ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.138.1
केन सङ्कल्पितं श्राद्धं कस्मिन्काले किमात्मकम् ।
भृग्वङ्गिरसिके काले मुनिना कतरेण वा ॥ १३.१३८.१ ॥
ਕਿਸ ਨੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ? ਭ੍ਰਿਗੂ ਤੇ ਅੰਗਿਰਾ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ?
13.138.2
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ।
कानि श्राद्धेषु वर्ज्यानि कानि मूलफलानि च।
धान्यजात्यश्च का वर्ज्यास्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१३८.२ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾਮਹ। ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਵਰਜਿਤ ਹਨ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਅਨਾਜ ਜਾਤੀਆਂ ਵਰਜਿਤ ਹਨ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾਮਹ।
13.138.3
यथा श्राद्धं सम्प्रवृत्तं यस्मिन्काले सदात्मकम् ।
येन सङ्कल्पितं चैव तन्मे शृणु जनाधिप ॥ १३.१३८.३ ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹੜੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਜਨਾਧਿਪ।
13.138.4
स्वायम्भुवोऽत्रिः कौरव्य परमर्षिः प्रतापवान् ।
तस्य वंशे महाराज दत्तात्रेय इति स्मृतः ॥ १३.१३८.४ ॥
ਸ੍ਵਾਯੰਭੁਵ ਅਤ੍ਰਿ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.138.5
दत्तात्रेयस्य पुत्रोऽभून्निमिर्नाम तपोधनः ।
निमेश्चाप्यभवत्पुत्रः श्रीमान्नाम श्रिया वृतः ॥ १३.१३८.५ ॥
ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਮਿ ਨਾਮ ਦਾ ਤਪੋਧਨ ਹੋਇਆ। ਨਿਮਿ ਦਾ ਵੀ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
13.138.6
पूर्णो वर्षसहस्रान्ते स कृत्वा दुष्करं तपः ।
कालधर्मपरीतात्मा निधनं समुपागतः ॥ १३.१३८.६ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਲਧਰਮ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਆਤਮਾ ਸਹਿਤ ਉਹ ਨਿਧਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
13.138.7
निमिस्तु कृत्वा शौचानि विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सन्तापमगमत्तीप्रं पुत्रशोकपरायणः ॥ १३.१३८.७ ॥
ਨਿਮੀ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੌਚ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਤੀਬਰ ਸੰਤਾਪ ਪਾਇਆ।
13.138.8
अथ कृत्वोपकार्याणि चतुर्दश्यां महामतिः ।
तमेव गणयञ्शोकं विरात्रे प्रत्यबुध्यत ॥ १३.१३८.८ ॥
ਫਿਰ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਕਾਰੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਮਤੀ ਉਸੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਿਆ।
13.138.9
तस्यासीत्प्रतिबुद्धस्य शोकेन व्यथितात्मनः ।
मनः संहृत्य विषये बुद्धिर्विस्तारगामिनी ॥ १३.१३८.९ ॥
ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿਮਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੀ।
13.138.10
ततः सञ्चिन्तयामास श्राद्धकल्पं समाहितः ।
यानि तस्यैव भोज्यानि मूलानि च फलानि च ॥ १३.१३८.१० ॥
ਫਿਰ ਏਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਾਧ-ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ: ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਭੋਜਨ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਹਨ।
13.138.11
उक्तानि यानि चान्यानि यानि चेष्टानि तस्य ह ।
तानि सर्वाणि मनसा विनिश्चित्य तपोधनः ॥ १३.१३८.११ ॥
ਜੋ ਕਹੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਜੋ ਆਚਾਰ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤਪੋਧਨ...
