महाभारत · अध्याय 13.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.155.1
आलोकदानं नामैतत्कीदृशं भरतर्षभ ।
कथमेतत्समुत्पन्नं फलं वा तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१५५.१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हे आलोकदान नावाचे दान कसे आहे? हे कसे उत्पन्न झाले आणि त्याचे फल काय? मला सांगा.
13.155.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं सुवर्णस्य च भारत ॥ १३.१५५.२ ॥
येथेही लोक हा प्राचीन इतिहास सांगतात — मनू, प्रजापती आणि सुवर्ण यांचा संवाद, हे भारता.
13.155.3
तपस्वी कश्चिदभवत्सुवर्णो नाम भारत ।
वर्णतो हेमवर्णः स सुवर्ण इति विश्रुतः ॥ १३.१५५.३ ॥
हे भारता, सुवर्ण नावाचा एक तपस्वी होता. वर्णाने तो सोन्यासारखा होता म्हणून तो सुवर्ण नावाने प्रसिद्ध झाला.
13.155.4
कुलशीलगुणोपेतः स्वाध्यायोपरमं गतः ।
बहून्सुवंशप्रभवान्समतीतः स्वकैर्गुणैः ॥ १३.१५५.४ ॥
तो उत्तम कुल, शील आणि गुणांनी युक्त होता; त्याने स्वाध्याय सोडला होता; आपल्या गुणांनी त्याने उत्तम वंशांत जन्मलेल्या अनेकांना मागे टाकले होते.
13.155.5
स कदाचिन्मनुं विप्रो ददर्शोपससर्प च ।
कुशलप्रश्नमन्योन्यं तौ चोभौ तत्र चक्रतुः ॥ १३.१५५.५ ॥
एकदा तो ब्राह्मण मनूला पाहून त्याच्याजवळ गेला; तेथे दोघांनी एकमेकांची कुशलवार्ता विचारली.
13.155.6
ततस्तौ सत्यसंकल्पौ मेरौ काञ्चनपर्वते ।
देवर्षिभिः सदा जुष्टे सहितौ संन्यषीदताम् ॥ १३.१५५.६ ॥
मग ते सत्यसंकल्प असलेले दोघे, देवर्षींनी सदा गजबजलेल्या मेरूच्या सुवर्णपर्वतावर एकत्र बसले.
13.155.7
तत्र तौ कथयन्तौ स्तां कथा नानाविधाश्रयाः ।
ब्रह्मर्षिदेवदैत्यानां पुराणानां महात्मनाम् ॥ १३.१५५.७ ॥
तेथे ते दोघे नाना प्रकारच्या कथा सांगत होते; ब्रह्मर्षी, देव, दैत्य आणि महात्म्यांच्या पुराणांविषयी.
13.155.8
सुवर्णस्त्वब्रवीद्वाक्यं मनुं स्वायंभुवं प्रति ।
हितार्थं सर्वभूतानां प्रश्नं मे वक्तुमर्हसि ॥ १३.१५५.८ ॥
तेव्हा सुवर्ण स्वायंभुव मनूला म्हणाला: 'सर्व भूतांच्या हितासाठी माझ्या प्रश्नाचे उत्तर देण्यास आपणच योग्य आहात.'
13.155.9
सुमनोगन्धधूपाद्यैरिज्यन्ते दैवतानि च ।
किमेतत्कथमुत्पन्नं फलं योगं च शंस मे ॥ १३.१५५.९ ॥
'फुले, सुगंध, धूप इत्यादींनी देवतांची पूजा केली जाते. हे कसे उत्पन्न झाले, याचे फळ आणि योग कोणता — मला सांगा.'
13.155.11
बलेर्वैरोचनस्येह त्रैलोक्यमनुशासतः ।
समीपमाजगामाशु शुक्रो भृगुकुलोद्वहः ॥ १३.१५५.११ ॥
येथे विरोचनपुत्र बली त्रिलोकावर राज्य करत असताना, भृगुकुलश्रेष्ठ शुक्र त्वरित त्याच्याजवळ आले.
