ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.146
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.146.1
शूद्राणामिह शुश्रूषा नित्यमेवानुवर्णिता ।
कैः कारणैः कतिविधा शुश्रूषा समुदाहृता ॥ १३.१४६.१ ॥
ଏଠାରେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବା ସର୍ବଦା ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ କୁହାଯାଇଛି। କେଉଁ କାରଣରୁ ଓ କେତେ ପ୍ରକାରର ସେବା କୁହାଯାଇଛି?
13.146.2
के च शुश्रूषया लोका विहिता भरतर्षभ ।
शुद्राणां भरतश्रेष्ठ ब्रूहि मे धर्मलक्षणम् ॥ १३.१४६.२ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବାରେ କେଉଁ ଲୋକ ବିହିତ? ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.146.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शूद्राणामनुकम्पार्थं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ॥ १३.१४६.३ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି, ଯାହା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ କହିଥିଲେ।
13.146.4
वृद्धः पराशरः प्राह धर्मं शुभ्रमनामयम् ।
अनुग्रहार्थं वर्णानां शौचाचारसमन्वितम् ॥ १३.१४६.४ ॥
ବୃଦ୍ଧ ପରାଶର ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଶୌଚ ଓ ଆଚାରଯୁକ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ଦୋଷ ଧର୍ମ କହିଲେ।
13.146.5
धर्मोपदेशमकिलं यथावदनुपूर्वशः ।
शिष्यानध्यापयामास शास्त्रमर्थवदर्थवित् ॥ १३.१४६.५ ॥
ଅର୍ଥଜ୍ଞ ସେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଯଥାବତ୍ ଓ କ୍ରମରେ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ର ରୂପେ ପଢ଼ାଇଲେ।
13.146.6
क्षान्तेन्द्रियेण मानेन शुचिनाऽचापलेन वै ।
अदुर्बलेन धीरेण शान्तेनोत्तरवादिना ॥ १३.१४६.६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ, ନମ୍ର, ଶୁଚି, ଚଞ୍ଚଳତାହୀନ, ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ, ଧୀର, ଶାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ସମର୍ଥ।
13.146.7
अलुब्धेनानृशंसेन ऋजुना ब्रह्मवादिना ।
चारित्रतत्परेणैव सर्वभूतहितात्मना ॥ १३.१४६.७ ॥
ଲୋଭରହିତ, କ୍ରୂରତାହୀନ, ସରଳ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ, ସଦାଚାରରେ ତତ୍ପର ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ମନ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
13.146.8
अरयः षड्विजेतव्या नित्यं स्वं देहमाश्रिताः ।
कामक्रोधौ च लोभश्च मानमोहौ मदस्तथा ॥ १३.१४६.८ ॥
ନିଜ ଶରୀରରେ ସର୍ବଦା ରହୁଥିବା ଛଅ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିବା ଉଚିତ: କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମାନ ଓ ମୋହ, ଏବଂ ମଦ।
13.146.9
विधिना धृतिमास्थाय शुश्रूषुरनहंकृतः ।
वर्णत्रयस्यानुमतो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ १३.१४६.९ ॥
ବିଧି ଅନୁସାରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ସେବାରେ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଅହଂକାରରହିତ ହୋଇ, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇ, ଯଥାଶକ୍ତି ଓ ଯଥାବଳ (ଆଚରଣ କରିବ)।
13.146.10
कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा च चतुर्विधम् ।
