มหาภารตะ · อัธยายะ 13.166

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

13.166.1

तत्वसङ्ख्या श्रुता चैषा येषां ब्रह्मविदांवर ।
सर्गसङ्ख्या मया प्रोक्ता नवानामानुपूर्व्यशः।
प्रवक्ष्यामि तु तेऽध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ॥ १३.१६६.१ ॥

โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้พรหมัน ท่านได้ฟังการนับหลักธรรมนี้แล้ว เราได้กล่าวจำนวนการสร้างทั้งเก้าตามลำดับแล้ว บัดนี้เราจะสอนท่านเรื่องอาตมันภายใน ธาตุทั้งหลาย และเทวะทั้งหลาย

13.166.2

स्वभावसत्वस्थमनीशमीशम् ॥ १३.१६६.२ ॥

ผู้ดำรงอยู่ในธรรมชาติของตนและในสัตตวะ ผู้ไม่มีนายเหนือตน แต่ทรงเป็นผู้เป็นใหญ่

13.166.3

कैवल्यतां प्राप्य महासुरोत्तम ।
तवैतदाख्यामि मुनीन्द्रवृत्त्या।
रहस्यमेवान्यदवाप्य दिव्यं ।
पवित्रपूतस्तव मृत्युजालम् ॥ १३.१६६.३ ॥

โอ้ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในหมู่อสูร เมื่อได้บรรลุไกวัลยะแล้ว เราจะกล่าวเรื่องนี้แก่ท่านตามวิถีของจอมฤๅษี เมื่อได้รับความลับทิพย์อื่นนั้นแล่วบ่วงแห่งความตายของท่านจะบริสุทธิ์และศักดิ์สิทธิ์

13.166.4

पृथ्वीमिमां यद्यपि रत्नपूर्णां ।
दद्यान्न देयं त्वपरीक्षिताय।
नाश्रद्दधानाय न चान्यबुद्धे ।
र्नाज्ञानयुक्ताय न विस्मिताय ॥ १३.१६६.४ ॥

แม้แผ่นดินนี้จะเต็มไปด้วยอัญมณี ก็ไม่ควรให้แก่ผู้ที่ยังไม่ได้รับการทดสอบ ผู้ไม่มีศรัทธา ผู้มีใจแตกแยก ผู้มีอวิชชา หรือผู้ตะลึงงัน

13.166.5

स्वाध्याययुक्ताय गुणान्विताय ।
प्रदेयमेतन्नियतेन्द्रियाय ॥ १३.१६६.५ ॥

ควรให้แก่ผู้ที่ขะมักเขม้นในการศึกษา ผู้ประกอบด้วยคุณธรรม และผู้มีอินทรีย์สงบระงับ

13.166.6

संक्षेपं चाप्यथैतेषां तत्वानां वृषभध्वज ।
अनुलोमानुजातानां प्रतिलोमप्रमीयतम् ॥ १३.१६६.६ ॥

โอ้ผู้มีธงเป็นรูปโค จงฟังสรุปของหลักธรรมเหล่านี้ด้วย ทั้งของผู้เกิดตามลำดับตรงและของผู้ถูกวัดตามลำดับกลับ

13.166.7

प्रवक्ष्यामि तमध्यात्मं साधिभूताधिदैवतम् ।
यथांशुजालमर्कस्य तथैतत्प्रवदन्ति वै ॥ १३.१६६.७ ॥

เราจะกล่าวถึงอาตมันภายใน พร้อมทั้งธาตุและเทวะ เขาทั้งหลายกล่าวว่าสิ่งเหล่านี้เป็นเช่นเดียวกับข่ายแห่งรัศมีของพระอาทิตย์

13.166.8

संक्षीणे ब्रह्मदिवसे जगज्जलधिमाविशेत् ।
प्रलीयते जले भूमिर्जलमग्नौ प्रलीयते ॥ १३.१६६.८ ॥

เมื่อวันของพระพรหมสิ้นสุดลง โลกจะเข้าสู่มหาสมุทรแห่งน้ำ แผ่นดินย่อยสลายลงในน้ำ และน้ำย่อยสลายลงในไฟ

13.166.9

लीयतेऽग्निस्तथा वायौ वायुराकाश एव तु ।
मनसि प्रलीयते खं तु मनोऽहंकार एव च ॥ १३.१६६.९ ॥

ไฟย่อยสลายลงในลม ลมย่อยสลายลงในอากาศนั่นเอง อากาศย่อยสลายลงในใจ และใจย่อยสลายลงในอหังการ

