ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.155.1
आलोकदानं नामैतत्कीदृशं भरतर्षभ ।
कथमेतत्समुत्पन्नं फलं वा तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१५५.१ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଆଲୋକଦାନ ନାମକ ଦାନ କିପରି? ଏହା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହାର ଫଳ କ'ଣ? ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.155.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं सुवर्णस्य च भारत ॥ १३.१५५.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ମନୁ, ପ୍ରଜାପତି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସଂବାଦ, ହେ ଭାରତ।
13.155.3
तपस्वी कश्चिदभवत्सुवर्णो नाम भारत ।
वर्णतो हेमवर्णः स सुवर्ण इति विश्रुतः ॥ १३.१५५.३ ॥
ହେ ଭାରତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଜଣେ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ବର୍ଣ୍ଣରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଥିବାରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
13.155.4
कुलशीलगुणोपेतः स्वाध्यायोपरमं गतः ।
बहून्सुवंशप्रभवान्समतीतः स्वकैर्गुणैः ॥ १३.१५५.४ ॥
ସେ ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଶୀଳ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ; ନିଜ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଅନେକଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
13.155.5
स कदाचिन्मनुं विप्रो ददर्शोपससर्प च ।
कुशलप्रश्नमन्योन्यं तौ चोभौ तत्र चक्रतुः ॥ १३.१५५.५ ॥
ଥରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନୁଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରର କୁଶଳ ପଚାରିଲେ।
13.155.6
ततस्तौ सत्यसंकल्पौ मेरौ काञ्चनपर्वते ।
देवर्षिभिः सदा जुष्टे सहितौ संन्यषीदताम् ॥ १३.१५५.६ ॥
ତା'ପରେ ସତ୍ୟସଂକଳ୍ପ ସେହି ଦୁହେଁ ମେରୁର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପର୍ବତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବର୍ଷିମାନେ ସଦା ଆସନ୍ତି, ଏକତ୍ର ବସିଲେ।
13.155.7
तत्र तौ कथयन्तौ स्तां कथा नानाविधाश्रयाः ।
ब्रह्मर्षिदेवदैत्यानां पुराणानां महात्मनाम् ॥ १३.१५५.७ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ନାନା ପ୍ରକାରର କଥା କହୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଦେବ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପୁରାଣର କଥା।
13.155.8
सुवर्णस्त्वब्रवीद्वाक्यं मनुं स्वायंभुवं प्रति ।
हितार्थं सर्वभूतानां प्रश्नं मे वक्तुमर्हसि ॥ १३.१५५.८ ॥
ତେବେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୋ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।'
13.155.9
सुमनोगन्धधूपाद्यैरिज्यन्ते दैवतानि च ।
किमेतत्कथमुत्पन्नं फलं योगं च शंस मे ॥ १३.१५५.९ ॥
'ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହାର ଫଳ ଓ ଯୋଗ କଣ — ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।'
13.155.11
बलेर्वैरोचनस्येह त्रैलोक्यमनुशासतः ।