आस्थाय नियमं धीमाञ्शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः ॥ १३.१४६.१० ॥
କର୍ମ, ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି — ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ନିୟମ ଧାରଣ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ହୋଇ (ରହିବ)।
13.146.11
रक्षोयक्षजनद्वेषी शेषान्नकृतभोजनः ।
वर्णत्रयान्मधु यथा भ्रमरो धर्ममाचरेत् ॥ १३.१४६.११ ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଭ୍ରମର ଯେପରି ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରୁ ମଧୁ ନିଏ, ସେପରି ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବ।
13.146.12
यदि शूद्रस्तपः कुर्याद्वेददृष्टेन कर्मणा ।
इह चास्य परिक्लेशः प्रेत्य चास्यासुभागतिः ॥ १३.१४६.१२ ॥
ଯଦି ଶୂଦ୍ର ବେଦବିହିତ କର୍ମ ବିନା ତପ କରେ, ତେବେ ଏ ଲୋକରେ ତାର କ୍ଲେଶ ହୁଏ ଓ ମରଣ ପରେ ତାର ଅଶୁଭ ଗତି ହୁଏ।
13.146.13
अधर्म्यमयशस्यं च तपः शूद्रे प्रतिष्ठितम् ।
अमार्गेण तपस्तप्त्वा म्लेच्छेषु फलमश्नुते ॥ १३.१४६.१३ ॥
ଶୂଦ୍ରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ତପ ଅଧର୍ମ୍ୟ ଓ ଅଯଶସ୍କର। ଭୁଲ ପଥରେ ତପ କରି ସେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ।
13.146.14
अन्यथा वर्तमानो हि न शूद्रो धर्ममर्हति ।
अमार्गेणि प्रयातानां प्रत्यक्षादुपलभ्यते।
चातुर्वर्ण्यव्यपेतानां जातिमूर्तिपरिग्रहः ॥ १३.१४६.१४ ॥
ଅନ୍ୟଥା ଆଚରଣକାରୀ ଶୂଦ୍ର ଧର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭୁଲ ପଥରେ ଯାଇଥିବାଙ୍କଠାରେ ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ; ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବାହାରେ ଥିବାଙ୍କଠାରେ ଜାତି ଓ ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
13.146.15
तथा ते हि शकाश्चीनाः काम्भोजाः पारदास्तथा ।
शबराः पप्लवाश्चैव तुषारयवनास्तथा ॥ १३.१४६.१५ ॥
ସେହିପରି ସେମାନେ: ଶକ, ଚୀନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, ଶବର, ପପ୍ଲବ ଓ ତୁଷାର-ଯବନମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.146.16
दार्वाश्च दरदाश्चैव उज्जिहानास्तथेतराः ।
वेणाश्च कङ्कणाश्चैव सिम्हला मद्रकास्तथा ॥ १३.१४६.१६ ॥
ଦାର୍ବ ଓ ଦରଦ, ଉଜ୍ଜିହାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ବେଣ, କଙ୍କଣ, ସିଂହଳ ଓ ମଦ୍ରକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.146.17
किष्किन्धकाः पुलिन्दाश्च कह्वाश्चान्ध्राः सनीरगाः ।
गन्धिका द्रमिडाश्चैव बर्बराश्चूचुकास्तथा ॥ १३.१४६.१७ ॥
କିଷ୍କିନ୍ଧକ ଓ ପୁଲିନ୍ଦ, କହ୍ବ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର, ସନୀରଗ; ଗନ୍ଧିକ ଓ ଦ୍ରମିଡ, ବର୍ବର ଓ ଚୂଚୁକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.146.18
किराताः पार्वतेयाश्च कोलाश्चोलाः सकाषकाः ।
आरूकाश्चैव दोहाश्च याश्चान्याम्लेच्छजातयः ॥ १३.१४६.१८ ॥
କିରାତ ଓ ପାର୍ବତେୟ, କୋଳ ଓ ଚୋଳ, କାଷକ ସହିତ; ଆରୂକ ଓ ଦୋହ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିମାନେ।
13.146.19
विकृता विकृताचारा दृश्यन्ते क्रूरबुद्धयः ।
अमार्गेणाश्रिता धर्मं ततो जात्यन्तरं गताः ॥ १३.१४६.१९ ॥
ବିକୃତ ଆଚାରର, ବିକୃତ ରୂପର, କ୍ରୂର ବୁଦ୍ଧିର ଲୋକ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି; ଭୁଲ ପଥରେ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାତିକୁ ଗଲେ।
