മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.166.1
तत्वसङ्ख्या श्रुता चैषा येषां ब्रह्मविदांवर ।
सर्गसङ्ख्या मया प्रोक्ता नवानामानुपूर्व्यशः।
प्रवक्ष्यामि तु तेऽध्यात्ममधिभूताधिदैवतम् ॥ १३.१६६.१ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, തത്ത്വസംഖ്യ നീ കേട്ടുവല്ലോ; ഒമ്പത് സർഗങ്ങളുടെ സംഖ്യ ഞാൻ ക്രമത്തിൽ പറഞ്ഞു. ഇനി നിനക്ക് അധ്യാത്മം, അധിഭൂതം, അധിദൈവതം ഞാൻ പറയാം.
13.166.2
स्वभावसत्वस्थमनीशमीशम् ॥ १३.१६६.२ ॥
സ്വഭാവത്തിലും സത്ത്വത്തിലും സ്ഥിതനായവൻ; അനീശനും എന്നാൽ ഈശനും.
13.166.3
कैवल्यतां प्राप्य महासुरोत्तम ।
तवैतदाख्यामि मुनीन्द्रवृत्त्या।
रहस्यमेवान्यदवाप्य दिव्यं ।
पवित्रपूतस्तव मृत्युजालम् ॥ १३.१६६.३ ॥
അസുരോത്തമാ, കൈവല്യം നേടി മുനീന്ദ്രരീതിയിൽ ഞാൻ ഇത് നിനക്ക് പറയുന്നു. മറ്റൊരു ദിവ്യരഹസ്യം ലഭിച്ചാൽ നിന്റെ മൃത്യുജാലം പവിത്രമായി ശുദ്ധമാകും.
13.166.4
पृथ्वीमिमां यद्यपि रत्नपूर्णां ।
दद्यान्न देयं त्वपरीक्षिताय।
नाश्रद्दधानाय न चान्यबुद्धे ।
र्नाज्ञानयुक्ताय न विस्मिताय ॥ १३.१६६.४ ॥
ഈ ഭൂമി രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, പരീക്ഷിക്കപ്പെടാത്തവനും വിശ്വാസമില്ലാത്തവനും ഭിന്നബുദ്ധിയുള്ളവനും അജ്ഞാനിയും വിസ്മിതനുമായവന് നൽകരുത്.
13.166.5
स्वाध्याययुक्ताय गुणान्विताय ।
प्रदेयमेतन्नियतेन्द्रियाय ॥ १३.१६६.५ ॥
സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയവനും ഗുണങ്ങളുള്ളവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനും ഇത് നൽകണം.
13.166.6
संक्षेपं चाप्यथैतेषां तत्वानां वृषभध्वज ।
अनुलोमानुजातानां प्रतिलोमप्रमीयतम् ॥ १३.१६६.६ ॥
വൃഷഭധ്വജാ, ഈ തത്ത്വങ്ങളുടെ സംക്ഷേപവും കേൾക്കുക; അനുലോമമായി ജനിച്ചവരെക്കുറിച്ചും പ്രതിലോമക്രമത്തിൽ അളക്കപ്പെടുന്നവരെക്കുറിച്ചും.
13.166.7
प्रवक्ष्यामि तमध्यात्मं साधिभूताधिदैवतम् ।
यथांशुजालमर्कस्य तथैतत्प्रवदन्ति वै ॥ १३.१६६.७ ॥
അധിഭൂതത്തോടും അധിദൈവതത്തോടും കൂടിയ അധ്യാത്മത്തെ ഞാൻ പറയാം. സൂര്യന്റെ രശ്മിജാലം പോലെ ഇവ പറയപ്പെടുന്നു.
13.166.8
संक्षीणे ब्रह्मदिवसे जगज्जलधिमाविशेत् ।
प्रलीयते जले भूमिर्जलमग्नौ प्रलीयते ॥ १३.१६६.८ ॥
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവസം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ലോകം ജലസമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ഭൂമി ജലത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; ജലം അഗ്നിയിൽ ലയിക്കുന്നു.