समीपमाजगामाशु शुक्रो भृगुकुलोद्वहः ॥ १३.१५५.११ ॥
ଏଠାରେ ବିରୋଚନ ପୁତ୍ର ବଳି ତ୍ରିଲୋକ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଭୃଗୁ କୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ର ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
13.155.12
तमर्घ्यादिभिरभ्यर्च्य भार्गवं सोऽसुराधिपः ।
निषसादासने पश्चाद्विधिवद्भूरिदक्षिणः ॥ १३.१५५.१२ ॥
ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ସେହି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରି, ଅସୁରାଧିପତି, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାଦାତା, ବିଧିବତ୍ ଆସନରେ ବସିଲେ।
13.155.13
कथेयमभवत्तत्र त्वया या परिकीर्तिता ।
सुमनोधूपदीपानां सम्प्रदाने फलं प्रति ॥ १३.१५५.१३ ॥
'ତୁମେ ସେଠାରେ ଯାହା କହିଥିଲ, ସେହି କଥା ଏହା; ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ବିଷୟରେ।'
13.155.14
ततः पप्रच्छ दैत्येन्द्रः कवीन्द्रं प्रश्नमुत्तमम् ॥ १३.१५५.१४ ॥
ଏହାପରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର କବୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।
13.155.15
सुमनोधूपदीपानां किं फलं ब्रह्मिवित्तम ।
प्रदानस्य द्विजश्रेष्ठ तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५५.१५ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦାନର ଫଳ କ'ଣ? ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.155.16
अग्नीषोमादिसृष्टौ तु विष्णोः सर्वात्मनः प्रभोः ।
तपः पूर्वं समुत्पन्नं धर्मस्तस्मादनन्तरम् ॥ १३.१५५.१६ ॥
ଅଗ୍ନି, ସୋମ ଆଦିର ସୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ବାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତା'ପରେ ଧର୍ମ।
13.155.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव वीरुदोषध्य एव च ।
सोमस्यात्मा च बहुधा सम्भूतः पृथिवीतले।
अमृतं च विषं चैव याश्चान्यास्तृणजातयः ॥ १३.१५५.१७ ॥
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଲତା ଓ ଔଷଧି, ସୋମର ଆତ୍ମା ଅନେକ ରୂପରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅମୃତ ଓ ବିଷ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତୃଣ ଜାତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ।
13.155.18
अमृतं मनसः प्रीतिं सद्यस्तृप्तिं ददाति च ।
मनो ग्लपयते तीव्रं विषं गन्धेन सर्वशः ॥ १३.१५५.१८ ॥
ଅମୃତ ମନକୁ ତୁରନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ତୃପ୍ତି ଦିଏ। ବିଷ ନିଜ ଗନ୍ଧରେ ମନକୁ ସର୍ବତୋଭାବେ ତୀବ୍ରତାର ସହିତ କ୍ଷୀଣ କରେ।
13.155.19
अमृतं मङ्गलं विद्धि महद्विषममङ्गलम् ।
ओषध्यो ह्यमृतं सर्वा विषं तेजोग्निसम्भवम् ॥ १३.१५५.१९ ॥
ଅମୃତକୁ ମଙ୍ଗଳ ବୋଲି ଜାଣ; ବିଷ ମହା ଅମଙ୍ଗଳ। ସମସ୍ତ ଔଷଧି ପ୍ରକୃତରେ ଅମୃତ; ବିଷ ତେଜ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
13.155.20
अमृतं मनो ह्लादयते श्रियं चापि ददाति च ।
तस्मात्सुमनसः प्रोक्ता नरैः सुकृतकर्मभिः ॥ १३.१५५.२० ॥
ଅମୃତ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରେ ଏବଂ ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ମଧ୍ୟ ଦିଏ। ଏଣୁ ସୁକୃତ କର୍ମ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ସୁମନସ୍ କହନ୍ତି।