13.146.20
अमार्गोपार्जितस्यैतत्तपसो विदितं फलम् ।
न नश्यति कृतं कर्म शुभं वा यदि वाऽशुभम् ॥ १३.१४६.२० ॥
ଭୁଲ ପଥରେ ଅର୍ଜିତ ତପସ୍ୟାର ଏହା ଫଳ ବୋଲି ଜଣାଯାଇଛି; କୃତ କର୍ମ ଶୁଭ ହେଉ ବା ଅଶୁଭ, ତାହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.146.21
अत्राप्येते वसु प्राप्य विकर्म तपसार्जितम् ।
पाषण्डानर्चयिष्यन्ति धर्मकामा वृथा श्रमाः ॥ १३.१४६.२१ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଭୁଲ କର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ପାଇ, ଧର୍ମକାମନା କରି ପାଷଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବେ; ସେମାନଙ୍କ ପରିଶ୍ରମ ବୃଥା ହେବ।
13.146.22
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां च पार्थिव ।
विपरीतं वर्तमाना म्लेच्छा जायन्त्यबुद्धयः ॥ १३.१४६.२२ ॥
ଏହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ମ୍ଳେଚ୍ଛ ରୂପେ ଜନ୍ମନ୍ତି।
13.146.23
अध्यायधनिनो विप्राः क्षत्रियाणां बलं धनम् ।
वणिक्कृषिश्च वैश्यानां शूद्राणां परिचारिका ॥ १३.१४६.२३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଅଧ୍ୟୟନ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବଳ ଓ ଧନ; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ କୃଷି; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସେବା।
13.146.24
व्युच्छेदात्तस्य धर्मस्य निरयायोपपद्यते ।
ततो म्लेच्छा भवन्त्येते निर्घृणा धर्मवर्जिताः।
पुनश्च निरयं तेषां तिर्यग्योनिश्च शाश्वती ॥ १३.१४६.२४ ॥
ସେହି ଧର୍ମର ବିଚ୍ଛେଦରୁ ନରକ ଆଡ଼କୁ ଯିବା ହୁଏ; ତେବେ ଏମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ଧର୍ମହୀନ ମ୍ଳେଚ୍ଛ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନଶ୍ଚ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ତିର୍ଯ୍ୟଗ୍ଯୋନି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
13.146.25
ये तु सत्यथमास्थाय वर्णाश्रमकृतं पुरा ।
सर्वान्विमार्गानुत्सृज्य स्वधर्मविधिमाश्रिताः ॥ १३.१४६.२५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବର୍ଣାଶ୍ରମର ସତ୍ୟପଥ ଗ୍ରହଣ କରି, ସମସ୍ତ କୁପଥ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମର ବିଧି ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଲୋକେ।
13.146.26
सर्वभूतदयावन्तो दैवतद्विजपूजकाः ।
शास्त्रदृष्टेन विधिना श्रद्धया जितमन्यवः ॥ १३.१४६.२६ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ପୂଜକ, ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଚଳୁଥିବା, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା ଲୋକେ।
13.146.27
तेषां विधिं प्रवक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः ।
उपादानविधइं कृत्स्नं शुश्रूषाधिगमं तथा ॥ १३.१४६.२७ ॥
ସେମାନଙ୍କର ବିଧି ଯଥାବତ୍, କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ-ବିଧି ଏବଂ ସେବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତିର ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ।
13.146.28
शिष्टोपनयनं चैव मन्त्राणि विविधानि च ।
तथा शिष्यपरीक्षां च शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १३.१४६.२८ ॥
ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଉପନୟନ, ବିବିଧ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରାମାଣ୍ୟ ଦେଖି ଶିଷ୍ୟର ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟ।
13.146.29
प्रवक्ष्यामि यथातत्वं यथावदनुपूर्वशः ।
शौचकृत्यस्य शौचार्थान्सर्वानेव विशेषतः ॥ १३.१४६.२९ ॥
ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ, ଯଥାବତ୍, କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି — ଶୌଚକର୍ମର ସମସ୍ତ ଶୌଚ-ପ୍ରୟୋଜନ ବିଶେଷ ଭାବେ।
13.146.30
महाशौचप्रभृतयो दृष्टास्तत्वार्थदर्शिभिः ।
तत्रापि शूद्रो भिक्षूणामिदं शेष च कल्पयेत् ॥ १३.१४६.३० ॥
ମହାଶୌଚ ପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥଦର୍ଶୀମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ର ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶେଷ ବିଧାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.31
भिक्षुभिः सुकृतप्रज्ञैः केवलं दर्ममाश्रितैः ।
सम्यद्गर्शनसम्पन्नैर्गताध्वनि हितार्थिभिः।
अवकाशमिमं मेध्यं निर्मितं तामवीरुधम् ॥ १३.१४६.३१ ॥
ସମ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ, ସୁକୃତ ପ୍ରଜ୍ଞାଯୁକ୍ତ, କେବଳ ଦର୍ଭ ଆଶ୍ରିତ, ପଥ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ, ହିତାର୍ଥୀ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପବିତ୍ର, ଲତାଗୁଳ୍ମହୀନ ସ୍ଥାନ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।
13.146.32
निर्जनं संवृतं बुद्ध्वा नियतात्मा जितेन्द्रियः ।
सजलं भाजनं स्थाप्य मृत्तिकां च परीक्षिताम् ॥ १३.१४६.३२ ॥
ନିର୍ଜନ ଓ ଆବୃତ ସ୍ଥାନ ଜାଣି, ନିୟତାତ୍ମା ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଳସହିତ ପାତ୍ର ଓ ପରୀକ୍ଷିତ ମାଟି ରଖିବ।
13.146.33
परीक्ष्य भूमिं मूत्रार्थी तत आसीत वाग्यतः ।
उदङ्मुखो दिवा कुर्याद्रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः ॥ १३.१४६.३३ ॥
ଭୂମି ପରୀକ୍ଷା କରି, ମୂତ୍ରତ୍ୟାଗେଚ୍ଛୁ ତା'ପରେ ବାକ୍ ସଂଯତ କରି ବସିବ; ଦିନରେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ କରିବ, ରାତ୍ରିରେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖ ହୋଇ।
13.146.34
अन्तर्हितायां भूमौ तु अन्तर्हितशिरास्तथा ।
असमाप्ते तथा शौचे न वाचं किञ्चिदीरयेत् ॥ १३.१४६.३४ ॥
ଭୂମି ଆବୃତ ଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଢାଙ୍କି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ସେହିପରି ଶୌଚ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ କୌଣସି ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ ନାହିଁ।
13.146.35
कृतकृत्यस्तथाऽऽचम्य गच्छन्नोदीरयेद्वचः ।
शौचार्थमुपविष्टस्तु मृद्गाजनपुरस्कृतः ॥ १३.१४६.३५ ॥
କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି, ସେହିପରି ଆଚମନ କରି, ଚାଲିବା ସମୟରେ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ ନାହିଁ; ଶୌଚ ପାଇଁ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମାଟି ଓ ଜଳ ଆଗରେ ରଖି।
13.146.36
स्थाप्यं कमण्डलुं गृह्यि पार्श्वोरुभ्यामथान्तरे ।
शौचं कुर्याच्छनैर्वीरो बुद्धिपूर्वमसङ्करम् ॥ १३.१४६.३६ ॥
