మహాభారతం · అధ్యాయం 13.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.162.1
कथं ज्येष्ठः कनिष्ठेषु वर्तेत भरतर्षभ ।
कनिष्ठाश्च यथा ज्येष्ठे वर्तेरंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १३.१६२.१ ॥
భరతర్షభా, జ్యేష్ఠుడు కనిష్ఠుల పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలి, కనిష్ఠులు జ్యేష్ఠుని పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలి—అది నాకు చెప్పుము.
13.162.2
ज्येष्ठवत्तात वर्तस्व ज्येष्ठोसि हि तथा भवान् ।
गुरोर्गरीयसी वृत्तिर्या च शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.२ ॥
తాతా, జ్యేష్ఠునిలా ప్రవర్తించు; నీవు నిజంగా జ్యేష్ఠుడివే. గురువు పట్ల ఉండే ప్రవర్తన శిష్యుని పట్ల ఉండే ప్రవర్తన కంటే గొప్పది, భారతా.
13.162.3
न गुरावकृतप्रज्ञे शक्यं शिष्येण वर्तितुम् ।
गुरौ हि सदृशी वृत्तिर्यथा शिष्यस्य भारत ॥ १३.१६२.३ ॥
పరిపక్వం కాని బుద్ధి గల గురువు పట్ల శిష్యుడు ప్రవర్తించడం సాధ్యం కాదు. భారతా, గురువు పట్ల తగిన ప్రవర్తన శిష్యుని ప్రవర్తనకు తగినట్లుగా ఉండాలి.
13.162.4
अन्धः स्यादन्धवेलायां जडः स्यादपि वा बुधः ।
परिहारेण तद्ब्रूयाद्यस्तेषां स्याद्व्यतिक्रमः ॥ १३.१६२.४ ॥
అంధుడైనా, మందబుద్ధి గలవాడైనా, లేదా బుద్ధిమంతుడైనా—వారిలో ఎవరైనా అంధత్వ సమయంలో తప్పు చేస్తే, దానిని సూచనతో తెలియజేయాలి.
13.162.5
प्रत्यक्षं भिन्नहृदया भेदयेयुर्यथाऽहिताः ।
श्रियाऽभितप्तास्तद्भेदान्नभिन्नाः स्युः समाहिताः
श्रियाऽभितप्ताः कौन्तेय भेदकामास्तथाऽरयः ॥ १३.१६२.५ ॥
విడిపోయిన హృదయాలు గలవారు శత్రువుల వలె బహిరంగంగా విభేదాలు సృష్టిస్తారు. సంపదతో తపించిన వారు ఆ విభజనతో విడిపోతారు; ఏకమైనవారు విడిపోరు. కౌంతేయా, సంపదతో తపించిన శత్రువులు విభేదాన్నే కోరుకుంటారు.
13.162.6
ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः ।
हन्ति सर्वमपि ज्येष्ठः प्रायो दुर्विनयादिह ॥ १३.१६२.६ ॥
జ్యేష్ఠుడు కులాన్ని వృద్ధి చేస్తాడు, లేదా మళ్ళీ నాశనం చేస్తాడు. ఇక్కడ తరచుగా దుర్వినయం వల్ల జ్యేష్ఠుడు అన్నింటినీ నాశనం చేస్తాడు.
13.162.7
अथ यो विनिकुर्वीत ज्येष्ठो भ्राता यवीयसः ।
अज्येष्ठः स्यादभागश्च नियम्यो राजभिश्च सः ॥ १३.१६२.७ ॥
పెద్దన్న చిన్నవానికి అన్యాయం చేస్తే, అతడు పెద్దవాడిగా ఉండడు, వాటా లేనివాడవుతాడు, రాజులు అతన్ని నియంత్రించాలి.
13.162.8
निकृती हि नरो लोकान्पापान्गच्छत्यसंशयम् ।
विफलं तस्य पुत्रत्वं मोघं जनयितुः स्मृतम् ॥ १३.१६२.८ ॥
మోసగాడైన మనిషి నిస్సందేహంగా పాప లోకాలకు వెళ్తాడు; అతని పుత్రత్వం నిష్ఫలమని, తండ్రికి వ్యర్థమని చెప్పబడింది.
13.162.9
पित्रोरनर्थायक कुले जायते पापपूरुषः ।
अकीर्तिं जनयत्येव कीर्तिमन्तर्दधाति च ॥ १३.१६२.९ ॥
పాపాత్ముడు తల్లిదండ్రులకు అనర్థంగా వంశంలో జన్మిస్తాడు; అతడు అపకీర్తినే కలిగిస్తాడు, కీర్తిని మరుగుపరుస్తాడు.
13.162.10
सर्वे चापि विकर्मस्था भागं नार्हन्ति सोदराः ।
ज्येष्ठोऽपि दुर्विनीतस्तु कनिष्ठस्तु विशेषतः।
नाप्रदाय कनिष्ठेभ्यो ज्येष्ठः कुर्वीत वेतनम् ॥ १३.१६२.१० ॥
చెడు కార్యాలలో ఉన్న సోదరులందరూ వాటాకు అర్హులు కారు; దుర్వినీతుడైన పెద్దవాడూ కాడు, ముఖ్యంగా చిన్నవారికి ఇవ్వకుండా పెద్దవాడు వేతనం తీసుకోకూడదు.
