マハーバーラタ · 章 13.146
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.146.1
शूद्राणामिह शुश्रूषा नित्यमेवानुवर्णिता ।
कैः कारणैः कतिविधा शुश्रूषा समुदाहृता ॥ १३.१४६.१ ॥
ここでは首陀羅の奉仕が常に階級に応じて説かれている。どのような理由で、何種類の奉仕が説かれたのか。
13.146.2
के च शुश्रूषया लोका विहिता भरतर्षभ ।
शुद्राणां भरतश्रेष्ठ ब्रूहि मे धर्मलक्षणम् ॥ १३.१४६.२ ॥
首陀羅の奉仕によって、どの世界が定められているのか。バラタの牡牛よ、バラタの最上の者よ、彼らの法の特徴を私に語ってください。
13.146.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शूद्राणामनुकम्पार्थं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ॥ १३.१४६.३ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。それは首陀羅への憐れみから、ブラフマンを知る者によって語られたものである。
13.146.4
वृद्धः पराशरः प्राह धर्मं शुभ्रमनामयम् ।
अनुग्रहार्थं वर्णानां शौचाचारसमन्वितम् ॥ १३.१४६.४ ॥
老いたパラーシャラは、諸ヴァルナへの恩恵のために、清浄と行いを備えた清らかで欠点のない法を説いた。
13.146.5
धर्मोपदेशमकिलं यथावदनुपूर्वशः ।
शिष्यानध्यापयामास शास्त्रमर्थवदर्थवित् ॥ १३.१४६.५ ॥
意味を知る者は、弟子たちに法の教えを完全に、正しく順序立てて、意味に満ちた論書として教えた。
13.146.6
क्षान्तेन्द्रियेण मानेन शुचिनाऽचापलेन वै ।
अदुर्बलेन धीरेण शान्तेनोत्तरवादिना ॥ १३.१४६.६ ॥
感覚を抑制し、謙虚で、清浄、落ち着きがあり、弱くなく、堅固で、寂静であり、応答に長けた者。
13.146.7
अलुब्धेनानृशंसेन ऋजुना ब्रह्मवादिना ।
चारित्रतत्परेणैव सर्वभूतहितात्मना ॥ १३.१४६.७ ॥
貪欲なく残酷さなく、正直で、ヴェーダを説き、善行に専念し、一切の生き物の幸福を心に抱く者によって。
13.146.8
अरयः षड्विजेतव्या नित्यं स्वं देहमाश्रिताः ।
कामक्रोधौ च लोभश्च मानमोहौ मदस्तथा ॥ १३.१४६.८ ॥
自らの身体に常に住む六つの敵は征服されるべきである。欲望と怒り、貪欲、慢心と迷妄、そして同様に酩酊である。
13.146.9
विधिना धृतिमास्थाय शुश्रूषुरनहंकृतः ।
वर्णत्रयस्यानुमतो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ १३.१४६.९ ॥
規則に従って堅固さを保ち、奉仕を好み、高慢を離れ、三つの階級に認められた者は、自分の能力と力に応じて行うべきである。
13.146.10
कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा च चतुर्विधम् ।
आस्थाय नियमं धीमाञ्शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः ॥ १३.१४६.१० ॥
行為、心、言葉、視線の四つによって戒律を保ち、賢者は静かで、自制し、感官を制御した者であるべきである。
13.146.11
रक्षोयक्षजनद्वेषी शेषान्नकृतभोजनः ।