13.166.10

अहङ्कारस्तथा तस्मिन्महति प्रविलीयते ।
महानव्यक्त इत्याहुस्तदेकत्वं प्रचक्षते ॥ १३.१६६.१० ॥

อหังการก็ย่อยสลายลงในมหัตนั้นเช่นกัน เขากล่าวว่ามหัตคืออวยักตะ และการเป็นหนึ่งเดียวกันนั้นท่านเรียกว่ามหัต

13.166.11

अव्यक्तस्य महादेव प्रलयं विद्धि ब्रह्म्णि ।
एवमस्यासकृत्क्रीडामाहुस्तत्वविदो जनाः ॥ १३.१६६.११ ॥

โอ้พระมหาเทพ จงรู้ว่าอวยักตะย่อยสลายลงในพรหมัน ผู้รู้ความจริงกล่าวว่านี่เป็นการเล่นซ้ำแล้วซ้ำอีก

13.166.12

अध्यात्ममधिभूतं च तथैवाप्यधिदैवतम् ।
यथावदुदितं शास्त्रं योगे तु सुमहात्मभिः ॥ १३.१६६.१२ ॥

อาตมันภายใน ธาตุ และเทวะเช่นกัน ตามที่คัมภีร์สอนไว้โดยถูกต้อง มหาตมะทั้งหลายได้กล่าวไว้ในโยคะ

13.166.13

तथैव चेह साङ्ख्ये तु परिसंख्यात्मचिन्तकैः ।
प्रपञ्चितार्थमेतावन्महादेव महात्मभिः ॥ १३.१६६.१३ ॥

แม้ในสางขยะที่นี่ มหาตมะทั้งหลายผู้พิจารณาอาตมันด้วยการนับได้ขยายความหมายนี้ไว้อย่างละเอียดเพียงนี้ โอ้พระมหาเทพ

13.166.14

ब्रह्मेति विद्यादध्यात्मं पुरुषं चाधिदैवतम् ।
प्रभवं सर्वभूतानां रक्षणं तत्र कर्म च ॥ १३.१६६.१४ ॥

ควรรู้พรหมันว่าเป็นอาตมันภายใน และบุรุษว่าเป็นอธิเทวะ ที่นั่นคือต้นกำเนิดของสรรพสัตว์ การรักษา และการกระทำ

13.166.15

अध्यात्मं प्राणमित्याहुः क्रतुमप्यधिदैवतम् ।
रथं च यज्ञवाहोऽत्र कर्माहङ्कारमेव च ॥ १३.१६६.१५ ॥

เขาเรียกลมหายใจว่าอาตมันภายใน และพิธียัญว่าอธิเทวะ ที่นี่ยังมีรถ ผู้นำพาพิธียัญ การกระทำ และอหังการด้วย

13.166.16

अध्यात्मं तु मनो विद्याच्चन्द्रमाश्चाधिदैवतम् ।
दैवं च प्रभवश्चैव कर्म व्याहृतयस्तथा ॥ १३.१६६.१६ ॥

ควรรู้ใจว่าเป็นอาตมันภายใน และดวงจันทร์ว่าเป็นอธิเทวะ เทวะ ต้นกำเนิด การกระทำ และวยาหฤติทั้งหลายก็เช่นกัน

13.166.17

विद्यात्तु श्रोत्रमध्यात्ममाकाशमधिदैवतम् ।
सर्वभावाभिधानार्थं शब्दः कर्म सदा स्मृतं ॥ १३.१६६.१७ ॥

ควรรู้การได้ยินว่าเป็นอาตมันภายใน และอากาศว่าเป็นอธิเทวะ เสียงจึงถูกจำไว้เสมอว่าเป็นการกระทำ เพื่อการเรียกชื่อภาวะทั้งปวง

13.166.18

त्वगध्यात्ममथो विद्याद्वायुरत्राधिदैवतम् ।
सन्निपातय विज्ञानं सर्वकर्म च तत्र ह ॥ १३.१६६.१८ ॥

ควรรู้ผิวหนังว่าเป็นอาตมันภายใน และลมที่นี่ว่าเป็นอธิเทวะ ที่นั่นมีการประชุมกันของวิชญาณ และการกระทำทั้งปวง

13.166.19

अध्यात्मं चक्षुरित्याहुर्भास्करोऽत्राधिदैवतम् ।
ज्ञापतं सर्ववर्णानां रूपं कर्म सदा स्मृतम् ॥ १३.१६६.१९ ॥

