Mahābhārata · Adhyāya 13.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.155.1
आलोकदानं नामैतत्कीदृशं भरतर्षभ ।
कथमेतत्समुत्पन्नं फलं वा तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१५५.१ ॥
Toro de los Bharatas, ¿qué clase de don es este llamado don de la luz? ¿Cómo surgió y cuál es su fruto? Dímelo.
13.155.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं सुवर्णस्य च भारत ॥ १३.१५५.२ ॥
Aquí también se narra esta antigua historia: el diálogo de Manu, el señor de las criaturas, y de Suvarṇa, oh Bhārata.
13.155.3
तपस्वी कश्चिदभवत्सुवर्णो नाम भारत ।
वर्णतो हेमवर्णः स सुवर्ण इति विश्रुतः ॥ १३.१५५.३ ॥
Hubo un asceta llamado Suvarṇa, oh Bhārata. Por su color, dorado en tono, se hizo famoso con el nombre de Suvarṇa.
13.155.4
कुलशीलगुणोपेतः स्वाध्यायोपरमं गतः ।
बहून्सुवंशप्रभवान्समतीतः स्वकैर्गुणैः ॥ १३.१५५.४ ॥
Dotado de noble linaje, conducta y virtudes, había cesado su estudio personal de los Vedas; por sus propias cualidades superaba a muchos nacidos en linajes distinguidos.
13.155.5
स कदाचिन्मनुं विप्रो ददर्शोपससर्प च ।
कुशलप्रश्नमन्योन्यं तौ चोभौ तत्र चक्रतुः ॥ १३.१५५.५ ॥
Una vez aquel brahmán vio a Manu y se acercó a él; allí ambos se preguntaron mutuamente por su bienestar.
13.155.6
ततस्तौ सत्यसंकल्पौ मेरौ काञ्चनपर्वते ।
देवर्षिभिः सदा जुष्टे सहितौ संन्यषीदताम् ॥ १३.१५५.६ ॥
Entonces los dos, firmes en su propósito, se sentaron juntos en la montaña dorada del Meru, siempre frecuentada por los devarṣis.
13.155.7
तत्र तौ कथयन्तौ स्तां कथा नानाविधाश्रयाः ।
ब्रह्मर्षिदेवदैत्यानां पुराणानां महात्मनाम् ॥ १३.१५५.७ ॥
Allí los dos contaban relatos de muchos tipos: las antiguas historias de los brahmarṣis, los dioses, los daityas y los mahātmans.
13.155.8
सुवर्णस्त्वब्रवीद्वाक्यं मनुं स्वायंभुवं प्रति ।
हितार्थं सर्वभूतानां प्रश्नं मे वक्तुमर्हसि ॥ १३.१५५.८ ॥
Entonces Suvarṇa dijo estas palabras a Manu, hijo de Svayambhū: «Por el bien de todos los seres, tú eres quien debe responder a mi pregunta.»
13.155.9
सुमनोगन्धधूपाद्यैरिज्यन्ते दैवतानि च ।
किमेतत्कथमुत्पन्नं फलं योगं च शंस मे ॥ १३.१५५.९ ॥
«Con flores, fragancias, incienso y demás se honra a los dioses. ¿Cómo surgió esto, cuál es su fruto y cuál su vínculo? Dímelo.»
13.155.11
बलेर्वैरोचनस्येह त्रैलोक्यमनुशासतः ।
समीपमाजगामाशु शुक्रो भृगुकुलोद्वहः ॥ १३.१५५.११ ॥
Aquí, mientras Bali, hijo de Virocana, gobernaba los tres mundos, Śukra, el más eminente del linaje de Bhṛgu, llegó presto a su lado.
13.155.12
तमर्घ्यादिभिरभ्यर्च्य भार्गवं सोऽसुराधिपः ।
निषसादासने पश्चाद्विधिवद्भूरिदक्षिणः ॥ १३.१५५.१२ ॥
Habiendo honrado a aquel Bhārgava con agua de bienvenida y lo demás, el señor de los asuras, generoso en ofrendas, se sentó después en un asiento según el rito.