13.155.21
देवताभ्यः सुमनसो यो ददाति नरः शुचिः ।
तस्मै सुमनसो देवास्तस्मात्सुमनसः स्मृताः ॥ १३.१५५.२१ ॥
ଯେଉଁ ଶୁଚି ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସୁମନ (ପୁଷ୍ପ) ଅର୍ପଣ କରେ, ଦେବତାମାନେ ତାହା ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେଥିପାଇଁ ଏମାନେ ସୁମନସ୍ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.155.22
यंयमुद्दिश्य दीयेरन्देवं सुमनसः प्रभो ।
मङ्गलार्तं स तेनास्य प्रीतो भवति दैत्यप ॥ १३.१५५.२२ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ସୁମନ (ପୁଷ୍ପ) ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥୀ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଦୈତ୍ୟପତି।
13.155.23
ज्ञेयास्तूग्राश्च सौम्याश्च तेजस्विन्यश्च ताः पृथक् ।
ओषध्यो बहुवीर्या हि बहुरूपास्तथैव च ॥ १३.१५५.२३ ॥
ସେହି ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ — କେତେ ଉଗ୍ର, କେତେ ସୌମ୍ୟ, କେତେ ତେଜସ୍ୱୀ; ସେମାନେ ଅନେକ ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ।
13.155.24
यज्ञियानां च वृक्षाणामयज्ञीयान्निबोध मे ।
आसुराणि च माल्यानि दैवतेभ्यो हितानि च ॥ १३.१५५.२४ ॥
ଯଜ୍ଞୀୟ ବୃକ୍ଷ ଓ ଅଯଜ୍ଞୀୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ମୋ ଠାରୁ ଜାଣ। ଅସୁରମାନଙ୍କ ମାଳା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକର ମାଳା ମଧ୍ୟ (ଜାଣ)।
13.155.25
रक्षसामुरगाणां च यक्षाणां च तथा प्रियाः ।
मनुष्याणां पितॄणां च कान्ता यास्त्वनुपूर्वशः ॥ १३.१५५.२५ ॥
ରାକ୍ଷସ, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯାହା; ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଓ ମନୋହର ଯାହା — ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ (ଜାଣ)।
13.155.26
वन्या ग्राम्याश्चेह तथा कृष्टोप्ताः पर्वताश्रयाः ।
अकण्टकाः कण्टकिनो गन्धरूपरसान्विताः ॥ १३.१५५.२६ ॥
ଏଠାରେ ବନରେ ଜାତ ଓ ଗ୍ରାମରେ ଚାଷ ହୋଇଥିବା, ହଳରେ କର୍ଷଣ ଓ ବପନ କରାଯାଇଥିବା, ପର୍ବତାଶ୍ରୟୀ, କଣ୍ଟକହୀନ ଓ କଣ୍ଟକଯୁକ୍ତ, ଗନ୍ଧ-ରୂପ-ରସଯୁକ୍ତ (ଉଦ୍ଭିଦ) ଅଛନ୍ତି।
13.155.27
द्विविधो हि स्मृतो गन्ध इष्टोऽनिष्टश्च पुष्पजः ।
इष्टगन्धानि देवानां पुष्पाणीति विभावय ॥ १३.१५५.२७ ॥
ଗନ୍ଧ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର କୁହାଯାଇଛି—ଇଷ୍ଟ ଓ ଅନିଷ୍ଟ, ଯାହା ପୁଷ୍ପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦେବତାଙ୍କ ପୁଷ୍ପ ଇଷ୍ଟ ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ, ଏହା ଜାଣ।
13.155.28
अकण्टकानां वृक्षाणां श्वेतप्रायाश्च वर्णतः ।
तेषां पुष्पाणि देवानामिष्टानि सततं प्रभो ॥ १३.१५५.२८ ॥
କଣ୍ଟକହୀନ ବୃକ୍ଷର, ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରାୟ ଧଳା ପୁଷ୍ପ—ହେ ପ୍ରଭୋ—ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଇଷ୍ଟ।
13.155.29
पद्मं च तुलसी जातिरापः सर्वेषु पूजिता ।
जलजानि च माल्यानि पद्मादीनि च यानि वै।
गन्धर्वनागयक्षेभ्यस्तानि दद्याद्विचक्षणः ॥ १३.१५५.२९ ॥
