マハーバーラタ · 章 13.152
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.152.1
एवं स भिक्षुर्निर्वाणं प्राप्नुयाद्दग्धकिल्बिषः ।
इहस्थो देहमुत्सृज्य नीडं शकुनिवद्यथा ॥ १३.१५२.१ ॥
このように罪を焼き尽くした比丘は涅槃に至るべし。ここに留まりつつ、鳥が巣を離れるように身体を捨てるのだ。
13.152.2
सत्पथालम्बनादेव शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम् ।
ब्रह्मणः स्थानमचलं स्थानात्स्थानमवाप्नुयात् ॥ १३.१५२.२ ॥
ただ善道に依ることによって、首陀羅もまた善き行方を得る。一つの位から次の位へと進み、梵の不動の座に至ることができる。
13.152.3
यथा खनन्खनित्रेण जाङ्गले वारि विन्दति ।
अनिर्वेदात्ततः स्थानमीप्सितं प्रतिपद्यते ॥ १३.१५२.३ ॥
乾いた地で鋤を使って掘る者が水を見つけるように、落胆しないことによって、彼は望む場所に至る。
13.152.4
सैषा गतिरनाद्यन्ता सर्वैरप्युपधारिता ।
तस्माच्छूद्रैरनिर्वेदाच्छ्रद्दधानैस्तु नित्यदा।
वर्तितव्यं यथाशक्त्या यथा प्रोक्तं मनीषिभिः। ॥ १३.१५२.४ ॥
この道には始めも終わりもなく、すべての人がこれを理解している。ゆえに信仰ある首陀羅は、落胆することなく、常に自らの力に応じて、賢者の説いたとおりに振る舞うべきである。
13.152.5
यत्करोति तदश्नाति शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
नाकृतं भुज्यते कर्म न कृतं नश्यते फलम् ॥ १३.१५२.५ ॥
人は行ったことを、善であれ悪であれ、受ける。行われなかった業は受けられず、行われた業の果は失われない。
13.152.6
तथा शुभसमाचारः शुभमेवाप्नुते फलम् ।
तथाऽशुभसमाचारो ह्यशुभं समवाप्नुते।
शुभान्येव समादद्याद्य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५२.६ ॥
同様に、善行を行う者は善果のみを得、悪行を行う者は悪果のみを得る。自らの繁栄を望む者は、ただ善い行いのみを取るべきである。
13.152.7
भूतिश्च नान्यतः शक्त्या शूद्राणामिति निश्चयः ।
क्रते यतीनां शुश्रूषामिति सन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१५२.७ ॥
シュードラにとって繁栄は他の手段では得られない、これは確かである。賢者たちは、苦行者への奉仕によってのみ得られると定めた。
13.152.8
तस्मादागमसम्पन्नो भवेत्सुनियतेन्द्रियः ।
शक्यते ह्यागमादेव गतिं प्राप्तुमनामयाम् ॥ १३.१५२.८ ॥
ゆえに聖典の学識を備え、感官をよく制御しなければならない。苦のない境地は聖典によってのみ到達できるからである。
13.152.9
वरा चैषा गतिर्दृष्टा यामन्वेपन्ति साधवः ।
यत्रामृतत्वं लभते त्यक्त्वा दुःखमनन्तरम् ॥ १३.१५२.९ ॥
善人たちが求めるこの最高の境地は見出されている。苦しみを捨てれば、そこですぐに不死を得る。
13.152.10
इमं हि धर्मिमास्थाय येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च प्राप्नुयुः परमां गतिम्।