13.155.12
तमर्घ्यादिभिरभ्यर्च्य भार्गवं सोऽसुराधिपः ।
निषसादासने पश्चाद्विधिवद्भूरिदक्षिणः ॥ १३.१५५.१२ ॥
अर्घ्य इत्यादींनी त्या भार्गवाचा सत्कार करून, असुरांचा अधिपती, मोठी दक्षिणा देणारा तो, विधिपूर्वक आसनावर बसला.
13.155.13
कथेयमभवत्तत्र त्वया या परिकीर्तिता ।
सुमनोधूपदीपानां सम्प्रदाने फलं प्रति ॥ १३.१५५.१३ ॥
'तू तेथे सांगितलेली कथा हीच होती; फुले, धूप आणि दीप यांच्या दानातील फळाविषयी.'
13.155.14
ततः पप्रच्छ दैत्येन्द्रः कवीन्द्रं प्रश्नमुत्तमम् ॥ १३.१५५.१४ ॥
तेव्हा दैत्येंद्राने कवींद्राला उत्तम प्रश्न विचारला.
13.155.15
सुमनोधूपदीपानां किं फलं ब्रह्मिवित्तम ।
प्रदानस्य द्विजश्रेष्ठ तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५५.१५ ॥
हे ब्रह्मवेत्त्यांमध्ये श्रेष्ठा, फुले, धूप आणि दीप दान केल्याचे फळ काय? हे द्विजश्रेष्ठा, ते आपण सांगावे.
13.155.16
अग्नीषोमादिसृष्टौ तु विष्णोः सर्वात्मनः प्रभोः ।
तपः पूर्वं समुत्पन्नं धर्मस्तस्मादनन्तरम् ॥ १३.१५५.१६ ॥
अग्नी, सोम इत्यादींच्या सृष्टीत सर्वात्मा प्रभू विष्णूपासून प्रथम तप उत्पन्न झाले; त्यानंतर धर्म.
13.155.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव वीरुदोषध्य एव च ।
सोमस्यात्मा च बहुधा सम्भूतः पृथिवीतले।
अमृतं च विषं चैव याश्चान्यास्तृणजातयः ॥ १३.१५५.१७ ॥
याच दरम्यान वेली आणि औषधी, तसेच सोमाचा आत्मा अनेक रूपांनी पृथ्वीतलावर प्रकट झाले. अमृत आणि विषही, आणि इतर तृणजातीही.
13.155.18
अमृतं मनसः प्रीतिं सद्यस्तृप्तिं ददाति च ।
मनो ग्लपयते तीव्रं विषं गन्धेन सर्वशः ॥ १३.१५५.१८ ॥
अमृत मनाला तत्काळ आनंद आणि तृप्ती देते. विष आपल्या गंधाने मनाला पूर्णपणे तीव्रपणे क्षीण करते.
13.155.19
अमृतं मङ्गलं विद्धि महद्विषममङ्गलम् ।
ओषध्यो ह्यमृतं सर्वा विषं तेजोग्निसम्भवम् ॥ १३.१५५.१९ ॥
अमृताला मंगल समज; विष हे महा अमंगल आहे. सर्व औषधी खरोखर अमृतच आहेत; विष तेज आणि अग्नीपासून उत्पन्न झाले आहे.
13.155.20
अमृतं मनो ह्लादयते श्रियं चापि ददाति च ।
तस्मात्सुमनसः प्रोक्ता नरैः सुकृतकर्मभिः ॥ १३.१५५.२० ॥
अमृत मनाला आनंद देते आणि श्रीही देते. म्हणून सत्कर्म करणारे लोक यांना सुमनस् म्हणतात.