เขากล่าวว่าดวงตาเป็นด้านภายใน ที่นี่เทวะผู้ปกครองคือพระอาทิตย์ รูปเป็นสิ่งที่ทำให้สีทั้งปวงเป็นที่รู้จัก และหน้าที่ของมันเป็นที่ระลึกอยู่เสมอ

13.166.20

जिह्वेति विद्यादध्यात्ममापश्चात्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२० ॥

ควรรู้ลิ้นว่าเป็นด้านภายใน ที่นี่เทวะผู้ปกครองคือน้ำ

13.166.21

पायुरध्यात्ममित्याहुर्यथावद्यतिसत्तमाः ।
विसर्गमधिभूतं च मित्रं चाप्यधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२१ ॥

ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักพรต ท่านกล่าวว่าทวารทวาร (ทวารหนัก) คืออัธยาตมะ ถูกต้องแล้ว การขับถ่ายคืออธิภูตะ และมิตระก็คืออธิเทวตะ

13.166.22

उपस्थोऽध्यात्ममित्याहुर्देवदेव पिनाकधृक् ।
अनुभावोऽधिभूतं तु दैवतं च प्रजापतिः ॥ १३.१६६.२२ ॥

ท่านกล่าวว่าอวัยวะเพศคืออัธยาตมะ ข้าแต่เทพเจ้าแห่งเทพเจ้า ผู้ทรงธนูปินากะ การเสวยสุขคืออธิภูตะ และเทพที่เป็นใหญ่คือประชาบดี

13.166.23

पादावध्यात्ममित्याहुस्त्रिशूलाङ्क मनीषिणः ।
गन्तव्यमधिभूतं तु विष्णुस्तत्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२३ ॥

ท่านผู้รู้ที่ทรงเครื่องหมายตรีศูลกล่าวว่าสองเท้าคืออัธยาตมะ สิ่งที่พึงไปถึงคืออธิภูตะ และเทวะผู้เป็นใหญ่ในที่นั้นคือพระวิษณุ

13.166.24

वागध्यात्मं तथैवाहुः पिनाकिंस्तत्वदर्शिनः ।
वक्तव्यमधिभूतं तु वह्निस्तत्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२४ ॥

ผู้เห็นสัจธรรมผู้ทรงปินากี ก็กล่าวเช่นเดียวกันว่าวาจาคืออัธยาตมะ สิ่งที่พึงกล่าวคืออธิภูตะ และเทวะผู้เป็นใหญ่ในที่นั้นคือพระอัคนี

13.166.25

एतदध्यात्ममतुलं साधिभूताधिदैवतम् ।
मया तु वर्णितं सम्यग्देहिनाममरर्षभ ॥ १३.१६६.२५ ॥

ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อมตะ ข้าพเจ้าได้พรรณนาคำสอนเรื่องอาตมันนี้อย่างไม่มีใดเปรียบ พร้อมทั้งอธิภูตะและอธิเทวตะ แก่สัตว์ผู้มีร่างโดยถูกต้องครบถ้วน

13.166.26

एतत्कीटपतङ्गे च श्वपाके शुनि हस्तिनि ।
पुत्रिकादंशमशके ब्राह्मणे गवि पार्थिवे ॥ १३.१६६.२६ ॥

สิ่งนี้เหมือนกันในหนอนและผีเสื้อ ในคนจัณฑาลผู้ต้มเนื้อสุนัข ในสุนัข ในช้าง ในริ้น ยุง และแมลงวัน ในพราหมณ์ ในวัว และในกษัตริย์

13.166.27

सर्वमेव हि द्रष्टव्यमन्यथा मा विचिन्तय ।
अतोऽन्यथा ये पश्यन्ति न सम्यक्तेषु दर्शनम् ॥ १३.१६६.२७ ॥

ทุกสิ่งต้องเห็นได้เช่นนี้เท่านั้น อย่าคิดเป็นอย่างอื่นเลย ผู้ที่เห็นเป็นอย่างอื่นนั้น ย่อมไม่มีการเห็นที่ถูกต้องต่อสิ่งเหล่านั้น

13.166.28

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिन्नराः ।
यन्न जानन्ति को ह्येष कुतो वा भगवानिति ॥ १३.१६६.२८ ॥

สิ่งที่เทพ ทานพ คนธรรพ์ ยักษ์ รากษส และกินนรไม่รู้ คือผู้นี้เป็นผู้ใดกันแน่ หรือพระผู้เป็นเจ้านี้มาจากที่ใด

