マハーバーラタ · 章 13.161
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.161.1
शतायुरुक्तः पुरुषः शतवीर्यश्चि वैदिके ।
कस्मान्म्रियन्ते पुरुषा बाला अपि पितामह ॥ १३.१६१.१ ॥
ヴェーダには人は百年生き、百倍の力を持つとあります。ではお祖父様、なぜ人は死ぬのでしょうか、子供さえも。
13.161.2
आयुष्मान्केन भवति अल्पायुर्वाऽपि मानवः ।
केन वा लभते कीर्तिं केन वा लभते श्रियम् ॥ १३.१६१.२ ॥
人はwhat によって長寿となり、あるいは短命となるのでしょうか。何によって名声を得、何によって繁栄を得るのでしょうか。
13.161.3
तपसा ब्रह्मचर्येण जपैर्होमैस्तथा परैः ।
जन्मना यदि वाऽचारात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१६१.३ ॥
苦行、梵行、ジャパ、ホーマ、あるいは他の方法によってか、生まれによってか、それとも行いによってか。お祖父様、それを私にお教えください。
13.161.4
अत्र तेऽहं प्रवक्ष्यामि यन्मां त्वमनुपृच्छसि ।
अल्पायुर्येन भवति दीर्घायुर्येनि मानवः ॥ १३.१६१.४ ॥
あなたが私に尋ねていることを、ここで私はお話ししましょう。人が短命となり、長寿となるのは何によるのかを。
13.161.5
येन वा लभते कीर्तिं येन वा लभते श्रियम् ।
यथा च वर्तयन्पुरुषः श्रेयसा सम्प्रयुज्यते ॥ १३.१६१.५ ॥
何によって名声を得、何によって繁栄を得るのか、そしてそのように振る舞う人がいかにして幸福と結ばれるのかを。
13.161.6
आचाराल्लभते ह्यायुराचाराल्लभते श्रियम् ।
आचारात्कीर्तिमाप्नोति पुरुषः प्रेत्य चेह च ॥ १३.१६१.६ ॥
まさに行いによって人は寿命を得、行いによって繁栄を得、行いによって名声に至る。死後にも、この世にもである。
13.161.7
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर्विन्दते महत् ।
त्रसन्ति चास्य भूतानि तथा परिभवन्ति च ॥ १३.१६१.७ ॥
悪い行いの人は、この世で大いなる寿命を得ない。生き物は彼を恐れ、また彼を軽んじる。
13.161.8
तस्मात्कुर्यादिहाचारं य इच्छेद्भूतिमात्मनः ।
अपि पापशरीरस्य आचारो हन्त्यलक्षणम् ॥ १३.१६१.८ ॥
ゆえに自らの繁栄を望む者は、ここで善行を行うべきである。善行は、罪深い身体の者の不吉な相をさえ消し去る。
13.161.9
आचारलक्षणो धर्मः सन्तश्चारित्रलक्षणाः ।
साधूनां च यथावृत्तमेतदाचारलक्षणम् ॥ १३.१६१.९ ॥
法は行いによって特徴づけられ、善人は品行によって特徴づけられる。善人の振る舞いそのものが、善行の印である。
13.161.10
अप्यदृष्टं श्रवादेव पुरुषं धर्मचारिणम् ।
स्वानि कर्माणि कुर्वाणं तं जनाः कुर्वते प्रियम् ॥ १३.१६१.१० ॥
法を行い自らの務めを果たす人は、見たことがなくとも、ただ噂を聞くだけで人々に愛される。
13.161.11
ये नास्तिका निष्क्रियाश्च गुरुशास्त्रातिलङ्घिनः ।
अधर्मज्ञा दुराचारास्ते भवन्ति गतायुषः ॥ १३.१६१.११ ॥
無神論者、怠惰な者、師と聖典を踏みにじる者、非法を知る者、悪行の者は、寿命が短くなる。
13.161.12
विशीला भिन्नमर्यादा नित्यं सङ्कीर्णमैथुनाः ।
अल्पायुषो भवन्तीह नरा निरयगामिनः ॥ १३.१६१.१२ ॥
徳のない者、常に境界を破り、混乱した性行為にふける者は、この世で短命となり、地獄へ行く。
13.161.13
सर्वलक्षणहीनोऽपि समुदाचारवान्नरः ।
श्रद्दधानोऽनसूयुश्च शतं वर्षाणि जीवति ॥ १३.१६१.१३ ॥
すべての吉相を欠いていても、善行があり、信仰深く、妬みのない人は百年生きる。
13.161.14
अक्रोधनः सत्यवादी भूतानामविहिंसकः ।
अनसूयुरजिह्मश्च शतं वर्षाणि जीवति ॥ १३.१६१.१४ ॥
怒らず、真実を語り、生きものを害さず、妬まず、素直な人は百年生きる。
13.161.15
लोष्ठमर्दी तृणच्छेदी नखखादी च यो नरः ।
नित्योच्छिष्टः सङ्कुसुको नेहायुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.१५ ॥
土くれを砕き、草を刈り、爪をかみ、いつも食べ残しにまみれ、乱れた身なりの人は、ここで長い寿命を得ない。
13.161.16
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थौ चानुचिन्तयेत् ।
उत्थाय चोपतिष्ठेत पूर्वां सन्ध्यां कृताञ्जलिः।
एवमेवापरां सन्ध्यां समुपासीत वाग्यतः ॥ १३.१६१.१६ ॥
ブラーフマ・ムフールタに目覚め、法と利について思いを巡らすべきである。起きて合掌し、朝の薄明を敬うべきであり、同様に言葉を慎んで夕べの薄明を敬うべきである。
13.161.17
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं नास्तं यन्तं कदाचन ।
नोपसृष्टं न वारिस्थं न मध्यं नभसो गतम् ॥ १३.१६१.१७ ॥
昇る太陽や沈む太陽を決して見てはならない。日食に覆われた太陽、水に映る太陽、天の中天に至った太陽も見てはならない。
13.161.18
ऋषयो नित्यसन्ध्यत्वाद्दीर्घमायुरवाप्नुवन् ॥ १३.१६१.१८ ॥
聖仙たちは常に薄明の礼拝を行ったため、長寿を得た。
13.161.19
सदर्भपाणिस्तत्कुर्वन्वाग्यतस्तन्मनाः शुचिः ।
तस्मात्तिष्ठेत्सदा पूर्वां पश्चिमां चैव वाग्यतः ॥ १३.१६१.१९ ॥
吉祥草を手に持ち、それを行い、言葉を慎み、心をそれに集中し、清浄であれ。ゆえに常に朝と夕の黄昏に、言葉を慎んで立つべきである。
13.161.20
ये न पूर्वामुपासन्ते द्विजाः संध्यां न पश्चिमाम् ।
सर्वांस्तान्धार्मिको राजा शूद्रकर्माणि कारयेत् ॥ १३.१६१.२० ॥
朝の薄明にも夕べの薄明にも礼拝しない再生族の者たち、そのすべてに、法にかなった王は首陀羅の務めをさせるべきである。
13.161.21
परदारा न गन्तव्याः सर्ववर्णेषु कर्हिचित् ।
नहीदृशमनायुष्यं लोके किञ्चन विद्यते ॥ १३.१६१.२१ ॥
いかなる階級においても、いつであれ、他人の妻に近づいてはならない。世にこれほど寿命を縮めるものは何もない。
13.161.22
यादृशं पुरुषस्येह परदारोपसेवनम् ।
तादृशं विद्यते किञ्चिदनायुष्यं नृणामिह ॥ १३.१६१.२२ ॥
この世で男が他人の妻に仕えることが寿命を縮めるように、この世には人の寿命をこれほど縮めるものは他にない。
13.161.23
यावन्तो रोमकूपाः स्युः स्त्रीणां गात्रेषु निर्मिताः ।
तावद्वर्षसहस्राणि नरकं पर्युपासते ॥ १३.१६१.२३ ॥