13.155.21
देवताभ्यः सुमनसो यो ददाति नरः शुचिः ।
तस्मै सुमनसो देवास्तस्मात्सुमनसः स्मृताः ॥ १३.१५५.२१ ॥
जो शुद्ध मनुष्य देवतांना सुमन (फुले) अर्पण करतो, त्याच्यावर देव प्रसन्न होतात; म्हणून यांना सुमनस् म्हटले जाते.
13.155.22
यंयमुद्दिश्य दीयेरन्देवं सुमनसः प्रभो ।
मङ्गलार्तं स तेनास्य प्रीतो भवति दैत्यप ॥ १३.१५५.२२ ॥
हे प्रभो, ज्या देवतेला उद्देशून सुमन (फुले) अर्पण केली जातात, तो देव मंगलाची इच्छा करणाऱ्यावर प्रसन्न होतो; हे दैत्यपते.
13.155.23
ज्ञेयास्तूग्राश्च सौम्याश्च तेजस्विन्यश्च ताः पृथक् ।
ओषध्यो बहुवीर्या हि बहुरूपास्तथैव च ॥ १३.१५५.२३ ॥
त्या औषधी वेगवेगळ्या ओळखाव्यात — काही उग्र, काही सौम्य, काही तेजस्वी; त्या अनेक वीर्याच्या आणि अनेक रूपांच्या आहेत.
13.155.24
यज्ञियानां च वृक्षाणामयज्ञीयान्निबोध मे ।
आसुराणि च माल्यानि दैवतेभ्यो हितानि च ॥ १३.१५५.२४ ॥
यज्ञयोग्य वृक्ष आणि यज्ञायोग्य वृक्ष माझ्याकडून जाणून घ्या. असुरांच्या माळा आणि देवांसाठी हितकारी माळा (हेही जाणून घ्या).
13.155.25
रक्षसामुरगाणां च यक्षाणां च तथा प्रियाः ।
मनुष्याणां पितॄणां च कान्ता यास्त्वनुपूर्वशः ॥ १३.१५५.२५ ॥
राक्षस, नाग आणि यक्षांना प्रिय असलेली; मनुष्य व पितरांना प्रिय व मनोहर असलेली — ती क्रमाने (जाणून घ्या).
13.155.26
वन्या ग्राम्याश्चेह तथा कृष्टोप्ताः पर्वताश्रयाः ।
अकण्टकाः कण्टकिनो गन्धरूपरसान्विताः ॥ १३.१५५.२६ ॥
येथे रानात उगवलेली आणि गावात लावलेली, नांगरून पेरलेली, पर्वतांवर राहणारी, काटेरहित आणि काटेरी, गंध-रूप-रसांनी युक्त (वनस्पती) आहेत.
13.155.27
द्विविधो हि स्मृतो गन्ध इष्टोऽनिष्टश्च पुष्पजः ।
इष्टगन्धानि देवानां पुष्पाणीति विभावय ॥ १३.१५५.२७ ॥
गंध दोन प्रकारचा सांगितला आहे—इष्ट आणि अनिष्ट, जो फुलांपासून उत्पन्न होतो. देवांची फुले इष्ट गंधाची असतात, हे जाण.
13.155.28
अकण्टकानां वृक्षाणां श्वेतप्रायाश्च वर्णतः ।
तेषां पुष्पाणि देवानामिष्टानि सततं प्रभो ॥ १३.१५५.२८ ॥
काटेरहित झाडांची, रंगाने बहुधा पांढरी फुले—हे प्रभो—देवांना सदैव प्रिय असतात.
13.155.29
पद्मं च तुलसी जातिरापः सर्वेषु पूजिता ।
जलजानि च माल्यानि पद्मादीनि च यानि वै।
गन्धर्वनागयक्षेभ्यस्तानि दद्याद्विचक्षणः ॥ १३.१५५.२९ ॥
कमळ, तुळस, जाई आणि पाणी हे सर्वत्र पूजित आहेत. जलात जन्मलेल्या वस्तू आणि कमळादी माळा जी असतील ती, शहाण्या माणसाने गंधर्व, नाग आणि यक्षांना अर्पण करावीत.