13.166.9
लीयतेऽग्निस्तथा वायौ वायुराकाश एव तु ।
मनसि प्रलीयते खं तु मनोऽहंकार एव च ॥ १३.१६६.९ ॥
അഗ്നി വായുവിൽ ലയിക്കുന്നു; വായു ആകാശത്തിൽത്തന്നെ ലയിക്കുന്നു. ആകാശം മനസ്സിൽ ലയിക്കുന്നു; മനസ്സ് അഹങ്കാരത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
13.166.10
अहङ्कारस्तथा तस्मिन्महति प्रविलीयते ।
महानव्यक्त इत्याहुस्तदेकत्वं प्रचक्षते ॥ १३.१६६.१० ॥
അഹങ്കാരവും അതുപോലെ ആ മഹത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലയിക്കുന്നു. മഹത്തിനെ അവ്യക്തം എന്ന് പറയുന്നു; അതാണ് ഏകത്വം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
13.166.11
अव्यक्तस्य महादेव प्रलयं विद्धि ब्रह्म्णि ।
एवमस्यासकृत्क्रीडामाहुस्तत्वविदो जनाः ॥ १३.१६६.११ ॥
മഹാദേവാ, അവ്യക്തത്തിന്റെ പ്രളയം ബ്രഹ്മത്തിൽ അറിയുക. ഇങ്ങനെ തത്ത്വജ്ഞർ ഇതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും നടക്കുന്ന ലീലയെന്ന് പറയുന്നു.
13.166.12
अध्यात्ममधिभूतं च तथैवाप्यधिदैवतम् ।
यथावदुदितं शास्त्रं योगे तु सुमहात्मभिः ॥ १३.१६६.१२ ॥
അധ്യാത്മം, അധിഭൂതം, അതുപോലെ അധിദൈവതം — ശാസ്ത്രം പറഞ്ഞതുപോലെ, മഹാത്മാക്കൾ യോഗത്തിൽ വിശദീകരിച്ചത്.
13.166.13
तथैव चेह साङ्ख्ये तु परिसंख्यात्मचिन्तकैः ।
प्रपञ्चितार्थमेतावन्महादेव महात्मभिः ॥ १३.१६६.१३ ॥
അതുപോലെ ഇവിടെ സാംഖ്യത്തിലും, ആത്മാവിനെ എണ്ണത്തിലൂടെ ചിന്തിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾ ഈ അർത്ഥം ഇത്രത്തോളം വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഹേ മഹാദേവാ.
13.166.14
ब्रह्मेति विद्यादध्यात्मं पुरुषं चाधिदैवतम् ।
प्रभवं सर्वभूतानां रक्षणं तत्र कर्म च ॥ १३.१६६.१४ ॥
ബ്രഹ്മത്തെ അധ്യാത്മമെന്നും പുരുഷനെ അധിദൈവതമെന്നും അറിയണം; അവിടെ സർവഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും രക്ഷണവും കർമ്മവും ഉണ്ട്.
13.166.15
अध्यात्मं प्राणमित्याहुः क्रतुमप्यधिदैवतम् ।
रथं च यज्ञवाहोऽत्र कर्माहङ्कारमेव च ॥ १३.१६६.१५ ॥
പ്രാണനെ അധ്യാത്മമെന്ന് പറയുന്നു; യജ്ഞത്തെ അധിദൈവതമെന്നും പറയുന്നു. ഇവിടെ രഥം, യജ്ഞവാഹൻ, കർമ്മം, അഹങ്കാരം എന്നിവയും (അതുപോലെ).
13.166.16
अध्यात्मं तु मनो विद्याच्चन्द्रमाश्चाधिदैवतम् ।
दैवं च प्रभवश्चैव कर्म व्याहृतयस्तथा ॥ १३.१६६.१६ ॥
മനസ്സിനെ അധ്യാത്മമെന്നും ചന്ദ്രനെ അധിദൈവതമെന്നും അറിയണം; ദൈവം, ഉത്ഭവം, കർമ്മം, വ്യാഹൃതികൾ എന്നിവയും അതുപോലെ.
13.166.17
विद्यात्तु श्रोत्रमध्यात्ममाकाशमधिदैवतम् ।
सर्वभावाभिधानार्थं शब्दः कर्म सदा स्मृतं ॥ १३.१६६.१७ ॥
ശ്രോത്രത്തെ അധ്യാത്മമെന്നും ആകാശത്തെ അധിദൈവതമെന്നും അറിയണം; എല്ലാ ഭാവങ്ങൾക്കും പേരിടുന്നതിനായി ശബ്ദമാണ് എപ്പോഴും കർമ്മമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
13.166.18
त्वगध्यात्ममथो विद्याद्वायुरत्राधिदैवतम् ।
सन्निपातय विज्ञानं सर्वकर्म च तत्र ह ॥ १३.१६६.१८ ॥
ത്വക്കിനെ അധ്യാത്മമെന്നും ഇവിടെ വായുവിനെ അധിദൈവതമെന്നും അറിയണം. അവിടെ ജ്ഞാനസംയോഗവും സർവകർമ്മങ്ങളും ഉണ്ട്.