13.138.12
अमावास्यां महाप्राज्ञो विप्रानानाय्य पूजितान् ।
दक्षिणावर्तिकाः सर्वा बृसीः स्वयमथाकरोत् ॥ १३.१३८.१२ ॥
ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ ਨੇ ਪੂਜਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪ ਦੱਖਣਾਵਰਤ ਸਾਰੇ ਕੁਸ਼ ਵਿਛਾਏ।
13.138.13
सप्त विप्रांस्ततो भोज्ये युगपत्समुपानयत् ।
ऋते च लवणं भोज्यं श्यामाकान्नं ददौ प्रभुः ॥ १३.१३८.१३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਬੁਲਾਇਆ; ਲੂਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਪਰੋਸਿਆ।
13.138.14
दक्षिणाग्रास्ततो दर्भा विष्टरेषु निवेशिताः ।
पादयोश्चैव विप्राणां ये त्वन्नमुपभुञ्जते ॥ १३.१३८.१४ ॥
ਫਿਰ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੰਨ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਦੱਖਣ-ਅਗਰ ਦਰਭ ਰੱਖੇ ਗਏ।
13.138.15
कृत्वा च दक्षिणाग्नान्वै दर्भान्स प्रयतः शुचिः ।
प्रददौ श्रीमते पिण्डान्नामगोत्रमुदाहरन् ॥ १३.१३८.१५ ॥
ਦੱਖਣ-ਅਗਰ ਦਰਭ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤਰ ਉਚਾਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ।
13.138.16
तत्कृत्वा स मुनिश्रेष्ठो धर्मसङ्करमात्मनः ।
पश्चात्तापेन महता तप्यमानोऽभ्यचिन्तयत् ॥ १३.१३८.१६ ॥
ਉਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ-ਸੰਕਰ (ਧਰਮ-ਉਲੰਘਣ) ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
13.138.17
अकृतं मुनिभिः पूर्वं किं मयेदमनुष्ठितम् ।
कथं नु शापेन न मां दहेयुर्ब्राह्मणा इति ॥ १३.१३८.१७ ॥
"ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਸਾੜਨਗੇ?"
13.138.18
ततः सञ्चिन्तयामास वंशकर्तारमात्मनः ।
बुद्ध्वाऽत्रिं मनसा दध्यौ भगवन्तं समाहितः।
ध्यातमात्रस्तथा चात्रिराजगाम तपोधनः ॥ १३.१३८.१८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼-ਕਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ; ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਤਪੋਧਨ ਅਤ੍ਰਿ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ।
13.138.19
अथात्रिस्तं तथा दृष्ट्वा पुत्रशोकेन कर्शितम् ।
भृशमाश्वासयामास वाग्भिरिष्टाभिरव्ययः ॥ १३.१३८.१९ ॥
ਫਿਰ ਅਵਿਅਯ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਢਾਰਸ ਦਿੱਤੀ।
13.138.20
निमे सङ्कल्पितस्तेऽयं पितृयज्ञस्तपोधन ।
मतो मे पूर्वदृष्टोऽत्र धर्मोऽयं ब्रह्मणा स्वयम् ॥ १३.१३८.२० ॥
ਹੇ ਨਿਮੀ! ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਤੇਰਾ ਇਹ ਪਿਤਰ ਯੱਗ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
13.138.21
सोयं स्वयभुविहितो धर्मः सङ्कल्पितस्त्वया ।
ऋते स्वयम्भुवः कोऽन्यः श्राद्धे संविधिमाहरेत् ॥ १३.१३८.२१ ॥
ਸਵੈਭੂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਹਿਤ ਇਹ ਧਰਮ ਤੂੰ ਸੰਕਲਪਿਆ ਹੈ। ਸਵੈਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੋਰ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ?
13.138.22
अथाख्यास्यामि ते पुत्र श्राद्दे यं विधिमुत्तमम् ।
स्वयम्भुविहितं पुत्र तत्कुरुष्व निबोध मे ॥ १३.१३८.२२ ॥
ਹੁਣ ਪੁੱਤਰ, ਸਵੈਭੂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਹਿਤ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
13.138.23
कृत्वाऽग्निशरणं पूर्वं मन्त्रपूर्वं तपोधन ।
ततोऽग्नयेऽथ सोमाय वरुणाय च नित्यशः ॥ १३.१३८.२३ ॥
ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਤਰ-ਪੂਰਵਕ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਨਿੱਤ ਅਗਨੀ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਲਈ (ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ).
