マハーバーラタ · 章 13.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.155.1
आलोकदानं नामैतत्कीदृशं भरतर्षभ ।
कथमेतत्समुत्पन्नं फलं वा तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१५५.१ ॥
バラタの牡牛よ、この「光明の布施」と呼ばれるものはどのようなものか。どのように生じ、その果報は何か。私に教えてください。
13.155.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं सुवर्णस्य च भारत ॥ १३.१५५.२ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。創造主の主マヌとスヴァルナの対話である、バーラタよ。
13.155.3
तपस्वी कश्चिदभवत्सुवर्णो नाम भारत ।
वर्णतो हेमवर्णः स सुवर्ण इति विश्रुतः ॥ १३.१५५.३ ॥
バーラタよ、スヴァルナという名の苦行者がいた。その肌は黄金色だったので、スヴァルナの名で知られるようになった。
13.155.4
कुलशीलगुणोपेतः स्वाध्यायोपरमं गतः ।
बहून्सुवंशप्रभवान्समतीतः स्वकैर्गुणैः ॥ १३.१५५.४ ॥
彼は良家の出自、品行、徳を具え、独自の読誦（自学）をやめていた。自らの徳によって、良い家系に生まれた多くの人々を凌駕していた。
13.155.5
स कदाचिन्मनुं विप्रो ददर्शोपससर्प च ।
कुशलप्रश्नमन्योन्यं तौ चोभौ तत्र चक्रतुः ॥ १३.१५५.५ ॥
ある時、そのバラモンはマヌを見て近づいた。そこで二人は互いに無事を尋ね合った。
13.155.6
ततस्तौ सत्यसंकल्पौ मेरौ काञ्चनपर्वते ।
देवर्षिभिः सदा जुष्टे सहितौ संन्यषीदताम् ॥ १३.१५५.६ ॥
そこで誠実な誓いを持つ二人は、神仙たちがいつも訪れるメール山の黄金の山に、共に座った。
13.155.7
तत्र तौ कथयन्तौ स्तां कथा नानाविधाश्रयाः ।
ब्रह्मर्षिदेवदैत्यानां पुराणानां महात्मनाम् ॥ १३.१५५.७ ॥
そこで二人は、さまざまな種類の物語を語り合っていた。ブラフマルシ、神々、ダイティヤ、そして偉大な魂の古い伝承である。
13.155.8
सुवर्णस्त्वब्रवीद्वाक्यं मनुं स्वायंभुवं प्रति ।
हितार्थं सर्वभूतानां प्रश्नं मे वक्तुमर्हसि ॥ १३.१५५.८ ॥
そこでスヴァルナはスヴァーヤンブヴァ・マヌにこの言葉を語った。「すべての生きものの利益のために、私の問いに答えていただくのがふさわしいのです。」
13.155.9
सुमनोगन्धधूपाद्यैरिज्यन्ते दैवतानि च ।
किमेतत्कथमुत्पन्नं फलं योगं च शंस मे ॥ १३.१५५.९ ॥
「花や香、焼香などで神々は供養される。これはどのように生じ、その果報と結び付きは何か。私に語ってほしい。」
13.155.11
बलेर्वैरोचनस्येह त्रैलोक्यमनुशासतः ।
समीपमाजगामाशु शुक्रो भृगुकुलोद्वहः ॥ १३.१५५.११ ॥
ここで、ヴィローチャナの子バリが三界を統治していたとき、バールグ族の最も優れた者シュクラが速やかに彼のもとへ来た。
13.155.12
तमर्घ्यादिभिरभ्यर्च्य भार्गवं सोऽसुराधिपः ।
निषसादासने पश्चाद्विधिवद्भूरिदक्षिणः ॥ १३.१५५.१२ ॥