13.155.30
ओषध्यो रक्तपुष्पाश्च कटुकाः कण्टकान्विताः ।
शत्रूणामभिचारार्थमथर्वसु निदर्शिताः ॥ १३.१५५.३० ॥
लाल फुले असलेल्या, तिखट आणि काटेरी औषधी शत्रूंविरुद्धच्या अभिचारासाठी अथर्ववेदांत सांगितल्या आहेत.
13.155.31
तीक्ष्णवीर्यास्तु भूतानां दुरालम्भाः सकण्टकाः ।
रक्तभूयिष्ठवर्णाश्च कृष्णाश्चैवोपहारयेत् ॥ १३.१५५.३१ ॥
पण भूतांसाठी तीव्र सामर्थ्य असलेली, जवळ जाण्यास कठीण, काटेरी, बहुधा लाल आणि काळी (फुले) अर्पण करावीत.
13.155.32
मनोहृदयनन्दिन्यो विमर्दे मधुराश्च याः ।
चारुररूपाः सुमनसो मानुपाणां स्मृता विभो ॥ १३.१५५.३२ ॥
मन आणि हृदयाला आनंद देणारी, चिरडली गेल्यावरही मधुर असलेली, सुंदर रूप असलेली ती सुमने, हे विभो, मनुष्यांसाठी सांगितली आहेत.
13.155.33
न तु श्मशानसम्भूता न देवायतनोद्भवाः ।
सन्नयेत्पुष्टियुक्तेषु विवाहेषु रहःसु च ॥ १३.१५५.३३ ॥
परंतु स्मशानात जन्मलेली किंवा देवालयात उगवलेली नव्हे; पुष्टी देणाऱ्या विधींमध्ये, विवाहांमध्ये आणि गुप्त कर्मांमध्ये ती अर्पण करावीत.
13.155.34
गिरिसानुरुहाः सौम्या देवानामुपधारयेत् ।
प्रोक्षिताभ्युक्षिताः सौम्या यथायोगं यथास्मृति ॥ १३.१५५.३४ ॥
पर्वतउतारीवर उगवलेली सौम्य फुले देवतांसाठी अर्पण करावीत; प्रोक्षित व अभ्युक्षित सौम्य फुले यथायोग्य व स्मृतीनुसार अर्पावीत.
13.155.35
गन्धेन देवास्तुष्यन्ति दर्शनाद्यक्षराक्षसाः ।
नागाः समुपभोगेन त्रिभिरेतैस्तु मानुषाः ॥ १३.१५५.३५ ॥
गंधाने देव संतुष्ट होतात, दर्शनाने यक्ष आणि राक्षस; नाग उपभोगाने संतुष्ट होतात, आणि या तिन्हींनी मानव.
13.155.36
सद्यः प्रीणाति देवान्वै ते प्रीता भावयन्त्युत ।
सङ्कल्पसिद्धा मर्त्यानामीप्सिताश्च मनोरथाः ॥ १३.१५५.३६ ॥
ते तत्काळ देवांना प्रसन्न करते; ते प्रसन्न होऊन पोषण करतात, मर्त्यांचे संकल्प सिद्ध होतात आणि इच्छित मनोरथ पूर्ण होतात.
13.155.37
देवाः प्रीणन्ति सततं मानिता मानयन्ति च ।
अवज्ञातावधूताश्च निर्दहन्त्यधमान्नरान् ॥ १३.१५५.३७ ॥
देव सतत प्रसन्न राहतात; सन्मानित झाल्यास तेही सन्मान करतात; अवमानित वा झिडकारले गेल्यास ते अधम मानवांना दहन करतात.
