Mahābhārata · Adhyāya 13.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.152.1
एवं स भिक्षुर्निर्वाणं प्राप्नुयाद्दग्धकिल्बिषः ।
इहस्थो देहमुत्सृज्य नीडं शकुनिवद्यथा ॥ १३.१५२.१ ॥
Así, aquel mendicante, con sus pecados quemados, alcance la liberación; quedándose aquí, abandone el cuerpo como un pájaro abandona su nido.
13.152.2
सत्पथालम्बनादेव शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम् ।
ब्रह्मणः स्थानमचलं स्थानात्स्थानमवाप्नुयात् ॥ १३.१५२.२ ॥
Solo por seguir el buen camino, incluso un śūdra alcanza un buen destino; pasando de una condición a otra, puede alcanzar la morada inmutable de Brahman.
13.152.3
यथा खनन्खनित्रेण जाङ्गले वारि विन्दति ।
अनिर्वेदात्ततः स्थानमीप्सितं प्रतिपद्यते ॥ १३.१५२.३ ॥
Como quien cava con una pala en tierra seca encuentra agua, así, por no desesperar, alcanza el lugar que desea.
13.152.4
सैषा गतिरनाद्यन्ता सर्वैरप्युपधारिता ।
तस्माच्छूद्रैरनिर्वेदाच्छ्रद्दधानैस्तु नित्यदा।
वर्तितव्यं यथाशक्त्या यथा प्रोक्तं मनीषिभिः। ॥ १३.१५२.४ ॥
Este camino no tiene principio ni fin, y todos lo han comprendido. Por ello, los śūdras que tienen fe deben siempre, sin desesperar, conducirse según su capacidad, como enseñaron los sabios.
13.152.5
यत्करोति तदश्नाति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
नाकृतं भुज्यते कर्म न कृतं नश्यते फलम् ॥ १३.१५२.५ ॥
Quien hace algo, eso experimenta, sea bueno o malo. La acción no realizada no se experimenta, y el fruto de la acción realizada no se pierde.
13.152.6
तथा शुभसमाचारः शुभमेवाप्नुते फलम् ।
तथाऽशुभसमाचारो ह्यशुभं समवाप्नुते।
शुभान्येव समादद्याद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५२.६ ॥
Igualmente, quien tiene buena conducta obtiene solo buen fruto, y quien tiene mala conducta obtiene solo mal fruto. Quien desee su propio bienestar, que emprenda únicamente acciones buenas.
13.152.7
भूतिश्च नान्यतः शक्त्या शूद्राणामिति निश्चयः ।
क्रते यतीनां शुश्रूषामिति सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१५२.७ ॥
Para los śūdras, la prosperidad no llega por ningún otro medio; esto es seguro. Los sabios han establecido que llega solo mediante el servicio a los ascetas.
13.152.8
तस्मादागमसम्पन्नो भवेत्सुनियतेन्द्रियः ।
शक्यते ह्यागमादेव गतिं प्राप्तुमनामयाम् ॥ १३.१५२.८ ॥
Por tanto, uno debe estar dotado de conocimiento de las escrituras y mantener bien controlados los sentidos, pues la meta libre de aflicción solo puede alcanzarse por medio de las escrituras.
13.152.9
वरा चैषा गतिर्दृष्टा यामन्वेपन्ति साधवः ।
यत्रामृतत्वं लभते त्यक्त्वा दुःखमनन्तरम् ॥ १३.१५२.९ ॥
Se ha visto esta excelsa meta que buscan los buenos; allí, tras abandonar el sufrimiento, se obtiene de inmediato la inmortalidad.
13.152.10
इमं हि धर्मिमास्थाय येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च प्राप्नुयुः परमां गतिम्।
किं पुनर्ब्राह्मणो विद्वान्क्षत्रियो वा बहुश्रुतः ॥ १३.१५२.१० ॥
Recurriendo a este dharma, incluso quienes son de nacimiento pecaminoso —mujeres, vaiśyas y śūdras— pueden alcanzar la meta suprema; ¿cuánto más un brāhmaṇa instruido o un kṣatriya muy versado?