वर्णत्रयान्मधु यथा भ्रमरो धर्ममाचरेत् ॥ १३.१४६.११ ॥
羅刹やヤクシャを憎み、残された食物を食べ、蜜蜂が三つの階級から蜜を集めるように、ダルマを行うべきである。
13.146.12
यदि शूद्रस्तपः कुर्याद्वेददृष्टेन कर्मणा ।
इह चास्य परिक्लेशः प्रेत्य चास्यासुभागतिः ॥ १३.१४६.१२ ॥
もしシュードラがヴェーダに定められた行為によらず苦行をするなら、この世で苦しみを受け、死後は不幸な行き先となる。
13.146.13
अधर्म्यमयशस्यं च तपः शूद्रे प्रतिष्ठितम् ।
अमार्गेण तपस्तप्त्वा म्लेच्छेषु फलमश्नुते ॥ १३.१४६.१३ ॥
シュードラに据えられた苦行は非法であり、名声をもたらさない。誤った道で苦行を行えば、ミレッチャの間でその果報を受ける。
13.146.14
अन्यथा वर्तमानो हि न शूद्रो धर्ममर्हति ।
अमार्गेणि प्रयातानां प्रत्यक्षादुपलभ्यते।
चातुर्वर्ण्यव्यपेतानां जातिमूर्तिपरिग्रहः ॥ १३.१४६.१४ ॥
それ以外の振る舞いをするシュードラはダルマにふさわしくない。これは誤った道を行った者に直接見られる；四ヴァルナの外にいる者には、出自と姿が受け取られる。
13.146.15
तथा ते हि शकाश्चीनाः काम्भोजाः पारदास्तथा ।
शबराः पप्लवाश्चैव तुषारयवनास्तथा ॥ १३.१४६.१५ ॥
同様に彼らも：シャカ、チーナ、カンボージャ、パーラダ、シャバラ、パプラヴァ、そしてトゥシャーラ・ヤヴァナも同様である。
13.146.16
दार्वाश्च दरदाश्चैव उज्जिहानास्तथेतराः ।
वेणाश्च कङ्कणाश्चैव सिम्हला मद्रकास्तथा ॥ १३.१४६.१६ ॥
ダールヴァとダラダ、ウッジハーナと他の者たち；ヴェーナ、カンカナ、シンハラ、マドラカも同様である。
13.146.17
किष्किन्धकाः पुलिन्दाश्च कह्वाश्चान्ध्राः सनीरगाः ।
गन्धिका द्रमिडाश्चैव बर्बराश्चूचुकास्तथा ॥ १३.१४६.१७ ॥
キシュキンダカとプリンダ、カフヴァとアーンドラ、ニーラガも共に；ガンディカ、ドラメダ、バルバラ、チューチュカも同様である。
13.146.18
किराताः पार्वतेयाश्च कोलाश्चोलाः सकाषकाः ।
आरूकाश्चैव दोहाश्च याश्चान्याम्लेच्छजातयः ॥ १३.१४६.१८ ॥
キラータとパールヴァテーヤ、コーラとチョーラ、カーシャカとともに；アールーカとドーハ、そして他のミレッチャの部族。
13.146.19
विकृता विकृताचारा दृश्यन्ते क्रूरबुद्धयः ।
अमार्गेणाश्रिता धर्मं ततो जात्यन्तरं गताः ॥ १३.१४६.१९ ॥
行いも姿も歪み、残酷な心の者たちが見える。誤った道で法（ダルマ）に拠ったため、彼らは別の種姓へ移ってしまった。
13.146.20
अमार्गोपार्जितस्यैतत्तपसो विदितं फलम् ।
न नश्यति कृतं कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ १३.१४६.२० ॥
誤った道で得た苦行の果報はこのようであると知られる。行った業は善でも悪でも滅びない。
13.146.21
अत्राप्येते वसु प्राप्य विकर्म तपसार्जितम् ।
पाषण्डानर्चयिष्यन्ति धर्मकामा वृथा श्रमाः ॥ १३.१४६.२१ ॥
ここでも、この者たちは悪行と苦行で得た富を手にし、法を望みながらパーシャンダ（異端者）を崇めるだろう。彼らの苦労は無駄になる。
13.146.22