13.162.11
अनुजस्य पितुर्दायो जङ्घाश्रमफलोऽध्वगः ।
स्वयमीहेत लब्धं तु नाकामो दातुमर्हति ॥ १३.१६२.११ ॥
చిన్నకొడుకుకు తండ్రి ఆస్తి కాళ్లతో నడిచిన బాటసారి ఫలంలా ఉంటుంది; అతడు స్వయంగా ప్రయత్నించి పొందాలి. ఇవ్వాలని కోరనివాడు ఇవ్వడానికి తగినవాడు కాడు.
13.162.12
भ्रातॄणामविभक्तानामुत्थानमपि चेत्सह ।
न पुत्रभागं विषमं पिता दद्यात्कदाचन। ॥ १३.१६२.१२ ॥
విభజింపబడని సోదరులు కలిసి శ్రమించినప్పటికీ, తండ్రి ఎప్పుడూ కుమారుల భాగాన్ని అసమానంగా ఇవ్వకూడదు.
13.162.13
न ज्येष्ठो वाऽवमन्येत दुष्कृतः सुकृतोऽपि वा ।
गुरूणामपराधो हि शक्यः क्षन्तव्य एव च ॥ १३.१६२.१३ ॥
పెద్దవాడు తప్పు చేసినవాడైనా, మంచివాడైనా అతన్ని అవమానించకూడదు. గురుజనుల తప్పులు కూడా సహించి క్షమించదగినవే.
13.162.14
यदि स्त्री यद्यवरज श्रेयः पश्येत्तदाचरेत् ।
धर्मार्थः श्रेय इत्याहुस्त्रयो ज्ञाता विधायकाः ॥ १३.१६२.१४ ॥
స్త్రీ అయినా, చిన్నవాడైనా, మేలు అని చూసినదాన్ని ఆచరించాలి. ధర్మమూ అర్థమూ మేలు అని అంటారు; ఈ మూడూ విధాయకులుగా తెలిసినవి.
13.162.15
दशाचार्यानुपाध्याय उपाध्यायान्पिता दश ।
दश चैव पितॄन्माता सर्वां वा पृथिवीमपि।
गौरवेणाभिभवति नास्ति मातृसमो गुरुः ॥ १३.१६२.१५ ॥
పది మంది ఆచార్యులు ఒక ఉపాధ్యాయునితో సమానం; పది మంది ఉపాధ్యాయులు ఒక తండ్రితో సమానం; పది మంది తండ్రులు ఒక తల్లితో సమానం. తల్లి భూమి మొత్తంకంటే గౌరవంలో గొప్పది. తల్లితో సమానమైన గురువు లేడు.
13.162.16
माता गरीयसी यच्च तेनैतां मन्यते गुरुम् ।
ज्येष्ठो भ्राता पितृसमो मृते पितरि भारत ॥ १३.१६२.१६ ॥
తల్లి గొప్పది; కాబట్టి ఆమెనే గురువుగా భావిస్తారు. భారతా! తండ్రి మరణించినప్పుడు పెద్ద సోదరుడు తండ్రితో సమానుడు.
13.162.17
स ह्येषां वृत्तिदाता स्यात्स चैतान्प्रतिपालयेत् ।
कनिष्ठास्तं नमस्येरन्सर्वे छन्दानुवर्तिनः ॥ १३.१६२.१७ ॥
అతడే వీరికి జీవనోపాధి ఇచ్చేవాడు కావాలి; అతడే వీరిని పాలించాలి. చిన్నవారందరూ అతనికి నమస్కరించి, అతని ఇష్టానుసారం నడచుకోవాలి.
13.162.18
तमेव चोपजीवेरन्यथैव पितरं तथा ।
शरीरमेतौ सृजतः पिता मता च भारत ॥ १३.१६२.१८ ॥
అతడినే ఆధారంగా జీవించాలి; తండ్రిని ఆధారంగా ఉన్నట్లే. భారతా! ఈ ఇద్దరే శరీరాన్ని సృష్టిస్తారు — తండ్రి, తల్లి.
13.162.19
आचार्यशिष्टा या जातिः सा सत्या साऽजरामरा ।
ज्येष्ठा मातृसमा चापि भगिनी भरतर्षभ। ॥ १३.१६२.१९ ॥
ఆచార్యునిచే శిక్షితమైన జన్మమే సత్యమైనది; అది వృద్ధాప్యం లేనిది, మరణం లేనిది. ఓ భరతర్షభా, పెద్ద సోదరి కూడా తల్లితో సమానురాలే.
13.162.20
भ्रातुर्भार्या च तद्वत्स्याद्यस्या बाल्ये स्तनं पिबेत् ॥ १३.१६२.२० ॥
సోదరుని భార్య కూడా అలాగే అవుతుంది; బాల్యంలో ఎవరి స్తన్యాన్ని ఎవరో త్రాగారో ఆమె కూడా అలాగే.