13.138.24
विश्वेदवाश्च यि नित्यं पितृभिः सह गोचराः ।
तेभ्यः सङ्कल्पिता भागाः स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥ १३.१३८.२४ ॥
ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ (…) ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭਾਗ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਸੰਕਲਪੇ ਹਨ।
13.138.25
स्तोतव्या चेह पृथिवी लोकस्यैव तु धारिणी ।
वैष्णवी काश्यपि चेति तथैवेहाक्षयेति च ॥ १३.१३८.२५ ॥
ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਅਕਸ਼ਯਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.138.26
उदकानयने चैव स्तोतव्यो वरुणो विभुः ।
ततोऽग्निश्चैव सोमश्च आराध्याविह तेऽनघ ॥ १३.१३८.२६ ॥
ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਵਰੁਣ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇੱਥੇ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.138.27
देवास्तु पितरो नाम निर्मिता ये स्वयम्भुवा ।
ऊष्मपा ये महाभागास्तेषां भागः प्रकल्पितः ॥ १३.१३८.२७ ॥
ਸਵੈਭੂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਊਸ਼ਮਪ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.138.28
ते श्राद्धेनार्च्यमाना वै विमुच्यन्ते ह किल्बिषात् ।
सप्तकाः पितृवंशास्तु पूर्वदृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १३.१३८.२८ ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੇ ਸਪਤਕ ਪਿਤ੍ਰ-ਵੰਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
13.138.29
विश्वे चाग्निमुखा देवाः संख्याताः पूर्वमेव ते ।
तेषां नामानि वक्ष्यामि भागार्हाणां महात्मनाम् ॥ १३.१३८.२९ ॥
ਅਗਨੀਮੁਖ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਿਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਭਾਗ ਦੇ ਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.138.30
सहः कृतिर्विपाप्मा च पुण्यकृत्पावनस्तथा ।
ग्राम्यः क्षेम्यः समूहश्च दिव्यसानुस्तथैव च ॥ १३.१३८.३० ॥
ਸਹ, ਕ੍ਰਿਤਿ, ਵਿਪਾਪਮਾ, ਪੁੰਨਕ੍ਰਿਤ, ਪਾਵਨ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯ, ਕ੍ਸ਼ੇਮ੍ਯ, ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯਸਾਨੂ ਵੀ।
13.138.31
विवस्वान्वीर्यवाञ्श्रीमान्कीर्तिमान्कृत एव च ।
जितात्मा मुनिवीर्यश्च दीप्तरोमा भयङ्करः ॥ १३.१३८.३१ ॥
ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵੀਰਯਵਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਕੀਰਤੀਮਾਨ, ਕ੍ਰਿਤ ਵੀ, ਜਿਤਾਤਮਾ, ਮੁਨੀਵੀਰਯ, ਦੀਪਤਰੋਮਾ, ਭਿਆਨਕ।
13.138.32
अनुकर्मा प्रतीतश्च प्रदाताऽप्यंशुमांस्तथा ।
शैलाभः परमक्रोधी धीरोष्णी भूपतिस्तथा ॥ १३.१३८.३२ ॥
ਅਨੁਕਰਮਾ, ਪ੍ਰਤੀਤ, ਦਾਤਾ ਵੀ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸ਼ੈਲਾਭ, ਪਰਮਕ੍ਰੋਧੀ, ਧੀਰ, ਉਸ਼ਣੀ, ਭੂਪਤੀ।
13.138.33
स्रजो वज्रीवरी चैव विश्वेदेवाः सनातनाः ।
विद्युद्वर्चाः सोमवर्चाः सूर्यश्रीश्चेति नामतः ॥ १३.१३८.३३ ॥
ਸ੍ਰਿਜ, ਵਜ੍ਰੀ, ਵਰੀ ਵੀ; ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਸਨਾਤਨ; ਵਿਦਯੁਦਵਰਚ, ਸੋਮਵਰਚ, ਸੂਰਯਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ।
13.138.34
सोमपः सूर्यसावित्रो दत्तात्मा पुण्डरीयकः ।
उष्णीनाभो नभोदश्च विश्वायुर्दीप्तिरेव च ॥ १३.१३८.३४ ॥
ਸੋਮਪ, ਸੂਰਯ-ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਦੱਤਾਤਮਾ, ਪੁੰਡਰੀਯਕ, ਉਸ਼ਣੀਨਾਭ, ਨਭੋਦ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਦੀਪਤੀ।
13.138.35
चमूहरः सुरेशश्च व्योमारिः शङ्करो भवः ।
ईशः कर्ता कृतिर्दक्षो भुवनो दिव्यकर्मकृत् ॥ १३.१३८.३५ ॥