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां च पार्थिव ।
विपरीतं वर्तमाना म्लेच्छा जायन्त्यबुद्धयः ॥ १३.१४६.२२ ॥
このように、王よ、四つのヴァルナと四住期に反して振る舞う愚かな者は、ミレッチャ（蛮族）として生まれる。
13.146.23
अध्यायधनिनो विप्राः क्षत्रियाणां बलं धनम् ।
वणिक्कृषिश्च वैश्यानां शूद्राणां परिचारिका ॥ १३.१४६.२३ ॥
バラモンの富は学習であり、クシャトリヤの力と富、ヴァイシャの商業と農耕、シュードラの務めは奉仕である。
13.146.24
व्युच्छेदात्तस्य धर्मस्य निरयायोपपद्यते ।
ततो म्लेच्छा भवन्त्येते निर्घृणा धर्मवर्जिताः।
पुनश्च निरयं तेषां तिर्यग्योनिश्च शाश्वती ॥ १३.१४६.२४ ॥
その法が断絶すると地獄に堕ちる。すると彼らは無慈悲で法を欠いたミレッチャとなる。さらに彼らには地獄と、永遠に続く畜生の生が待っている。
13.146.25
ये तु सत्यथमास्थाय वर्णाश्रमकृतं पुरा ।
सर्वान्विमार्गानुत्सृज्य स्वधर्मविधिमाश्रिताः ॥ १३.१४६.२५ ॥
古くから定められたヴァルナとアーシュラマの真実の道を奉じ、あらゆる邪道を捨てて、自らのダルマの規定に身を寄せる者たち。
13.146.26
सर्वभूतदयावन्तो दैवतद्विजपूजकाः ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना श्रद्धया जितमन्यवः ॥ १३.१४६.२६ ॥
一切の生き物に慈悲深く、神々と再生族を崇敬し、聖典に見られた規定に信仰をもって従い、怒りを克服した者たち。
13.146.27
तेषां विधिं प्रवक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः ।
उपादानविधइं कृत्स्नं शुश्रूषाधिगमं तथा ॥ १३.१४६.२७ ॥
彼らの規定を正しく順序立てて説こう。受容の規定の全体と、奉仕によって得る方法もまた。
13.146.28
शिष्टोपनयनं चैव मन्त्राणि विविधानि च ।
तथा शिष्यपरीक्षां च शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१४६.२८ ॥
律ある者の入門式、種々のマントラ、そして聖典の権威を見て弟子を試すことも。
13.146.29
प्रवक्ष्यामि यथातत्वं यथावदनुपूर्वशः ।
शौचकृत्यस्य शौचार्थान्सर्वानेव विशेषतः ॥ १३.१४६.२९ ॥
真理に従い、正しく順序立てて、浄化の行為のすべての清浄の目的を、特に説こう。
13.146.30
महाशौचप्रभृतयो दृष्टास्तत्वार्थदर्शिभिः ।
तत्रापि शूद्रो भिक्षूणामिदं शेष च कल्पयेत् ॥ १३.१४६.३० ॥
大浄などは真義を見る者たちによって見られてきた。そこでも首陀羅は托鉢僧のためにこの残りを整えるべきである。
13.146.31
भिक्षुभिः सुकृतप्रज्ञैः केवलं दर्ममाश्रितैः ।
सम्यद्गर्शनसम्पन्नैर्गताध्वनि हितार्थिभिः।
अवकाशमिमं मेध्यं निर्मितं तामवीरुधम् ॥ १३.१४६.३१ ॥
正しい見解を具え、善き智慧をもち、ただダルバ草に拠り、道を歩み終え、利益を求める比丘たちによって、この清浄で草木のない場所は設けられた。
13.146.32
निर्जनं संवृतं बुद्ध्वा नियतात्मा जितेन्द्रियः ।