ପଦ୍ମ, ତୁଳସୀ, ଜାତି ଏବଂ ଜଳ ସବୁରେ ପୂଜିତ। ଜଳଜାତ ବସ୍ତୁ ଓ ପଦ୍ମାଦି ମାଳା ଯାହା ହେଉ, ବିଚକ୍ଷଣ ଲୋକ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଦିଏ।
13.155.30
ओषध्यो रक्तपुष्पाश्च कटुकाः कण्टकान्विताः ।
शत्रूणामभिचारार्थमथर्वसु निदर्शिताः ॥ १३.१५५.३० ॥
ଲାଲ ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କଣ୍ଟକଯୁକ୍ତ ଔଷଧି ଶତ୍ରୁ ବିରୁଦ୍ଧ ଅଭିଚାର ପାଇଁ ଅଥର୍ବବେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ।
13.155.31
तीक्ष्णवीर्यास्तु भूतानां दुरालम्भाः सकण्टकाः ।
रक्तभूयिष्ठवर्णाश्च कृष्णाश्चैवोपहारयेत् ॥ १३.१५५.३१ ॥
କିନ୍ତୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ, ନିକଟକୁ ଯିବା କଷ୍ଟକର, କଣ୍ଟକଯୁକ୍ତ, ପ୍ରାୟ ଲାଲ ଓ କଳା ବର୍ଣ୍ଣର (ପୁଷ୍ପ) ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ।
13.155.32
मनोहृदयनन्दिन्यो विमर्दे मधुराश्च याः ।
चारुररूपाः सुमनसो मानुपाणां स्मृता विभो ॥ १३.१५५.३२ ॥
ମନ ଓ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ମଧୁର, ସୁନ୍ଦର ରୂପର ସେହି ଫୁଲ, ହେ ବିଭୋ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
13.155.33
न तु श्मशानसम्भूता न देवायतनोद्भवाः ।
सन्नयेत्पुष्टियुक्तेषु विवाहेषु रहःसु च ॥ १३.१५५.३३ ॥
କିନ୍ତୁ ଶ୍ମଶାନରେ ଜାତ ବା ଦେବାଳୟରେ ଉଦ୍ଭୂତ ନୁହେଁ; ପୁଷ୍ଟି ଦେଉଥିବା ବିଧିରେ, ବିବାହରେ ଓ ଗୁପ୍ତ କର୍ମରେ ତାହା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.155.34
गिरिसानुरुहाः सौम्या देवानामुपधारयेत् ।
प्रोक्षिताभ्युक्षिताः सौम्या यथायोगं यथास्मृति ॥ १३.१५५.३४ ॥
ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଉଗ୍ରିଥିବା ସୌମ୍ୟ ଫୁଲ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରୋକ୍ଷିତ ଓ ଅଭ୍ୟୁକ୍ଷିତ ସୌମ୍ୟ ଫୁଲ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଓ ସ୍ମୃତି ଅନୁସାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.155.35
गन्धेन देवास्तुष्यन्ति दर्शनाद्यक्षराक्षसाः ।
नागाः समुपभोगेन त्रिभिरेतैस्तु मानुषाः ॥ १३.१५५.३५ ॥
ଗନ୍ଧରେ ଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଦର୍ଶନରେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ; ନାଗମାନେ ଉପଭୋଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ।
13.155.36
सद्यः प्रीणाति देवान्वै ते प्रीता भावयन्त्युत ।
सङ्कल्पसिद्धा मर्त्यानामीप्सिताश्च मनोरथाः ॥ १३.१५५.३६ ॥
ତାହା ତୁରନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ; ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
13.155.37
देवाः प्रीणन्ति सततं मानिता मानयन्ति च ।
अवज्ञातावधूताश्च निर्दहन्त्यधमान्नरान् ॥ १३.१५५.३७ ॥
ଦେବତା ସର୍ବଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି; ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଅବଜ୍ଞାତ ବା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେଲେ ଅଧମ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦହନ କରନ୍ତି।
13.155.38
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि धूपदानविधेः फलम् ।
धूपांश्च विविधान्साधूनसाधूंश्च निबोध मे ॥ १३.१५५.३८ ॥
