マハーバーラタ · 章 13.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.138.1
केन सङ्कल्पितं श्राद्धं कस्मिन्काले किमात्मकम् ।
भृग्वङ्गिरसिके काले मुनिना कतरेण वा ॥ १३.१३८.१ ॥
誰がシュラーッダを定めたのか、いつ、どのような性質のものか。バृグとアンギラスの時代か、それともどの聖仙によるものか。
13.138.2
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ।
कानि श्राद्धेषु वर्ज्यानि कानि मूलफलानि च।
धान्यजात्यश्च का वर्ज्यास्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१३८.२ ॥
誰がそれを定めたのかも、祖父よ、私に教えてください。シュラーッダで避けるべきものは何か、どの根と果実、どの穀物が禁じられるのか。祖父よ、それを私に教えてください。
13.138.3
यथा श्राद्धं सम्प्रवृत्तं यस्मिन्काले सदात्मकम् ।
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे शृणु जनाधिप ॥ १३.१३८.३ ॥
人の王よ、私から聞きなさい。シュラーッダがどのように始まり、いつ、どのような永続的な姿で、誰によって定められたのかを。
13.138.4
स्वायम्भुवोऽत्रिः कौरव्य परमर्षिः प्रतापवान् ।
तस्य वंशे महाराज दत्तात्रेय इति स्मृतः ॥ १३.१३८.४ ॥
スヴァーヤンブヴァの子アトリ、クル族の末裔よ、彼は偉大な力を持つ最高の聖仙であった。その系譜において、大王よ、彼はダッタートレーヤとして記憶されている。
13.138.5
दत्तात्रेयस्य पुत्रोऽभून्निमिर्नाम तपोधनः ।
निमेश्चाप्यभवत्पुत्रः श्रीमान्नाम श्रिया वृतः ॥ १३.१३८.५ ॥
ダッタートレーヤには、苦行を富とするニミという息子が生まれた。ニミにもまた、栄光に満ちたシュリーマーンという息子が生まれた。
13.138.6
पूर्णो वर्षसहस्रान्ते स कृत्वा दुष्करं तपः ।
कालधर्मपरीतात्मा निधनं समुपागतः ॥ १३.१३८.६ ॥
千年が満ちたとき、困難な苦行を成し遂げ、時の法則に心を捕らえられて、彼は死に至った。
13.138.7
निमिस्तु कृत्वा शौचानि विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सन्तापमगमत्तीप्रं पुत्रशोकपरायणः ॥ १३.१३८.७ ॥
ニミは定めどおりの清めの儀式を行ったが、それでも息子を失った悲しみに没頭し、激しい苦悩に襲われた。
13.138.8
अथ कृत्वोपकार्याणि चतुर्दश्यां महामतिः ।
तमेव गणयञ्शोकं विरात्रे प्रत्यबुध्यत ॥ १३.१३८.८ ॥
その後、十四日目に奉仕の供物を捧げ、その大智者は同じ悲しみを思い巡らせながら夜明け前に目を覚ました。
13.138.9
तस्यासीत्प्रतिबुद्धस्य शोकेन व्यथितात्मनः ।
मनः संहृत्य विषये बुद्धिर्विस्तारगामिनी ॥ १३.१३८.९ ॥
目覚めた彼の、悲しみに苦しむ心は感覚の対象から退き、知性は外へと広がり始めた。
13.138.10
ततः सञ्चिन्तयामास श्राद्धकल्पं समाहितः ।
यानि तस्यैव भोज्यानि मूलानि च फलानि च ॥ १३.१३८.१० ॥
その後、心を集中して、シュラーッダの儀式の規定を思った。彼のためだけの食物、根、果実は何かと。
13.138.11
उक्तानि यानि चान्यानि यानि चेष्टानि तस्य ह ।
तानि सर्वाणि मनसा विनिश्चित्य तपोधनः ॥ १३.१३८.११ ॥
