మహాభారతం · అధ్యాయం 13.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.152.1
एवं स भिक्षुर्निर्वाणं प्राप्नुयाद्दग्धकिल्बिषः ।
इहस्थो देहमुत्सृज्य नीडं शकुनिवद्यथा ॥ १३.१५२.१ ॥
ఈ విధంగా పాపాలను దహించిన ఆ భిక్షువు నిర్వాణాన్ని పొందాలి; పక్షి తన గూడును విడిచినట్లు, ఇక్కడే ఉండి దేహాన్ని త్యజించాలి.
13.152.2
सत्पथालम्बनादेव शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम् ।
ब्रह्मणः स्थानमचलं स्थानात्स्थानमवाप्नुयात् ॥ १३.१५२.२ ॥
సత్పథాన్ని అనుసరించడం వల్లనే శూద్రుడు కూడా ఉత్తమ గతిని పొందుతాడు; ఒక స్థితి నుండి మరొక స్థితికి చేరి బ్రహ్మ యొక్క అచలమైన స్థానాన్ని అతడు పొందగలడు.
13.152.3
यथा खनन्खनित्रेण जाङ्गले वारि विन्दति ।
अनिर्वेदात्ततः स्थानमीप्सितं प्रतिपद्यते ॥ १३.१५२.३ ॥
పొడి ప్రదేశంలో పారతో తవ్వేవాడు నీటిని కనుగొన్నట్లు, నిరుత్సాహపడకుండా ఉండటం వల్ల అతడు తనకు కావలసిన స్థానాన్ని పొందుతాడు.
13.152.4
सैषा गतिरनाद्यन्ता सर्वैरप्युपधारिता ।
तस्माच्छूद्रैरनिर्वेदाच्छ्रद्दधानैस्तु नित्यदा।
वर्तितव्यं यथाशक्त्या यथा प्रोक्तं मनीषिभिः। ॥ १३.१५२.४ ॥
ఈ మార్గానికి ఆదీ అంతమూ లేదు; అందరూ దీనిని గ్రహించారు. కాబట్టి శ్రద్ధగల శూద్రులు నిరుత్సాహపడకుండా ఎల్లప్పుడూ తమ శక్తి మేరకు జ్ఞానులు చెప్పినట్లు నడుచుకోవాలి.
13.152.5
यत्करोति तदश्नाति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
नाकृतं भुज्यते कर्म न कृतं नश्यते फलम् ॥ १३.१५२.५ ॥
ఎవడు ఏది చేస్తాడో దానినే అనుభవిస్తాడు, అది శుభమైనా అశుభమైనా. చేయని కర్మ అనుభవింపబడదు; చేసిన కర్మ ఫలం నశించదు.
13.152.6
तथा शुभसमाचारः शुभमेवाप्नुते फलम् ।
तथाऽशुभसमाचारो ह्यशुभं समवाप्नुते।
शुभान्येव समादद्याद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५२.६ ॥
అలాగే శుభ ప్రవర్తన కలవాడు శుభ ఫలాన్నే పొందుతాడు; అశుభ ప్రవర్తన కలవాడు అశుభ ఫలాన్నే పొందుతాడు. తన అభ్యుదయాన్ని కోరేవాడు శుభ కర్మలనే స్వీకరించాలి.
13.152.7
भूतिश्च नान्यतः शक्त्या शूद्राणामिति निश्चयः ।
क्रते यतीनां शुश्रूषामिति सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१५२.७ ॥
శూద్రులకు శ్రేయస్సు మరే మార్గం ద్వారా రాదు, ఇదే నిశ్చయం. యతులకు సేవ చేయడం ద్వారానే (అది కలుగుతుంది) అని సాధువులు నిర్ణయించారు.
13.152.8
तस्मादागमसम्पन्नो भवेत्सुनियतेन्द्रियः ।
शक्यते ह्यागमादेव गतिं प्राप्तुमनामयाम् ॥ १३.१५२.८ ॥
కాబట్టి శాస్త్రజ్ఞానం కలిగి, ఇంద్రియాలను చక్కగా నియంత్రించుకున్నవాడై ఉండాలి; ఎందుకంటే శాస్త్రం ద్వారానే దుఃఖరహిత గతిని పొందడం సాధ్యం.
13.152.9
वरा चैषा गतिर्दृष्टा यामन्वेपन्ति साधवः ।
यत्रामृतत्वं लभते त्यक्त्वा दुःखमनन्तरम् ॥ १३.१५२.९ ॥
సాధువులు వెతికే ఈ శ్రేష్ఠ గతి కనుగొనబడింది; దుఃఖాన్ని విడిచిన వెంటనే అమృతత్వం లభించే స్థానం అదే.
13.152.10
इमं हि धर्मिमास्थाय येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च प्राप्नुयुः परमां गतिम्।
किं पुनर्ब्राह्मणो विद्वान्क्षत्रियो वा बहुश्रुतः ॥ १३.१५२.१० ॥
ఈ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, పాపజన్మ కలవారైనా — స్త్రీలు, వైశ్యులు, శూద్రులు కూడా — పరమ గతిని పొందగలరు; ఇక పండితుడైన బ్రాహ్మణుడు లేదా బహుశ్రుతుడైన క్షత్రియుడు ఎంతగానో పొందగలరు.