13.152.11
न चाप्यक्षीणपापस्य ज्ञानं भवति देहिनः ।
ज्ञानोपलब्धिर्भवति कृतकृत्यो यदा भवेत् ॥ १३.१५२.११ ॥
El conocimiento no surge en un ser encarnado cuyo pecado no ha sido destruido; la adquisición del conocimiento llega solo cuando uno se ha vuelto quien ha cumplido lo que debía cumplir.
13.152.12
उपलभ्य तु विज्ञानं ज्ञानं वाऽप्यनसूयकः ।
तथैव वर्तेद्गुरुषु भूयांसं वा समाहितः ॥ १३.१५२.१२ ॥
Habiendo alcanzado el discernimiento o el conocimiento, uno debe permanecer libre de envidia, y comportarse de la misma manera con los maestros y con quienes son superiores, con la mente serena.
13.152.13
अथावमन्येत गुरुं तथा तेषु प्रवर्तते ।
व्यर्थमस्य श्रुतं भवति ज्ञानमज्ञानतां व्रजेत् ॥ १३.१५२.१३ ॥
Si alguien menosprecia a su maestro y se comporta así con ellos, su saber escuchado resulta vano y su conocimiento se convierte en ignorancia.
13.152.14
गतिं चाप्यशुभां गच्छेन्निरयाय न संशयः ।
प्रक्षीयते तस्य पुण्यं ज्ञानमस्य विरुध्यते ॥ १३.१५२.१४ ॥
Sin duda, va a un destino inauspicioso y al infierno. Su mérito se agota y su conocimiento queda obstruido.
13.152.15
अदृष्टपूर्वकल्याणो यथा दृष्ट्वा विधिं नरः ।
उत्सेकान्मोहमापद्य तत्वज्ञानमवाप्तवान् ॥ १३.१५२.१५ ॥
Como un hombre que nunca antes había visto la fortuna, al ver el orden establecido cae en la ilusión por orgullo y, sin embargo, obtiene el conocimiento de la verdad.
13.152.16
एवमेवि हि नोत्सेकः कर्तव्यो ज्ञानसम्भवः ।
फलं ज्ञानस्य हि शमः प्रशामाय यतेत्सदा ॥ १३.१५२.१६ ॥
De la misma manera, no se debe mostrar orgullo, pues así no surge el conocimiento. El fruto del conocimiento es la calma; por eso siempre se debe esforzar uno por la tranquilidad.
13.152.17
उपशान्तेन दान्तेन क्षमायुक्तेन सर्वदा ।
शुश्रूषा प्रतिपत्तव्या नित्यमेवानसूयता ॥ १३.१५२.१७ ॥
El que está en calma, dominado a sí mismo y dotado de paciencia debe siempre, sin envidia, prestar servicio constantemente.
13.152.18
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
इन्द्रियार्थांश्च मनसा मनो बुद्धौ समादधेत् ॥ १३.१५२.१८ ॥
Con firmeza debe guardar los órganos genitales y el vientre; con la vista, las manos y los pies; con la mente, los objetos de los sentidos; y debe fijar la mente en el intelecto.
13.152.19
धृत्याऽऽसीत ततो गत्वा शुद्धदेशं सुसंवृतम् ।
लब्धासनं यथा दृष्टं विधिपूर्वं समाचरेत् ॥ १३.१५२.१९ ॥
Con firmeza debe sentarse; luego, habiendo ido a un lugar puro y bien resguardado y tomado asiento, debe practicar según la norma prescrita.
13.152.20
ज्ञानयुक्तस्तथा देवं हृदिस्थमुपलक्षयेत् ।
आदीप्यमानं वपुषा विधूममनलं यथा ॥ १३.१५२.२० ॥
Asimismo, quien está dotado de conocimiento debe percibir al dios que mora en el corazón, resplandeciente en su forma como un fuego sin humo.
13.152.21
रश्मिमन्तमिवादित्यं वैद्युताग्निमिवाम्बरे ।
संस्थितं हृदये पश्येदीशं शाश्वतमव्ययम् ॥ १३.१५२.२१ ॥
Como el sol con sus rayos en el cielo, o el fuego del relámpago en el aire, debe contemplar al Señor, eterno e imperecedero, que permanece en el corazón.
