13.138.13
सप्त विप्रांस्ततो भोज्ये युगपत्समुपानयत् ।
ऋते च लवणं भोज्यं श्यामाकान्नं ददौ प्रभुः ॥ १३.१३८.१३ ॥
Luego trajo a siete brahmanes juntos a la comida, y, sin sal, les dio alimento de mijo.
13.138.14
दक्षिणाग्रास्ततो दर्भा विष्टरेषु निवेशिताः ।
पादयोश्चैव विप्राणां ये त्वन्नमुपभुञ्जते ॥ १३.१३८.१४ ॥
Luego se colocó hierba darbha con las puntas hacia el sur sobre los asientos y a los pies de los brahmanes que comían el alimento.
13.138.15
कृत्वा च दक्षिणाग्नान्वै दर्भान्स प्रयतः शुचिः ।
प्रददौ श्रीमते पिण्डान्नामगोत्रमुदाहरन् ॥ १३.१३८.१५ ॥
Tras colocar la hierba kuśa con las puntas al sur, con dominio de sí y puro, ofreció las bolas de arroz a los venerables, pronunciando sus nombres y linajes.
13.138.16
तत्कृत्वा स मुनिश्रेष्ठो धर्मसङ्करमात्मनः ।
पश्चात्तापेन महता तप्यमानोऽभ्यचिन्तयत् ॥ १३.१३८.१६ ॥
Tras haber hecho aquello, el mejor de los sabios, atormentado por un gran remordimiento posterior, reflexionó sobre la confusión de su propio dharma.
13.138.17
अकृतं मुनिभिः पूर्वं किं मयेदमनुष्ठितम् ।
कथं नु शापेन न मां दहेयुर्ब्राह्मणा इति ॥ १३.१३८.१७ ॥
"¿Qué es esto que he hecho, lo que los sabios nunca hicieron antes? ¿Cómo no me quemarán los brahmanes con su maldición?"
13.138.18
ततः सञ्चिन्तयामास वंशकर्तारमात्मनः ।
बुद्ध्वाऽत्रिं मनसा दध्यौ भगवन्तं समाहितः।
ध्यातमात्रस्तथा चात्रिराजगाम तपोधनः ॥ १३.१३८.१८ ॥
Entonces pensó en el progenitor de su linaje; reconociendo a Atri en su mente, meditó en aquel venerable con la mente concentrada, y apenas fue meditado, el asceta Atri llegó allí.
13.138.19
अथात्रिस्तं तथा दृष्ट्वा पुत्रशोकेन कर्शितम् ।
भृशमाश्वासयामास वाग्भिरिष्टाभिरव्ययः ॥ १३.१३८.१९ ॥
Entonces Atri, el inmutable, al verlo así consumido por el dolor por su hijo, lo consoló mucho con palabras agradables.
13.138.20
निमे सङ्कल्पितस्तेऽयं पितृयज्ञस्तपोधन ।
मतो मे पूर्वदृष्टोऽत्र धर्मोऽयं ब्रह्मणा स्वयम् ॥ १३.१३८.२० ॥
Oh Nimi, oh rico en ascetismo, este propósito tuyo de realizar el sacrificio a los antepasados es, a mi juicio, correcto. Este rito fue visto en el pasado por el propio Brahmā.
13.138.21
सोयं स्वयभुविहितो धर्मः सङ्कल्पितस्त्वया ।
ऋते स्वयम्भुवः कोऽन्यः श्राद्धे संविधिमाहरेत् ॥ १३.१३८.२१ ॥
Este deber ordenado por el Autoexistente es lo que tú has resuelto. Fuera del Autoexistente, ¿quién otro podría prescribir la norma adecuada para el rito de los difuntos?
13.138.22
अथाख्यास्यामि ते पुत्र श्राद्दे यं विधिमुत्तमम् ।
स्वयम्भुविहितं पुत्र तत्कुरुष्व निबोध मे ॥ १३.१३८.२२ ॥
Ahora, hijo mío, te declararé aquella suprema norma para el rito de los difuntos, ordenada por el Autoexistente. Cúmplela, hijo mío; escúchala de mí.
13.138.23
कृत्वाऽग्निशरणं पूर्वं मन्त्रपूर्वं तपोधन ।
ततोऽग्नयेऽथ सोमाय वरुणाय च नित्यशः ॥ १३.१३८.२३ ॥
Oh rico en ascetismo, primero, habiéndote refugiado en Agni con los mantras, luego a diario para Agni, para Soma y para Varuṇa.