アルガヤなどでそのバールガヴァを敬い、布施の多い阿修羅の王は、その後、規定どおりに座に着いた。
13.155.13
कथेयमभवत्तत्र त्वया या परिकीर्तिता ।
सुमनोधूपदीपानां सम्प्रदाने फलं प्रति ॥ १३.१५५.१३ ॥
「あなたがそこで語った話、それがまさにこれだ。花、香、灯明を捧げることの果報についての話だ。」
13.155.14
ततः पप्रच्छ दैत्येन्द्रः कवीन्द्रं प्रश्नमुत्तमम् ॥ १३.१५५.१४ ॥
そこでダイティヤの主は詩人の主に優れた問いを投げかけた。
13.155.15
सुमनोधूपदीपानां किं फलं ब्रह्मिवित्तम ।
प्रदानस्य द्विजश्रेष्ठ तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.१५५.१५ ॥
梵を知る者の中の最上者よ、花・香・灯明を施すことの果報は何か。再生者の中の最上者よ、どうかそれを語ってください。
13.155.16
अग्नीषोमादिसृष्टौ तु विष्णोः सर्वात्मनः प्रभोः ।
तपः पूर्वं समुत्पन्नं धर्मस्तस्मादनन्तरम् ॥ १३.१५५.१६ ॥
アグニとソーマに始まる創造において、万物の自我たる主ヴィシュヌから、まず苦行が生じ、その後にダルマが生じた。
13.155.17
एतस्मिन्नन्तरे चैव वीरुदोषध्य एव च ।
सोमस्यात्मा च बहुधा सम्भूतः पृथिवीतले।
अमृतं च विषं चैव याश्चान्यास्तृणजातयः ॥ १३.१५५.१७ ॥
その間に、蔓草と薬草、ソーマの本質が多くの形をとって大地の表面に現れた。甘露と毒も、そして他の草の類も。
13.155.18
अमृतं मनसः प्रीतिं सद्यस्तृप्तिं ददाति च ।
मनो ग्लपयते तीव्रं विषं गन्धेन सर्वशः ॥ १३.१५५.१८ ॥
甘露は心に即座に喜びと満足を与える。毒はその匂いによって、あらゆる面から心を激しく衰えさせる。
13.155.19
अमृतं मङ्गलं विद्धि महद्विषममङ्गलम् ।
ओषध्यो ह्यमृतं सर्वा विषं तेजोग्निसम्भवम् ॥ १३.१५५.१९ ॥
甘露は吉祥であり、毒は大いなる不吉であると知れ。あらゆる薬草はまことに甘露である。毒は火の威力から生じたのだ。
13.155.20
अमृतं मनो ह्लादयते श्रियं चापि ददाति च ।
तस्मात्सुमनसः प्रोक्ता नरैः सुकृतकर्मभिः ॥ १३.१५५.२० ॥
甘露は心を喜ばせ、またシュリー（繁栄）をも授ける。それゆえ善行を行う人々はこれらを「スマナス（善い心を持つもの）」と呼ぶ。
13.155.21
देवताभ्यः सुमनसो यो ददाति नरः शुचिः ।
तस्मै सुमनसो देवास्तस्मात्सुमनसः स्मृताः ॥ १३.१५५.२१ ॥
清浄な人が神々に花を捧げるなら、神々は彼に好意を抱く（スマナス）。それゆえこれらはスマナスと伝えられる。
13.155.22
यंयमुद्दिश्य दीयेरन्देवं सुमनसः प्रभो ।
मङ्गलार्तं स तेनास्य प्रीतो भवति दैत्यप ॥ १३.१५५.२२ ॥
主よ、どの神を目的として花が捧げられようとも、その神は吉祥を求めて捧げる者に満足される。ダイティヤの主よ。
13.155.23
ज्ञेयास्तूग्राश्च सौम्याश्च तेजस्विन्यश्च ताः पृथक् ।
ओषध्यो बहुवीर्या हि बहुरूपास्तथैव च ॥ १३.१५५.२३ ॥