13.155.38
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि धूपदानविधेः फलम् ।
धूपांश्च विविधान्साधूनसाधूंश्च निबोध मे ॥ १३.१५५.३८ ॥
आता मी धूपदानविधीचे फल सांगेन; नाना प्रकारचे चांगले आणि वाईट धूप माझ्याकडून समजून घ्या.
13.155.39
निर्यासाः सरलाश्चैव कृत्रिमाश्चैव ते त्रयः ।
इष्टोऽनिष्टो भवेद्गन्धस्तन्मे विस्तरशः शृणु ॥ १३.१५५.३९ ॥
निर्यास, सरल आणि कृत्रिम असे तीन प्रकार आहेत; गंध इष्ट किंवा अनिष्ट असू शकतो. तो माझ्याकडून सविस्तर ऐका.
13.155.40
निर्यासाः सल्लकीवर्ज्या देवानां दयितास्तु ते ।
गुग्गुलुः प्रवरस्तेषां सर्वेपामिति निश्चयः ॥ १३.१५५.४० ॥
सल्लकी वगळता हे निर्यास देवांना प्रिय आहेत; त्यांत गुग्गुलु श्रेष्ठ आहे हे निश्चित आहे.
13.155.41
अगुरुः सारिणां श्रेष्ठो यक्षराक्षसभोगिनाम् ।
दैत्यानां सल्लकीजश्च काङ्क्षितो यश्च तद्विधः ॥ १३.१५५.४१ ॥
अगरु हा सारी-गंधांत श्रेष्ठ आहे; यक्ष, राक्षस आणि नागांसाठी; दैत्यांसाठी सल्लकीपासून जन्मलेला आणि तसाच जो इच्छित आहे.
13.155.42
अथ सर्जरसादीनां गन्धैः पार्थिवदारवैः ।
फाणितासवसंयुक्तैर्मनुष्याणां विधीयते ॥ १३.१५५.४२ ॥
आता सर्जरस इत्यादी गंधांनी, पार्थिव लाकडांनी, गूळ आणि आसवांसह मिसळून माणसांसाठी विधान केले जाते.
13.155.43
देवदानवभूतानां सद्यस्तुष्ठिकरः स्मृतः ।
येऽन्ये वैहारिकास्तत्र मानुषाणामिति स्मृताः ॥ १३.१५५.४३ ॥
देव, दानव, भूतांना तत्काळ तुष्टी देणारे असे स्मरले जाते; जे इतर वैहारिक आहेत ते मानवांसाठी सांगितले आहेत.
13.155.44
य एवोक्ताः सुमनसां प्रदाने गुणहेतवः ।
धूपेष्वपि परिज्ञेयास्त एव प्रीतिवर्धनाः ॥ १३.१५५.४४ ॥
फुलांच्या दानात जे गुणहेतू सांगितले गेले, तेच धूपांतही जाणावेत; तेच प्रीती वाढवणारे आहेत.
13.155.45
दीपदाने प्रवक्ष्यामि फलयोगमनुत्तमम् ।
यथा येन यदा चैव प्रदेया यादृशाश्च ते ॥ १३.१५५.४५ ॥
दीपदानातील अनुत्तम फलयोग मी सांगेन — कसा, कोणाने, केव्हा आणि कसे दीप द्यावेत.
13.155.46
ज्योतिस्तेजः प्रकाशं वाऽप्यूध्वगं चापि वर्धते ।
प्रदानं तेजसां तस्मात्तेजो वर्धयते नृणाम् ॥ १३.१५५.४६ ॥
ज्योती, तेज आणि प्रकाश ऊर्ध्वगामी असतानाही वाढतात. म्हणून तेजाचे दान माणसांचे तेज वाढवते.
13.155.47
अन्धतमस्तमिस्रं च दक्षिणायनमेव च ।
उत्तरायणमेतस्माज्ज्योतिर्दानं प्रशस्यते ॥ १३.१५५.४७ ॥
अन्धतमस, तमिस्र, दक्षिणायन आणि उत्तरायण — यांमध्ये ज्योतिर्दान प्रशंसित आहे.