語られたこと、他にも彼のための行いすべてを心で定めた後、苦行の富たる者は……
13.138.12
अमावास्यां महाप्राज्ञो विप्रानानाय्य पूजितान् ।
दक्षिणावर्तिकाः सर्वा बृसीः स्वयमथाकरोत् ॥ १३.१३८.१२ ॥
新月の日、その大賢者は尊敬すべきバラモンたちを招き、右回りに向けた聖草をすべて自ら敷いた。
13.138.13
सप्त विप्रांस्ततो भोज्ये युगपत्समुपानयत् ।
ऋते च लवणं भोज्यं श्यामाकान्नं ददौ प्रभुः ॥ १३.१३८.१३ ॥
そして彼は七人のバラモンを一度に食事へ招き、塩を用いずにシャーマーカ（稗）の食べ物を与えた。
13.138.14
दक्षिणाग्रास्ततो दर्भा विष्टरेषु निवेशिताः ।
पादयोश्चैव विप्राणां ये त्वन्नमुपभुञ्जते ॥ १३.१३८.१४ ॥
次に、先端を南に向けた吉祥草（ダルバ）が座席の上と、食事をしているバラモンの足もとに置かれた。
13.138.15
कृत्वा च दक्षिणाग्नान्वै दर्भान्स प्रयतः शुचिः ।
प्रददौ श्रीमते पिण्डान्नामगोत्रमुदाहरन् ॥ १३.१३८.१५ ॥
先端を南に向けた吉祥草を置き、自制し清浄な心身で、名と氏族を唱えながら尊い方々に米団（ピンダ）を捧げた。
13.138.16
तत्कृत्वा स मुनिश्रेष्ठो धर्मसङ्करमात्मनः ।
पश्चात्तापेन महता तप्यमानोऽभ्यचिन्तयत् ॥ १३.१३८.१६ ॥
それを行った後、その最高の聖者は、後になって生じた大きな悔恨に苦しみ、自らのダルマの混乱について思い巡らした。
13.138.17
अकृतं मुनिभिः पूर्वं किं मयेदमनुष्ठितम् ।
कथं नु शापेन न मां दहेयुर्ब्राह्मणा इति ॥ १३.१३८.१७ ॥
"聖者たちが以前行わなかったことを、私は何をしてしまったのか。バラモンたちは呪いによって私を焼き尽くさずにいられようか。"
13.138.18
ततः सञ्चिन्तयामास वंशकर्तारमात्मनः ।
बुद्ध्वाऽत्रिं मनसा दध्यौ भगवन्तं समाहितः।
ध्यातमात्रस्तथा चात्रिराजगाम तपोधनः ॥ १३.१३८.१८ ॥
そこで彼は自らの血統の始祖を思い浮かべ、心の中でアトリを認め、集中した心でその尊い方を瞑想した。瞑想するやいなや、苦行に富むアトリがそこへ来た。
13.138.19
अथात्रिस्तं तथा दृष्ट्वा पुत्रशोकेन कर्शितम् ।
भृशमाश्वासयामास वाग्भिरिष्टाभिरव्ययः ॥ १३.१३८.१९ ॥
すると不滅のアトリは、息子を失った悲しみに衰弱した彼を見て、心地よい言葉で大いに慰めた。
13.138.20
निमे सङ्कल्पितस्तेऽयं पितृयज्ञस्तपोधन ।
मतो मे पूर्वदृष्टोऽत्र धर्मोऽयं ब्रह्मणा स्वयम् ॥ १३.१३८.२० ॥
ニミよ、苦行に富む者よ。祖霊への祭祀を行うというお前の決意は、私の考えでは正しい。この法は昔、ブラフマー自身が見たものである。
13.138.21
सोयं स्वयभुविहितो धर्मः सङ्कल्पितस्त्वया ।
ऋते स्वयम्भुवः कोऽन्यः श्राद्धे संविधिमाहरेत् ॥ १३.१३८.२१ ॥
自存者が定めたこの法を、お前は決意した。自存者以外に、誰が祖先供養の正しい規定を示せようか。
13.138.22
अथाख्यास्यामि ते पुत्र श्राद्दे यं विधिमुत्तमम् ।
स्वयम्भुविहितं पुत्र तत्कुरुष्व निबोध मे ॥ १३.१३८.२२ ॥
さて息子よ、自存者が定めた、祖先供養の最上の規定をお前に語ろう。息子よ、それを行え。私から聞きなさい。
13.138.23
कृत्वाऽग्निशरणं पूर्वं मन्त्रपूर्वं तपोधन ।