これらの薬草は一つ一つ知らねばならない。ある者は猛々しく、ある者は穏やかで、ある者は輝かしい。多くの力と多くの姿を持つ。
13.155.24
यज्ञियानां च वृक्षाणामयज्ञीयान्निबोध मे ।
आसुराणि च माल्यानि दैवतेभ्यो हितानि च ॥ १३.१५५.२४ ॥
祭祀に用いられる木と用いられない木について、私から学べ。またアスラの花飾りと、神々に益となる花飾りについても学べ。
13.155.25
रक्षसामुरगाणां च यक्षाणां च तथा प्रियाः ।
मनुष्याणां पितॄणां च कान्ता यास्त्वनुपूर्वशः ॥ १३.१५५.२५ ॥
羅刹、蛇神、夜叉に愛されるもの、そして人間と祖霊に愛され、好まれるもの——これらを順を追って知るべきである。
13.155.26
वन्या ग्राम्याश्चेह तथा कृष्टोप्ताः पर्वताश्रयाः ।
अकण्टकाः कण्टकिनो गन्धरूपरसान्विताः ॥ १३.१५५.२६ ॥
ここには森に生い茂るものと村で育てられるもの、鋤で耕し種を蒔かれるもの、山に住むもの、棘のないものと棘のあるもの、香り・形・味を備えたものがある。
13.155.27
द्विविधो हि स्मृतो गन्ध इष्टोऽनिष्टश्च पुष्पजः ।
इष्टगन्धानि देवानां पुष्पाणीति विभावय ॥ १३.१५५.२७ ॥
香りは二種類と説かれる。好ましいものと好ましくないもので、花から生じる。神々の花は好ましい香りを持つと知れ。
13.155.28
अकण्टकानां वृक्षाणां श्वेतप्रायाश्च वर्णतः ।
तेषां पुष्पाणि देवानामिष्टानि सततं प्रभो ॥ १३.१५५.२८ ॥
棘のない木々の花は、多くが白く、主よ、常に神々に好まれる。
13.155.29
पद्मं च तुलसी जातिरापः सर्वेषु पूजिता ।
जलजानि च माल्यानि पद्मादीनि च यानि वै।
गन्धर्वनागयक्षेभ्यस्तानि दद्याद्विचक्षणः ॥ १३.१५५.२९ ॥
蓮、トゥラシー、ジャスミン、水は、あらゆるものの中で尊ばれる。水に生じたもの、蓮などの花輪は何であれ、賢者はそれをガンダルヴァ、ナーガ、ヤクシャに捧げるべきである。
13.155.30
ओषध्यो रक्तपुष्पाश्च कटुकाः कण्टकान्विताः ।
शत्रूणामभिचारार्थमथर्वसु निदर्शिताः ॥ १३.१५५.३० ॥
赤い花を持ち、辛く、棘のある草木は、敵に対する呪術（アビチャーラ）のためにアタルヴァ文献に示されている。
13.155.31
तीक्ष्णवीर्यास्तु भूतानां दुरालम्भाः सकण्टकाः ।
रक्तभूयिष्ठवर्णाश्च कृष्णाश्चैवोपहारयेत् ॥ १३.१५५.३१ ॥
だが精霊（ブータ）には、鋭い力を持ち、近づきがたく、棘があり、主に赤色で、また黒いものを捧げるべきである。
13.155.32
मनोहृदयनन्दिन्यो विमर्दे मधुराश्च याः ।
चारुररूपाः सुमनसो मानुपाणां स्मृता विभो ॥ १३.१५५.३२ ॥
心と意を喜ばせ、潰されても甘く、美しい姿をした花々は、おお偉大なる者よ、人間のものと伝えられる。
13.155.33
न तु श्मशानसम्भूता न देवायतनोद्भवाः ।
सन्नयेत्पुष्टियुक्तेषु विवाहेषु रहःसु च ॥ १३.१५५.३३ ॥
ただし墓地に生じたもの、神殿に生じたものではない。繁栄をもたらす儀礼、婚礼、秘密の儀式において供えるべきである。
13.155.34
गिरिसानुरुहाः सौम्या देवानामुपधारयेत् ।