କମଣ୍ଡଳୁ ରଖି, ତାକୁ ଧରି, ତା'ପରେ ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଊରୁ ମଧ୍ୟରେ; ବୀର ଧୀରେ ଧୀରେ, ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ, ଗୋଳମାଳ ନକରି ଶୌଚ କରିବ।
13.146.37
पाणिना शुद्धमुदकं सङ्गृह्य विधिपूर्वकम् ।
विप्रुषश्च यता न स्युर्यथा चोरू न संस्पृशेत् ॥ १३.१४६.३७ ॥
ହାତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ବିଧିପୂର୍ବକ ନେଇ, ଛିଟା ଯେପରି ଊରୁ ନ ଛୁଏଁ ସେଥିପାଇଁ ସଂଯମ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
13.146.38
अपाने मृत्तिकास्तिस्रः प्रदेयास्त्वनुपूर्वशः ।
हस्ताभ्यां च तथा विप्रो हस्तं हस्तेन संस्पृशेत् ॥ १३.१४६.३८ ॥
ଗୁଦରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ତିନିଥର ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇ ହାତରେ ସେପରି ଏକ ହାତକୁ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.146.39
अपाने नव देयाः स्युरिति वृद्धानुशासनम् ।
मृत्तिका दीयमाना हि शोधयेद्देशमञ्जसा ॥ १३.१४६.३९ ॥
ଗୁଦରେ ନଅଥର ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ; ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଟିରେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।
13.146.40
तस्मात्पाणितले देया मृत्तिकास्तु पुनः पुनः ।
बृद्धिपूर्वं प्रयत्नेन यथा नैव स्पृशेत्स्फिजौ ॥ १३.१४६.४० ॥
ଅତଏବ ହାତ ତଳେ ବାରମ୍ବାର ମାଟି ନେବା ଉଚିତ୍; ସତର୍କତା ସହ, ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ, ନିତମ୍ବ ନ ଛୁଏଁ ସେପରି କରିବା ଉଚିତ୍।
13.146.41
यथा घातो हि न भवेत्क्लेदजः परिधानके ।
तथा गुदं प्रमार्जेत शौचार्थं तु पुनःपुनः ॥ १३.१४६.४१ ॥
ଆର୍ଦ୍ରତାରୁ ବସ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷତି ନହେବା ପାଇଁ, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୁଦକୁ ବାରମ୍ବାର ପୋଛିବା ଉଚିତ୍।
13.146.42
प्रतिपादं ततस्त्यक्त्वा शौचमुत्थाय कारयेत् ।
सव्ये द्वादश देयाः स्युस्तिस्रस्तिस्रः पुनः पुनः।
देया कूर्परके हस्ते पृष्ठे बन्धे पुनः पनः। ॥ १३.१४६.४२ ॥
ତା'ପରେ ପାଦ ଛାଡ଼ି ଉଠି ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ୍; ବାମ ହାତରେ ବାର ଥର ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ୍, ପ୍ରତିଥର ତିନି ତିନି ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର; କୂର୍ପର, ହାତ, ପିଠି, ସନ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ମାଟି ଦେବା ଉଚିତ୍।
13.146.43
तथैवादर्शके दद्याच्चतस्रस्तूभयोरपि ।
उभयोर्हस्तयोरेवं सप्तसप्त प्रदापयेत् ॥ १३.१४६.४३ ॥
ସେହିପରି ଆଦର୍ଶକରେ ଚାରିଟି ଦେବା ଉଚିତ, ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି ଉଭୟ ହାତରେ ସାତ-ସାତଟି ଦେବାଇବା ଉଚିତ।
13.146.44
ततोऽन्यां मृत्तिकां गृह्य कार्यं शौचं पुनस्तयोः ।
हस्तयोरेवमेतद्धि महाशौच विधीयते।
ततोऽन्यथा न कुर्वीत विधिरेष सनातनः ॥ १३.१४६.४४ ॥
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ମାଟି ନେଇ ସେହି ଦୁଇ ହାତର ଶୌଚ ପୁଣି କରିବା ଉଚିତ। ହାତ ପାଇଁ ଏହିପରି ମହାଶୌଚ ବିହିତ। ତାପରେ ଏହାର ବିପରୀତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ସନାତନ ବିଧି।
13.146.45
उपस्थे मूत्रशौचं स्यादत ऊर्ध्वं विधीयते ।
अतोऽन्यथा तु यः सुर्यात्प्रायश्चित्तीयते तु सः ॥ १३.१४६.४५ ॥