13.166.19
अध्यात्मं चक्षुरित्याहुर्भास्करोऽत्राधिदैवतम् ।
ज्ञापतं सर्ववर्णानां रूपं कर्म सदा स्मृतम् ॥ १३.१६६.१९ ॥
കണ്ണ് അധ്യാത്മം എന്ന് പറയുന്നു; ഇവിടെ അധിദൈവം സൂര്യൻ. എല്ലാ വർണങ്ങളെയും അറിയിക്കുന്നത് രൂപം; അതിന്റെ കർമം എപ്പോഴും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.166.20
जिह्वेति विद्यादध्यात्ममापश्चात्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२० ॥
നാവ് അധ്യാത്മമായി അറിയണം; ഇവിടെ അധിദൈവം ജലം.
13.166.21
पायुरध्यात्ममित्याहुर्यथावद्यतिसत्तमाः ।
विसर्गमधिभूतं च मित्रं चाप्यधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२१ ॥
പായു അധ്യാത്മം എന്ന് പറയുന്നു, ഹേ യതിശ്രേഷ്ഠരേ, യഥാവിധി. വിസർഗം അധിഭൂതം; മിത്രനും അധിദൈവം.
13.166.22
उपस्थोऽध्यात्ममित्याहुर्देवदेव पिनाकधृक् ।
अनुभावोऽधिभूतं तु दैवतं च प्रजापतिः ॥ १३.१६६.२२ ॥
ഉപസ്ഥം അധ്യാത്മം എന്ന് പറയുന്നു, ദേവദേവാ, പിനാകധാരി. അനുഭാവം അധിഭൂതം; ദൈവം പ്രജാപതി.
13.166.23
पादावध्यात्ममित्याहुस्त्रिशूलाङ्क मनीषिणः ।
गन्तव्यमधिभूतं तु विष्णुस्तत्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२३ ॥
രണ്ട് പാദങ്ങളെ അധ്യാത്മം എന്ന് ത്രിശൂലാങ്കിതരായ മനീഷികൾ പറയുന്നു. ഗന്തവ്യം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവം വിഷ്ണു.
13.166.24
वागध्यात्मं तथैवाहुः पिनाकिंस्तत्वदर्शिनः ।
वक्तव्यमधिभूतं तु वह्निस्तत्राधिदैवतम् ॥ १३.१६६.२४ ॥
വാക്കും അധ്യാത്മം എന്ന് പിനാകികളായ തത്ത്വദർശികൾ പറയുന്നു. വക്തവ്യം അധിഭൂതം; അവിടെ അധിദൈവം വഹ്നി.
13.166.25
एतदध्यात्ममतुलं साधिभूताधिदैवतम् ।
मया तु वर्णितं सम्यग्देहिनाममरर्षभ ॥ १३.१६६.२५ ॥
അമരശ്രേഷ്ഠാ, ദേഹികൾക്കായി ഈ അതുല്യമായ അധ്യാത്മവും അധിഭൂതവും അധിദൈവതവും ഞാൻ നന്നായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
13.166.26
एतत्कीटपतङ्गे च श्वपाके शुनि हस्तिनि ।
पुत्रिकादंशमशके ब्राह्मणे गवि पार्थिवे ॥ १३.१६६.२६ ॥
ഇത് കീടത്തിലും ശലഭത്തിലും, ശ്വപാകനിലും, നായിലും, ആനയിലും, ഈച്ച, ദംശം, കൊതുക് എന്നിവയിലും, ബ്രാഹ്മണനിലും, പശുവിലും, രാജാവിലും (സമമായി) ഉണ്ട്.