ଏବେ ମୁଁ ଧୂପଦାନ ବିଧିର ଫଳ କହିବି; ନାନା ପ୍ରକାରର ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଧୂପ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
13.155.39
निर्यासाः सरलाश्चैव कृत्रिमाश्चैव ते त्रयः ।
इष्टोऽनिष्टो भवेद्गन्धस्तन्मे विस्तरशः शृणु ॥ १३.१५५.३९ ॥
ନିର୍ଯାସ, ସରଳ ଓ କୃତ୍ରିମ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି; ଗନ୍ଧ ଇଷ୍ଟ ବା ଅନିଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ। ତାହା ମୋ ଠାରୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣ।
13.155.40
निर्यासाः सल्लकीवर्ज्या देवानां दयितास्तु ते ।
गुग्गुलुः प्रवरस्तेषां सर्वेपामिति निश्चयः ॥ १३.१५५.४० ॥
ସଲ୍ଲକୀ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ନିର୍ଯାସ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
13.155.41
अगुरुः सारिणां श्रेष्ठो यक्षराक्षसभोगिनाम् ।
दैत्यानां सल्लकीजश्च काङ्क्षितो यश्च तद्विधः ॥ १३.१५५.४१ ॥
ଅଗରୁ ସାରୀ-ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଲ୍ଲକୀରୁ ଜାତ ଓ ସେହିପରି ଯାହା ଇଚ୍ଛିତ।
13.155.42
अथ सर्जरसादीनां गन्धैः पार्थिवदारवैः ।
फाणितासवसंयुक्तैर्मनुष्याणां विधीयते ॥ १३.१५५.४२ ॥
ଏବେ ସର୍ଜରସ ଆଦି ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା, ପାର୍ଥିବ କାଠ ଦ୍ୱାରା, ଗୁଡ଼ ଓ ଆସବ ସହିତ ମିଶାଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧାନ କରାଯାଏ।
13.155.43
देवदानवभूतानां सद्यस्तुष्ठिकरः स्मृतः ।
येऽन्ये वैहारिकास्तत्र मानुषाणामिति स्मृताः ॥ १३.१५५.४३ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ଦେଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ବୈହାରିକ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।
13.155.44
य एवोक्ताः सुमनसां प्रदाने गुणहेतवः ।
धूपेष्वपि परिज्ञेयास्त एव प्रीतिवर्धनाः ॥ १३.१५५.४४ ॥
ପୁଷ୍ପଦାନରେ ଯେଉଁ ଗୁଣହେତୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, ଧୂପରେ ମଧ୍ୟ ସେହିସବୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେସବୁ ପ୍ରୀତି ବଢ଼ାନ୍ତି।
13.155.45
दीपदाने प्रवक्ष्यामि फलयोगमनुत्तमम् ।
यथा येन यदा चैव प्रदेया यादृशाश्च ते ॥ १३.१५५.४५ ॥
ଦୀପଦାନରେ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳଯୋଗ କହିବି — କିପରି, କାହା ଦ୍ୱାରା, କେବେ, ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ।
13.155.46
ज्योतिस्तेजः प्रकाशं वाऽप्यूध्वगं चापि वर्धते ।
प्रदानं तेजसां तस्मात्तेजो वर्धयते नृणाम् ॥ १३.१५५.४६ ॥
ଜ୍ୟୋତି, ତେଜ ଓ ପ୍ରକାଶ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ। ତେଣୁ ତେଜର ଦାନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ବଢ଼ାଏ।
13.155.47
अन्धतमस्तमिस्रं च दक्षिणायनमेव च ।
उत्तरायणमेतस्माज्ज्योतिर्दानं प्रशस्यते ॥ १३.१५५.४७ ॥
ଅନ୍ଧତମସ, ତମିସ୍ର, ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ — ଏହିସବୁରୁ ଜ୍ୟୋତିଦାନ ପ୍ରଶଂସିତ।
13.155.48
यस्मादूर्ध्वगमे तत्तु तमसश्चैव भेषजम् ।