ଉପସ୍ଥ (ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ)ର ମୂତ୍ରଶୌଚ ହେବା ଉଚିତ; ଏହା ପରେ ଏହା ବିହିତ। ଏହାର ବିପରୀତ କରିବା ଲୋକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଯୋଗ୍ୟ।
13.146.46
मलोपहतचेलस्य द्विगुणं तु विधीयते ।
सहपादमथोरुभ्यां हस्तशौचमसंशयम् ॥ १३.१४६.४६ ॥
ମଳରେ ଦୂଷିତ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଗୁଣ ବିହିତ। ପାଦ ଓ ଉରୁ ସହିତ ହାତର ଶୌଚ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.146.47
अवधीरयमाणस्य सन्देह उपजायते ।
यथायथा विशुद्ध्येत तत्तथा तदुपक्रमे ॥ १३.१४६.४७ ॥
ଯେ ଅବହେଳା କରେ, ତା'ର ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମେ। ଯେଉଁ ପ୍ରକାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେହିପରି ଏହାର ଆରମ୍ଭରେ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.48
सकर्दमं तु वर्षासु गृहमाविश्य सङ्कटम् ।
हस्तयोर्मृत्तिकास्तिस्रः पादयोः षट् प्रदापयेत् ॥ १३.१४६.४८ ॥
ବର୍ଷାଋତୁରେ କାଦୁଆ ଘରେ ସଙ୍କଟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହାତ ପାଇଁ ତିନିଟି ଓ ପାଦ ପାଇଁ ଛଅଟି ମାଟିଢେଳା ଦେବାଇବା ଉଚିତ।
13.146.49
कामं दत्त्वा गुदे दद्यात्तिस्रः पद्भ्यां तथैव च ।
हस्तशौचं प्रकर्तव्यं मूत्रशौचविधेस्तथा ॥ १३.१४६.४९ ॥
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗୁଦରେ ଦେବ; ସେହିପରି ପାଦ ପାଇଁ ତିନି। ମୂତ୍ରଶୌଚ ବିଧି ଅନୁସାରେ ହାତର ଶୌଚ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.50
मूत्रशौचे तथा हस्तौ पादाभ्यां चानुपूर्वशः ।
नैष्ठिके स्थानशौचे तु महाशौचं विधीयते ॥ १३.१४६.५० ॥
ମୂତ୍ରଶୌଚରେ ସେହିପରି ଦୁଇ ହାତ ଓ ଦୁଇ ପାଦ କ୍ରମାନୁସାରେ; ନୈଷ୍ଠିକ ସ୍ଥାନଶୌଚରେ ମହାଶୌଚ ବିହିତ।
13.146.51
क्षारौषराभ्यां वस्त्रस्य कुर्याच्छौचं मृदा सह ।
लेपगन्धापनयनममेध्यस्य विधीयते ॥ १३.१४६.५१ ॥
କ୍ଷାର ଓ ଊଷର ମୃତ୍ତିକା ସହିତ, ମାଟି ସହ ବସ୍ତ୍ରର ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ; ଅଶୁଦ୍ଧର ଲେପ ଓ ଗନ୍ଧ ଦୂର କରିବା ବିହିତ।
13.146.52
स्नानशाट्यां मृदस्तिस्रो हस्ताभ्यां चानुपूर्वशः ।
शौचं प्रयत्नतः कृत्वा कम्पमानः समुद्धरेत् ॥ १३.१४६.५२ ॥
ସ୍ନାନ ବସ୍ତ୍ରରେ ମାଟିର ତିନି ଗୋଲା ସହିତ, ହାତରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଯତ୍ନ ସହ ଶୌଚ କରି କମ୍ପିତ ହୋଇ ଉଠିବା ଉଚିତ।
13.146.53
देयाश्चतस्रस्तिस्रो वा द्वे वाऽप्येकां तथाऽऽपदि ।
कालमासाद्य देशं च शौचस्य गुरुलाघवम् ॥ १३.१४६.५३ ॥
ଚାରି, କିମ୍ବା ତିନି, କିମ୍ବା ଦୁଇ, କିମ୍ବା ଆପଦରେ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; କାଳ ଓ ସ୍ଥାନ ଦେଖି ଶୌଚର ଗୁରୁ-ଲଘୁତ୍ୱ ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ।
13.146.54
विधिनाऽनेन शौचं तु नित्यं कुर्यादतन्द्रितः ।
अविप्रेक्षन्नसम्भ्रान्तः पादौ प्रक्षाल्य तत्परः ॥ १३.१४६.५४ ॥
ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଶୌଚ ନିତ୍ୟ ଅଳସୁଆ ନ ହୋଇ କରିବା ଉଚିତ; ଇତସ୍ତତଃ ନ ଚାହିଁ, ଘବରା ନ ହୋଇ, ପାଦ ଧୋଇ ସେଥିରେ ନିଷ୍ଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ।
13.146.55
अप्रक्षालितपादस्तु पाणिमामणिबन्धनात् ।
अधस्तादुपरिष्टाच्च ततः पाणिमुपस्पृशेत् ॥ १३.१४६.५५ ॥
ଯାହାର ପାଦ ଧୋଇ ହୋଇନାହିଁ, ସେ ମଣିବନ୍ଧ ତଳେ ଓ ଉପରେ, ତାପରେ ହାତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.56