13.155.13
कथेयमभवत्तत्र त्वया या परिकीर्तिता ।
सुमनोधूपदीपानां सम्प्रदाने फलं प्रति ॥ १३.१५५.१३ ॥
«Este es el mismo relato que tú proclamaste allí, sobre el fruto de ofrecer flores, incienso y lámparas.»
13.155.14
ततः पप्रच्छ दैत्येन्द्रः कवीन्द्रं प्रश्नमुत्तमम् ॥ १३.१५५.१४ ॥
Entonces el señor de los Daitya preguntó al señor de los poetas una excelente pregunta.
13.155.15
सुमनोधूपदीपानां किं फलं ब्रह्मिवित्तम ।
प्रदानस्य द्विजश्रेष्ठ तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५५.१५ ॥
Oh mejor de los conocedores de Brahman, ¿cuál es el fruto de dar flores, incienso y lámparas? Oh mejor de los dvija, usted puede explicarlo.
13.155.16
अग्नीषोमादिसृष्टौ तु विष्णोः सर्वात्मनः प्रभोः ।
तपः पूर्वं समुत्पन्नं धर्मस्तस्मादनन्तरम् ॥ १३.१५५.१६ ॥
En la creación que comienza con Agni y Soma, de Viṣṇu, señor y alma de todo, surgió primero el austeridad, y después el dharma.
13.155.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव वीरुदोषध्य एव च ।
सोमस्यात्मा च बहुधा सम्भूतः पृथिवीतले।
अमृतं च विषं चैव याश्चान्यास्तृणजातयः ॥ १३.१५५.१७ ॥
Entretanto, las enredaderas y hierbas, y la esencia de Soma en muchas formas, surgieron en la superficie de la tierra; también el néctar y el veneno, y las demás clases de hierba.
13.155.18
अमृतं मनसः प्रीतिं सद्यस्तृप्तिं ददाति च ।
मनो ग्लपयते तीव्रं विषं गन्धेन सर्वशः ॥ १३.१५५.१८ ॥
El néctar da al espíritu deleite y saciedad inmediata; el veneno, por su olor, debilita violentamente la mente por completo.
13.155.19
अमृतं मङ्गलं विद्धि महद्विषममङ्गलम् ।
ओषध्यो ह्यमृतं सर्वा विषं तेजोग्निसम्भवम् ॥ १३.१५५.१९ ॥
Sabe que el néctar es auspicioso, y el veneno, lo gran inauspicioso. Todas las hierbas son en verdad néctar; el veneno nació de la energía ígnea.
13.155.20
अमृतं मनो ह्लादयते श्रियं चापि ददाति च ।
तस्मात्सुमनसः प्रोक्ता नरैः सुकृतकर्मभिः ॥ १३.१५५.२० ॥
El néctar alegra la mente y también concede prosperidad; por eso los hombres que realizan buenas acciones los llaman sumanas (de buena mente).
13.155.21
देवताभ्यः सुमनसो यो ददाति नरः शुचिः ।
तस्मै सुमनसो देवास्तस्मात्सुमनसः स्मृताः ॥ १३.१५५.२१ ॥
El hombre puro que ofrece flores a los dioses: los dioses le son propicios (sumanas); por eso se recuerdan como sumanas.
13.155.22
यंयमुद्दिश्य दीयेरन्देवं सुमनसः प्रभो ।
मङ्गलार्तं स तेनास्य प्रीतो भवति दैत्यप ॥ १३.१५५.२२ ॥
Oh señor, al dios al que se ofrecen las flores, ese dios se complace con quien busca la auspiciosidad por ellas, oh señor de los daityas.
13.155.23
ज्ञेयास्तूग्राश्च सौम्याश्च तेजस्विन्यश्च ताः पृथक् ।
ओषध्यो बहुवीर्या हि बहुरूपास्तथैव च ॥ १३.१५५.२३ ॥
Estas hierbas deben conocerse por separado: algunas feroces, otras suaves y otras resplandecientes; poseen muchas potencias y muchas formas.