तस्मादूर्ध्वगतेर्दाता भवेदत्रेति निश्चयः ॥ १३.१५५.४८ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗମନରେ ସେହି ଅନ୍ଧକାରର ଔଷଧ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତିର ଦାତା ହେବା ଉଚିତ — ଏହା ନିଶ୍ଚୟ।
13.155.49
देवास्तेजस्विनो यस्मात्प्रभावन्तः प्रकाशकाः ।
तामसा राक्षसाश्चैव तस्माद्दीपः प्रदीयते ॥ १३.१५५.४९ ॥
ଦେବତା ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ପ୍ରକାଶକ; ତାମସ ରାକ୍ଷସ ସେପରି ନୁହନ୍ତି। ତେଣୁ ଦୀପ ଦିଆଯାଏ।
13.155.50
आलोकदानाच्चक्षुष्मान्प्रभायुक्तो भवेन्नरः ।
तान्दत्त्वा नोपहिंसेन न हरेन्नोपनाशयेत् ॥ १३.१५५.५० ॥
ଆଲୋକ ଦାନ କଲେ ମଣିଷ ଚକ୍ଷୁଷ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଇ ହିଂସା କରିବ ନାହିଁ, ହରଣ କରିବ ନାହିଁ, ନଷ୍ଟ କରିବ ନାହିଁ।
13.155.51
दीपहार्ता भवेदन्धस्तमोगतिरसुप्रभः ।
दीपप्रदः स्वर्गलोके दीपमाली विराजते ॥ १३.१५५.५१ ॥
ଦୀପ ଚୋରି କରୁଥିବା ଅନ୍ଧ ହେବ, ଅନ୍ଧକାରର ଗତି ପାଇବ ଓ ପ୍ରାଣପ୍ରଭାରୁ ରହିତ ହେବ। ଦୀପଦାତା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଦୀପମାଳାରେ ଶୋଭା ପାଏ।
13.155.52
हविपा प्रथमः कल्पो द्वितीयश्चौषधीरसैः ।
वसामेदोस्थिनिर्यासैर्न कार्यः पुष्टिमिच्छता ॥ १३.१५५.५२ ॥
ପ୍ରଥମ ବିଧି ହବିଷ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଔଷଧି ରସରେ। ପୁଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛୁକ ଚର୍ବି, ମେଦ, ଅସ୍ଥି ଓ ନିର୍ଯ୍ୟାସରେ କରିବ ନାହିଁ।
13.155.53
देवालये सभायां च गिरौ चैत्यचतुष्पथे ।
दीपदाता भवेन्नित्यं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५५.५३ ॥
ଦେବାଳୟ, ସଭା, ପର୍ବତ, ଚୈତ୍ୟ ଓ ଚଉରାସ୍ତାରେ ଯେ ନିଜର ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସର୍ବଦା ଦୀପଦାତା ହେବା ଉଚିତ।
13.155.54
कुलोद्योतो विशुद्धात्मा प्रकाशत्वं च गच्छति ।
ज्योतिषां चैव सालोक्यं दीपदाता भवेन्नरः ॥ १३.१५५.५४ ॥
କୁଳକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାର ମଣିଷ ପ୍ରକାଶତ୍ୱ ପାଏ; ଦୀପଦାତା ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ସହ ସାଲୋକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଏ।
13.155.55
बलिकर्मसु वक्ष्यामि गुणान्कर्मफलोदयान् ।
देवयक्षोरगनृणां भूतानामथ रक्षसाम् ॥ १३.१५५.५५ ॥
ବଳି କର୍ମ ବିଷୟରେ ମୁଁ ସେଥିର ଗୁଣ ଓ କର୍ମଫଳରୁ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଫଳ କହିବି — ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଉରଗ, ମନୁଷ୍ୟ, ଭୂତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
13.155.56
येषां नाग्रभुजो विप्रा देवतातिथिबालकाः ।
राक्षसानेव तान्विद्धि निर्वषट्कारमङ्गलान् ॥ १३.१५५.५६ ॥
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ଶିଶୁମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ବଷଟ୍କାର ଓ ମଙ୍ଗଳରହିତ ରାକ୍ଷସ ବୋଲି ଜାଣ।
13.155.57
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ।
शिरसा प्रणतश्चापि हरेद्बलिमतन्द्रितः ॥ १३.१५५.५७ ॥
ତେଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଅଗ୍ରଭାଗ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ମସ୍ତକ ନତ କରି, ଆଳସ୍ୟ ବିନା ବଳି ଆଣିବା ଉଚିତ।
13.155.58
गृह्णन्ति देवता नित्यमाशंसन्ति सदा गृहान् ।