सजलं भाजनं स्थाप्य मृत्तिकां च परीक्षिताम् ॥ १३.१४६.३२ ॥
人けがなく囲まれた場所と知り、心を制し感官を征した者は、水を入れた器と検査された土を置くべきである。
13.146.33
परीक्ष्य भूमिं मूत्रार्थी तत आसीत वाग्यतः ।
उदङ्मुखो दिवा कुर्याद्रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः ॥ १३.१४६.३३ ॥
地面を調べた後、排尿を望む者は言葉を慎んで座るべきである。昼は北を向いて行い、夜であれば南を向いて行うべきである。
13.146.34
अन्तर्हितायां भूमौ तु अन्तर्हितशिरास्तथा ।
असमाप्ते तथा शौचे न वाचं किञ्चिदीरयेत् ॥ १३.१४६.३४ ॥
地面が隠され頭を覆っているとき、また同様に清めが終わっていないときは、何の言葉も発してはならない。
13.146.35
कृतकृत्यस्तथाऽऽचम्य गच्छन्नोदीरयेद्वचः ।
शौचार्थमुपविष्टस्तु मृद्गाजनपुरस्कृतः ॥ १३.१४६.३५ ॥
なすべきことを終え、同様にアーチャマナ（漱ぎ）をして、歩きながら言葉を発してはならない。清めのために座った者は、土と水を前に置き、
13.146.36
स्थाप्यं कमण्डलुं गृह्यि पार्श्वोरुभ्यामथान्तरे ।
शौचं कुर्याच्छनैर्वीरो बुद्धिपूर्वमसङ्करम् ॥ १३.१४६.३६ ॥
水瓶を置き、それを取り上げ、そして脇と腿の間で、勇者は清めをゆっくりと、意識を保ち、乱れなく行うべきである。
13.146.37
पाणिना शुद्धमुदकं सङ्गृह्य विधिपूर्वकम् ।
विप्रुषश्च यता न स्युर्यथा चोरू न संस्पृशेत् ॥ १३.१४६.३७ ॥
規定どおり手で清浄な水を取り、水滴が腿に触れないよう慎むべきである。
13.146.38
अपाने मृत्तिकास्तिस्रः प्रदेयास्त्वनुपूर्वशः ।
हस्ताभ्यां च तथा विप्रो हस्तं हस्तेन संस्पृशेत् ॥ १३.१४६.३८ ॥
肛門には順に三度土を当てるべきである。バラモンも両手で同じように、一方の手をもう一方の手で清めるべきである。
13.146.39
अपाने नव देयाः स्युरिति वृद्धानुशासनम् ।
मृत्तिका दीयमाना हि शोधयेद्देशमञ्जसा ॥ १३.१४६.३९ ॥
肛門には九度土を当てるべきである——これが長老の教えである。土を当てながら、その場所をすみやかに清めるべきである。
13.146.40
तस्मात्पाणितले देया मृत्तिकास्तु पुनः पुनः ।
बृद्धिपूर्वं प्रयत्नेन यथा नैव स्पृशेत्स्फिजौ ॥ १३.१४६.४० ॥
それゆえ、手のひらに何度も土を取り、注意深く意識して、尻に触れないようにすべきである。
13.146.41
यथा घातो हि न भवेत्क्लेदजः परिधानके ।
तथा गुदं प्रमार्जेत शौचार्थं तु पुनःपुनः ॥ १३.१४६.४१ ॥
湿気によって衣服に害が生じないよう、同じように清めのために肛門を何度も拭くべきである。
13.146.42
प्रतिपादं ततस्त्यक्त्वा शौचमुत्थाय कारयेत् ।
सव्ये द्वादश देयाः स्युस्तिस्रस्तिस्रः पुनः पुनः।
देया कूर्परके हस्ते पृष्ठे बन्धे पुनः पनः। ॥ १३.१४६.४२ ॥
それから足を離れて立ち上がり、清めを行うべきである。左手には十二度、毎回三つずつ、繰り返し土を与えるべきである。肘、手、背、関節にも繰り返し土を当てるべきである。