13.152.11
न चाप्यक्षीणपापस्य ज्ञानं भवति देहिनः ।
ज्ञानोपलब्धिर्भवति कृतकृत्यो यदा भवेत् ॥ १३.१५२.११ ॥
పాపం నశించనివానికి జ్ఞానం కలగదు; కృతకృత్యుడైనప్పుడే జ్ఞానప్రాప్తి కలుగుతుంది.
13.152.12
उपलभ्य तु विज्ञानं ज्ञानं वाऽप्यनसूयकः ।
तथैव वर्तेद्गुरुषु भूयांसं वा समाहितः ॥ १३.१५२.१२ ॥
విజ్ఞానాన్ని, జ్ఞానాన్ని పొందిన తర్వాత కూడా అసూయ లేనివాడై ఉండాలి; గురువుల పట్ల, మరింత పెద్దవారి పట్ల, సమాహితుడై అదే విధంగా ప్రవర్తించాలి.
13.152.13
अथावमन्येत गुरुं तथा तेषु प्रवर्तते ।
व्यर्थमस्य श्रुतं भवति ज्ञानमज्ञानतां व्रजेत् ॥ १३.१५२.१३ ॥
ఎవరైనా గురువును అవమానించి వారితో అలాగే ప్రవర్తిస్తే, అతని శ్రుతజ్ఞానం వ్యర్థమవుతుంది; అతని జ్ఞానం అజ్ఞానంగా మారుతుంది.
13.152.14
गतिं चाप्यशुभां गच्छेन्निरयाय न संशयः ।
प्रक्षीयते तस्य पुण्यं ज्ञानमस्य विरुध्यते ॥ १३.१५२.१४ ॥
అతడు నిస్సందేహంగా అశుభ గతిని పొంది నరకానికి వెళ్తాడు. అతని పుణ్యం క్షీణిస్తుంది; అతని జ్ఞానం అడ్డగించబడుతుంది.
13.152.15
अदृष्टपूर्वकल्याणो यथा दृष्ट्वा विधिं नरः ।
उत्सेकान्मोहमापद्य तत्वज्ञानमवाप्तवान् ॥ १३.१५२.१५ ॥
ముందెన్నడూ శుభాన్ని చూడని మనిషి విధిని చూసి, గర్వంతో మోహంలో పడి, తత్త్వజ్ఞానాన్ని పొందినట్లు.
13.152.16
एवमेवि हि नोत्सेकः कर्तव्यो ज्ञानसम्भवः ।
फलं ज्ञानस्य हि शमः प्रशामाय यतेत्सदा ॥ १३.१५२.१६ ॥
అలాగే అహంకారం చూపకూడదు; జ్ఞానం పుట్టే మార్గం అదే. జ్ఞాన ఫలం శమం; కాబట్టి ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతత కోసం ప్రయత్నించాలి.
13.152.17
उपशान्तेन दान्तेन क्षमायुक्तेन सर्वदा ।
शुश्रूषा प्रतिपत्तव्या नित्यमेवानसूयता ॥ १३.१५२.१७ ॥
శాంతుడై, దాంతుడై, క్షమాయుక్తుడై ఎల్లప్పుడూ అసూయ లేకుండా నిత్యం సేవ చేయాలి.
13.152.18
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
इन्द्रियार्थांश्च मनसा मनो बुद्धौ समादधेत् ॥ १३.१५२.१८ ॥
ధైర్యంతో జననేంద్రియాన్ని, ఉదరాన్ని కాపాడాలి; కన్నుతో చేతులు కాళ్లను; మనసుతో ఇంద్రియ విషయాలను కాపాడాలి; మనసును బుద్ధిలో నిలపాలి.
13.152.19
धृत्याऽऽसीत ततो गत्वा शुद्धदेशं सुसंवृतम् ।
लब्धासनं यथा दृष्टं विधिपूर्वं समाचरेत् ॥ १३.१५२.१९ ॥
ధైర్యంతో కూర్చోవాలి; తరువాత శుద్ధమైన, బాగా కప్పబడిన స్థలానికి వెళ్లి, ఆసనం పొంది, చూచిన విధానం ప్రకారం విధిపూర్వకంగా సాధన చేయాలి.
13.152.20
ज्ञानयुक्तस्तथा देवं हृदिस्थमुपलक्षयेत् ।
आदीप्यमानं वपुषा विधूममनलं यथा ॥ १३.१५२.२० ॥
జ్ఞానయుక్తుడు ఆ విధంగానే హృదయంలో నిలిచిన దేవుణ్ణి గుర్తించాలి; ఆయన పొగలేని అగ్నిలా తన రూపంతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
13.152.21
रश्मिमन्तमिवादित्यं वैद्युताग्निमिवाम्बरे ।
संस्थितं हृदये पश्येदीशं शाश्वतमव्ययम् ॥ १३.१५२.२१ ॥
ఆకాశంలో కిరణాలతో కూడిన సూర్యుడిలా, ఆకాశంలోని మెరుపు అగ్నిలా హృదయంలో నిలిచిన శాశ్వతుడూ అవ్యయుడూ అయిన ఈశ్వరుణ్ణి చూడాలి.