13.138.24
विश्वेदवाश्च यि नित्यं पितृभिः सह गोचराः ।
तेभ्यः सङ्कल्पिता भागाः स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥ १३.१३८.२४ ॥
Los Viśvedevas (…) siempre se mueven junto con los antepasados dentro de su ámbito; para ellos las porciones fueron determinadas por el propio Autoexistente.
13.138.25
स्तोतव्या चेह पृथिवी लोकस्यैव तु धारिणी ।
वैष्णवी काश्यपि चेति तथैवेहाक्षयेति च ॥ १३.१३८.२५ ॥
Aquí se debe alabar a la tierra, sustentadora del mundo; también se la llama Vaiṣṇavī y Kāśyapī, y aquí también Akṣayā.
13.138.26
उदकानयने चैव स्तोतव्यो वरुणो विभुः ।
ततोऽग्निश्चैव सोमश्च आराध्याविह तेऽनघ ॥ १३.१३८.२६ ॥
Al traer agua se debe alabar a Varuṇa, el omnipresente; luego, oh sin mancha, aquí se deben propiciar Agni y Soma.
13.138.27
देवास्तु पितरो नाम निर्मिता ये स्वयम्भुवा ।
ऊष्मपा ये महाभागास्तेषां भागः प्रकल्पितः ॥ १३.१३८.२७ ॥
Los dioses creados por el Autoexistente bajo el nombre de Pitṛs —los Ūṣmapa, los muy afortunados— para ellos se ha asignado una porción.
13.138.28
ते श्राद्धेनार्च्यमाना वै विमुच्यन्ते ह किल्बिषात् ।
सप्तकाः पितृवंशास्तु पूर्वदृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१३८.२८ ॥
Honrados con el śrāddha, ciertamente quedan libres del pecado; y los linajes sétuplos de los padres, vistos antaño por el Autoexistente, igualmente.
13.138.29
विश्वे चाग्निमुखा देवाः संख्याताः पूर्वमेव ते ।
तेषां नामानि वक्ष्यामि भागार्हाणां महात्मनाम् ॥ १३.१३८.२९ ॥
Los Viśvedevas, con Agni por boca, ya fueron enumerados antes; diré los nombres de aquellas grandes almas dignas de una porción.
13.138.30
सहः कृतिर्विपाप्मा च पुण्यकृत्पावनस्तथा ।
ग्राम्यः क्षेम्यः समूहश्च दिव्यसानुस्तथैव च ॥ १३.१३८.३० ॥
Saha, Kṛti, Vipāpmā, Puṇyakṛt, Pāvana; asimismo Grāmya, Kṣemya, Samūha y también Divyasānu.
13.138.31
विवस्वान्वीर्यवाञ्श्रीमान्कीर्तिमान्कृत एव च ।
जितात्मा मुनिवीर्यश्च दीप्तरोमा भयङ्करः ॥ १३.१३८.३१ ॥
Vivasvān, poderoso y glorioso, renombrado, también el hacedor; de alma dominada, de poder de sabio, de cabellos ardientes, terrible.
13.138.32
अनुकर्मा प्रतीतश्च प्रदाताऽप्यंशुमांस्तथा ।
शैलाभः परमक्रोधी धीरोष्णी भूपतिस्तथा ॥ १३.१३८.३२ ॥
Anukarmā, renombrado, también el dador, radiante; semejante a una montaña, sumamente iracundo, firme y ardiente, igualmente señor de la tierra.
13.138.33
स्रजो वज्रीवरी चैव विश्वेदेवाः सनातनाः ।
विद्युद्वर्चाः सोमवर्चाः सूर्यश्रीश्चेति नामतः ॥ १३.१३८.३३ ॥
Sṛja, Vajrī y Varī, los Viśvedevas, los eternos; Vidyudvarcas, Somavarcas, Sūryaśrī, por estos nombres.
13.138.34
सोमपः सूर्यसावित्रो दत्तात्मा पुण्डरीयकः ।
उष्णीनाभो नभोदश्च विश्वायुर्दीप्तिरेव च ॥ १३.१३८.३४ ॥
Somapa, Sūrya-Sāvitra, el de sí dado, Puṇḍarīyaka; Uṣṇīnābha, también Nabhoda, Viśvāyus y Dīpti.