13.155.48
यस्मादूर्ध्वगमे तत्तु तमसश्चैव भेषजम् ।
तस्मादूर्ध्वगतेर्दाता भवेदत्रेति निश्चयः ॥ १३.१५५.४८ ॥
ऊर्ध्वगमनात तेच अंधाराचे औषध आहे; म्हणून येथे ऊर्ध्वगतीचा दाता व्हावे — हा निश्चय आहे.
13.155.49
देवास्तेजस्विनो यस्मात्प्रभावन्तः प्रकाशकाः ।
तामसा राक्षसाश्चैव तस्माद्दीपः प्रदीयते ॥ १३.१५५.४९ ॥
देव तेजस्वी, प्रभावशाली आणि प्रकाश देणारे आहेत; तामसी राक्षस तसे नाहीत. म्हणून दीप दिला जातो.
13.155.50
आलोकदानाच्चक्षुष्मान्प्रभायुक्तो भवेन्नरः ।
तान्दत्त्वा नोपहिंसेन न हरेन्नोपनाशयेत् ॥ १३.१५५.५० ॥
प्रकाश दिल्याने मनुष्य नेत्रवान आणि तेजस्वी होतो. ते दान करून त्यांची हिंसा करू नये, ते हरण करू नये, नाश करू नये.
13.155.51
दीपहार्ता भवेदन्धस्तमोगतिरसुप्रभः ।
दीपप्रदः स्वर्गलोके दीपमाली विराजते ॥ १३.१५५.५१ ॥
दिवा चोरणारा आंधळा होईल, अंधाराची गती पावेल आणि प्राणतेज गमावेल. दिवा देणारा स्वर्गलोकात दीपमालांनी शोभतो.
13.155.52
हविपा प्रथमः कल्पो द्वितीयश्चौषधीरसैः ।
वसामेदोस्थिनिर्यासैर्न कार्यः पुष्टिमिच्छता ॥ १३.१५५.५२ ॥
पहिला विधी हविष्याने, दुसरा औषधींच्या रसाने. पुष्टी इच्छिणाऱ्याने वसा, मेद, अस्थी व निर्यासांनी करू नये.
13.155.53
देवालये सभायां च गिरौ चैत्यचतुष्पथे ।
दीपदाता भवेन्नित्यं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५५.५३ ॥
देवालयात, सभेत, पर्वतावर, चैत्यात व चौकात जो आपले कल्याण इच्छितो, त्याने नित्य दिवा देणारा असावे.
13.155.54
कुलोद्योतो विशुद्धात्मा प्रकाशत्वं च गच्छति ।
ज्योतिषां चैव सालोक्यं दीपदाता भवेन्नरः ॥ १३.१५५.५४ ॥
कुळाला प्रकाशित करणारा, शुद्ध आत्म्याचा मनुष्य प्रकाशत्व पावतो; दिवा देणारा ज्योतींसह सालोक्यही पावतो.
13.155.55
बलिकर्मसु वक्ष्यामि गुणान्कर्मफलोदयान् ।
देवयक्षोरगनृणां भूतानामथ रक्षसाम् ॥ १३.१५५.५५ ॥
बलिकर्मांविषयी, त्यांचे गुण आणि कर्मफलांचे उदय सांगेन — देव, यक्ष, नाग, मनुष्य, भूत व राक्षस यांच्यासाठी.
13.155.56
येषां नाग्रभुजो विप्रा देवतातिथिबालकाः ।
राक्षसानेव तान्विद्धि निर्वषट्कारमङ्गलान् ॥ १३.१५५.५६ ॥
ज्यांचा अग्रभोग ब्राह्मण, देव, अतिथी आणि बालके स्वीकारत नाहीत, त्यांना वषट्कार आणि मंगलरहित राक्षस समजावे.