13.155.24
यज्ञियानां च वृक्षाणामयज्ञीयान्निबोध मे ।
आसुराणि च माल्यानि दैवतेभ्यो हितानि च ॥ १३.१५५.२४ ॥
Aprende de mí cuáles árboles son aptos para el sacrificio y cuáles no; aprende también las guirnaldas de los asuras y las beneficiosas para los dioses.
13.155.25
रक्षसामुरगाणां च यक्षाणां च तथा प्रियाः ।
मनुष्याणां पितॄणां च कान्ता यास्त्वनुपूर्वशः ॥ १३.१५५.२५ ॥
Los que son queridos por los rakṣasas, las serpientes y los yakṣas, y los que son amados y encantadores para los humanos y los antepasados: estos, en orden (los conocerás).
13.155.26
वन्या ग्राम्याश्चेह तथा कृष्टोप्ताः पर्वताश्रयाः ।
अकण्टकाः कण्टकिनो गन्धरूपरसान्विताः ॥ १३.१५५.२६ ॥
Aquí están las plantas silvestres y las cultivadas en las aldeas, las aradas y sembradas, las que habitan en las montañas, las sin espinas y las espinosas, dotadas de aroma, forma y sabor.
13.155.27
द्विविधो हि स्मृतो गन्ध इष्टोऽनिष्टश्च पुष्पजः ।
इष्टगन्धानि देवानां पुष्पाणीति विभावय ॥ १३.१५५.२७ ॥
Se declara que el aroma es de dos clases, agradable y desagradable, nacido de las flores. Considera que las flores de los dioses tienen aromas agradables.
13.155.28
अकण्टकानां वृक्षाणां श्वेतप्रायाश्च वर्णतः ।
तेषां पुष्पाणि देवानामिष्टानि सततं प्रभो ॥ १३.१५५.२८ ॥
Las flores de los árboles sin espinas, en su mayoría blancas, oh señor, son siempre gratas a los dioses.
13.155.29
पद्मं च तुलसी जातिरापः सर्वेषु पूजिता ।
जलजानि च माल्यानि पद्मादीनि च यानि वै।
गन्धर्वनागयक्षेभ्यस्तानि दद्याद्विचक्षणः ॥ १३.१५५.२९ ॥
El loto, el tulsī, el jazmín y el agua son honrados entre todos. Cualesquiera que sean las cosas nacidas del agua y las guirnaldas de loto y similares, el sabio debe darlas a los Gandharvas, Nāgas y Yakṣas.
13.155.30
ओषध्यो रक्तपुष्पाश्च कटुकाः कण्टकान्विताः ।
शत्रूणामभिचारार्थमथर्वसु निदर्शिताः ॥ १३.१५५.३० ॥
Las hierbas de flores rojas, picantes y con espinas se indican en los textos atharvánicos para ritos hostiles contra los enemigos.
13.155.31
तीक्ष्णवीर्यास्तु भूतानां दुरालम्भाः सकण्टकाः ।
रक्तभूयिष्ठवर्णाश्च कृष्णाश्चैवोपहारयेत् ॥ १३.१५५.३१ ॥
Pero a los espíritus se deben ofrecer los de potencia aguda, difíciles de acercarse, espinosos, de color mayormente rojo, y también los oscuros.
13.155.32
मनोहृदयनन्दिन्यो विमर्दे मधुराश्च याः ।
चारुररूपाः सुमनसो मानुपाणां स्मृता विभो ॥ १३.१५५.३२ ॥
Aquellas flores que deleitan la mente y el corazón, dulces incluso al ser trituradas, de hermosa forma, son recordadas, oh poderoso, como propias de los hombres.
13.155.33
न तु श्मशानसम्भूता न देवायतनोद्भवाः ।
सन्नयेत्पुष्टियुक्तेषु विवाहेषु रहःसु च ॥ १३.१५५.३३ ॥
Pero no los nacidos en los cementerios ni los brotados en los templos de los dioses; deben ofrecerse en ritos que dan prosperidad, en bodas y en ceremonias secretas.
