ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.162.1
कथं ज्येष्ठः कनिष्ठेषु वर्तेत भरतर्षभ ।
कनिष्ठाश्च यथा ज्येष्ठे वर्तेरंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१६२.१ ॥
ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಹಿರಿಯನು ಕಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಕಿರಿಯರು ಹಿರಿಯನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು—ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
13.162.2
ज्येष्ठवत्तात वर्तस्व ज्येष्ठोसि हि तथा भवान् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.२ ॥
ಮಗನೇ, ಹಿರಿಯನಂತೆ ವರ್ತಿಸು; ನೀನೇ ಹಿರಿಯನು. ಗುರುವಿನ ಕಡೆಗಿನ ನಡವಳಿಕೆ ಶಿಷ್ಯನ ಕಡೆಗಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದುದು, ಭಾರತ.
13.162.3
न गुरावकृतप्रज्ञे शक्यं शिष्येण वर्तितुम् ।
गुरौ हि सदृशी वृत्तिर्यथा शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.३ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಇನ್ನೂ ಪಕ್ವವಾಗದ ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಶಿಷ್ಯನು ವರ್ತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಭಾರತ, ಗುರುವಿನ ಕಡೆಗಿನ ಸೂಕ್ತ ನಡವಳಿಕೆ ಶಿಷ್ಯನ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಿರಬೇಕು.
13.162.4
अन्धः स्यादन्धवेलायां जडः स्यादपि वा बुधः ।
परिहारेण तद्ब्रूयाद्यस्तेषां स्याद्व्यतिक्रमः ॥ १३.१६२.४ ॥
ಕುರುಡನಾಗಿರಲಿ, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ—ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕುರುಡು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
13.162.5
प्रत्यक्षं भिन्नहृदया भेदयेयुर्यथाऽहिताः ।
श्रियाऽभितप्तास्तद्भेदान्नभिन्नाः स्युः समाहिताः
श्रियाऽभितप्ताः कौन्तेय भेदकामास्तथाऽरयः ॥ १३.१६२.५ ॥
ಒಡೆದ ಹೃದಯದವರು ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಭೇದ ಬಿತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಬೆಂದವರು ಆ ಭೇದದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಒಟ್ಟಾದವರು ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೌಂತೇಯ, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಬೆಂದ ಶತ್ರುಗಳು ಭೇದವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
13.162.6
ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः ।
हन्ति सर्वमपि ज्येष्ठः प्रायो दुर्विनयादिह ॥ १३.१६२.६ ॥
ಹಿರಿಯನು ಕುಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುರ್ವಿನಯದಿಂದ ಹಿರಿಯನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
13.162.7
अथ यो विनिकुर्वीत ज्येष्ठो भ्राता यवीयसः ।
अज्येष्ठः स्यादभागश्च नियम्यो राजभिश्च सः ॥ १३.१६२.७ ॥
ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನು ಕಿರಿಯನಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಹಿರಿಯನೆಂದು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಪಾಲಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ, ರಾಜರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು.
13.162.8
निकृती हि नरो लोकान्पापान्गच्छत्यसंशयम् ।
विफलं तस्य पुत्रत्वं मोघं जनयितुः स्मृतम् ॥ १३.१६२.८ ॥
ವಂಚಕ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಪ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಪುತ್ರತ್ವ ನಿಷ್ಫಲ, ಅವನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.162.9
पित्रोरनर्थायक कुले जायते पापपूरुषः ।
अकीर्तिं जनयत्येव कीर्तिमन्तर्दधाति च ॥ १३.१६२.९ ॥
ಪಾಪಿ ಪುರುಷನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಅನರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನೇ ತರುತ್ತಾನೆ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾನೆ.