女性の身体に作られた毛穴の数だけ、幾千年もの間、彼らは地獄に住み続ける。
13.161.24
मैत्रं प्रसाधनं स्नानमञ्जनं दन्तधावनम् ।
पूर्वाह्ण एव कुर्वीत देवतानां च पूजनम् ॥ १३.१६१.२४ ॥
友好の作法、身繕い、沐浴、目薬をさすこと、歯を磨くこと——これらすべてを午前中に行い、また神々を礼拝せよ。
13.161.25
पुरीषमूत्रे नोदीक्षेन्नाधितिष्ठेत्कदाचन ।
नातिकल्यं नातिसायं न च मध्यंदिने स्थिते।
नाज्ञातैः सह गच्छेत नैको न वृषलैः सह ॥ १३.१६१.२५ ॥
大小便を見てはならず、その上に決して立ってはならない。早朝すぎ、夕方すぎ、太陽が天頂にある正午に出かけてはならない。見知らぬ人と、一人で、またはヴリシャラ（不可触民）と共に行ってはならない。
13.161.26
पन्था देयो ब्राह्मणाय गोभ्यो राजभ्य एव च ।
वृद्धाय भारतप्ताय गर्भिण्यै दुर्बलाय च ॥ १३.१६१.२६ ॥
道はバラモン、牛、そして王に譲るべきである。また、老人、重荷で熱せられた者、妊婦、弱者にも道を譲るべきである。
13.161.27
प्रदक्षिणं च कुर्वीत परिज्ञातान्वनस्पतीन् ।
चतुष्पदान्मङ्गलांश्च मान्यान्वृद्धान्द्विजानपि ॥ १३.१६१.२७ ॥
右側をそれらに向けて右回りに巡るべきである。知られた木々、吉祥な四足獣、尊敬すべき長老、そして再生族の人々をも。
13.161.28
मध्यंदिने निशाकाले अर्धरात्रे च सर्वदा ।
चतुष्पथं न सेवेत उभे सन्ध्ये तथैव च ॥ १३.१६१.२८ ॥
正午、夜、真夜中、そしていつも、四つ辻に留まるべきではない。また両方の薄明の時も同様である。
13.161.29
उपानहौ न वस्त्रं च धृतमन्यैर्न धारयेत् ।
ब्रह्मचारी च नित्यं स्यात्पादं पादेन नाक्रमेत् ॥ १३.१६१.२९ ॥
他人が身につけた履物や衣服を身につけてはならない。梵行者は常に梵行を守り、片足を他方の足の上に置いてはならない。
13.161.30
अमावास्यां पौर्णमास्यां चतुर्दश्यां च जन्मनि ।
अष्टम्यामथ द्वादश्यां ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १३.१६१.३० ॥
新月の日、満月の日、太陰日の十四日、誕生日、八日、十二日には、梵行者は常に梵行を守るべきである。
13.161.31
वृथा मांसं न खादेनि पृष्ठमांसं तथैव च ।
आक्रोशं परिवादं च पैशुन्यं च विवर्जयेत् ॥ १३.१६१.३१ ॥
いたずらに肉を食べてはならず、また陰口も言ってはならない。罵りや中傷、告げ口を避けるべきである。
13.161.32
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनतो वरमभ्याददीत।
ययाऽस्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम् ॥ १३.१६१.३२ ॥
人を苦しめる者となってはならず、残酷な言葉を語ってはならない。卑しい者から何も受け取ってはならない。相手を動揺させるような、罪深く苦しめる言葉を口にしてはならない。
13.161.33
अतिवादबाणा मुखतो निःसरन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य वा मर्मसु ये पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ १३.१६१.३३ ॥
激しい言葉という矢は口から放たれる。それに射られた者は昼も夜も嘆き悲しむ。他人の急所に当たるような言葉を、賢者は他人に向けて放つべきではない。
13.161.34
संरोहत्यग्निना दग्धं वनं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहति वाक्क्षतम् ॥ १३.१६१.३४ ॥
火に焼かれた森も、斧で切られた森も再び芽吹く。しかし言葉によって語られた卑しく粗暴な言葉の傷は癒えない。
13.161.35
कर्णिनालीकनाराचान्निर्हरन्ति शरीरतः ।
वाक्शल्यस्तु न निर्हर्तुं शक्यो हृदिशयो हि सः ॥ १३.१६१.३५ ॥
返しのついた矢や鉄の矢は体から抜き取ることができる。しかし言葉の棘は抜くことができない。それは心の中に深く留まるからである。
13.161.36
हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान्विद्याहीनान्वयोधिकान् ।
रूपद्रविणहीनांश्च सत्यहीनांश्च नाक्षिपेत् ॥ १३.१६१.३६ ॥
手足の欠けた者や余分な者、学問のない者、年長者、容貌や財産のない者、真実のない者を侮辱してはならない。
13.161.37
नास्तिक्यं वेदनिन्दां च परनिन्दां च कुत्सनम् ।
द्वेषस्तम्भाभिमानं च तैक्ष्ण्यं च परिवर्जयेत् ॥ १३.१६१.३७ ॥
無神論、ヴェーダの誹謗、他人の非難と侮辱、憎悪、頑固さ、慢心、粗暴さを避けるべきである。
13.161.38
परस्य दण्डं नोद्यच्छेत्क्रुद्धो नैनं निपातयेत् ।
अन्यत्रि पुत्राच्छिष्याच्च शिक्षार्थं ताडनं स्मृतं ॥ १३.१६१.३८ ॥
他人に杖を振り上げてはならず、怒ってその者を打ち倒してもならない。息子や弟子を教えるために打つことだけが伝承で定められている。
13.161.39
न ब्राह्म्णान्परिवदेन्नक्षत्राणि न निर्दिशेत् ।
तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात्तथाऽस्यायुर्न रिष्यते ॥ १३.१६१.३९ ॥
バラモンを非難せず、星宿を指し示さず、半月の太陰日を言わない。そうすれば寿命は縮まない。
13.161.40
अमावास्यामृते नित्यं दन्तधावनमाचरेत् ।
इतिहासपुराणानि दानं वेदं च नित्यशः।
गायत्रीमननं नित्यं कुर्यात्सन्ध्यां समाहितः ॥ १३.१६१.४० ॥
新月の日を除き、常に歯を磨くべきである。毎日、叙事詩とプラーナを学び、布施を行い、ヴェーダを誦すべきである。常にガーヤトリーを唱え、心を集中して黄昏の儀礼（サンディヤー）を行うべきである。
13.161.41
कृत्वा मूत्रपुरीषे तु रथ्यामाक्रम्य वा पुनः ।
पादप्रक्षालनं कुर्यात्स्वाध्याये भोजने तथा ॥ १३.१६१.४१ ॥
排尿・排便の後、あるいは道を歩いた後には再び足を洗うべきである。学習の時や食事の時も同様である。
13.161.42
त्रीणि देवाः पवित्राणि ब्राह्मणानामकल्पयन् ।
अदृष्टमद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते ॥ १३.१६१.४२ ॥
神々はバラモンのために三つの浄化のものを定められた。水で洗われて目に見えない汚れを除かれたもの、そして言葉によって称賛されるものである。
13.161.43
यावकं कृसरं मांसं शष्कुलीं पायसं तथा ।
आत्मार्थंतं न प्रकर्तव्यं देवार्थं तु प्रकल्पयेत् ॥ १३.१६१.४३ ॥
ヤーヴァカ、クリサラ、肉、シャシュクリー、パーヤサは自分のために調理してはならず、神々のために用意すべきである。