13.138.35
चमूहरः सुरेशश्च व्योमारिः शङ्करो भवः ।
ईशः कर्ता कृतिर्दक्षो भुवनो दिव्यकर्मकृत् ॥ १३.१३८.३५ ॥
Camūhara, también Sureśa, Vyomāri, Śaṅkara, Bhava, Īśa, el Hacedor, Kṛti, el Diestro, Bhuvana, el que realiza hazañas divinas.
13.138.36
गणितः पञ्चवीर्यश्च आदित्यो रश्मिवांस्तथा ।
सप्तकृत्सोमवर्चाश्च विश्वकृत्कविरेव च ॥ १३.१३८.३६ ॥
Gaṇita, de cinco poderes, Āditya, el radiante, Saptakṛt, también Somavarcas, Viśvakṛt, y el vidente.
13.138.37
अनुगोप्ता सुगोप्ता च नप्ता चेश्वर एव च ।
कीर्तितास्ते महाभागाः कालस्य गतिगोचराः ॥ १३.१३८.३७ ॥
El protector, el buen protector, el nieto y también el señor: estos muy afortunados han sido nombrados, y caen dentro del curso del tiempo.
13.138.38
अश्राद्धेयानि धान्यानि कोद्रवाः पुलकास्तथा ।
हिङ्गुद्रवेषु शाकेषु मूलानां लशुनं तथा ॥ १३.१३८.३८ ॥
Los granos no son aptos para el śrāddha: kodrava y pulaka igualmente; entre las verduras con jugo de asafétida y entre las hojas; y entre las raíces, también el ajo.
13.138.39
पलाण्डुः सौभाञ्जनकस्तथा गृञ्जनकादयः ।
कूश्माण्डजात्यलाबुं च कृष्णं लवणमेव च ॥ १३.१३८.३९ ॥
La cebolla, el sobhāñjanaka, el gṛñjanaka y similares; la calabaza de la especie kūśmāṇḍa y la calabaza vinatera; la sal negra y también la sal.
13.138.40
ग्राम्यवाराहमांसं च यच्चैवाप्रोक्षितं भवेत् ।
कृष्णाजं जीरकं चैव शीतपाकी तथैव च।
अङ्कुराद्यास्तथा वर्ज्या इह शृङ्गाटकानि च ॥ १३.१३८.४० ॥
La carne del jabalí doméstico, y lo que no haya sido rociado con agua; la cabra negra, el comino y la comida cocinada fría igualmente; los brotes y similares, y aquí también las castañas de agua: estos deben evitarse.
13.138.41
वर्जयेल्लवणं सर्वं तथा जम्बूफलानि च ।
अवक्षुतावरुदितं तथा श्राद्धे च वर्जयेत्। ॥ १३.१३८.४१ ॥
Debe evitar toda la sal, y asimismo los frutos de jambu; debe evitarlos al estornudar y al llorar, y también en el śrāddha.
13.138.42
निवापे हव्यकव्ये वा गर्हितं च सुदर्शनम् ।
पितरश्च हि देवाश्च नाभिनन्दन्ति तद्धविः ॥ १३.१३८.४२ ॥
En el nivāpa o en las ofrendas a dioses y antepasados, lo censurado y también el sudarśana; los antepasados y los dioses no se complacen con esa ofrenda.
13.138.43
चण्डालश्वपचौ वर्ज्यौ निवापे समुपस्थिते ।
काषायवासाः कुष्ठी वा पतितो ब्रह्महाऽपि वा ॥ १३.१३८.४३ ॥
Cuando llega la ofrenda a los antepasados, deben evitarse el caṇḍāla y el śvapaca, así como quien viste ropas color ocre, el leproso, el caído o incluso el asesino de un brahmán.
13.138.44
सङ्कीर्णयोनिर्विप्रश्च सम्बन्धी पतितश्च यः ।
वर्जनीय बुधैरेते निवापे समुपस्थिते ॥ १३.१३८.४४ ॥
Un brahmán de origen mezclado, un pariente caído y cualquiera más: a estos deben evitarlos los sabios cuando llega la ofrenda a los antepasados.
13.138.45
इत्येवमुक्त्वा भगवान्स्ववंश्यं तमृषिं पुरा ।
पितामहसभां दिव्या जगामात्रिस्तपोधनः ॥ १३.१३८.४५ ॥
Habiendo hablado así a aquel sabio, su descendiente, el bienaventurado Atri, cuya riqueza es la austeridad, partió hace tiempo a la divina asamblea del Abuelo.