มหาภารตะ · อัธยายะ 13.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.162.1
कथं ज्येष्ठः कनिष्ठेषु वर्तेत भरतर्षभ ।
कनिष्ठाश्च यथा ज्येष्ठे वर्तेरंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१६२.१ ॥
ภรตรรษภ ผู้เป็นพี่จะประพฤติตนต่อผู้เป็นน้องอย่างไร และผู้เป็นน้องจะประพฤติตนต่อผู้เป็นพี่อย่างไร โปรดบอกข้าด้วย
13.162.2
ज्येष्ठवत्तात वर्तस्व ज्येष्ठोसि हि तथा भवान् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.२ ॥
ลูกรัก จงประพฤติตนเหมือนผู้เป็นพี่เถิด เพราะเจ้าเป็นพี่อยู่แล้ว การประพฤติต่อครูนั้นหนักกว่าการประพฤติต่อศิษย์ ภรตผู้เป็นเลิศ
13.162.3
न गुरावकृतप्रज्ञे शक्यं शिष्येण वर्तितुम् ।
गुरौ हि सदृशी वृत्तिर्यथा शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.३ ॥
ศิษย์ไม่อาจประพฤติต่อครูผู้มีปัญญายังไม่เจริญได้ เพราะการประพฤติต่อครูนั้นเหมือนกับการประพฤติของศิษย์ ภรตผู้เป็นเลิศ
13.162.4
अन्धः स्यादन्धवेलायां जडः स्यादपि वा बुधः ।
परिहारेण तद्ब्रूयाद्यस्तेषां स्याद्व्यतिक्रमः ॥ १३.१६२.४ ॥
ไม่ว่าจะตาบอด ทึ่ม หรือฉลาด หากผู้ใดในพวกนั้นพลั้งพลาดในยามที่ตาบอด ก็ควรบอกเขาด้วยการพูดอ้อม ๆ หลีกเลี่ยงการตำหนิตรงไปตรงมา
13.162.5
प्रत्यक्षं भिन्नहृदया भेदयेयुर्यथाऽहिताः ।
श्रियाऽभितप्तास्तद्भेदान्नभिन्नाः स्युः समाहिताः
श्रियाऽभितप्ताः कौन्तेय भेदकामास्तथाऽरयः ॥ १३.१६२.५ ॥
ผู้มีใจแตกแยกย่อมก่อความแตกแยกอย่างเปิดเผยเหมือนศัตรู ผู้ถูกความมั่งคั่งเผาผลาญก็ถูกการแตกแยกนั้นพรากไป ส่วนผู้ที่สามัคคีย่อมไม่แตกแยก ลูกของกุนตี ศัตรูที่ถูกความมั่งคั่งเผาผลาญย่อมปรารถนาเพียงความแตกแยก
13.162.6
ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः ।
हन्ति सर्वमपि ज्येष्ठः प्रायो दुर्विनयादिह ॥ १३.१६२.६ ॥
ผู้เป็นพี่ย่อมทำให้วงศ์ตระกูลเจริญหรือทำให้ฉิบหาย ในโลกนี้ ผู้เป็นพี่มักทำลายทุกสิ่งเพราะขาดวินัย
13.162.7
अथ यो विनिकुर्वीत ज्येष्ठो भ्राता यवीयसः ।
अज्येष्ठः स्यादभागश्च नियम्यो राजभिश्च सः ॥ १३.१६२.७ ॥
หากพี่ชายคนโตทำผิดต่อน้องชาย เขาก็ไม่ใช่ผู้เป็นพี่อีกต่อไป เขาไม่มีส่วนแบ่ง และควรถูกกษัตริย์ควบคุม
13.162.8
निकृती हि नरो लोकान्पापान्गच्छत्यसंशयम् ।
विफलं तस्य पुत्रत्वं मोघं जनयितुः स्मृतम् ॥ १३.१६२.८ ॥
ผู้คดโกงย่อมไปสู่โลกอันชั่วร้ายโดยไม่ต้องสงสัย ความเป็นบุตรของเขาไร้ผล และกล่าวกันว่าเป็นความสูญเปล่าแก่ผู้ให้กำเนิด
13.162.9
पित्रोरनर्थायक कुले जायते पापपूरुषः ।
अकीर्तिं जनयत्येव कीर्तिमन्तर्दधाति च ॥ १३.१६२.९ ॥
บุรุษชั่วย่อมเกิดในตระกูลเพื่อความหายนะของบิดามารดา เขาก่อให้เกิดแต่ความเสื่อมเสีย และบดบังชื่อเสียงไว้
13.162.10
सर्वे चापि विकर्मस्था भागं नार्हन्ति सोदराः ।
ज्येष्ठोऽपि दुर्विनीतस्तु कनिष्ठस्तु विशेषतः।
नाप्रदाय कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत वेतनम् ॥ १३.१६२.१० ॥