13.161.44
नित्यमग्निं परिचरेद्भिक्षां दद्याच्च नित्यदा ।
दन्तकाष्ठे च सन्ध्यायां मलोत्सर्गे च मौनगः ॥ १३.१६१.४४ ॥
常に聖火に仕え、常に施しを与えるべきである。歯木を使うとき、黄昏時、排泄の時には沈黙を守るべきである。
13.161.45
न चाभ्युदितसायी स्यात्प्रायश्चित्ती तथा भवेत् ।
मातापितरमुत्थाय पूर्वमेवाभिवादयेत्।
आचार्यमथवाऽप्यन्तं तथाऽऽयुर्विदन्ते महत् ॥ १३.१६१.४५ ॥
日の出の後に眠ってはならない。もし眠ったならば、贖罪を行うべきである。起きたら、まず母と父に、あるいは師にも礼拝すべきである。そうすれば大いなる寿命を得る。
13.161.46
वर्जयेद्दन्तकाष्ठानि वर्जनीयानि नित्यशः ।
भक्षयेच्छास्त्रदृष्टानि पर्वस्वपि विवर्जयेत्।
उदङ्मुखश्च सततं शौचं कुर्यात्समाहितः ॥ १३.१६१.४६ ॥
避けるべき歯木は常に避けるべきである。経典に定められたものを食べ、祭日にはそれさえも避けるべきである。常に北を向き、心を集中して清めを行うべきである。
13.161.47
अकृत्वा देवपूजां च नाचरेद्दन्तधावनम् ।
अकृत्वा देवपूजां च नान्यं गच्छेत्कदाचन।
अन्यत्र तु गुरुं वृद्धं धार्मिकं वा विचक्षणम् ॥ १३.१६१.४७ ॥
神々への供養を行わずに歯を磨いてはならない。神々への供養を行わずに、決して他所へ行ってはならない。ただし師、長老、徳ある人、賢者のもとへ行くことは別である。
13.161.48
अवलोक्यो न चादर्शो मलिनो बुद्धिमत्तरैः ।
न चाज्ञातां स्त्रियं गच्छेद्गर्भिणीं वा कदाचन ॥ १३.१६१.४८ ॥
賢者は汚れた鏡を見てはならず、見知らぬ女や妊婦のもとへ決して行ってはならない。
13.161.49
दारसङ्ग्रहणात्पूर्वं नाचरेन्मैथुनं बुधः ।
अन्यथा त्ववकीर्णः स्यात्प्रायश्चित्तं सदाऽऽचरेत् ॥ १३.१६१.४९ ॥
賢者は妻をめとる前に交接をしてはならない。さもなければ堕落するので、常に贖罪を行うべきである。
13.161.50
नीदीक्षेत्परदारांश्च रहस्येकासनो भवेत् ।
इन्द्रियाणि सदा यच्छेत्स्वग्ने शुद्धमना भवेत् ॥ १३.१६१.५० ॥
他人の妻を欲情をもって見てはならず、人目のない所で独り座し、常に感官を制御し、自分の火のそばで清らかな心でいるべきである。
13.161.51
उदक्शिरा न स्वपेत तथा प्रत्यक्शिरा न च ।
प्राक्शिरास्तु स्वपेद्विद्वांस्तथा वै दक्षिणाशिराः ॥ १३.१६१.५१ ॥
学識ある者は頭を北に向けて眠ってはならず、西に向けてもならない。東に頭を向けて眠るべきであり、同様に南に向けてもよい。
13.161.52
न भग्ने नावशीर्णो च शयने प्रस्वपीत च ।
नान्तर्धानेन संयुक्ते न च तिर्यक्कदाचन ॥ १३.१६१.५२ ॥
壊れた、あるいは朽ちた寝台で眠ってはならず、目隠しの幕が付いた寝台でも眠ってはならない。また決して横向きに寝てはならない。
13.161.53
न चापि गच्छेत्कार्येण समयाद्वाऽपि नास्तिकैः ।
आसनं तु पदाऽऽकृष्य न प्रसज्जेत्तथा नरः ॥ १३.१६१.५३ ॥
用件のためであれ約束によってであれ、無神論者のもとへ行ってはならない。また人は足で座席を引き寄せ、執着して座ってはならない。
13.161.54
न नग्नः कर्हिचित्स्नायान्न निशायां कदाचन ।
स्नात्वा च नावमृज्येत गात्राणि सुविचक्षणः।
न निशायां पुनः स्नायादापद्यग्निद्विजान्तिके ॥ १३.१६१.५४ ॥
裸で沐浴してはならず、夜にもけっして沐浴してはならない。沐浴の後、賢者は体をぬぐってはならない。困難があっても夜に再び沐浴してはならず、火と再生族のそばの場合は別である。
13.161.55
न चानुलिम्पेदस्नात्वा वासश्चापि न निर्धुनेत् ।
आर्द्र एव तु वासांसि नित्यं सेवेत मानवः ॥ १३.१६१.५५ ॥
沐浴せずに塗油してはならず、衣服を振ってもならない。人は常に濡れた衣服を身につけるべきである。
13.161.56
स्रजश्च नावकृष्येत न बहिर्धारयीत च ।
उदक्यया च सम्भाषां न कुर्वीत कदाचन ॥ १३.१६१.५६ ॥
花輪を引き下ろしてはならず、外に身につけてもならない。不浄の時の女性と話してはならない。
13.161.57
नोत्सृजेत पुरिषं च क्षेत्रे मार्गस्य चान्तिके ।
उभे मूत्रपुरीषे तु नाप्सु कुर्यात्कदाचन ॥ १३.१६१.५७ ॥
畑や道のそばで排泄してはならない。尿も便も水の中ではけっして行ってはならない。
13.161.58
देवालयेऽथ गोवृन्दे चैत्ये सस्येषु विश्रमे ।
भोक्ष्यं भुक्त्वा क्षुतेऽध्वानं गत्वा मूत्रपुरीषयोः।
द्विराचामेद्यथान्यायं हृद्गतं तु पिबन्नपः ॥ १३.१६१.५८ ॥
寺院、牛の群れの中、祠、作物の間、休息所において、また食後、くしゃみの後、道を歩いた後、排尿・排便の後には、定めに従い二度口をすすぐべきである。心に届くように水を飲みながら。
13.161.59
अन्नं बुभुक्षमाणस्तु त्रिमुखेन स्पृशेदपः ।
भुक्त्वा चान्नं तथैव त्रिर्द्विः पुनः परिमार्जयेत् ॥ १३.१६१.५९ ॥
空腹の人は食前に三度水に触れるべきである。食後も同様に三度、さらに二度、水で拭うべきである。
13.161.60
प्राङ्मुखो नित्यमश्नीयाद्वाग्यतोऽन्नमकुत्सयन् ।
प्रस्कन्दयेच्च मनसा भुक्त्वा चाग्निमुपस्पृशेत् ॥ १३.१६१.६० ॥
常に東を向いて食べ、言葉を慎み、食物を非難せずに食べるべきである。心で（過ちを）捨て、食後には火に触れるべきである。
13.161.61
आयुष्यं प्राङ्मुखो भुङ्क्ते यशस्यं दक्षिणामुखः ।
धन्यं पश्चान्मुखो भुङ्क्त ऋतं भुङ्क्त उदङ्मुखः ॥ १३.१६१.६१ ॥
東を向いて食べる者は長寿を得、南を向いて食べる者は名声を得る。西を向いて食べる者は富を得、北を向いて食べる者はṛta（正しい秩序）を守る。
13.161.62
अग्रासनो जितक्रोधो बालपूर्वस्त्वलङ्कृतः ।
घृताहुतिविशुद्धान्नं हुताग्निश्च क्षिपन्ग्रसेत् ॥ १३.१६१.६२ ॥
上座に座り、怒りを克服し、子どもに先に与え、身なりを整えた人は、ギーの供物で食べ物を清め、火に供物を捧げた後、ひとくちずつ投げ入れて食べるべきである。
13.161.63
अग्निमालभ्य तोयेन सर्वान्प्राणानुपस्पृशेत् ।
गात्राणि चैव सर्वाणि नाभिं पाणितले तथा ॥ १३.१६१.६३ ॥
火に触れ、水で諸々の気息（諸感官）に触れるべきである。同様に全身の肢体、臍、そして掌に水を取って触れるべきである。
13.161.64
नाधितिष्ठेत्तुषं जातु केशभस्मकपालिकाः ।