13.166.27
सर्वमेव हि द्रष्टव्यमन्यथा मा विचिन्तय ।
अतोऽन्यथा ये पश्यन्ति न सम्यक्तेषु दर्शनम् ॥ १३.१६६.२७ ॥
എല്ലാം ഇപ്രകാരം തന്നെ കാണണം; മറ്റൊരു വിധത്തിൽ ചിന്തിക്കരുത്. ഇതിന് വിപരീതമായി കാണുന്നവർക്ക് ശരിയായ ദർശനമില്ല.
13.166.28
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिन्नराः ।
यन्न जानन्ति को ह्येष कुतो वा भगवानिति ॥ १३.१६६.२८ ॥
ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും കിന്നരന്മാരും അറിയാത്തവൻ — ഇവൻ ആര്, അല്ലെങ്കിൽ ഭഗവാൻ എവിടെനിന്ന് വന്നു?
13.166.29
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ।
अनादिमध्यपर्यन्तं कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥ १३.१६६.२९ ॥
'ഓം' എന്ന ഏകാക്ഷരം ബ്രഹ്മമാണ്; അത് സത്തിനും അസത്തിനും അപ്പുറമാണ്; ആദിയും മധ്യവും അന്ത്യവുമില്ലാത്തത്; മാറ്റമില്ലാത്തതും ചലിക്കാത്തതും സ്ഥിരവുമാണ്.
13.166.30
योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम् ।
अनादिनिधं देवं देवदेवं सनातनम् ॥ १३.१६६.३० ॥
യോഗേശ്വരൻ, പത്മനാഭൻ, വിഷ്ണു, ജിഷ്ണു, ജഗത്പതി, ആദിയും അന്ത്യവുമില്ലാത്തവൻ, ദേവൻ, ദേവദേവൻ, സനാതനൻ.
13.166.31
अपमेयमविज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम् ।
कृताञ्जलिः शुचिर्भूत्वा प्रणम्य प्रयतोऽर्चयेत् ॥ १३.१६६.३१ ॥
അളക്കാനാവാത്തവനും അറിയാനാവാത്തവനും ഹരിയും നാരായണനും പ്രഭുവുമായവനെ, കൈകൂപ്പി, ശുചിയായി, പ്രണമിച്ച് സംയമത്തോടെ പൂജിക്കണം.
13.166.32
अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा ऋषयो विदुः ।
एकोयं वेद भगवांस्त्राता नारायणो हरिः ॥ १३.१६६.३२ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത പരബ്രഹ്മത്തെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അറിയുന്നില്ല; ഒരേയൊരാൾ മാത്രം ആ ഭഗവാനെ അറിയുന്നു — രക്ഷകനായ നാരായണൻ ഹരി.
13.166.33
नारायणादृषिगणास्ततः सिद्धा महोरगाः ।
देवा देवर्षयश्चैव यं विदुर्दुःखभेषजम् ॥ १३.१६६.३३ ॥
നാരായണനിൽ നിന്ന് ഋഷിസംഘങ്ങൾ; പിന്നെ സിദ്ധന്മാരും മഹോരഗന്മാരും, ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും — ദുഃഖത്തിന്റെ ഔഷധമായി അവർ ആരെ അറിയുന്നുവോ ആ ദേവനെ.
13.166.34
यमाहुर्विजितक्लेशं यस्मिंश्च विहिताः प्रजाः ।
यस्मिँल्लोकाः स्फुरन्तीमे जाले शकुनयो यथा ॥ १३.१६६.३४ ॥
ക്ലേശങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ എന്ന് അവർ അദ്ദേഹത്തെ വിളിക്കുന്നു; അവനിൽ പ്രജകൾ സ്ഥാപിതരായി; അവനിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ വലയിലെ പക്ഷികളെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു.
13.166.35
सप्तर्षयो मनः सप्त साङ्ख्यास्तु मुनिदर्शनात् ।
सप्तर्षयश्चेन्द्रियाणि पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि च ॥ १३.१६६.३५ ॥
സപ്തർഷികൾ മനസ്സാണ്; സാംഖ്യർ മുനിദർശനത്താൽ (ഏഴ് എന്ന് പറയുന്നു); സപ്തർഷികൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ്, അഞ്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും.
13.166.36
श्रोत्रयोश्च दिशः प्राहुर्मनसि त्वथ चन्द्रमाः ॥ १३.१६६.३६ ॥
രണ്ട് ചെവികൾക്ക് ദിശകൾ എന്ന് പറയുന്നു; മനസ്സിൽ ചന്ദ്രൻ.