13.146.43
तथैवादर्शके दद्याच्चतस्रस्तूभयोरपि ।
उभयोर्हस्तयोरेवं सप्तसप्त प्रदापयेत् ॥ १३.१४६.४३ ॥
同様に、鏡のような面（ādarśaka）に四つを与え、両側にも与えよ。このように両手にそれぞれ七つずつ与えさせよ。
13.146.44
ततोऽन्यां मृत्तिकां गृह्य कार्यं शौचं पुनस्तयोः ।
हस्तयोरेवमेतद्धि महाशौच विधीयते।
ततोऽन्यथा न कुर्वीत विधिरेष सनातनः ॥ १३.१४६.४४ ॥
次に別の土を取り、その両手を再び清める。手については、このように大いなる清めが定められている。その後は別の仕方をしてはならない。これが永遠の規則である。
13.146.45
उपस्थे मूत्रशौचं स्यादत ऊर्ध्वं विधीयते ।
अतोऽन्यथा तु यः सुर्यात्प्रायश्चित्तीयते तु सः ॥ १३.१४६.४५ ॥
陰部は排尿後に清めるべきであり、その後にこれが定められている。これに反する者は贖罪の対象となる。
13.146.46
मलोपहतचेलस्य द्विगुणं तु विधीयते ।
सहपादमथोरुभ्यां हस्तशौचमसंशयम् ॥ १३.१४६.४६ ॥
衣服が汚物で汚れた者には、清めを倍にすることが定められている。手と足、腿とともに清めること、これは疑いない。
13.146.47
अवधीरयमाणस्य सन्देह उपजायते ।
यथायथा विशुद्ध्येत तत्तथा तदुपक्रमे ॥ १३.१४६.४७ ॥
それを怠る者には疑いが生じる。どのようにして清められるかを、その始めにそのように行うべきである。
13.146.48
सकर्दमं तु वर्षासु गृहमाविश्य सङ्कटम् ।
हस्तयोर्मृत्तिकास्तिस्रः पादयोः षट् प्रदापयेत् ॥ १३.१४६.४८ ॥
雨季に泥濘の家に窮して入った場合、手に三つ、足に六つの土塊を与えさせるべきである。
13.146.49
कामं दत्त्वा गुदे दद्यात्तिस्रः पद्भ्यां तथैव च ।
हस्तशौचं प्रकर्तव्यं मूत्रशौचविधेस्तथा ॥ १३.१४६.४९ ॥
好みに応じて肛門に用い、同様に両足には三つを用いる。また、排尿後の浄化の規定に従って手を清めるべきである。
13.146.50
मूत्रशौचे तथा हस्तौ पादाभ्यां चानुपूर्वशः ।
नैष्ठिके स्थानशौचे तु महाशौचं विधीयते ॥ १३.१४६.५० ॥
排尿後の浄化でも同様に両手と両足を順に清める。しかしナイシュティカの場所の浄化には大浄が定められている。
13.146.51
क्षारौषराभ्यां वस्त्रस्य कुर्याच्छौचं मृदा सह ।
लेपगन्धापनयनममेध्यस्य विधीयते ॥ १३.१४६.५१ ॥
布はアルカリと塩分を含む土を泥と共に用いて清めるべきである。不浄の付着物と臭いを除くことが定められている。
13.146.52
स्नानशाट्यां मृदस्तिस्रो हस्ताभ्यां चानुपूर्वशः ।
शौचं प्रयत्नतः कृत्वा कम्पमानः समुद्धरेत् ॥ १३.१४६.५२ ॥
浴布の中で三つの土塊と両手を用いて順に丁寧に清め、震えながら立ち上がるべきである。
13.146.53
देयाश्चतस्रस्तिस्रो वा द्वे वाऽप्येकां तथाऽऽपदि ।
कालमासाद्य देशं च शौचस्य गुरुलाघवम् ॥ १३.१४६.५३ ॥
四つ、あるいは三つ、あるいは二つ、窮迫の際には一つでも用いるべきである。時と場所を考慮して、浄めの重い・軽いを定めるべきである。
13.146.54