13.155.34
गिरिसानुरुहाः सौम्या देवानामुपधारयेत् ।
प्रोक्षिताभ्युक्षिताः सौम्या यथायोगं यथास्मृति ॥ १३.१५५.३४ ॥
Las flores suaves que crecen en las laderas de las montañas deben ofrecerse a los dioses; las flores suaves rociadas y asperjadas deben ofrecerse según corresponda y según la tradición.
13.155.35
गन्धेन देवास्तुष्यन्ति दर्शनाद्यक्षराक्षसाः ।
नागाः समुपभोगेन त्रिभिरेतैस्तु मानुषाः ॥ १३.१५५.३५ ॥
Con el aroma se complacen los dioses; con la vista, los yakṣas y rākṣasas; los nāgas se complacen con el disfrute; y los hombres con estos tres.
13.155.36
सद्यः प्रीणाति देवान्वै ते प्रीता भावयन्त्युत ।
सङ्कल्पसिद्धा मर्त्यानामीप्सिताश्च मनोरथाः ॥ १३.१५५.३६ ॥
Complace de inmediato a los dioses; complacidos, ellos a su vez prosperan, y los propósitos de los mortales se cumplen y sus deseos se realizan.
13.155.37
देवाः प्रीणन्ति सततं मानिता मानयन्ति च ।
अवज्ञातावधूताश्च निर्दहन्त्यधमान्नरान् ॥ १३.१५५.३७ ॥
Los dioses siempre se complacen; cuando son honrados, a su vez honran; pero cuando son despreciados o rechazados, abrasan a los hombres viles.
13.155.38
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि धूपदानविधेः फलम् ।
धूपांश्च विविधान्साधूनसाधूंश्च निबोध मे ॥ १३.१५५.३८ ॥
Ahora declararé el fruto de la regla para ofrecer incienso; aprende de mí los diversos inciensos buenos y malos.
13.155.39
निर्यासाः सरलाश्चैव कृत्रिमाश्चैव ते त्रयः ।
इष्टोऽनिष्टो भवेद्गन्धस्तन्मे विस्तरशः शृणु ॥ १३.१५५.३९ ॥
Resinas, resina de pino y las preparadas: estas son las tres; una fragancia puede ser agradable o desagradable. Escúchalo de mí en detalle.
13.155.40
निर्यासाः सल्लकीवर्ज्या देवानां दयितास्तु ते ।
गुग्गुलुः प्रवरस्तेषां सर्वेपामिति निश्चयः ॥ १३.१५५.४० ॥
Excepto la salla, estas resinas son queridas por los dioses; entre ellas el guggulu es el mejor: esto es seguro.
13.155.41
अगुरुः सारिणां श्रेष्ठो यक्षराक्षसभोगिनाम् ।
दैत्यानां सल्लकीजश्च काङ्क्षितो यश्च तद्विधः ॥ १३.१५५.४१ ॥
El agaru es el mejor de las maderas aromáticas, para yakṣas, rākṣasas y serpientes; para los daityas, el nacido de la salla y los semejantes que se desean.
13.155.42
अथ सर्जरसादीनां गन्धैः पार्थिवदारवैः ।
फाणितासवसंयुक्तैर्मनुष्याणां विधीयते ॥ १३.१५५.४२ ॥
Ahora se prescribe para los seres humanos, con perfumes de resina de sarja y otros, de maderas terrestres, combinados con melaza y vino.
13.155.43
देवदानवभूतानां सद्यस्तुष्ठिकरः स्मृतः ।
येऽन्ये वैहारिकास्तत्र मानुषाणामिति स्मृताः ॥ १३.१५५.४३ ॥
Para dioses, danavas y espíritus se recuerda que produce satisfacción inmediata; los otros, de recreo, se dice que son para los seres humanos.
13.155.44
य एवोक्ताः सुमनसां प्रदाने गुणहेतवः ।
धूपेष्वपि परिज्ञेयास्त एव प्रीतिवर्धनाः ॥ १३.१५५.४४ ॥
Las mismas causas de mérito declaradas para la ofrenda de flores deben conocerse también para el incienso; esas mismas aumentan el deleite.