अन्यस्य चाप्यवस्नातं दूरतः परिवर्जयेत् ॥ १३.१६१.६४ ॥
籾殻、髪、灰、陶片の上には決して立つべきではない。他人が沐浴に用いたものからは遠く離れるべきである。
13.161.65
शान्तिहोमांश्च कुर्वीत सावित्राणि च धारयेत् ।
निषष्णश्चापि खादेन न तु गच्छन्कदाचन ॥ १३.१६१.६५ ॥
平安の祭儀（śāntihoma）を行い、サーヴィトリー詩句を保つべきである。座って食べるべきで、歩きながら食べてはならない。
13.161.66
मूत्रं नोत्तिष्ठता कार्यं न भस्मनि न गोव्रजे ।
आर्द्रपादस्तु भुञ्जीत नार्द्रपादस्तु संविशेत् ॥ १३.१६१.६६ ॥
立ったまま小便してはならない。灰の上や牛小屋でもしてはならない。濡れた足で食事をしてもよいが、濡れた足で横になってはならない。
13.161.67
आर्द्रपादस्तु भुञ्जानो वर्षाणां जीवते शतम् ।
त्रीणि तेजांसि नोच्छिष्ट आलभेत कदाचन।
अग्निं गां ब्राह्मणं चैव तता ह्यायुर्न रिष्यते ॥ १३.१६१.६७ ॥
濡れた足で食事する者は百年生きる。食べ残しの口で、火・牛・バラモンという三つの輝くものに触れてはならない。そうすれば寿命は損なわれない。
13.161.68
त्रीणि ज्योतींषि नोच्छिष्ट उदीक्षेत कदाचन ।
सूर्याचन्द्रमसौ चैव नक्षत्राणि च सर्वशः ॥ १३.१६१.६८ ॥
食べ残しの口で三つの光——太陽、月、そしてすべての星——を見てはならない。
13.161.69
ऊर्ध्वं प्राणा ह्युत्क्रमन्ति यूनः स्थविर आगते ।
प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां पुनस्तान्प्रतिपद्यते ॥ १३.१६१.६९ ॥
年長者が来ると、若者の生気は上へと去ってしまう。立ち上がって挨拶すれば、それらは再び戻ってくる。
13.161.70
अभिवादयीत वृद्धांश्च दद्याच्चैवासनं स्वयम् ।
कृताञ्जलिरुपासीत गच्छन्तं पृष्ठतोऽन्वियात् ॥ १३.१६१.७० ॥
年長者には挨拶し、自ら座席を勧めるべきである。合掌して傍らに座し、彼らが去るときは後ろについて行くべきである。
13.161.71
न चासीतासने भिन्ने भिन्नकांस्यं च वर्जयेत् ।
नैकवस्त्रेण भोक्तव्यं न नग्नः स्नातुमर्हति ॥ १३.१६१.७१ ॥
壊れた座席に座ってはならず、割れた青銅の器は避けるべきである。一枚の衣だけで食事をしてはならず、裸で沐浴するのは相応しくない。
13.161.72
स्पप्तव्यं नैव नग्नेन न चोच्छिष्टोपि संविशेत् ।
उच्छिष्टो न स्पृशेच्छीर्षं सर्वे प्राणास्तदाश्रयाः ॥ १३.१६१.७२ ॥
裸で眠ってはならず、食べ残しで汚れているときも横になってはならない。食べ残しで汚れた者は頭に触れてはならない。すべての命の気息がそこに依存しているからである。
13.161.73
केशग्रहं प्रहारांश्च सिरस्येतान्विवर्जयेत् ।
न संहाताभ्यां पाणिभ्यां कण्डूयेदात्मनः शिरः।
न चाभीक्ष्णं शिरःस्नायात्तथा स्यायुर्न रिष्यते ॥ १३.१६१.७३ ॥
髪を掴むことや頭を打つことは避けるべきである。両手を合わせて自分の頭を掻いてはならず、頻繁に頭を洗ってはならない。そうすれば寿命は損なわれない。
13.161.74
शिरःस्नातस्तु तैलैश्च नाङ्गं किञ्चिदपि स्पृशेत् ।
तिलपिष्टं न चाश्नीयाद्गतसर्वरसं तथा ॥ १३.१६१.७४ ॥
頭を洗った後は、油で体のどの部分にも触れてはならない。胡麻の練り物を食べてはならず、味がすっかり抜けた食物も食べてはならない。
13.161.75
नाध्यापयेत्तथोच्छिष्टो नाधीयीत कदाचन ।
वाते च पूतिगन्धे च मनसाऽपि न चिन्तयेत् ॥ १३.१६१.७५ ॥
食べ残しで汚れている者は、教えてもならず、自ら学んでもならない。風の中や悪臭の中では、心の中でさえそれを考えてはならない。
13.161.76
अत्र गाथा यमोद्गीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
आयुरस्य निकृन्तामि प्रज्ञामस्याददे तथा ॥ १३.१६१.७६ ॥
ここで古老の知者たちは、ヤマが歌った詩句を唱える。「私はこの者の寿命を断ち、その知恵をも奪おう。」
13.161.77
उच्छिष्टो यः प्राद्रवति स्वाध्यायं चाधिगच्छति ।
यश्चानध्यायकालेऽपि मोहादभ्यस्यति द्विजः ॥ १३.१६१.७७ ॥
不浄の状態で走り回りながらヴェーダの学習に励む再生族と、禁じられた時期にも迷いから学ぶ再生族——
13.161.78
तस्य वेदः प्रणश्येत आयुश्चि परिहीयते ।
तस्माद्युक्तो ह्यनध्याये नाधीयीत कदाचन ॥ १३.१६१.७८ ॥
その者のヴェーダは失われ、寿命も縮まる。ゆえに、自制したる者は禁じられた時には決して学んではならない。
13.161.79
प्रत्यादित्यं प्रत्यनलं प्रतिगां च प्रतिद्विजान् ।
ये मेहन्ति च पन्थानं ते भवन्ति गतायुषः ॥ १३.१६१.७९ ॥
太陽に向かい、火に向かい、牛に向かい、再生族に向かい、また道の上で小便する者は、寿命を失う。
13.161.80
उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदङ्मुखः ।
दक्षिणाभिमुखो रात्रौ तथा हन्युर्न रिष्यते ॥ १३.१६१.८० ॥
昼は北に向かって大小便をすべし、夜は南に向かって。このようにすれば害はない。
13.161.81
त्रीन्कृशान्नावजानीयाद्दीर्घमायुर्जिजीविषु ।
ब्राह्मणं क्षत्रियं सर्पं सर्वे ह्याशीविषास्त्रयः ॥ १३.१६१.८१ ॥
長寿を望む者は、弱く見える三者を侮ってはならない。すなわちバラモン、クシャトリヤ、蛇である。この三者はみな毒の眼を持つ者である。
13.161.82
दहत्याशीविषः क्रुद्धो यावत्पश्यति चक्षुषा ।
क्षत्रियोपि दहेत्क्रुद्धो यावत्स्पृशति तेजसा ॥ १३.१६१.८२ ॥
怒った毒眼の蛇は、眼で見る限り焼き尽くす。怒ったクシャトリヤも、その威光で触れる限り焼き尽くす。
13.161.83
ब्राह्म्णिस्तु कुलं हन्याद्ध्यानेनावेक्षितेन च ।
तस्मादेतत्त्रयं यत्नादुपसेवेत पण्डितः ॥ १३.१६१.८३ ॥
バラモンは瞑想や一瞥によって家系を滅ぼすことができる。ゆえに賢者はこの三つを慎んで奉仕すべきである。
13.161.84
गुरुणा वैरनिर्बन्धो न कर्तव्यः कदाचन ।
अनुमान्यः प्रसाद्यश्च गुरुः क्रुद्धो युदिष्ठिर ॥ १३.१६१.८४ ॥
師に対して敵意を頑固に持ち続けてはならない。ユディシュティラよ、怒れる師は詫びて宥め、喜ばせなければならない。
13.161.85
सम्यङ्मिथ्याप्रवृत्तेऽपि वर्तितव्यं गुराविह ।
गुरुनिन्दा दहत्यायुर्मनुष्याणां न संशयः ॥ १३.१६१.८५ ॥