बाह्याश्चागन्तवो येऽन्ये यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ १३.१५५.५८ ॥
ଦେବତାମାନେ ସର୍ବଦା ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗୃହମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରନ୍ତି; ବାହାରର ଓ ଆସୁଥିବା ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ।
13.155.59
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
ते प्रीताः प्रीणयन्त्येनमायुषा यशसा धनैः ॥ १३.१५५.५९ ॥
ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତି। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଆୟୁ, ଯଶ ଓ ଧନରେ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି।
13.155.60
बलयः सह पुष्पैस्तु देवानामुपहारयेत् ।
दधिदुग्धमयाः पुण्याः सुगन्धाः प्रियदर्शनाः ॥ १३.१५५.६० ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ ସହିତ ବଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦହି ଓ ଦୁଧରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ପବିତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦେଖିବାରେ ପ୍ରିୟ।
13.155.61
कार्या रुधिरमांसाढ्या बलयो यक्षरक्षसाम् ।
सुरासवपुरस्कारा लाजोल्लापिकभूषिताः ॥ १३.१५५.६१ ॥
ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ; ସୁରା ଓ ଆସବ ପ୍ରଧାନ ରଖି, ଲାଜା ଓ ମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ।
13.155.62
नागानां दयिता नित्यं पद्मोत्पलविमिश्रिताः ।
तिलान्गुडसुसम्पन्नान्भूतानामुपहारयेत् ॥ १३.१५५.६२ ॥
ନାଗମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପ୍ରିୟ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ମିଶ୍ରିତ, ତିଳ ଓ ଗୁଡ଼ରେ ଭଲ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧ (ନୈବେଦ୍ୟ) ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.155.63
अग्रदाताऽग्रभोगी स्याद्बलवीर्यसमन्वितः ।
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ॥ १३.१५५.६३ ॥
ଯେ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦିଏ, ସେ ପ୍ରଥମ ଭୋଗକାରୀ ହୁଏ ଏବଂ ବଳ-ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.155.64
ज्वलन्त्यहरहो वेश्म याश्चास्य गृहदेवताः ।
ताः पूज्या भूतिकामेन प्रसृताग्रप्रदायिना ॥ १३.१५५.६४ ॥
ପ୍ରତିଦିନ ଦୀପ ଜଳୁଥିବା ଘରର ତାର ଗୃହଦେବତାମାନେ — ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ଓ ଆଗନ୍ତୁକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜନୀୟ।
13.155.65
इत्येतदसुरेन्द्राय काव्यः प्रोवाच भार्गवः ।
सुवर्णाय मनुः प्राह सुवर्णो नारदाय च ॥ १३.१५५.६५ ॥
ଏହିପରି ଭାର୍ଗବ କାବ୍ୟ (ଶୁକ୍ର) ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ; ମନୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.155.66
नारदोऽपि मयि प्राह गुणानेतान्महाद्युते ।
त्वमप्येतद्विदित्वेह सर्वमाचर पुत्रक ॥ १३.१५५.६६ ॥
ନାରଦ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କହିଥିଲେ, ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଜାଣି ଏଠାରେ ସବୁ ଆଚରଣ କର, ପୁତ୍ର।