พี่น้องทั้งหมดที่ประกอบกรรมชั่วย่อมไม่สมควรได้ส่วนแบ่ง แม้ผู้เป็นพี่ที่ประพฤติเลวทราม และยิ่งกว่านั้นผู้เป็นพี่ไม่ควรรับค่าจ้างโดยไม่แบ่งให้น้อง ๆ
13.162.11
अनुजस्य पितुर्दायो जङ्घाश्रमफलोऽध्वगः ।
स्वयमीहेत लब्धं तु नाकामो दातुमर्हति ॥ १३.१६२.११ ॥
มรดกของบิดาสำหรับผู้เป็นน้องเปรียบเหมือนผลแห่งการเดินทางด้วยเท้า เขาควรพยายามขวนขวายด้วยตนเองจนได้มา ผู้ที่ไม่เต็มใจให้ย่อมไม่สมควรจะให้
13.162.12
भ्रातॄणामविभक्तानामुत्थानमपि चेत्सह ।
न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात्कदाचन। ॥ १३.१६२.१२ ॥
แม้พี่น้องที่ยังไม่แบ่งทรัพย์จะร่วมแรงร่วมใจกันทำงาน บิดาก็ไม่ควรแบ่งส่วนของบุตรอย่างไม่เท่าเทียมเด็ดขาด
13.162.13
न ज्येष्ठो वाऽवमन्येत दुष्कृतः सुकृतोऽपि वा ।
गुरूणामपराधो हि शक्यः क्षन्तव्य एव च ॥ १३.१६२.१३ ॥
ไม่ควรดูหมิ่นพี่ชายคนโต ไม่ว่าเขาจะทำผิดหรือทำดี ความผิดของผู้อาวุโสนั้นอาจทนได้และควรให้อภัย
13.162.14
यदि स्त्री यद्यवरज श्रेयः पश्येत्तदाचरेत् ।
धर्मार्थः श्रेय इत्याहुस्त्रयो ज्ञाता विधायकाः ॥ १३.१६२.१४ ॥
ไม่ว่าจะเป็นสตรีหรือผู้น้อยที่มองเห็นสิ่งที่ดี ก็ควรปฏิบัติตามสิ่งนั้น กล่าวกันว่าธรรมและทรัพย์เป็นความดีสูงสุด และสามสิ่งนี้เป็นที่รู้จักในฐานะผู้กำหนด
13.162.15
दशाचार्यानुपाध्याय उपाध्यायान्पिता दश ।
दश चैव पितॄन्माता सर्वां वा पृथिवीमपि।
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥ १३.१६२.१५ ॥
อาจารย์สิบท่านเท่ากับอุปาธยายหนึ่งท่าน อุปาธยายสิบท่านเท่ากับบิดาหนึ่งท่าน และบิดาสิบท่านเท่ากับมารดาหนึ่งท่าน มารดาย่อมเหนือกว่าแผ่นดินทั้งผืนในด้านความเคารพ ไม่มีครูใดเทียบเท่ามารดา
13.162.16
माता गरीयसी यच्च तेनैतां मन्यते गुरुम् ।
ज्येष्ठो भ्राता पितृसमो मृते पितरि भारत ॥ १३.१६२.१६ ॥
มารดาสำคัญยิ่งกว่า ด้วยเหตุนั้นจึงถือว่าท่านเป็นครู ภรตเอ๋ย เมื่อบิดาสิ้นชีวิตแล้ว ผู้เป็นพี่คนโตก็เท่ากับบิดา
13.162.17
स ह्येषां वृत्तिदाता स्यात्स चैतान्प्रतिपालयेत् ।
कनिष्ठास्तं नमस्येरन्सर्वे छन्दानुवर्तिनः ॥ १३.१६२.१७ ॥
ผู้นั้นควรเป็นผู้เลี้ยงดูพวกเขาและคุ้มครองพวกเขา ผู้น้องทั้งหลายควรถวายความเคารพแก่เขาและปฏิบัติตามความประสงค์ของเขา
13.162.18
तमेव चोपजीवेरन्यथैव पितरं तथा ।
शरीरमेतौ सृजतः पिता मता च भारत ॥ १३.१६२.१८ ॥
ผู้น้องควรพึ่งพาผู้เป็นพี่เช่นเดียวกับที่พึ่งพาบิดา ภรตเอ๋ย ทั้งสองคือบิดาและมารดาที่สร้างร่างกายนี้ขึ้นมา
13.162.19
आचार्यशिष्टा या जातिः सा सत्या साऽजरामरा ।
ज्येष्ठा मातृसमा चापि भगिनी भरतर्षभ। ॥ १३.१६२.१९ ॥
การเกิดที่ครูประทานให้นั้นเป็นการเกิดที่แท้จริง การเกิดนั้นไม่แก่และไม่ตาย ภรตผู้เป็นเลิศ พี่สาวคนโตก็เท่ากับมารดาเช่นกัน
13.162.20
भ्रातुर्भार्या च तद्वत्स्याद्यस्या बाल्ये स्तनं पिबेत् ॥ १३.१६२.२० ॥
ภรรยาของพี่ชายก็เช่นเดียวกัน และหญิงผู้ที่เคยดูดนมจากอกของตนในวัยเด็กก็เช่นกัน