13.166.37
मनः षष्ठं बुद्धिः सप्तमी ह्यात्मनि स्थापितानि ।
शरीरेषु नात्मनि तस्य हि कारणानि भन्ति सर्वा-
ण्यपि सर्वकर्मसु वा विषयेषुवा युञ्जन्ति यथात्म-
नि स्वानि कर्माणि प्रवृत्तानि सप्तस्वपि ॥ १३.१६६.३७ ॥
മനസ്സ് ആറാമതും ബുദ്ധി ഏഴാമതുമാണ്; ഇവയെല്ലാം ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. ശരീരങ്ങളിലുള്ളവ ആത്മാവിലില്ല, കാരണം അതിന് അവയാണ് കാരണങ്ങൾ. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലോ വിഷയങ്ങളിലോ അവ തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളെ ഏഴിലും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു.
13.166.38
विषयाणां व्यापकत्वानि तान्येव स्वपतो भूत ।
ग्रामस्याजमात्मानं देवलोकस्थानसंमितं देहान्तर।
गामिनं मुमुक्षुं वानुप्रतिशन्ति सूक्ष्माणि प्रलीयन्ते ॥ १३.१६६.३८ ॥
വിഷയങ്ങളുടെ വ്യാപനങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഉറങ്ങുന്നവന്, ഹേ ജീവീ. ഗ്രാമം പോലെ ജനനമില്ലാത്ത ആത്മാവ്, ദേവലോക സ്ഥാനത്താൽ അളക്കപ്പെട്ടത്, മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്ക് പോകുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ; സൂക്ഷ്മമായവ അതിനെ പിന്തുടർന്ന് ലയിക്കുന്നു.
13.166.39
मोक्षकाले तमेकं न कश्चिद्वेत्ति स्वपरम् ।
एवं प्रविष्टेषु भूतेषु को जागर्तीत्युच्यते ॥ १३.१६६.३९ ॥
മോക്ഷകാലത്ത് ആ ഏകനെ ആരും അറിയുന്നില്ല, സ്വന്തത്തെയോ പരത്തെയോ. ഇങ്ങനെ ജീവികൾ ഉള്ളിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ആരാണ് ഉണർന്നിരിക്കുന്നത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു?
13.166.40
निद्राप्रसुप्तेषु वाऽत्र जाग्रत्स्वप्नशीलोत्रसदनौ ।
च देवद्योतनो भगवांश्चात्र क्षत्रेज्ञो बुद्धिर्वाऽभिसुप्त।
स्यापि स्वप्नदर्शनानि पश्यन्ति ॥ १३.१६६.४० ॥
ഇവിടെ ഗാഢനിദ്രയിൽ ഉറങ്ങുന്നവരിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഉണർവ്-സ്വപ്ന സ്വഭാവമുള്ള രണ്ട് വാസസ്ഥാനങ്ങളിൽ, ദേവന്മാരെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, ഇവിടെ ക്ഷേത്രജ്ഞൻ, അല്ലെങ്കിൽ ആഴത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന ബുദ്ധി — അവർക്കും സ്വപ്നദർശനങ്ങൾ കാണുന്നു.
13.166.41
अप्रतिबुद्धेषु लोकेषु स एव प्रतिबुध्यते। स ।
एष प्राज्ञः। अथ तैजसः कायाग्निः स हि सुप्तस्यात्मा वा ॥ १३.१६६.४१ ॥
ഉണരാത്ത ലോകങ്ങളിലും അവൻതന്നെ ഉണരുന്നു. ഇവൻ പ്രാജ്ഞൻ. പിന്നെ തൈജസൻ, ശരീരാഗ്നി; അവൻതന്നെ ഉറങ്ങുന്നവന്റെ ആത്മാവ്, അല്ലെങ്കിൽ…
13.166.42
अविदुषो वाऽप्रतिबुध्यमानस्यान्नं पचतीत्यन्ते ।
वै तिष्ठति एतदात्मानमधिकृत्यानुज्ञातमिति ॥ १३.१६६.४२ ॥
അജ്ഞന്റെയോ ഉണരാത്തവന്റെയോ അന്നത്തെ അത് ദഹിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് അവസാനം പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ ഇത് ഈ ആത്മാവിനെ ആശ്രയിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് അനുവദിക്കപ്പെട്ടു.