ततोऽग्नयेऽथ सोमाय वरुणाय च नित्यशः ॥ १३.१३८.२३ ॥
苦行に富む者よ、まず呪文とともにアグニに帰依し、そののち毎日アグニ、ソーマ、ヴァルナに。
13.138.24
विश्वेदवाश्च यि नित्यं पितृभिः सह गोचराः ।
तेभ्यः सङ्कल्पिता भागाः स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥ १३.१३८.२४ ॥
ヴィシュヴェーデーヴァ神々（…）は常に祖霊とともに自らの領域を巡る。彼らのための分け前は、自存者自らが定めた。
13.138.25
स्तोतव्या चेह पृथिवी लोकस्यैव तु धारिणी ।
वैष्णवी काश्यपि चेति तथैवेहाक्षयेति च ॥ १३.१३८.२५ ॥
ここでは世界を支える大地を讃えるべきである。彼女はヴァイシュナヴィー、カーシュヤピーとも呼ばれ、ここではアクシャヤーとも言われる。
13.138.26
उदकानयने चैव स्तोतव्यो वरुणो विभुः ।
ततोऽग्निश्चैव सोमश्च आराध्याविह तेऽनघ ॥ १३.१३८.२६ ॥
水を汲むときには全能のヴァルナを讃えるべきである。次いで、罪なき者よ、ここでアグニとソーマを祀るべきである。
13.138.27
देवास्तु पितरो नाम निर्मिता ये स्वयम्भुवा ।
ऊष्मपा ये महाभागास्तेषां भागः प्रकल्पितः ॥ १३.१३८.२७ ॥
自生者が祖霊という名で創造した神々、すなわちウーシュマパたる大福者たちには、その分け前が定められている。
13.138.28
ते श्राद्धेनार्च्यमाना वै विमुच्यन्ते ह किल्बिषात् ।
सप्तकाः पितृवंशास्तु पूर्वदृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१३८.२८ ॥
シュラーッダで供養されるとき、彼らは実に罪から解放される。自生者が以前に見た七重の祖霊の系譜もまた同様である。
13.138.29
विश्वे चाग्निमुखा देवाः संख्याताः पूर्वमेव ते ।
तेषां नामानि वक्ष्यामि भागार्हाणां महात्मनाम् ॥ १३.१३८.२९ ॥
アグニを口とするヴィシュヴェーデーヴァたちは、すでに数え上げられている。分け前に値するその大いなる魂の名を私は語ろう。
13.138.30
सहः कृतिर्विपाप्मा च पुण्यकृत्पावनस्तथा ।
ग्राम्यः क्षेम्यः समूहश्च दिव्यसानुस्तथैव च ॥ १३.१३८.३० ॥
サハ、クリティ、ヴィパーマン、プニヤクリット、パーヴァナ、そしてグラーミヤ、クシェーミヤ、サムーハ、またディヴィヤサーヌ。
13.138.31
विवस्वान्वीर्यवाञ्श्रीमान्कीर्तिमान्कृत एव च ।
जितात्मा मुनिवीर्यश्च दीप्तरोमा भयङ्करः ॥ १३.१३८.३१ ॥
ヴィヴァスヴァット、力強く輝かしく、名高く、創造者でもある。自己を制し、聖者の力を持ち、毛が燃えるように輝き、恐ろしい。
13.138.32
अनुकर्मा प्रतीतश्च प्रदाताऽप्यंशुमांस्तथा ।
शैलाभः परमक्रोधी धीरोष्णी भूपतिस्तथा ॥ १३.१३८.३२ ॥
アヌカルマ、名高く、施し手でもあり、光り輝く。山のごとく、極めて怒りやすく、堅固で熱烈、そして大地の主でもある。
13.138.33
स्रजो वज्रीवरी चैव विश्वेदेवाः सनातनाः ।
विद्युद्वर्चाः सोमवर्चाः सूर्यश्रीश्चेति नामतः ॥ १३.१३८.३३ ॥
スリジャ、ヴァジュリー、ヴァリー、そして永遠なるヴィシュヴァデーヴァ神群；ヴィドゥユドヴァルチャス、ソーマヴァルチャス、スーリヤシュリーという名で。
13.138.34
सोमपः सूर्यसावित्रो दत्तात्मा पुण्डरीयकः ।