13.155.45
दीपदाने प्रवक्ष्यामि फलयोगमनुत्तमम् ।
यथा येन यदा चैव प्रदेया यादृशाश्च ते ॥ १३.१५५.४५ ॥
Declararé la conexión con el fruto, insuperable, en la entrega de lámparas: cómo, por quién, cuándo y de qué clase deben darse.
13.155.46
ज्योतिस्तेजः प्रकाशं वाऽप्यूध्वगं चापि वर्धते ।
प्रदानं तेजसां तस्मात्तेजो वर्धयते नृणाम् ॥ १३.१५५.४६ ॥
La luz, el resplandor y el brillo crecen aun cuando se elevan; por eso la entrega de resplandores aumenta el brillo de los hombres.
13.155.47
अन्धतमस्तमिस्रं च दक्षिणायनमेव च ।
उत्तरायणमेतस्माज्ज्योतिर्दानं प्रशस्यते ॥ १३.१५५.४७ ॥
La oscuridad ciega, la oscuridad profunda, el curso sur y el curso norte: de estos, se alaba la donación de luz.
13.155.48
यस्मादूर्ध्वगमे तत्तु तमसश्चैव भेषजम् ।
तस्मादूर्ध्वगतेर्दाता भवेदत्रेति निश्चयः ॥ १३.१५५.४८ ॥
Porque en el curso ascendente eso es el remedio de la oscuridad; por tanto, aquí el donante debe ser donante del curso ascendente: esta es la conclusión.
13.155.49
देवास्तेजस्विनो यस्मात्प्रभावन्तः प्रकाशकाः ।
तामसा राक्षसाश्चैव तस्माद्दीपः प्रदीयते ॥ १३.१५५.४९ ॥
Porque los dioses son radiantes, poderosos e iluminadores, mientras que los rākṣasas tenebrosos no lo son; por eso se ofrece una lámpara.
13.155.50
आलोकदानाच्चक्षुष्मान्प्रभायुक्तो भवेन्नरः ।
तान्दत्त्वा नोपहिंसेन न हरेन्नोपनाशयेत् ॥ १३.१५५.५० ॥
Por dar luz, el hombre llega a tener vista y resplandor. Habiéndolas dado, no debe dañarlas, ni llevárselas, ni hacerlas perecer.
13.155.51
दीपहार्ता भवेदन्धस्तमोगतिरसुप्रभः ।
दीपप्रदः स्वर्गलोके दीपमाली विराजते ॥ १३.१५५.५१ ॥
Quien roba lámparas se vuelve ciego, va por el camino de la oscuridad y carece del resplandor vital. Quien da una lámpara brilla en el mundo celestial, adornado con guirnaldas de lámparas.
13.155.52
हविपा प्रथमः कल्पो द्वितीयश्चौषधीरसैः ।
वसामेदोस्थिनिर्यासैर्न कार्यः पुष्टिमिच्छता ॥ १३.१५५.५२ ॥
El primer rito es con ofrendas de manteca, el segundo con jugos de hierbas. Quien desea prosperidad no debe hacerlo con grasa, médula, huesos ni exudados.
13.155.53
देवालये सभायां च गिरौ चैत्यचतुष्पथे ।
दीपदाता भवेन्नित्यं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५५.५३ ॥
Quien desee su propia prosperidad debe ser siempre dador de lámparas en un templo, una sala de asamblea, una montaña, un santuario o un cruce de caminos.
13.155.54
कुलोद्योतो विशुद्धात्मा प्रकाशत्वं च गच्छति ।
ज्योतिषां चैव सालोक्यं दीपदाता भवेन्नरः ॥ १३.१५५.५४ ॥
El hombre que ilumina su linaje y tiene un alma purificada alcanza el resplandor; el dador de una lámpara alcanza incluso el sālokya, morar en el mismo mundo que las luces.
13.155.55
बलिकर्मसु वक्ष्यामि गुणान्कर्मफलोदयान् ।
देवयक्षोरगनृणां भूतानामथ रक्षसाम् ॥ १३.१५५.५५ ॥
Sobre los ritos de ofrenda, describiré sus cualidades y los frutos que surgen de la acción, para dioses, yakṣas, serpientes, hombres, seres y rākṣasas.