मनोगतास्तु निश्शब्दा निश्शब्दं त्रिरपः पिबेत् ।
द्विर्मुखं परिमृज्याच्च खानि चोपस्पृशेद्बुधः ॥ १३.१४६.५६ ॥
ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି ନୀରବରେ ତିନିଥର ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇଥର ମୁଖ ପୋଛି, ଜ୍ଞାନୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଛିଦ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.57
ऋग्वेदं तेन प्रीणाति प्रथमं यः पिबेदपः ।
द्वितीयं तु यजुर्वेदं तृतीयं साम एव च ॥ १३.१४६.५७ ॥
ଯେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ପାନ କରେ, ସେଥିରେ ସେ ଋଗ୍ବେଦକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ; ଦ୍ବିତୀୟରେ ଯଜୁର୍ବେଦ, ତୃତୀୟରେ ସାମବେଦକୁ।
13.146.58
मृज्यते प्रथमं तेन अथर्वा प्रीतिमाप्नुयात् ।
द्वितीयेनेतिहासं च पुराणस्मृतिदेवताः ॥ १३.१४६.५८ ॥
ପ୍ରଥମେ ତାହାଦ୍ୱାରା ପୋଛିଲେ ଅଥର୍ବବେଦ ପ୍ରୀତି ପାଏ; ଦ୍ବିତୀୟରେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି ଓ ଦେବତା।
13.146.59
यच्चक्षुषि समाधत्ते तेनादित्यं तु प्रीणयेत् ।
प्रीणाति वायुं घ्राणं च दिशश्चाप्यथ श्रोत्रयोः ॥ १३.१४६.५९ ॥
ଯାହା ଆଖିରେ ଲଗାଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ନାସିକାରେ ବାୟୁ ଓ କାନରେ ଦିଗସବୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
13.146.60
ब्रह्माणं तेन प्रीणाति यन्मूर्धनि समापयेत् ।
समुत्क्षिपति चापोर्ध्वमाकाशं तेन प्रीणयेत् ॥ १३.१४६.६० ॥
ମୁଣ୍ଡରେ ଯାହା ଲଗାଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ; ଏବଂ ଜଳ ଉପରକୁ ଉଡ଼ାଇଲେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.61
प्रीणाति विष्णुः पद्भ्यां तु सलिलं वै समादधत् ।
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि अन्तर्जानुरुपस्पृशेत्। ॥ १३.१४६.६१ ॥
ବିଷ୍ଣୁ ପାଦରେ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ, ଆଣ୍ଠୁ ଭିତରକୁ ମୋଡ଼ି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.62
सर्वत्र विधिरित्येष भोजनादिषु नित्यशः ।
अन्नेषु दन्तलग्नेषु उच्छिष्टः पुनराचमेत्। ॥ १३.१४६.६२ ॥
ସର୍ବତ୍ର ଏହି ବିଧି, ଭୋଜନାଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ଅନ୍ନକଣା ଦାନ୍ତରେ ଲାଗିଗଲେ, ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନର୍ବାର ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
13.146.63
विधिरेष समुद्दिष्टः शौचे चाभ्युक्षणं स्मृतम् ।
शूद्रस्यैव विधिर्दृष्टो गृहान्निष्क्रमतस्ततः। ॥ १३.१४६.६३ ॥
ଏହି ବିଧି କୁହାଯାଇଛି; ଶୌଚରେ ଛିଟାଦେବା ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ଏହି ବିଧି ଦେଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଘରୁ ବାହାରକୁ ଯାଏ।
13.146.64
नित्यं त्वलुप्तशौचेन वर्तितव्यं कृतात्मना ।
यशस्कामेन भिक्षुभ्यः शुद्रेणात्महितार्थिना ॥ १३.१४६.६४ ॥
ସର୍ବଦା ଅଟୁଟ ଶୌଚ ସହିତ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯଶ ଇଚ୍ଛାକାରୀ, ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କଠାରୁ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ନିଜ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରି (ଏପରି ଆଚରଣ କରିବ)।