13.152.22
न चायुक्तेन शक्येत द्रष्टुं देहे महेश्वरः ।
युक्तस्तु पश्यते बुद्ध्या सन्निवेश्य मनो हृदि ॥ १३.१५२.२२ ॥
అయుక్తుడికి దేహంలో మహేశ్వరుణ్ణి చూడటం సాధ్యం కాదు; యుక్తుడైనవాడు మనసును హృదయంలో నిలిపి బుద్ధితో ఆయనను చూస్తాడు.
13.152.23
अथ त्वेवं न शक्नोति कर्तुं हृदयधारणम् ।
यथासांख्यमुपासीत यथावद्योगमास्थितः ॥ १३.१५२.२३ ॥
అయితే ఈ విధంగా హృదయంలో ధారణ చేయలేకపోతే, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, సాంఖ్య క్రమం ప్రకారం యథావిధిగా ఉపాసన చేయాలి.
13.152.24
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणीह पञ्च कर्मेन्द्रियाणि वै ।
पञ्च भूतविशेषाश्च मनश्चैव तु षोडश ॥ १३.१५२.२४ ॥
ఇక్కడ ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఐదు భూతాల విశేషాలు, మనస్సు కూడా ఉన్నాయి—ఇవి పదహారు.
13.152.25
तन्मात्राण्यपबि पञ्चैव मनोऽहङ्कार एव च ।
अष्टमं चाप्यथाव्यक्तमेताः प्रकृतिसंज्ञिताः।
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ॥ १३.१५२.२५ ॥
తన్మాత్రలు, ఐదే; మనస్సు, అహంకారము కూడా; ఎనిమిదవది అవ్యక్తము — ఇవి 'ప్రకృతి' అనే పేరుతో పిలువబడతాయి.
13.152.26
एवमेतदिहस्थेन विज्ञेयं तत्वबुद्धिना ।
एवं वर्ष्म समुत्तीर्य तीर्णो भवति नान्यथा ॥ १३.१५२.२६ ॥
ఇక్కడ ఉన్నవాడు, తత్త్వబుద్ధితో, ఇదే విధంగా తెలుసుకోవాలి. ఇలాగే శరీరాన్ని దాటినవాడే దాటినవాడవుతాడు; మరోలా కాదు.
13.152.27
परिसंख्यानमेवैतन्मन्तव्यं ज्ञानबुद्धिना ॥ १३.१५२.२७ ॥
ఇది కేవలం లెక్కింపే; జ్ఞానబుద్ధితో ఇలాగే భావించాలి.
13.152.28
अहन्यहनि शान्तात्मा पावनाय हिताय च ।
एवमेव प्रसंख्याय तत्वबुद्धिर्विमुच्यते।
निष्पलं केवलं भवति शुद्धतत्वार्थतत्ववित् ॥ १३.१५२.२८ ॥
శాంతాత్ముడు ప్రతిరోజూ పవిత్రత, మేలు కోసం (దీనిని అభ్యసించాలి). ఇలా లెక్కించి తత్త్వబుద్ధి విముక్తి పొందుతుంది; శుద్ధతత్త్వార్థం తెలిసినవాడు ఫలరహితంగా, కేవలంగా అవుతాడు.
13.152.29
भिक्षुकाश्रममास्थाय शुश्रूषानिरतो बुधः ।
शूद्रो निर्मुच्यते सत्वसंसर्गादेव नान्यथा ॥ १३.१५२.२९ ॥
భిక్షుక ఆశ్రమాన్ని స్వీకరించి, సేవలో నిమగ్నుడైన బుధుడైన శూద్రుడు కూడా సత్త్వ సంసర్గం వల్లనే విముక్తి పొందుతాడు; మరోలా కాదు.
13.152.30
सत्संनिक्रषे परिवर्तितव्यं ।
विद्याधिकाश्चापि निषेवितव्याः।
सवर्णतां गच्छति सन्निकर्षा-
न्नीलः खगो मेरुमिवाश्रयन्वै ॥ १३.१५२.३० ॥
సత్పురుషుల సాన్నిధ్యంలో మెలగాలి; విద్యలో అధికులను సేవించాలి. మేరువును ఆశ్రయించిన నీలపక్షి వలె, సమీపత వల్ల సవర్ణత పొందుతుంది.
13.152.31
इत्येवमाख्याय महामुनिस्तदा ।
चतुर्षु वर्णेषु विधानमर्थवित्।
शुश्रूषया वृत्तगतिं समाधिना ।
समाधियुक्तः प्रययौ स्वमाश्रमम् ॥ १३.१५२.३१ ॥
ఇలా నాలుగు వర్ణాల విధానాన్ని తెలిసిన ఆ మహామునీంద్రుడు చెప్పి, సేవ ద్వారా ఆచారగతిని, సమాధి ద్వారా ఏకాగ్రతను తెలుసుకొని, సమాధియుక్తుడై తన ఆశ్రమానికి వెళ్ళెను.