ਚਮੂਹਰ, ਸੁਰੇਸ਼ ਵੀ, ਵਿਓਮਾਰਿ, ਸ਼ੰਕਰ, ਭਵ, ਈਸ਼, ਕਰਤਾ, ਕ੍ਰਿਤੀ, ਦਕਸ਼, ਭੁਵਨ, ਦਿਵਯ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.138.36
गणितः पञ्चवीर्यश्च आदित्यो रश्मिवांस्तथा ।
सप्तकृत्सोमवर्चाश्च विश्वकृत्कविरेव च ॥ १३.१३८.३६ ॥
ਗਣਿਤ, ਪੰਚਵੀਰਯ, ਆਦਿੱਤ, ਰਸ਼੍ਮਿਵਾਨ, ਸਪਤਕ੍ਰਿਤ, ਸੋਮਵਰਚ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਵਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕਵੀ।
13.138.37
अनुगोप्ता सुगोप्ता च नप्ता चेश्वर एव च ।
कीर्तितास्ते महाभागाः कालस्य गतिगोचराः ॥ १३.१३८.३७ ॥
ਅਨੁਗੋਪਤਾ, ਸੁਗੋਪਤਾ, ਨਪਤਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵੀ — ਇਹ ਮਹਾਭਾਗ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
13.138.38
अश्राद्धेयानि धान्यानि कोद्रवाः पुलकास्तथा ।
हिङ्गुद्रवेषु शाकेषु मूलानां लशुनं तथा ॥ १३.१३८.३८ ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਅਯੋਗ ਅਨਾਜ — ਕੋਦਰੋ, ਪੁਲਕ; ਹਿੰਗ ਦੇ ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਾਗ ਵਿੱਚ; ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਸਣ ਵੀ।
13.138.39
पलाण्डुः सौभाञ्जनकस्तथा गृञ्जनकादयः ।
कूश्माण्डजात्यलाबुं च कृष्णं लवणमेव च ॥ १३.१३८.३९ ॥
ਪਿਆਜ਼, ਸੌਭਾਂਜਨਕ, ਗ੍ਰਿੰਜਨਕ ਆਦਿ; ਕੱਦੂ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲੌਕੀ; ਕਾਲਾ ਲੂਣ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵੀ।
13.138.40
ग्राम्यवाराहमांसं च यच्चैवाप्रोक्षितं भवेत् ।
कृष्णाजं जीरकं चैव शीतपाकी तथैव च।
अङ्कुराद्यास्तथा वर्ज्या इह शृङ्गाटकानि च ॥ १३.१३८.४० ॥
ਪਿੰਡੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਕਾਲਾ ਬੱਕਰਾ, ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਪਾਕੀ ਵੀ; ਅੰਕੁਰ ਆਦਿ, ਇੱਥੇ ਸਿੰਘਾੜੇ ਵੀ — ਇਹ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।
13.138.41
वर्जयेल्लवणं सर्वं तथा जम्बूफलानि च ।
अवक्षुतावरुदितं तथा श्राद्धे च वर्जयेत्। ॥ १३.१३८.४१ ॥
ਸਾਰਾ ਲੂਣ ਅਤੇ ਜਾਮਣ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਵਰਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਛਿੱਕ ਅਤੇ ਰੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.138.42
निवापे हव्यकव्ये वा गर्हितं च सुदर्शनम् ।
पितरश्च हि देवाश्च नाभिनन्दन्ति तद्धविः ॥ १३.१३८.४२ ॥
ਨਿਵਾਪ ਜਾਂ ਹਵਯ-ਕਵਯ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ; ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਹਵਿ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ।
13.138.43
चण्डालश्वपचौ वर्ज्यौ निवापे समुपस्थिते ।
काषायवासाः कुष्ठी वा पतितो ब्रह्महाऽपि वा ॥ १३.१३८.४३ ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਚਾਂਡਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਵਪਚ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਕਾਸ਼ਾਇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆਰਾ ਵੀ।
13.138.44
सङ्कीर्णयोनिर्विप्रश्च सम्बन्धी पतितश्च यः ।
वर्जनीय बुधैरेते निवापे समुपस्थिते ॥ १३.१३८.४४ ॥
ਸੰਕੀਰਣ ਜਾਤੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਤਿਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ—ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ।
13.138.45
इत्येवमुक्त्वा भगवान्स्ववंश्यं तमृषिं पुरा ।
पितामहसभां दिव्या जगामात्रिस्तपोधनः ॥ १३.१३८.४५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਅਤ੍ਰਿ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸਭਾ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।