13.155.56
येषां नाग्रभुजो विप्रा देवतातिथिबालकाः ।
राक्षसानेव तान्विद्धि निर्वषट्कारमङ्गलान् ॥ १३.१५५.५६ ॥
Sabe que aquellos para quienes los brahmanes, los dioses, los huéspedes y los niños no toman la primera porción son rākṣasas, carentes de la llamada vaṣaṭ y de los ritos auspiciosos.
13.155.57
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ।
शिरसा प्रणतश्चापि हरेद्बलिमतन्द्रितः ॥ १३.१५५.५७ ॥
Por tanto, uno debe ofrecer la primera porción a los dioses con honor, e inclinando la cabeza, traer la ofrenda sin negligencia.
13.155.58
गृह्णन्ति देवता नित्यमाशंसन्ति सदा गृहान् ।
बाह्याश्चागन्तवो येऽन्ये यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ १३.१५५.५८ ॥
Los dioses siempre lo reciben y desean el bien de los hogares; también lo hacen los visitantes externos y otros yakṣas, rākṣasas y serpientes.
13.155.59
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
ते प्रीताः प्रीणयन्त्येनमायुषा यशसा धनैः ॥ १३.१५५.५९ ॥
Con lo que se da desde aquí viven los dioses y los antepasados; complacidos, lo colman de longevidad, fama y riquezas.
13.155.60
बलयः सह पुष्पैस्तु देवानामुपहारयेत् ।
दधिदुग्धमयाः पुण्याः सुगन्धाः प्रियदर्शनाः ॥ १३.१५५.६० ॥
Uno debe presentar a los dioses ofrendas con flores: hechas de cuajada y leche, puras, fragantes y agradables de ver.
13.155.61
कार्या रुधिरमांसाढ्या बलयो यक्षरक्षसाम् ।
सुरासवपुरस्कारा लाजोल्लापिकभूषिताः ॥ १३.१५५.६१ ॥
Para los yakṣas y rākṣasas deben prepararse ofrendas ricas en sangre y carne, con licor y vino en primer lugar, adornadas con granos inflados y guirnaldas.
13.155.62
नागानां दयिता नित्यं पद्मोत्पलविमिश्रिताः ।
तिलान्गुडसुसम्पन्नान्भूतानामुपहारयेत् ॥ १३.१५५.६२ ॥
Siempre agradables a los nāgas, mezclados con loto y loto azul, bien provistos de sésamo y jaggery: deben ofrecerse a los bhūtas.
13.155.63
अग्रदाताऽग्रभोगी स्याद्बलवीर्यसमन्वितः ।
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ॥ १३.१५५.६३ ॥
Quien da la primera porción se convierte en el primero en disfrutarla, dotado de fuerza y vigor; por eso debe ofrecerse a los dioses la primera porción, con honor.
13.155.64
ज्वलन्त्यहरहो वेश्म याश्चास्य गृहदेवताः ।
ताः पूज्या भूतिकामेन प्रसृताग्रप्रदायिना ॥ १३.१५५.६४ ॥
Las deidades domésticas de la casa en la que arden lámparas día tras día deben ser veneradas por quien desea prosperidad y da la primera porción a quienes llegan.
13.155.65
इत्येतदसुरेन्द्राय काव्यः प्रोवाच भार्गवः ।
सुवर्णाय मनुः प्राह सुवर्णो नारदाय च ॥ १३.१५५.६५ ॥
Así lo declaró Kāvya el Bhārgava al señor de los asuras; Manu se lo dijo a Suvarṇa, y Suvarṇa a Nārada.
13.155.66
नारदोऽपि मयि प्राह गुणानेतान्महाद्युते ।
त्वमप्येतद्विदित्वेह सर्वमाचर पुत्रक ॥ १३.१५५.६६ ॥
También Nārada me habló de estas virtudes, oh resplandeciente. Tú también, sabiendo esto, practica todo aquí, hijo mío.