किं पुनर्ब्राह्मणो विद्वान्क्षत्रियो वा बहुश्रुतः ॥ १३.१५२.१० ॥
この法に依って立つならば、罪深い生まれの者——女性、ヴァイシャ、シュードラでさえ——至高の境地に達しうる。まして学識ある婆羅門や多聞の王族においておやである。
13.152.11
न चाप्यक्षीणपापस्य ज्ञानं भवति देहिनः ।
ज्ञानोपलब्धिर्भवति कृतकृत्यो यदा भवेत् ॥ १३.१५२.११ ॥
罪が滅していない有身者には知は生じない。知の獲得は、なすべきことを成し終えた時に初めて訪れる。
13.152.12
उपलभ्य तु विज्ञानं ज्ञानं वाऽप्यनसूयकः ।
तथैव वर्तेद्गुरुषु भूयांसं वा समाहितः ॥ १३.१५२.१२ ॥
証知や知識を得た後も、嫉妬せずにいるべきである。師や、より優れた人々に対しても、心を集中させて同じように振る舞うべきである。
13.152.13
अथावमन्येत गुरुं तथा तेषु प्रवर्तते ।
व्यर्थमस्य श्रुतं भवति ज्ञानमज्ञानतां व्रजेत् ॥ १३.१५२.१३ ॥
もし人が師を侮り、その人々に対してそのように振る舞うならば、その聞いた学問は無益となり、その知識は無知へと変わる。
13.152.14
गतिं चाप्यशुभां गच्छेन्निरयाय न संशयः ।
प्रक्षीयते तस्य पुण्यं ज्ञानमस्य विरुध्यते ॥ १३.१५२.१४ ॥
彼は疑いなく不吉な行く末を辿り、地獄に赴く。彼の功徳は尽き、彼の知識は妨げられる。
13.152.15
अदृष्टपूर्वकल्याणो यथा दृष्ट्वा विधिं नरः ।
उत्सेकान्मोहमापद्य तत्वज्ञानमवाप्तवान् ॥ १३.१५२.१५ ॥
以前に吉祥を見たことのない人が、定めを見て、慢心から迷いに陥りながらも真理の知を得るように。
13.152.16
एवमेवि हि नोत्सेकः कर्तव्यो ज्ञानसम्भवः ।
फलं ज्ञानस्य हि शमः प्रशामाय यतेत्सदा ॥ १३.१५२.१६ ॥
同様に慢心を示してはならない。それは知が生じる道ではないからだ。知の実は寂静（シャマ）であり、だから常に心の静けさのために努めるべきである。
13.152.17
उपशान्तेन दान्तेन क्षमायुक्तेन सर्वदा ।
शुश्रूषा प्रतिपत्तव्या नित्यमेवानसूयता ॥ १३.१५२.१७ ॥
心静かで自制し忍耐を備えた者は、常に嫉妬なく、いつも奉仕を行うべきである。
13.152.18
धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
इन्द्रियार्थांश्च मनसा मनो बुद्धौ समादधेत् ॥ १३.१५२.१८ ॥
堅固さによって生殖器と腹を守り、眼によって手足を守り、心によって感官の対象を守り、心を知性に定めるべきである。
13.152.19
धृत्याऽऽसीत ततो गत्वा शुद्धदेशं सुसंवृतम् ।
लब्धासनं यथा दृष्टं विधिपूर्वं समाचरेत् ॥ १३.१५२.१९ ॥
堅固な心で座すべし。その後、清浄でよく囲われた場所に行き、座を得て、見られた規定のとおりに儀軌に従って修行すべし。
13.152.20
ज्ञानयुक्तस्तथा देवं हृदिस्थमुपलक्षयेत् ।
आदीप्यमानं वपुषा विधूममनलं यथा ॥ १३.१५२.२० ॥
同様に、智慧を備えた者は、心に住する神を認識すべし。神はその姿において煙なき火のごとく燃え輝く。
13.152.21
रश्मिमन्तमिवादित्यं वैद्युताग्निमिवाम्बरे ।
संस्थितं हृदये पश्येदीशं शाश्वतमव्ययम् ॥ १३.१५२.२१ ॥
