മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.162.1
कथं ज्येष्ठः कनिष्ठेषु वर्तेत भरतर्षभ ।
कनिष्ठाश्च यथा ज्येष्ठे वर्तेरंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१६२.१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ജ്യേഷ്ഠൻ ഇളയവരോട് എങ്ങനെ പെരുമാറണം, ഇളയവർ ജ്യേഷ്ഠനോട് എങ്ങനെ പെരുമാറണം—അത് എന്നോട് പറയൂ.
13.162.2
ज्येष्ठवत्तात वर्तस्व ज्येष्ठोसि हि तथा भवान् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.२ ॥
പ്രിയപ്പെട്ട കുട്ടീ, ജ്യേഷ്ഠനെപ്പോലെ പെരുമാറുക; നീയും ജ്യേഷ്ഠൻ തന്നെയാണ്. ഗുരുവിനോടുള്ള പെരുമാറ്റം ശിഷ്യനോടുള്ളതിനേക്കാൾ ഗൗരവമേറിയതാണ്, ഭാരതാ.
13.162.3
न गुरावकृतप्रज्ञे शक्यं शिष्येण वर्तितुम् ।
गुरौ हि सदृशी वृत्तिर्यथा शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.३ ॥
പക്വമാകാത്ത ബുദ്ധിയുള്ള ഗുരുവിനോട് ശിഷ്യന് പെരുമാറുക സാധ്യമല്ല. ഭാരതാ, ഗുരുവിനോടുള്ള യോജിച്ച പെരുമാറ്റം ശിഷ്യന്റേതിന് സമാനമായിരിക്കണം.
13.162.4
अन्धः स्यादन्धवेलायां जडः स्यादपि वा बुधः ।
परिहारेण तद्ब्रूयाद्यस्तेषां स्याद्व्यतिक्रमः ॥ १३.१६२.४ ॥
അന്ധനായാലും മന്ദബുദ്ധിയായാലും ബുദ്ധിമാനായാലും—അവരിൽ ആരെങ്കിലും അന്ധതയുടെ സമയത്ത് തെറ്റ് ചെയ്താൽ, അത് സൂചനയിലൂടെ പറയണം.
13.162.5
प्रत्यक्षं भिन्नहृदया भेदयेयुर्यथाऽहिताः ।
श्रियाऽभितप्तास्तद्भेदान्नभिन्नाः स्युः समाहिताः
श्रियाऽभितप्ताः कौन्तेय भेदकामास्तथाऽरयः ॥ १३.१६२.५ ॥
ഭിന്നമായ ഹൃദയമുള്ളവർ ശത്രുക്കളെപ്പോലെ പരസ്യമായി ഭിന്നത വിതയ്ക്കും. സമ്പത്തിനാൽ വെന്തവർ ആ ഭിന്നതയാൽ പിരിയുന്നു; ഒന്നിച്ചുള്ളവർ പിരിയുന്നില്ല. കൗന്തേയാ, സമ്പത്തിനാൽ വെന്ത ശത്രുക്കൾ ഭിന്നതയെത്തന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.162.6
ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः ।
हन्ति सर्वमपि ज्येष्ठः प्रायो दुर्विनयादिह ॥ १३.१६२.६ ॥
ജ്യേഷ്ഠൻ കുലത്തെ വളർത്തുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും നശിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ പലപ്പോഴും ദുർവിനയത്താൽ ജ്യേഷ്ഠൻ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു.
13.162.7
अथ यो विनिकुर्वीत ज्येष्ठो भ्राता यवीयसः ।
अज्येष्ठः स्यादभागश्च नियम्यो राजभिश्च सः ॥ १३.१६२.७ ॥
മൂത്ത സഹോദരൻ ഇളയവനോട് അനീതി ചെയ്താൽ അവൻ മൂത്തവനല്ല, അവന് ഓഹരിയില്ല, രാജാക്കന്മാർ അവനെ നിയന്ത്രിക്കണം.
13.162.8
निकृती हि नरो लोकान्पापान्गच्छत्यसंशयम् ।
विफलं तस्य पुत्रत्वं मोघं जनयितुः स्मृतम् ॥ १३.१६२.८ ॥
വഞ്ചകനായ മനുഷ്യൻ സംശയമില്ലാതെ പാപലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു; അവന്റെ പുത്രത്വം ഫലശൂന്യമെന്നും ജനിപ്പിച്ചവന് വ്യർഥമെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
13.162.9
पित्रोरनर्थायक कुले जायते पापपूरुषः ।
अकीर्तिं जनयत्येव कीर्तिमन्तर्दधाति च ॥ १३.१६२.९ ॥
പാപിയായ പുരുഷൻ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ദോഷത്തിനായി കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; അവൻ അപകീർത്തിയെ മാത്രം ഉണ്ടാക്കുകയും കീർത്തിയെ മറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
13.162.10
सर्वे चापि विकर्मस्था भागं नार्हन्ति सोदराः ।
ज्येष्ठोऽपि दुर्विनीतस्तु कनिष्ठस्तु विशेषतः।
नाप्रदाय कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत वेतनम् ॥ १३.१६२.१० ॥
ദുഷ്കർമ്മങ്ങളിലായ സഹോദരന്മാരെല്ലാം ഓഹരിക്ക് അർഹരല്ല; ദുർവിനീതനായ മൂത്തവനും അർഹനല്ല; പ്രത്യേകിച്ച് ഇളയവർക്ക് നൽകാതെ മൂത്തവൻ വേതനം എടുക്കരുത്.