उष्णीनाभो नभोदश्च विश्वायुर्दीप्तिरेव च ॥ १३.१३८.३४ ॥
ソーマパ、スーリヤ＝サーヴィトラ、自ら与えし者、プンダリーヤカ；ウシュニーナーバ、またナボダ、ヴィシュヴァーユス、そしてディプティ。
13.138.35
चमूहरः सुरेशश्च व्योमारिः शङ्करो भवः ।
ईशः कर्ता कृतिर्दक्षो भुवनो दिव्यकर्मकृत् ॥ १३.१३८.३५ ॥
チャムーハラ、スレーシャ、ヴィョーマーリ、シャンカラ、バヴァ、イーシャ、作者、クリティ、巧みな者、ブヴァナ、神聖な業を成す者。
13.138.36
गणितः पञ्चवीर्यश्च आदित्यो रश्मिवांस्तथा ।
सप्तकृत्सोमवर्चाश्च विश्वकृत्कविरेव च ॥ १३.१३८.३६ ॥
ガニタ、五つの力を持つ者、アーディトヤ、光線を持つ者、サプタクリット、ソーマヴァルチャス、ヴィシュヴァクリット、そして詩人。
13.138.37
अनुगोप्ता सुगोप्ता च नप्ता चेश्वर एव च ।
कीर्तितास्ते महाभागाः कालस्य गतिगोचराः ॥ १३.१३८.३७ ॥
守護者、善き守護者、孫、そして主宰者——これらの大いなる幸運の者たちが述べられ、彼らは時の運行の内にある。
13.138.38
अश्राद्धेयानि धान्यानि कोद्रवाः पुलकास्तथा ।
हिङ्गुद्रवेषु शाकेषु मूलानां लशुनं तथा ॥ १३.१३८.३८ ॥
穀物は祖霊祭に適さない。コードラヴァ、プラカもまた。ヒングの汁で調えた野菜と青菜、根菜の中ではニンニクも。
13.138.39
पलाण्डुः सौभाञ्जनकस्तथा गृञ्जनकादयः ।
कूश्माण्डजात्यलाबुं च कृष्णं लवणमेव च ॥ १३.१३८.३९ ॥
玉ねぎ、ソーバーンジャナカ、グリンジャナカなど。クシュマーンダ類の瓜と瓢箪、黒塩と塩も。
13.138.40
ग्राम्यवाराहमांसं च यच्चैवाप्रोक्षितं भवेत् ।
कृष्णाजं जीरकं चैव शीतपाकी तथैव च।
अङ्कुराद्यास्तथा वर्ज्या इह शृङ्गाटकानि च ॥ १३.१३८.४० ॥
家畜の猪の肉、水で清められていないもの。黒山羊、クミン、冷やして調えた食も同様。芽などの類、ここでは菱の実も。これらは避けるべきである。
13.138.41
वर्जयेल्लवणं सर्वं तथा जम्बूफलानि च ।
अवक्षुतावरुदितं तथा श्राद्धे च वर्जयेत्। ॥ १३.१३८.४१ ॥
あらゆる塩とジャンブの実を避けるべきである。くしゃみや泣いている時、そして祖霊祭でも避けるべきである。
13.138.42
निवापे हव्यकव्ये वा गर्हितं च सुदर्शनम् ।
पितरश्च हि देवाश्च नाभिनन्दन्ति तद्धविः ॥ १३.१३८.४२ ॥
ニヴァーパや神々・祖霊への供物において、非難されるものとスダルシャナも同様である。祖霊も神々もその供物を喜ばない。
13.138.43
चण्डालश्वपचौ वर्ज्यौ निवापे समुपस्थिते ।
काषायवासाः कुष्ठी वा पतितो ब्रह्महाऽपि वा ॥ १३.१३८.४३ ॥
祖霊への供養の時が来たならば、チャンダーラと犬食者は避けるべきである。また、袈裟を纏う者、癩病者、堕落者、あるいはバラモン殺しの者もまた同様である。
13.138.44
सङ्कीर्णयोनिर्विप्रश्च सम्बन्धी पतितश्च यः ।
वर्जनीय बुधैरेते निवापे समुपस्थिते ॥ १३.१३८.४४ ॥
混合出生のバラモン、堕落した親族、そして他の者たち——祖霊への供養の時が来たならば、賢者はこれらの者を退けるべきである。
13.138.45
इत्येवमुक्त्वा भगवान्स्ववंश्यं तमृषिं पुरा ।
पितामहसभां दिव्या जगामात्रिस्तपोधनः ॥ १३.१३८.४५ ॥
このように、自分の子孫であるその聖仙に語った後、苦行を富とする尊いアトリは、昔、祖父の神聖な集会へと去った。