空に光線をもつ太陽や、空中の稲妻の火のように、心に立つ永遠不滅の主を見るべし。
13.152.22
न चायुक्तेन शक्येत द्रष्टुं देहे महेश्वरः ।
युक्तस्तु पश्यते बुद्ध्या सन्निवेश्य मनो हृदि ॥ १३.१५२.२२ ॥
修行していない者には、身体の中に偉大な主を見ることはできない。修行した者は、心を心臓に定め、知性によってそれを見る。
13.152.23
अथ त्वेवं न शक्नोति कर्तुं हृदयधारणम् ।
यथासांख्यमुपासीत यथावद्योगमास्थितः ॥ १३.१५२.२३ ॥
もしこのように心に保持することができなければ、ヨーガに依拠し、サーンキヤの順序に従って、正しく礼拝すべし。
13.152.24
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणीह पञ्च कर्मेन्द्रियाणि वै ।
पञ्च भूतविशेषाश्च मनश्चैव तु षोडश ॥ १३.१५२.२४ ॥
ここには五つの知覚器官、実に五つの行為器官、五つの要素の特質、そして心がある。これらは十六である。
13.152.25
तन्मात्राण्यपबि पञ्चैव मनोऽहङ्कार एव च ।
अष्टमं चाप्यथाव्यक्तमेताः प्रकृतिसंज्ञिताः।
एताः प्रकृतयश्चाष्टौ विकाराश्चापि षोडश ॥ १३.१५२.२५ ॥
五つの微細要素、マナスと自我意識、そして第八の未顕現者——これらはプラクリティと呼ばれる。
13.152.26
एवमेतदिहस्थेन विज्ञेयं तत्वबुद्धिना ।
एवं वर्ष्म समुत्तीर्य तीर्णो भवति नान्यथा ॥ १३.१५२.२६ ॥
ここに留まる者は、真理を悟る知性によってこのように知るべきである。このように身体を超えてこそ渡り終える。それ以外ではない。
13.152.27
परिसंख्यानमेवैतन्मन्तव्यं ज्ञानबुद्धिना ॥ १३.१५२.२७ ॥
これは単なる列挙である。知の知性によってそのように見なすべきである。
13.152.28
अहन्यहनि शान्तात्मा पावनाय हिताय च ।
एवमेव प्रसंख्याय तत्वबुद्धिर्विमुच्यते।
निष्पलं केवलं भवति शुद्धतत्वार्थतत्ववित् ॥ १३.१५२.२८ ॥
心の静まった者は、日々、清浄と利益のためにこれを修めるべきである。このように数え上げて真実の知性は解放される。純粋な諸原理の意味を知る者は、果報なく、ただ一つとなる。
13.152.29
भिक्षुकाश्रममास्थाय शुश्रूषानिरतो बुधः ।
शूद्रो निर्मुच्यते सत्वसंसर्गादेव नान्यथा ॥ १३.१५२.२९ ॥
比丘の住期に入り奉仕に専念する賢いシュードラも、サットヴァとの交わりによってのみ解脱する。それ以外ではない。
13.152.30
सत्संनिक्रषे परिवर्तितव्यं ।
विद्याधिकाश्चापि निषेवितव्याः।
सवर्णतां गच्छति सन्निकर्षा-
न्नीलः खगो मेरुमिवाश्रयन्वै ॥ १३.१५२.३० ॥
善き人々の交わりに生き、学識において優れた人々に仕えるべきである。メール山に身を寄せる青い鳥がその性質を得るように、近づくことによって同類となる。
13.152.31
इत्येवमाख्याय महामुनिस्तदा ।
चतुर्षु वर्णेषु विधानमर्थवित्।
शुश्रूषया वृत्तगतिं समाधिना ।
समाधियुक्तः प्रययौ स्वमाश्रमम् ॥ १३.१५२.३१ ॥
このように四つの階級の規範を説き終えた、意味を知る大聖者は、奉仕によって行為の道を、三昧によって集中を得て、三昧に満ちて自らの庵へと去った。