13.162.11
अनुजस्य पितुर्दायो जङ्घाश्रमफलोऽध्वगः ।
स्वयमीहेत लब्धं तु नाकामो दातुमर्हति ॥ १३.१६२.११ ॥
ഇളയ മകന് പിതാവിന്റെ അവകാശം കാലുകൊണ്ട് നടക്കുന്ന യാത്രക്കാരന്റെ ഫലം പോലെയാണ്; അവൻ തന്നെ ശ്രമിച്ച് നേടണം. കൊടുക്കാൻ ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ കൊടുക്കാൻ യോഗ്യനല്ല.
13.162.12
भ्रातॄणामविभक्तानामुत्थानमपि चेत्सह ।
न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात्कदाचन। ॥ १३.१६२.१२ ॥
വിഭജിക്കാത്ത സഹോദരന്മാർ ഒന്നിച്ച് പ്രയത്നിച്ചാലും പിതാവ് പുത്രന്മാരുടെ ഓഹരി ഒരിക്കലും അസമമായി നൽകരുത്.
13.162.13
न ज्येष्ठो वाऽवमन्येत दुष्कृतः सुकृतोऽपि वा ।
गुरूणामपराधो हि शक्यः क्षन्तव्य एव च ॥ १३.१६२.१३ ॥
മൂത്ത സഹോദരൻ തെറ്റുകാരനായാലും നല്ലവനായാലും അവനെ അപമാനിക്കരുത്. ഗുരുജനങ്ങളുടെ അപരാധങ്ങളും സഹിച്ചു ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്.
13.162.14
यदि स्त्री यद्यवरज श्रेयः पश्येत्तदाचरेत् ।
धर्मार्थः श्रेय इत्याहुस्त्रयो ज्ञाता विधायकाः ॥ १३.१६२.१४ ॥
സ്ത്രീയായാലും ഇളയവനായാലും ശ്രേയസ്സ് കാണുന്നതു പ്രവർത്തിക്കണം. ധർമ്മവും അർത്ഥവുമാണ് ശ്രേയസ്സ് എന്ന് പറയുന്നു; ഇവ മൂന്നും വിധായകരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
13.162.15
दशाचार्यानुपाध्याय उपाध्यायान्पिता दश ।
दश चैव पितॄन्माता सर्वां वा पृथिवीमपि।
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥ १३.१६२.१५ ॥
പത്ത് ആചാര്യന്മാർ ഒരു ഉപാധ്യായന് സമം; പത്ത് ഉപാധ്യായന്മാർ ഒരു പിതാവിന് സമം; പത്ത് പിതാക്കന്മാർ ഒരു മാതാവിന് സമം. മാതാവ് ഭൂമി മുഴുവനേക്കാളും ഗൗരവത്തിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. മാതാവിന് തുല്യനായ ഗുരുവില്ല.
13.162.16
माता गरीयसी यच्च तेनैतां मन्यते गुरुम् ।
ज्येष्ठो भ्राता पितृसमो मृते पितरि भारत ॥ १३.१६२.१६ ॥
മാതാവ് കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളവളാണ്; അതിനാൽ അവളെ ഗുരുവായി കരുതുന്നു. ഭാരതാ! പിതാവ് മരിച്ചാൽ മൂത്ത സഹോദരൻ പിതാവിന് തുല്യനാണ്.
13.162.17
स ह्येषां वृत्तिदाता स्यात्स चैतान्प्रतिपालयेत् ।
कनिष्ठास्तं नमस्येरन्सर्वे छन्दानुवर्तिनः ॥ १३.१६२.१७ ॥
അവൻ തന്നെ ഇവർക്ക് ഉപജീവനം നൽകുന്നവനാകണം; അവൻ തന്നെ ഇവരെ സംരക്ഷിക്കണം. ഇളയവരെല്ലാം അവനെ നമസ്കരിച്ച് അവന്റെ ഇഷ്ടത്തിനൊത്ത് നടക്കണം.
13.162.18
तमेव चोपजीवेरन्यथैव पितरं तथा ।
शरीरमेतौ सृजतः पिता मता च भारत ॥ १३.१६२.१८ ॥
അവനെത്തന്നെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കണം; പിതാവിനെ ആശ്രയിക്കുന്നതുപോലെ. ഭാരതാ! ശരീരത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഈ രണ്ടുപേരാണ് — പിതാവും മാതാവും.
13.162.19
आचार्यशिष्टा या जातिः सा सत्या साऽजरामरा ।
ज्येष्ठा मातृसमा चापि भगिनी भरतर्षभ। ॥ १३.१६२.१९ ॥
ആചാര്യനാൽ ശിക്ഷിതമായ ജന്മമാണ് സത്യം; അത് ജരയില്ലാത്തതും അമരവുമാണ്. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ജ്യേഷ്ഠയായ സഹോദരിയും മാതാവിന് തുല്യയാണ്.
13.162.20
भ्रातुर्भार्या च तद्वत्स्याद्यस्या बाल्ये स्तनं पिबेत् ॥ १३.१६२.२० ॥
സഹോദരന്റെ ഭാര്യയും അതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു; ബാല്യത്തിൽ ആരുടെ മുലപ്പാൽ ആരെങ്കിലും കുടിച്ചുവോ, അവളും അങ്ങനെ തന്നെ.