प्रोक्षिताभ्युक्षिताः सौम्या यथायोगं यथास्मृति ॥ १३.१५५.३४ ॥
山の斜面に生じた穏やかな花は神々に捧げるべきである。清めの水を注がれた穏やかな花は、ふさわしく伝承どおりに捧げるべきである。
13.155.35
गन्धेन देवास्तुष्यन्ति दर्शनाद्यक्षराक्षसाः ।
नागाः समुपभोगेन त्रिभिरेतैस्तु मानुषाः ॥ १३.१५५.३५ ॥
香りによって神々は喜び、見ることによってヤクシャとラークシャサは喜ぶ。ナーガは享受によって喜び、人間はこの三つによって喜ぶ。
13.155.36
सद्यः प्रीणाति देवान्वै ते प्रीता भावयन्त्युत ।
सङ्कल्पसिद्धा मर्त्यानामीप्सिताश्च मनोरथाः ॥ १३.१५५.३६ ॥
それはたちまち神々を喜ばせる。喜んだ神々は繁栄をもたらし、人の決意は成就し、望む願いもかなえられる。
13.155.37
देवाः प्रीणन्ति सततं मानिता मानयन्ति च ।
अवज्ञातावधूताश्च निर्दहन्त्यधमान्नरान् ॥ १३.१५५.३७ ॥
神々は常に喜ぶ。敬われれば、また敬う。しかし軽んじられ退けられれば、卑しい人間を焼き尽くす。
13.155.38
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि धूपदानविधेः फलम् ।
धूपांश्च विविधान्साधूनसाधूंश्च निबोध मे ॥ १३.१५५.३८ ॥
今から焼香の儀礼の果報を説こう。種々の良い香と悪い香を私から聞きなさい。
13.155.39
निर्यासाः सरलाश्चैव कृत्रिमाश्चैव ते त्रयः ।
इष्टोऽनिष्टो भवेद्गन्धस्तन्मे विस्तरशः शृणु ॥ १३.१५५.३९ ॥
樹脂、松脂、そして人工に調製されたもの、これが三種である。香は好ましいものにも好ましくないものにもなりうる。それを私から詳しく聞きなさい。
13.155.40
निर्यासाः सल्लकीवर्ज्या देवानां दयितास्तु ते ।
गुग्गुलुः प्रवरस्तेषां सर्वेपामिति निश्चयः ॥ १३.१५५.४० ॥
サッラキーを除き、これらの樹脂は神々に愛される。その中でグッグルが最も優れている、これは確かなことである。
13.155.41
अगुरुः सारिणां श्रेष्ठो यक्षराक्षसभोगिनाम् ।
दैत्यानां सल्लकीजश्च काङ्क्षितो यश्च तद्विधः ॥ १३.१५५.४१ ॥
アガルは芳香木の中で最も優れ、ヤクシャ、ラークシャサ、蛇族に適する。ダイティヤには、サッラの木から生じたもの、そして同様に望まれるものである。
13.155.42
अथ सर्जरसादीनां गन्धैः पार्थिवदारवैः ।
फाणितासवसंयुक्तैर्मनुष्याणां विधीयते ॥ १३.१५५.४२ ॥
今、人間のためには、サルジャ樹脂などの香、地上の木材から、糖蜜と酒を混ぜたものが定められる。
13.155.43
देवदानवभूतानां सद्यस्तुष्ठिकरः स्मृतः ।
येऽन्ये वैहारिकास्तत्र मानुषाणामिति स्मृताः ॥ १३.१५५.४३ ॥
神々、ダーナヴァ、霊霊には、すぐに満足をもたらすものとして知られる。その他の遊興用のものは人間のためと説かれる。
13.155.44
य एवोक्ताः सुमनसां प्रदाने गुणहेतवः ।
धूपेष्वपि परिज्ञेयास्त एव प्रीतिवर्धनाः ॥ १३.१५५.४४ ॥
花の布施で説かれた功徳の因は、そのまま香においても知るべきである。それらこそが喜びを増すものである。