विधिनाऽनेन शौचं तु नित्यं कुर्यादतन्द्रितः ।
अविप्रेक्षन्नसम्भ्रान्तः पादौ प्रक्षाल्य तत्परः ॥ १३.१४६.५४ ॥
この規定に従い、怠けず毎日浄めを行い、あたりを見回さず、慌てず、足を洗ってそれに専念すべきである。
13.146.55
अप्रक्षालितपादस्तु पाणिमामणिबन्धनात् ।
अधस्तादुपरिष्टाच्च ततः पाणिमुपस्पृशेत् ॥ १३.१४६.५५ ॥
足を洗っていない者は、手首の下と上に触れ、それから手に触れるべきである。
13.146.56
मनोगतास्तु निश्शब्दा निश्शब्दं त्रिरपः पिबेत् ।
द्विर्मुखं परिमृज्याच्च खानि चोपस्पृशेद्बुधः ॥ १३.१४६.५६ ॥
心に思いながら静かに三度水を飲み、二度口を拭った後、賢者は身体の穴に触れるべきである。
13.146.57
ऋग्वेदं तेन प्रीणाति प्रथमं यः पिबेदपः ।
द्वितीयं तु यजुर्वेदं तृतीयं साम एव च ॥ १३.१४६.५७ ॥
最初に水を飲む者はそれによってリグ・ヴェーダを喜ばせ、二度目によってヤジュル・ヴェーダを、三度目によってサーマ・ヴェーダを喜ばせる。
13.146.58
मृज्यते प्रथमं तेन अथर्वा प्रीतिमाप्नुयात् ।
द्वितीयेनेतिहासं च पुराणस्मृतिदेवताः ॥ १३.१४६.५८ ॥
最初にそれで拭うとアタルヴァ・ヴェーダは喜びを得、二度目によってイティハーサ、プラーナ、スムリティ、神々が喜ぶ。
13.146.59
यच्चक्षुषि समाधत्ते तेनादित्यं तु प्रीणयेत् ।
प्रीणाति वायुं घ्राणं च दिशश्चाप्यथ श्रोत्रयोः ॥ १३.१४६.५९ ॥
目に当てるもので太陽を喜ばせるべきである。鼻によって風を、耳によって方位を喜ばせる。
13.146.60
ब्रह्माणं तेन प्रीणाति यन्मूर्धनि समापयेत् ।
समुत्क्षिपति चापोर्ध्वमाकाशं तेन प्रीणयेत् ॥ १३.१४६.६० ॥
頭に塗ったもので梵天を喜ばせる。水を上へ投げ上げるなら、虚空を喜ばせるべきである。
13.146.61
प्रीणाति विष्णुः पद्भ्यां तु सलिलं वै समादधत् ।
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि अन्तर्जानुरुपस्पृशेत्। ॥ १३.१४६.६१ ॥
ヴィシュヌは足に置かれた水によって喜ぶ。東か北に向かい、膝を内側に曲げて、清めの啜水（アーチャマナ）を行うべきである。
13.146.62
सर्वत्र विधिरित्येष भोजनादिषु नित्यशः ।
अन्नेषु दन्तलग्नेषु उच्छिष्टः पुनराचमेत्। ॥ १३.१४६.६२ ॥
この規定は、食事などすべてにおいて常に適用される。食べ物が歯の間に挟まったなら、穢れた者は再び啜水の清めを行うべきである。
13.146.63
विधिरेष समुद्दिष्टः शौचे चाभ्युक्षणं स्मृतम् ।
शूद्रस्यैव विधिर्दृष्टो गृहान्निष्क्रमतस्ततः। ॥ १३.१४६.६३ ॥
この規定は示されており、清めにおける撒水も伝えられている。この規定は、首陀羅が家から出て行くときにのみ見られる。
13.146.64
नित्यं त्वलुप्तशौचेन वर्तितव्यं कृतात्मना ।
यशस्कामेन भिक्षुभ्यः शुद्रेणात्महितार्थिना ॥ १३.१४६.६४ ॥
自己を制御した者は、常に途切れない清浄さをもって振る舞うべきである。名声を求める者は托鉢の修行者に対して、首陀羅は自らの利益を求めて、同様に振る舞うべきである。