師が正しく振る舞おうと誤って振る舞おうと、この世では敬意をもって接しなければならない。師を謗ることは人の寿命を焼き尽くす。これは疑いない。
13.161.86
दूरादावसथान्मूत्रं दूरात्पादावसेचनम् ।
उच्छिष्टोत्सर्जनं चैव दूरे कार्यं हितैषिणा ॥ १३.१६१.८६ ॥
自らの利益を求める者は、住居から遠く離れて小便をし、遠くで足を洗い、残りの食べ物も遠くに捨てるべきである。
13.161.87
रक्तमाल्यं न धार्यं स्याच्छुक्लं धार्यं तु पण्डितैः ।
वर्जयित्वा तु कमलं तथा कुवलयं प्रभो ॥ १३.१६१.८७ ॥
赤い花輪は身につけてはならない。賢者は白いものを身につける。主よ、蓮と青蓮は除く。
13.161.88
रक्तं शिरसि धार्यं तु तथा वानेयमित्यपि ।
काञ्चनीयाऽपि माला या न सा दुष्यति कर्हिचित् ॥ १३.१६१.८८ ॥
赤い花は頭に身につけるべきである。森に生まれた花も同様である。黄金の花輪もまた決して汚れることはない。
13.161.89
स्नातस्य वर्णकं नित्यमार्द्रं दद्याद्विशांपते ॥ १३.१६१.८९ ॥
沐浴した者には、常に新鮮な塗香を与えるべきである、人民の主よ。
13.161.90
विपर्ययं न कुर्वीत वाससो बुद्धिमान्नरः ।
तथा नान्यधृतं धार्यं न चातिविकृतं तथा ॥ १३.१६१.९० ॥
賢明な人は衣服を逆さに着てはならず、他人の着たものや、ひどく傷んだものを着てはならない。
13.161.91
अन्यदेव भवेद्वासः शयनीये नरोत्तम ।
अन्यद्रथ्यासु देवानामर्चायामन्यदेव हि ॥ १३.१६१.९१ ॥
人の中の最上の者よ、寝具用の衣は別のものであり、道に出る衣は別のもの、神々を礼拝する衣はまた別のものである。
13.161.92
प्रियङ्गुचन्दनाभ्यां च बिल्वेन स्थगरेण च ।
पृथगेवानुलिम्पेत केसरेण च बुद्धिमान् ॥ १३.१६१.९२ ॥
賢者は、プリヤンガと白檀、ビルヴァとスターガラ、そしてサフランを、それぞれ別々に塗るべきである。
13.161.93
उपवासं च कुर्वीत स्नातः शुचिरलङ्कृतः ।
नोपवासं वृथा कुर्याद्धनं नापहरेदिह ॥ १३.१६१.९३ ॥
沐浴し、清浄になり、身を飾ってから断食を行うべきである。無益に断食してはならず、ここで他人の財を奪ってはならない。
13.161.94
पर्वकालेषु सर्वेषु ब्रह्मचारी सदा भवेत् ।
समानमेकपात्रे तु भुञ्जेन्नान्नं जनेश्वर ॥ १३.१६१.९४ ॥
祭日のすべての時には、人は常に梵行を守るべきである。人の主よ、同じ器から対等に食事をしてはならない。
13.161.95
नावलीढमवज्ञातमाघ्रातुं भक्षयेदपि ।
तथा नोद्धृतसाराणि प्रेक्षतामप्रदाय च ॥ १३.१६१.९५ ॥
舐められたもの、軽蔑して与えられたもの、ただ嗅がれたものは食べてはならない。また精気を抜かれたものや、見ている人に与えずに食べてはならない。
13.161.96
नासंनिविष्टो मेधावी नाशुचिर्नि च सत्यु च ।
प्रतिषिद्धान्नं धर्मेषु भक्ष्यान्भुञ्जीत पृष्ठतः ॥ १३.१६१.९६ ॥
賢者は正しく座らず、不浄のまま、禁じられた食物を食べてはならない。食べられるものは後ろから食べるべきである。
13.161.97
पिप्पलं च वटं चैव शणशाकं तथैव च ।
उदुम्बरं न खादेश्च भवार्थी पुरुषो नृप ॥ १३.१६१.९७ ॥
王よ、繁栄を望む人は、ピッパラの実、バニヤンの実、麻の葉の野菜、ウドゥンバラの実を食べてはならない。
13.161.98
आजं गव्यं च यन्मांसं मायूरं चैव वर्जयेत् ।
वर्जयेच्छुष्कमांसं च तथा पर्युषितं च यत् ॥ १३.१६१.९८ ॥
山羊の肉、牛の肉、孔雀の肉を避けるべきである。また干し肉や、一晩置いた食物も避けるべきである。
13.161.99
न पाणौ लवणं विद्वान्प्राश्नीयान्न च रात्रिषु ।
दधिसक्तून्न दोषायां पिबेन्मधु च नित्यशः ॥ १३.१६१.९९ ॥
賢者は手の上の塩を舐めず、夜に食事をしてはならない。夜には凝乳と麦粉を食べず、常に蜂蜜を飲むべきである。
13.161.100
सायं प्रातश्च भुञ्जीत नान्तराले समाहितः ।
वालेन तु न भुञ्जीत परश्राद्धं तथैव च ॥ १३.१६१.१०० ॥
朝と夕方に食べるべきであり、その間に心を集中して食べてはならない。髪の混じった食物を食べてはならず、他人の祖霊祭の食事も食べてはならない。
13.161.101
वाग्यतो नैकवस्त्रश्च नासंविष्टः कदाचन ।
भूमौ सदैव नाश्नीयान्नाशौचं न च शब्दवत् ॥ १३.१६१.१०१ ॥
常に地面に座り、沈黙を守り、一枚の衣をまとい、決して横たわらず、不浄の状態や音を立てながら食べてはならない。
13.161.102
तोयपूर्वं प्रदायान्नमतिथिभ्यो विशाम्पते ।
पश्चाद्भुञ्जीत मेधावी न चाप्यन्यमना नरः ॥ १३.१६१.१०२ ॥
人主よ、まず水とともに食物を客人に差し出し、そのあとで賢者は食べるべきである。心がほかにあるときに食べてはならない。
13.161.103
समानमेकपङ्क्त्यां तु भोज्यमन्नं नरेश्वर ।
विषं हालाहलं भुङ्क्ते योऽप्रदाय सुहृज्जने ॥ १३.१६१.१०३ ॥
人主よ、同じ列に座って食べるべき食物は平等に分け合うべきである。友人に与えずに食べる者は、致命的な毒ハーラーハラを食べるのだ。
13.161.104
पानीयं पायसं सक्तून्दधि सर्पिर्मधून्यपि ।
निरस्य शेषमन्येषां न प्रदेयं तु कस्यचित् ॥ १३.१६१.१०४ ॥
飲み水、乳粥、大麦の粉、凝乳、澄ましバター、そして蜂蜜も。他の人のために残りを取り分けた後、食べ残しを誰にも与えてはならない。
13.161.105
भुञ्जानो मनुजव्याघ्र नैव शङ्कां समाचरेत् ।
दधि चाप्यनु पानं वै न कर्तव्यं भवार्थिना ॥ १३.१६१.१०५ ॥
人中の虎よ、食べている最中に疑念を抱いてはならない。繁栄を求める者は、食後に凝乳を飲み物としてとってはならない。
13.161.106
आचम्य चैकहस्तेन परिस्राव्य तथोदकम् ।
अङ्गुष्ठं चरणस्याथ दक्षिणस्यावसेचयेत् ॥ १३.१६१.१०६ ॥
浄めの水（アーチャマナ）を口に含み、片手で水を濾したのち、右足の親指にその水を注ぐべきである。
13.161.107
पाणिं मूर्ध्नि समाधाय स्पृष्ट्वा चाग्निं समाहितः ।
ज्ञातिश्रैष्ठ्यमवाप्नोति प्रयोगकुशलो नरः ॥ १३.१६१.१०७ ॥
手を頭に置き、心を集中して火に触れる者、儀礼に熟達した人は親族の中で第一の地位を得る。
13.161.108
अद्भिः प्राणान्समालभ्य नाभिं पाणितले तथा ।
स्पृशंश्चैव प्रतिष्ठेत न चाप्यार्द्रेण पाणिना ॥ १३.१६१.१०८ ॥
水で息を触れ、掌で臍に触れてから立つべきである。濡れた手ではなおさらならない。
13.161.109
अङ्गुष्ठमूलस्य तले ब्राह्मं तीर्तमुदाहृतम् ।