13.152.22
न चायुक्तेन शक्येत द्रष्टुं देहे महेश्वरः ।
युक्तस्तु पश्यते बुद्ध्या सन्निवेश्य मनो हृदि ॥ १३.१५२.२२ ॥
El gran Señor no puede ser visto en el cuerpo por quien no está disciplinado; pero el disciplinado lo ve con el intelecto, habiendo fijado la mente en el corazón.
13.152.23
अथ त्वेवं न शक्नोति कर्तुं हृदयधारणम् ।
यथासांख्यमुपासीत यथावद्योगमास्थितः ॥ १३.१५२.२३ ॥
Pero si no puede sostenerlo así en el corazón, debe, recurriendo al yoga, adorarlo debidamente según el orden del Sāṃkhya.
13.152.24
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणीह पञ्च कर्मेन्द्रियाणि वै ।
पञ्च भूतविशेषाश्च मनश्चैव तु षोडश ॥ १३.१५२.२४ ॥
Aquí están los cinco órganos de percepción, en efecto los cinco órganos de acción, cinco elementos específicos y también la mente: estos son dieciséis.
13.152.25
तन्मात्राण्यपबि पञ्चैव मनोऽहङ्कार एव च ।
अष्टमं चाप्यथाव्यक्तमेताः प्रकृतिसंज्ञिताः।
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ॥ १३.१५२.२५ ॥
Los elementos sutiles, cinco en verdad; la mente y el ahaṅkāra; y como octavo lo no manifestado — estos se llaman prakṛti.
13.152.26
एवमेतदिहस्थेन विज्ञेयं तत्वबुद्धिना ।
एवं वर्ष्म समुत्तीर्य तीर्णो भवति नान्यथा ॥ १३.१५२.२६ ॥
Quien permanece aquí, con un intelecto que capta la verdad, debe conocerlo así. Solo cruzando así el cuerpo se cruza, y de otro modo no.
13.152.27
परिसंख्यानमेवैतन्मन्तव्यं ज्ञानबुद्धिना ॥ १३.१५२.२७ ॥
Esto es solo una enumeración; debe considerarse así por un intelecto de conocimiento.
13.152.28
अहन्यहनि शान्तात्मा पावनाय हिताय च ।
एवमेव प्रसंख्याय तत्वबुद्धिर्विमुच्यते।
निष्पलं केवलं भवति शुद्धतत्वार्थतत्ववित् ॥ १३.१५२.२८ ॥
El de alma serena, día tras día, para la purificación y el bien (debe practicarlo). Habiendo enumerado así, el intelecto de la verdad se libera; quien conoce el sentido de los principios puros se vuelve sin fruto y solo.
13.152.29
भिक्षुकाश्रममास्थाय शुश्रूषानिरतो बुधः ।
शूद्रो निर्मुच्यते सत्वसंसर्गादेव नान्यथा ॥ १३.१५२.२९ ॥
Un śūdra sabio que, tras adoptar la etapa del mendicante y entregarse al servicio, se libera por la asociación con sattva — y de otro modo no.
13.152.30
सत्संनिक्रषे परिवर्तितव्यं ।
विद्याधिकाश्चापि निषेवितव्याः।
सवर्णतां गच्छति सन्निकर्षा-
न्नीलः खगो मेरुमिवाश्रयन्वै ॥ १३.१५२.३० ॥
Uno debe vivir en compañía de los buenos y servir a quienes sobresalen en el saber. Como el pájaro azul que se acoge al monte Meru llega a compartir su naturaleza, así por la cercanía se alcanza la semejanza de clase.
13.152.31
इत्येवमाख्याय महामुनिस्तदा ।
चतुर्षु वर्णेषु विधानमर्थवित्।
शुश्रूषया वृत्तगतिं समाधिना ।
समाधियुक्तः प्रययौ स्वमाश्रमम् ॥ १३.१५२.३१ ॥
Habiendo así expuesto la norma para las cuatro clases sociales, el gran sabio, conocedor del sentido, partió hacia su ermita, dotado de recogimiento, habiendo conocido el curso de la conducta mediante el servicio y la firmeza mediante la concentración.