13.166.29

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ।
अनादिमध्यपर्यन्तं कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ १३.१६६.२९ ॥

พยางค์เดียวคือโอม ซึ่งคือพรหมัน อยู่เหนือทั้งความมีและความไม่มี ไม่มีจุดเริ่มต้น ตรงกลาง หรือจุดสิ้นสุด ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่หวั่นไหว และมั่นคง

13.166.30

योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम् ।
अनादिनिधं देवं देवदेवं सनातनम् ॥ १३.१६६.३० ॥

พระโยเกศวร พระปัทมนาภ พระวิษณุผู้ทรงชัย เป็นเจ้าแห่งโลก ไร้จุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด เป็นเทพ เทพแห่งเทพ เป็นนิรันดร์

13.166.31

अपमेयमविज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम् ।
कृताञ्जलिः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य प्रयतोऽर्चयेत् ॥ १३.१६६.३१ ॥

ข้าแต่หริ นารายณ์ ผู้เป็นเจ้า ผู้ที่ไม่อาจวัดได้และไม่อาจรู้ได้ ควรบูชาด้วยการประนมมือ ทำตนให้บริสุทธิ์ น้อมกราบลง และสำรวมตน

13.166.32

अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा ऋषयो विदुः ।
एकोयं वेद भगवांस्त्राता नारायणो हरिः ॥ १३.१६६.३२ ॥

พรหมันสูงสุดที่ไม่มีเบื้องต้นหรือเบื้องปลาย เหล่าเทพและฤๅษีไม่รู้ มีเพียงผู้เดียวที่รู้ คือพระผู้เป็นเจ้า ผู้คุ้มครอง นารายณ์ หริ

13.166.33

नारायणादृषिगणास्ततः सिद्धा महोरगाः ।
देवा देवर्षयश्चैव यं विदुर्दुःखभेषजम् ॥ १३.१६६.३३ ॥

จากนารายณ์ หมู่ฤๅษีได้เกิดขึ้น จากนั้นคือบรรดาสิทธะและนาคใหญ่ เทพและเทวฤๅษี ผู้ซึ่งเขารู้จักว่าเป็นยาแก้ทุกข์

13.166.34

यमाहुर्विजितक्लेशं यस्मिंश्च विहिताः प्रजाः ।
यस्मिँल्लोकाः स्फुरन्तीमे जाले शकुनयो यथा ॥ १३.१६६.३४ ॥

ท่านเรียกพระองค์ว่าผู้ชนะความทุกข์เวทนา ผู้ที่สรรพสัตว์ตั้งอยู่ในพระองค์ และโลกทั้งหลายเหล่านี้ส่องสว่างอยู่ในพระองค์ เหมือนนกทั้งหลายในข่าย

13.166.35

सप्तर्षयो मनः सप्त साङ्ख्यास्तु मुनिदर्शनात् ।
सप्तर्षयश्चेन्द्रियाणि पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि च ॥ १३.१६६.३५ ॥

สัปตฤษีคือใจ ฝ่ายสางขยะกล่าวว่าเจ็ดคือการเห็นด้วยฤๅษี สัปตฤษียังหมายถึงอินทรีย์ และอินทรีย์แห่งการรับรู้ทั้งห้า

13.166.36

श्रोत्रयोश्च दिशः प्राहुर्मनसि त्वथ चन्द्रमाः ॥ १३.१६६.३६ ॥

สำหรับหูทั้งสอง ท่านเรียกว่าทิศทั้งหลาย และในใจก็มีพระจันทร์

13.166.37

मनः षष्ठं बुद्धिः सप्तमी ह्यात्मनि स्थापितानि ।
शरीरेषु नात्मनि तस्य हि कारणानि भन्ति सर्वा-
ण्यपि सर्वकर्मसु वा विषयेषुवा युञ्जन्ति यथात्म-
नि स्वानि कर्माणि प्रवृत्तानि सप्तस्वपि ॥ १३.१६६.३७ ॥

ใจเป็นอันดับที่หก ปัญญาเป็นอันดับที่เจ็ด ทั้งหมดนี้ตั้งอยู่ในอาตมัน ที่อยู่ในร่างกายมิใช่ในอาตมัน เพราะเหล่านั้นเป็นเหตุของอาตมัน ทั้งเจ็ดเหล่านั้นนำการกระทำของตนให้เคลื่อนไปในการกระทำทั้งปวงและในอารมณ์ทั้งหลาย เหมือนดังที่หน้าที่ของตนเคลื่อนไปในอาตมันนั้น