कनिष्ठिकायाः पश्चात्तु देवतीर्थमिहोच्यते ॥ १३.१६१.१०९ ॥
親指の付け根の下の掌には梵天の聖域が説かれ、小指の後ろはここでは神々の聖域と呼ばれる。
13.161.110
अङ्गुष्ठस्य च यन्मध्यं प्रदेशिन्याश्च भारत ।
तेन पित्र्याणि कुर्वीत स्पृष्ट्वाऽऽपो न्यायतः सदा ॥ १३.१६१.११० ॥
バーラタよ、親指と人差し指の中間部で水に触れ、常に正しく祖霊の儀式を行うべきである。
13.161.111
परापवादं न ब्रूयान्नाप्रियं च कदाचन ।
न मन्युः कश्चिदुत्पाद्यः पुरुषेणि भवार्थिना ॥ १३.१६१.१११ ॥
他人を中傷せず、決して不快な言葉を語ってはならない。幸福を求める人は、いかなる怒りも生じさせてはならない。
13.161.112
एतितैस्तु कथां नेच्छेद्दर्शनं च विवर्जयेत् ।
संसर्गं च न गच्छेत तथाऽऽयुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.११२ ॥
そのような者たちとの会話を望まず、会うことさえも避けるべきである。彼らの交わりに近づかなければ、人は長寿を得る。
13.161.113
न दिवा मैथुनं गच्छेन्न कन्यां न च बन्धकीम् ।
न चास्नातां स्त्रियं गच्छेत्तथाऽऽयुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.११३ ॥
昼間に性交してはならず、乙女や遊女に近づいてもならず、沐浴していない女性にも近づいてはならない。そうすれば人は長寿を得る。
13.161.114
स्वेस्वे तीर्थे समाचम्य कार्ये समुपकल्पिते ।
त्रिः पीत्वाऽऽपो द्विः प्रमृज्य कृतशौचो भवेन्नरः ॥ १३.१६१.११४ ॥
各自の聖なる場所で漱水（アーチャマナ）を行い、定められた儀礼の準備をし、三度水を飲み、二度拭いてから、人は清められる。
13.161.115
इन्द्रियाणि सकृत्स्पृश्य त्रिरभ्युक्ष्य च मानवः ।
कुर्वीत पित्र्यं दैवं च वेददृष्टेन कर्मणा ॥ १३.१६१.११५ ॥
感覚器官に一度触れ、三度水を振りかけた後、人はヴェーダに示された儀礼によって祖霊祭と神々への祭儀を行うべきである。
13.161.116
ब्राह्मणार्थे च यच्छौचं तच्च मे शृणु कौरव ।
प्रवृत्तं चाहितं चोक्त्वा बहुभोजनवत्तदा ॥ १३.१६१.११६ ॥
クル族の子よ、婆羅門のための清浄法も私から聞け。先に述べた、行われるべきだが不利益なもの、多食のようなものである。
13.161.117
सर्वशौचेषु ब्राह्मेण तीर्थेन समुपस्पृशेत् ।
निष्ठीव्य तु तथा क्षुत्वा स्पृश्यापो हि शुचिर्भवेत् ॥ १३.१६१.११७ ॥
すべての清浄の儀において、ブラフマーの渡し場（ブラフマ・ティールタ）で水に触れるべきである。唾を吐いた後、くしゃみをした後にも水に触れれば、人は清浄になる。
13.161.118
निष्ठिवने मैथुने च क्षुते अक्ष्याविमेचने ।
उदक्या दर्शने तद्वन्नग्नस्याचमनं स्मृतम्।
स्पृशेत्कर्णं सप्रणवं सूर्यमीक्षेत्सदा तदा ॥ १३.१६१.११८ ॥
唾を吐いた後、性交の後、くしゃみの後、目を開けた時、不浄の女性を見た時、そして裸である時には、漱水（アーチャマナ）が定められている。その後、プラナヴァ（オーム）と共に耳に触れ、常に太陽を見るべきである。
13.161.119
वृद्धो ज्ञातिस्तथा मित्रमनाथा च स्वसा गुरुः ।
कुलीनः पण्डित इति रक्ष्या निःस्वः स्वशक्तितः।
गृहे वासयितव्यास्ते धन्यमायुष्यमेव च ॥ १३.१६१.११९ ॥
老人、親族、友人、身寄りのない姉妹、師、良家の者、学者は守るべきである。貧しい者は自分の力に応じて家に住まわせるべきである。家に住まわせることは吉祥であり、寿命を延ばす。
13.161.120
गृहे पारावता धार्याः शुकाश्च सहशारिकाः ।
देवताप्रतिमाऽऽदर्शश्चन्दनाः पुष्पवल्लिकाः ॥ १३.१६१.१२० ॥
家には鳩を飼うべきであり、オウムやムクドリも飼うべきである。神像、鏡、白檀、花の咲くつるも置くべきである。
13.161.121
शुद्धं जलं सुवर्णं च रजतं गृहमङ्गलम् ।
गृहेष्वेते न पापाय यथा वै तैलपायिकाः ॥ १३.१६१.१२१ ॥
清らかな水、金、銀、家の吉祥の品々は家の中で害をなさない。油を飲む灯火が害をなさないのと同じである。
13.161.122
उद्दीपकाश्च गृध्रास्च कपोता भ्रमरास्तथा ।
निविशेयुर्यदा तत्र शान्तिमेव तदाऽऽचरेत् ॥ १३.१६१.१२२ ॥
火を起こすもの、ハゲワシ、鳩、蜂がそこに入り込んだら、その時には鎮めの儀礼を行うべきである。
13.161.123
अमङ्गल्यः सतां शापस्तथाऽऽक्रोशो महात्मनाम् ।
महात्मनोतिगुह्यानि न वक्तव्यानि कर्हिचित्। ॥ १३.१६१.१२३ ॥
善人の呪いと偉大な魂への罵りは不吉である。偉大な魂の極めて秘密の事柄は決して語ってはならない。
13.161.124
अगम्याश्च न गच्छेत राज्ञः पत्नीं सखीस्तथा ।
वैद्यानां बालवृद्धानां भृत्यानां च युधिष्ठिर ॥ १३.१६१.१२४ ॥
禁じられた女性のもとへ行ってはならない。王の妃や女友達のもとへも、医師・子供・老人・召使いの妻のもとへも行ってはならない、ユディシュティラよ。
13.161.125
बन्धूनां ब्राह्मणानां च तथा शारणिकस्य च ।
सम्बन्धिनां च राजेन्द्र तथाऽऽयुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.१२५ ॥
親族、バラモン、庇護を求める者、姻族を敬う者は、王の中の王よ、長寿を得る。
13.161.126
ब्राह्मणस्तपतिभ्यां च निर्मितं यन्निवेशनम् ।
तदा वसेत्सदा प्राज्ञो भवार्थी मनुजेश्वर ॥ १३.१६१.१२६ ॥
人の主よ、太陽の熱と火が適切に届くように建てられた住居に、繁栄を望む賢者は常に住むべきである。
13.161.127
सन्ध्यायां न स्वपेद्राजन्विद्यां न च समाचरेत् ।
न भुञ्जीत च मेधावी तथाऽऽयुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.१२७ ॥
王よ、黄昏には眠らず、学ばず、食事もしてはならない。こうして賢者は長寿を得る。
13.161.128
नक्तं न कुर्यात्पित्र्याणि नक्तं चैव प्रसाधनम् ।
पानीयस्य क्रिया नक्तं न कार्या भूतिमिच्छता ॥ १३.१६१.१२८ ॥
夜には祖霊祭を行わず、夜には身を飾らず、夜には水の儀礼も行わない。繁栄を望む者はこのようにすべきである。
13.161.129
वर्जनीयाश्चैव नित्यं सक्तवो निशि भारत ।
शेषाणि चावदातानि पानीयं चापि भोजने ॥ १३.१६१.१२९ ॥
バーラタよ、夜には大麦粉を常に避けるべきである。また食事の清浄な残り物や、食事中の水も（夜には避けるべきである）。
13.161.130
सौहित्यं न च कर्तव्यं रात्रौ न च समाचरेत् ।