13.155.45
दीपदाने प्रवक्ष्यामि फलयोगमनुत्तमम् ।
यथा येन यदा चैव प्रदेया यादृशाश्च ते ॥ १३.१५५.४५ ॥
灯明の布施における無上の果報のつながりを説こう。どのように、誰が、いつ、どのような灯明を捧げるべきかを。
13.155.46
ज्योतिस्तेजः प्रकाशं वाऽप्यूध्वगं चापि वर्धते ।
प्रदानं तेजसां तस्मात्तेजो वर्धयते नृणाम् ॥ १३.१५५.४६ ॥
光・輝き・明るさは上昇しても増すものである。ゆえに光輝の布施は人々の輝きを増す。
13.155.47
अन्धतमस्तमिस्रं च दक्षिणायनमेव च ।
उत्तरायणमेतस्माज्ज्योतिर्दानं प्रशस्यते ॥ १३.१५५.४७ ॥
盲目の闇・深い闇・南行・北行。これらにより、光明の布施が称賛される。
13.155.48
यस्मादूर्ध्वगमे तत्तु तमसश्चैव भेषजम् ।
तस्मादूर्ध्वगतेर्दाता भवेदत्रेति निश्चयः ॥ १३.१५५.४८ ॥
上行において、それこそが闇の薬である。ゆえにここでは上行の施者となるべきである。これが結論である。
13.155.49
देवास्तेजस्विनो यस्मात्प्रभावन्तः प्रकाशकाः ।
तामसा राक्षसाश्चैव तस्माद्दीपः प्रदीयते ॥ १३.१५५.४९ ॥
神々は輝き、力があり、照らす者である。暗き羅刹はそうではない。ゆえに灯明が捧げられる。
13.155.50
आलोकदानाच्चक्षुष्मान्प्रभायुक्तो भवेन्नरः ।
तान्दत्त्वा नोपहिंसेन न हरेन्नोपनाशयेत् ॥ १३.१५५.५० ॥
光を施す者は目が開かれ、輝きを得る。それらを施した後は、傷つけず、奪わず、消してはならない。
13.155.51
दीपहार्ता भवेदन्धस्तमोगतिरसुप्रभः ।
दीपप्रदः स्वर्गलोके दीपमाली विराजते ॥ १३.१५५.५१ ॥
灯火を盗む者は盲目となり、闇の道を行き、命の輝きを失う。灯火を施す者は天界で灯火の首飾りに飾られて輝く。
13.155.52
हविपा प्रथमः कल्पो द्वितीयश्चौषधीरसैः ।
वसामेदोस्थिनिर्यासैर्न कार्यः पुष्टिमिच्छता ॥ १३.१५५.५२ ॥
第一の規定は供物によるもの、第二は薬草の汁によるものである。繁栄を望む者は脂肪・髄・骨・樹脂によって行うべきではない。
13.155.53
देवालये सभायां च गिरौ चैत्यचतुष्पथे ।
दीपदाता भवेन्नित्यं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १३.१५५.५३ ॥
自らの繁栄を願う者は、寺院・集会所・山・祠・四辻において常に灯火を施す者であるべきである。
13.155.54
कुलोद्योतो विशुद्धात्मा प्रकाशत्वं च गच्छति ।
ज्योतिषां चैव सालोक्यं दीपदाता भवेन्नरः ॥ १३.१५५.५४ ॥
家系を照らし、魂の清らかな人は輝きを得る。灯火を施す者はまた、諸々の光とともに住む境地（サーロキヤ）をも得る。
13.155.55
बलिकर्मसु वक्ष्यामि गुणान्कर्मफलोदयान् ।
देवयक्षोरगनृणां भूतानामथ रक्षसाम् ॥ १३.१५५.५५ ॥
供犠の儀礼について、その功徳と行為から生じる果報を説こう。神々・ヤクシャ・蛇・人間・精霊・羅刹のために。
13.155.56
येषां नाग्रभुजो विप्रा देवतातिथिबालकाः ।