13.162.10
सर्वे चापि विकर्मस्था भागं नार्हन्ति सोदराः ।
ज्येष्ठोऽपि दुर्विनीतस्तु कनिष्ठस्तु विशेषतः।
नाप्रदाय कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत वेतनम् ॥ १३.१६२.१० ॥
ದುಷ್ಕರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ಪಾಲಿಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ; ದುರ್ವಿನೀತ ಹಿರಿಯನೂ ಅಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಕೊಡದೆ ಹಿರಿಯನು ವೇತನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
13.162.11
अनुजस्य पितुर्दायो जङ्घाश्रमफलोऽध्वगः ।
स्वयमीहेत लब्धं तु नाकामो दातुमर्हति ॥ १३.१६२.११ ॥
ಕಿರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ತಂದೆಯ ಆಸ್ತಿ ಕಾಲಿನಿಂದ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನ ಫಲದಂತೆ; ಅವನು ತಾನೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಕೊಡಲು ಬಯಸದವನು ಕೊಡಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
13.162.12
भ्रातॄणामविभक्तानामुत्थानमपि चेत्सह ।
न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात्कदाचन। ॥ १३.१६२.१२ ॥
ವಿಭಾಗವಾಗದ ಸಹೋದರರು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರೂ, ತಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನ್ನು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಕೊಡಬಾರದು.
13.162.13
न ज्येष्ठो वाऽवमन्येत दुष्कृतः सुकृतोऽपि वा ।
गुरूणामपराधो हि शक्यः क्षन्तव्य एव च ॥ १३.१६२.१३ ॥
ಹಿರಿಯನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವನಾಗಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಲಿ, ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು. ಗುರುಜನರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನೂ ಸಹಿಸಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
13.162.14
यदि स्त्री यद्यवरज श्रेयः पश्येत्तदाचरेत् ।
धर्मार्थः श्रेय इत्याहुस्त्रयो ज्ञाता विधायकाः ॥ १३.१६२.१४ ॥
ಹೆಣ್ಣಾಗಲಿ ಕಿರಿಯನಾಗಲಿ, ಯಾರು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಈ ಮೂರೂ ವಿಧಾಯಕರೆಂದು ತಿಳಿದವು.
13.162.15
दशाचार्यानुपाध्याय उपाध्यायान्पिता दश ।
दश चैव पितॄन्माता सर्वां वा पृथिवीमपि।
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥ १३.१६२.१५ ॥
ಹತ್ತು ಆಚಾರ್ಯರು ಒಬ್ಬ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಿಗೆ ಸಮ; ಹತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಒಬ್ಬ ತಂದೆಗೆ ಸಮ; ಹತ್ತು ತಂದೆಯರು ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಗೆ ಸಮ. ತಾಯಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯಳು. ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಗುರು ಇಲ್ಲ.
13.162.16
माता गरीयसी यच्च तेनैतां मन्यते गुरुम् ।
ज्येष्ठो भ्राता पितृसमो मृते पितरि भारत ॥ १३.१६२.१६ ॥
ತಾಯಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಾರ್ಹಳು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನೇ ಗುರುವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ! ತಂದೆ ಮೃತನಾದಾಗ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನ.
13.162.17
स ह्येषां वृत्तिदाता स्यात्स चैतान्प्रतिपालयेत् ।
कनिष्ठास्तं नमस्येरन्सर्वे छन्दानुवर्तिनः ॥ १३.१६२.१७ ॥
ಅವನೇ ಇವರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ನೀಡುವವನಾಗಿರಬೇಕು; ಅವನೇ ಇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಕಿರಿಯರೆಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
13.162.18
तमेव चोपजीवेरन्यथैव पितरं तथा ।
शरीरमेतौ सृजतः पिता मता च भारत ॥ १३.१६२.१८ ॥
ಅವನನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಬದುಕಬೇಕು; ತಂದೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದಂತೆಯೇ. ಭಾರತ! ದೇಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು ಇವರಿಬ್ಬರು — ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ.
13.162.19
आचार्यशिष्टा या जातिः सा सत्या साऽजरामरा ।
ज्येष्ठा मातृसमा चापि भगिनी भरतर्षभ। ॥ १३.१६२.१९ ॥
ಆಚಾರ್ಯರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಿತವಾದ ಜನ್ಮವೇ ಸತ್ಯವಾದುದು; ಅದು ಜರಾರಹಿತವೂ ಅಮರವೂ ಆಗಿದೆ. ಹೇ ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯೂ ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನಳು.
13.162.20
भ्रातुर्भार्या च तद्वत्स्याद्यस्या बाल्ये स्तनं पिबेत् ॥ १३.१६२.२० ॥
ಸಹೋದರನ ಪತ್ನಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾಳೆ; ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಸ್ತನವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಕುಡಿದಿದ್ದರೋ ಆಕೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.