न भुक्त्वा मैथुनं गच्छेन्न धावेन्नातिहासकम्।
द्विजच्छेदं न कुर्वीत भुक्त्वा न च समाचरेत् ॥ १३.१६१.१३० ॥
過食してはならず、夜にそうしてはならない。食後に性交してはならず、走ってはならず、過度に笑ってはならない。再生族を傷つけてはならず、食後にそのような行いをしてはならない。
13.161.131
महाकुले प्रसूतां च प्रशस्तां लक्षणैस्तथा ।
वयसाऽवरां सुनक्षत्रां कन्यामावोढुमर्हति ॥ १३.१६१.१३१ ॥
大家に生まれ、吉相に優れ、年少で、吉なる星宿の下に生まれた乙女を娶るべきである。
13.161.132
अपत्यमुत्पाद्य ततः प्रतिष्ठाप्य कुलं तथा ।
पुत्राः प्रदेया जातेषु कुलधर्मेषु भारत ॥ १३.१६१.१३२ ॥
バラタよ、子を儲け家系を確立したのち、生まれた息子たちは家の義務に就かせるべきである。
13.161.133
कन्या चोत्पाद्य दातव्या कुलपुत्राय धीमते ।
पुत्रा निवेश्याश्च कुलाद्भृत्या लभ्याश्च भारत ॥ १३.१६१.१३३ ॥
娘は生まれたら、良家の賢明な息子に与えるべきである。バラタよ、息子たちは身を立てさせ、召使いは一族から得るべきである。
13.161.134
शिरःस्नातोथ कुर्वीत दैवं पित्र्यमथापि च ॥ १३.१६१.१३४ ॥
頭を洗い清めた後、神々への儀礼と祖霊への儀礼を行うべきである。
13.161.135
तैलं जन्मदिनेऽष्टम्यां चतुर्दश्यां च पर्वसु ।
नक्षत्रे न च कुर्वीत यस्मिञ्जातो भवेन्नरः।
न प्रोष्ठपदयोः कार्यं तथाऽऽग्नेये च भारत ॥ १३.१६१.१३५ ॥
誕生日、八日と十四日、そして祭日には油を塗るべきではない。人が生まれた星宿の下でもしてはならない。バラタよ、二つのプロシュタパダの星宿の下、およびアーグネーヤ星宿の下でもしてはならない。
13.161.136
दारुणेषु च सर्वेषु प्रत्यरिं च विवर्जयेत् ।
ज्योतिषे यानि चोक्तानि तानि सर्वाणि वर्जयेत् ॥ १३.१६१.१३६ ॥
あらゆる凶事の時には敵の星宿を避けるべきである。占星術に説かれたものはすべて避けるべきである。
13.161.137
प्राङ्मुखः श्मश्रुकर्माणि कारयेत्सुसमाहितः ।
उदङ्मुखो वा राजेन्द्र तथाऽऽयुर्विन्दते महत् ॥ १३.१६१.१३७ ॥
王中の王よ、心を集中して、東向きか北向きに座して髭を剃らせるべきである。そうすれば大いなる寿命を得る。
13.161.138
सामुद्रेणाम्यसा स्नानं क्षौरं श्राद्धेषु भोजनम् ।
अन्तर्वत्नीपतिः कुर्वन्न पुत्रफलमश्नुते ॥ १३.१६१.१३८ ॥
海水で沐浴すること、祖霊供養で剃髪すること、そこで食事をすること——妊娠中の妻の夫がこれらを行うなら、息子の果報を得られない。
13.161.139
सतां गुरूणां वृद्धानां कुलस्त्रीणां विशेषतः ।
परिवादं न च ब्रूयात्परेषामात्मनस्तथा।
परिवादो ह्यधर्माय प्रोच्यते भरतर्षभ ॥ १३.१६१.१३९ ॥
善き人々、師、長老、特に良家の女性を誹謗してはならない。他人についても自分についても同様である。誹謗は非法であると言われる、バラタの牡牛よ。
13.161.140
वर्जयेद्व्यङ्गिनीं नारीं तथा कन्यां नरोत्तम ।
समार्षां व्यङ्गिकां श्चैव मातुः सकुलजां तथा ॥ १३.१६१.१४० ॥
人中の最上者よ、身体に欠陥のある女性と少女を避けるべきである。同様に、同じ仙人の系統の女、欠陥のある女、母方の家系に生まれた女も。
13.161.141
वृद्धां प्रव्रजितां चैव तथैव च पतिव्रताम् ।
तथा निकृष्टवर्णा च वर्णोत्कृष्टां च वर्जयेत्। ॥ १३.१६१.१४१ ॥
年老いた女性、出家した女性、同様に貞淑な妻、低い種姓の女性、そして高い種姓の女性を避けるべきである。
13.161.142
अयोनिं च वियोनिं च न गच्छेत विचक्षणः ।
पिङ्गलां कुष्ठिनीं नारीं न त्वमुद्वोढुमर्हसि ॥ १३.१६१.१४२ ॥
賢者は、出自の正しくない女（ayoni）や、系統の誤った女（viyoni）に近づくべきではない。あなたは赤褐色の女（piṅgalā）や、癩病の女を妻にしてはならない。
13.161.143
अपस्मारिकुले जातां निहीनां चापि वर्जयेत् ।
श्वित्रिणां च कुले जातां क्षयिणां मनुजेश्वर ॥ १३.१६१.१४३ ॥
人の王よ、てんかん患者の家系に生まれた者、卑しい家の者、また癩病や結核患者の家系に生まれた娘も避けるべきである。
13.161.144
सुरोमशामतिस्थूलां कन्यां मातृपितृस्थिताम् ।
अलज्जां भ्रातृजां तुष्टां वर्जयेद्रक्तकेशिनीम् ॥ १३.१६१.१४४ ॥
体毛が非常に多い者、非常に太った者、なお父母のもとにいる者、恥知らずな者、兄弟の娘、満ち足りた者、赤毛の娘は避けるべきである。
13.161.145
लक्षणैरन्विता या च प्रशस्ता या च लक्षणैः ।
मनोज्ञां दर्शनीयां च तां भवान्वोढुमर्हति ॥ १३.१६१.१४५ ॥
吉兆の相を備え、その相ゆえに称賛され、心地よく見目麗しい娘こそ、あなたが娶るにふさわしい者です。
13.161.146
महाकुले निवेष्टव्यं सदृशे वा युधिष्ठिर ।
अवरा पतिता चैव न ग्राह्या भूतिमिच्छता ॥ १३.१६१.१४६ ॥
ユディシュティラよ、大家の家か、対等の家と婚姻すべきである。繁栄を望む者は、卑しい者や堕落した女を娶ってはならない。
13.161.147
अग्नीनुत्पाद्य यत्नेन क्रियाः सुविहिताश्च याः ।
वेदे च ब्राह्मणैः प्रोक्तास्ताश्च सर्वाः समाचरेत् ॥ १३.१६१.१४७ ॥
丁寧に火を起こし、ヴェーダにおいてバラモンが説き、よく定められた儀礼を、すべて行うべきである。
13.161.148
न चेर्ष्या स्त्रीषु कर्तव्या रक्ष्या दाराश्च सर्वशः ।
अनायुष्या भवेदीर्ष्या तस्मादीर्ष्यां विवर्जयेत् ॥ १३.१६१.१४८ ॥
女性に対して嫉妬を示してはならず、妻をあらゆる面で守るべきである。嫉妬は寿命を縮めるので、嫉妬は避けるべきである。
13.161.149
अनायुष्यं दिवा स्वप्नं तथाऽभ्युदितशायिता ।
प्रातर्निशायां च तथा ये चोच्छिष्टा भवन्ति च ॥ १३.१६१.१४९ ॥
昼寝は寿命を縮め、日の出の後に眠ることも同様である。朝と夜も同様であり、残り物で汚れたものも同様である。
13.161.150
पारदार्यमनायुष्यं नापितोच्छिष्टता तथा ।
यत्नतो वै न कर्तव्यमत्याशश्चैव भारत ॥ १३.१६१.१५० ॥
他人の妻との交わりは寿命を縮め、床屋の残り物で汚れることも同様である。バーラタよ、これらは努めて行ってはならず、また過度の欲望も行ってはならない。
13.161.151
सन्ध्यां न भुञ्ज्यान्न स्नायेन्न पुरीषं समुत्सृजेत् ।
प्रयतश्च भवेत्तस्यां न च किञ्चित्समाचरेत् ॥ १३.१६१.१५१ ॥