राक्षसानेव तान्विद्धि निर्वषट्कारमङ्गलान् ॥ १३.१५५.५६ ॥
婆羅門、神々、客人、子供が第一の分け前を受けない者たちは、ヴァシャトの声も吉祥の儀礼もない羅刹であると知れ。
13.155.57
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ।
शिरसा प्रणतश्चापि हरेद्बलिमतन्द्रितः ॥ १३.१५५.५७ ॥
それゆえ、神々に敬意をもって第一の分け前を捧げ、頭を垂れ、怠ることなく供物を運ぶべきである。
13.155.58
गृह्णन्ति देवता नित्यमाशंसन्ति सदा गृहान् ।
बाह्याश्चागन्तवो येऽन्ये यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ १३.१५५.५८ ॥
神々は常にそれを受け取り、家々の繁栄を願う。外部の来訪者や他のヤクシャ、ラークシャサ、蛇たちもまた同様である。
13.155.59
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
ते प्रीताः प्रीणयन्त्येनमायुषा यशसा धनैः ॥ १३.१५५.५९ ॥
ここから捧げられたものによって神々と祖霊は生きる。彼らは喜び、この者に寿命と名声と富を与えて満たす。
13.155.60
बलयः सह पुष्पैस्तु देवानामुपहारयेत् ।
दधिदुग्धमयाः पुण्याः सुगन्धाः प्रियदर्शनाः ॥ १३.१५५.६० ॥
神々には花とともに供物を捧げるべきである。凝乳と牛乳で作られ、清浄で芳しく、見て喜ばしいものを。
13.155.61
कार्या रुधिरमांसाढ्या बलयो यक्षरक्षसाम् ।
सुरासवपुरस्कारा लाजोल्लापिकभूषिताः ॥ १३.१५५.६१ ॥
ヤクシャとラークシャサのためには、血と肉の豊かな供物を作るべきである。酒と果実酒を先に置き、炒り米と花環で飾る。
13.155.62
नागानां दयिता नित्यं पद्मोत्पलविमिश्रिताः ।
तिलान्गुडसुसम्पन्नान्भूतानामुपहारयेत् ॥ १३.१५५.६२ ॥
ナーガ族が常に喜ぶもの、蓮と青蓮を混ぜ、胡麻と黒砂糖を十分に備えたもの — これをブータたちに供えるべきである。
13.155.63
अग्रदाताऽग्रभोगी स्याद्बलवीर्यसमन्वितः ।
तस्मादग्रं प्रयच्छेत देवभ्यः प्रतिपूजितम् ॥ १३.१५५.६३ ॥
最初の分け前を与える者は最初に享受する者となり、力と勢いを備える。ゆえに、敬意をもって最初の分け前を神々に捧げるべきである。
13.155.64
ज्वलन्त्यहरहो वेश्म याश्चास्य गृहदेवताः ।
ताः पूज्या भूतिकामेन प्रसृताग्रप्रदायिना ॥ १३.१५५.६४ ॥
毎日灯がともる家の、その家の守護神たちは、繁栄を望み、訪れる者に最初の分け前を与える者によって崇められるべきである。
13.155.65
इत्येतदसुरेन्द्राय काव्यः प्रोवाच भार्गवः ।
सुवर्णाय मनुः प्राह सुवर्णो नारदाय च ॥ १३.१५५.६५ ॥
このように、バールガヴァのカーヴィヤ(シュクラ)はアスラの王にこれを告げた。マヌはスヴァルナに告げ、スヴァルナはナーラダに告げた。
13.155.66
नारदोऽपि मयि प्राह गुणानेतान्महाद्युते ।
त्वमप्येतद्विदित्वेह सर्वमाचर पुत्रक ॥ १३.१५५.६६ ॥
ナーラダもまた私にこれらの徳を語った、大いに輝く者よ。お前もこれを知って、ここで全てを実践せよ、わが子よ。