13.155.57
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ।
शिरसा प्रणतश्चापि हरेद्बलिमतन्द्रितः ॥ १३.१५५.५७ ॥
म्हणून देवांना सन्मानपूर्वक अग्रभाग अर्पण करावा; मस्तक नमवून, आळस न करता बली आणावी.
13.155.58
गृह्णन्ति देवता नित्यमाशंसन्ति सदा गृहान् ।
बाह्याश्चागन्तवो येऽन्ये यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ १३.१५५.५८ ॥
देव नेहमी ते स्वीकारतात आणि घरांचे कल्याण इच्छितात; बाहेरील व येणारे यक्ष, राक्षस, नाग हेही.
13.155.59
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
ते प्रीताः प्रीणयन्त्येनमायुषा यशसा धनैः ॥ १३.१५५.५९ ॥
येथे दिलेल्या दानाने देव आणि पितर जगतात. ते प्रसन्न होऊन यांना आयुष्य, यश आणि धनाने तृप्त करतात.
13.155.60
बलयः सह पुष्पैस्तु देवानामुपहारयेत् ।
दधिदुग्धमयाः पुण्याः सुगन्धाः प्रियदर्शनाः ॥ १३.१५५.६० ॥
देवांना फुलांसह बली अर्पण करावी; दही व दुधाने बनलेल्या, पवित्र, सुगंधी व पाहण्यास प्रिय.
13.155.61
कार्या रुधिरमांसाढ्या बलयो यक्षरक्षसाम् ।
सुरासवपुरस्कारा लाजोल्लापिकभूषिताः ॥ १३.१५५.६१ ॥
यक्ष व राक्षसांसाठी रक्त व मांसाने समृद्ध बली तयार कराव्यात; सुरा व आसव प्रमुख ठेवून, लाजा व माळांनी सजवलेल्या.
13.155.62
नागानां दयिता नित्यं पद्मोत्पलविमिश्रिताः ।
तिलान्गुडसुसम्पन्नान्भूतानामुपहारयेत् ॥ १३.१५५.६२ ॥
नागांना सदैव प्रिय, कमळे व नीलकमळे मिसळलेले, तीळ व गूळ यांनी समृद्ध असे नैवेद्य भूतांना अर्पावे.
13.155.63
अग्रदाताऽग्रभोगी स्याद्बलवीर्यसमन्वितः ।
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ॥ १३.१५५.६३ ॥
जो प्रथम भाग देतो तो प्रथम भोगाचा अधिकारी होतो आणि बल-वीर्याने युक्त होतो; म्हणून देवतांना आदराने प्रथम भाग अर्पावा.
13.155.64
ज्वलन्त्यहरहो वेश्म याश्चास्य गृहदेवताः ।
ताः पूज्या भूतिकामेन प्रसृताग्रप्रदायिना ॥ १३.१५५.६४ ॥
दररोज दिवे लावले जाणाऱ्या घरातील त्याची गृहदेवता — समृद्धीची इच्छा करणाऱ्या, पाहुण्यांना प्रथम भाग देणाऱ्या त्याने त्यांची पूजा करावी.
13.155.65
इत्येतदसुरेन्द्राय काव्यः प्रोवाच भार्गवः ।
सुवर्णाय मनुः प्राह सुवर्णो नारदाय च ॥ १३.१५५.६५ ॥
अशा प्रकारे भार्गव काव्य (शुक्र) याने असुरेंद्राला सांगितले; मनूने सुवर्णाला सांगितले, आणि सुवर्णाने नारदाला सांगितले.
13.155.66
नारदोऽपि मयि प्राह गुणानेतान्महाद्युते ।
त्वमप्येतद्विदित्वेह सर्वमाचर पुत्रक ॥ १३.१५५.६६ ॥
नारदानेही मला हे गुण सांगितले होते, हे महातेजस्वी. तूही हे जाणून येथे सर्व आचरण कर, पुत्रा.