夕暮れには食事をせず、沐浴せず、排便してはならない。その時は自制し、いかなる行為もしてはならない。
13.161.152
ब्राह्मणान्पूजयेच्चापि तथा स्नात्वा नराधिप ।
देवांश्च प्रणमेत्स्नातो गुरूंश्चाप्यभिवादयेत् ॥ १३.१६१.१५२ ॥
人の王よ、沐浴の後にはバラモンも敬うべきである。沐浴した者は神々に礼拝し、師長に敬礼すべきである。
13.161.153
अनिमन्त्रितो न गच्छेत यज्ञं गच्छेत दर्शकः ।
अनर्चिते ह्यनायुष्यं गमनं तत्र भारत ॥ १३.१६१.१५३ ॥
招かれずに行ってはならない。祭式には見物人として行ってもよい。バーラタよ、尊重されない場所へ行くことは寿命を縮める。
13.161.154
न चैकेन परिव्रज्यं न गन्तव्यं तथा निशि ।
नानापदि परस्यान्नमनिमन्त्रितमाहरेत् ॥ १३.१६१.१५४ ॥
独りで歩き回ってはならず、夜も出かけてはならない。さまざまな災難の際にも、招かれずに他人の食物を取ってはならない。
13.161.155
एकोद्दिष्टं न भुञ्जीत प्रथमं तु विशेषतः ।
सपिण्डीकरणं वर्ज्यं सविधानं च मासिकम् ॥ १३.१६१.१५५ ॥
一人祭（ekoddiṣṭa）の供え物は食べてはならず、特に最初に食べてはならない。サピンディーカラナの儀式と、規定どおりの月ごとの儀式は避けるべきである。
13.161.156
अनागतायां सन्ध्यायां पश्चिमायां गृहे वसेत् ॥ १३.१६१.१५६ ॥
夕暮れが来る前に、西の方角に、日没のころには家にとどまるべきである。
13.161.157
मातुः पितुर्गुरूणां च कार्यमेवानुशासनम् ।
हितं चाप्यहितं चापि न विचार्यं नरर्षभ ॥ १३.१६१.१५७ ॥
母、父、師の命令こそ行うべきことである。人中の牡牛よ、それが益か害かを考えてはならない。
13.161.158
क्षत्रियस्तु विशेषेण धनुर्वेदं समभ्यसेत् ।
धनुर्वेदे च वेदे च यत्नः कार्यो नाराधिप ॥ १३.१६१.१५८ ॥
クシャトリヤは特に弓術（ダヌルヴェーダ）を十分に修練すべきである。人の主よ、弓術においても、ヴェーダにおいても努力すべきである。
13.161.159
हस्तिपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु चैव ह ।
यत्नवान्भव राजेन्द्र यत्नवान्सुवमेधते ॥ १३.१६१.१५९ ॥
象の背で、馬の背で、戦車の操作においても精励せよ。王中の王よ、精励する者はよく栄える。
13.161.160
अप्रधृष्यश्च शत्रूमां भृत्यानां स्वजनस्य च ।
प्रजापालनयुक्तश्च नारतिं लभते क्वचित् ॥ १३.१६१.१६० ॥
敵や従者や親族にとって侵し難く、臣民の保護に励む者は、決して不満を得ることがない。
13.161.161
युक्तिशास्त्रं च ते ज्ञेयं शब्दशास्त्रं च भारत ।
गान्धर्वशास्त्रं च कलाः परिज्ञेया नराधिप ॥ १३.१६१.१६१ ॥
バラタよ、汝は論理学と文法学を知るべきである。また音楽学と諸芸術もよく知るべきである、人の主よ。
13.161.162
पुराणमितिहासाश्च तथाऽऽख्यानानि यानि च ।
महात्मनां च चरितं श्रोतव्यं नित्यमेव ते ॥ १३.१६१.१६२ ॥
プラーナと歴史、そして存在する物語、また偉大な魂の人々の行いを、汝は常に聞くべきである。
13.161.163
मान्यानां माननं कुर्यान्निन्द्यानां निन्दनं तथा ।
गोब्राह्मणार्थे युध्येत प्राणानपि परित्यजेत् ॥ १३.१६१.१६३ ॥
尊ぶべき人を尊び、非難すべき人を非難すべきである。牛とバラモンのために戦い、命さえも捨てるべきである。
13.161.164
न स्त्रीषु सज्जेद्द्रष्टव्यं शक्त्या दानरुचिर्भवेत् ।
न ब्राह्मणान्परिभवेत्कार्पण्यं ब्राह्मणैर्वृतम्।
पतितान्नाभिभाषेत नाह्वयेत रजस्वलाम् ॥ १३.१६१.१६४ ॥
女性に執着してはならず、ただ見るべきものとみなすべきである。力に応じて布施を好むべきである。バラモンを侮ってはならず、バラモンが行う吝嗇も同様である。堕落した者と話してはならず、月経中の女性を呼んではならない。
13.161.165
पत्नीं रजस्वलां चैव नाभिगच्छेन्न चाह्वयेत् ।
स्नातां चतुर्थे दिवसे रात्रौ गच्छेद्विचक्षणः ॥ १३.१६१.१६५ ॥
月経中の妻に近づいてもならず、呼んでもならない。賢者は四日目に沐浴を終えた妻のもとへ夜に行くべきである。
13.161.166
पञ्चमे दिवसे नारी षष्ठेऽहनि पुमान्भवेत् ।
आषोडशादृतुर्मुख्यः पुत्रजन्मनि शब्दितः ॥ १३.१६१.१६६ ॥
五日目には女が、六日目には男が生まれる。十六日までの月経期は、息子の誕生にとって主要なものと宣言されている。
13.161.167
एतेन विधिना पत्नीमुपगच्छेत पण्डितः ।
ज्ञातिसम्बन्धिमित्राणि पूजनीयानि सर्वशः ॥ १३.१६१.१६७ ॥
賢者はこの方法で妻に近づくべきであり、親族、姻族、友人をあらゆる面で敬うべきである。
13.161.168
यष्टव्यं च यथाशक्ति यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
अत ऊर्ध्वमरण्यं च सेवितव्यं नराधिप ॥ १३.१६१.१६८ ॥
自分の力に応じて様々な布施を伴う祭祀を行うべきである。その後、人の王よ、森に身を寄せるべきである。
13.161.169
एष ते लक्षणोद्देश आयुष्याणां प्रकीर्तितः ।
शेषस्त्रैविद्यवृद्धेभ्यः प्रत्याहार्यो युधिष्ठिर ॥ १३.१६१.१६९ ॥
ユディシュティラよ、長寿に資する相の要点は既に汝に説かれた。残りは三ヴェーダに通じた長老に学ぶべきである。
13.161.170
एष ते लक्षणोद्देश आयुष्याणां प्रकीर्तितः ।
शेषस्त्रैविद्यवृद्धेभ्यः प्रत्याहार्यो युधिष्ठिर ॥ १३.१६१.१७० ॥
ユディシュティラよ、長寿に資する相の要点は既に汝に説かれた。残りは三ヴェーダに通じた長老に学ぶべきである。
13.161.171
आचारो भूतिजनन आचारः कीर्तिवर्धनः ।
आचाराद्वर्धते ह्यायुराचारो हन्त्यलक्षणम् ॥ १३.१६१.१७१ ॥
善き行いは繁栄を生み、善き行いは名声を高める。寿命は善き行いによって実に増し、善き行いは不吉な相を滅ぼす。
13.161.172
आगमानां हि सर्वेषामाचारः श्रेष्ठ उच्यते ।
आचारप्रभवो धर्मो धर्मादायुर्विवर्धते ॥ १३.१६१.१७२ ॥
あらゆる聖典の中で、善き行いこそ最も優れると言われる。ダルマは善き行いから生じ、ダルマによって寿命は増す。
13.161.173
एतद्यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् ।
अनुकम्प्य सर्ववर्णान्ब्रह्मणा समुदाहृतम् ॥ १३.१६१.१७३ ॥
これは名声、長寿、天界、大いなる幸福をもたらす。すべての種姓への憐れみから、ブラフマーがこれを説いた。