ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.167.1
प्रभवश्चाप्ययस्तात वर्णितस्तेऽनुपूर्वशः ।
तथाऽध्यात्माधेभूतं च तथैवात्राधिदैवतम् ॥ १३.१६७.१ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ! ನಿನಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿಭೂತ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿದೈವತವೂ.
13.167.2
निखिलेन तु वक्ष्यामि दैवतानि ह देहिनाम् ।
यान्याश्रितेषु देहेषु यानि पृच्छसि शङ्कर ॥ १३.१६७.२ ॥
ಶಂಕರ! ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.167.3
वाच्यग्निस्त्वथ जिह्वायां सोमः प्राणे तु मारुतः ।
रूपे चाप्यथ नक्षत्रं जिह्वायां चाप एव तु ॥ १३.१६७.३ ॥
ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ; ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಮ; ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರುತ. ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವೂ; ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜಲವೂ ಇವೆ.
13.167.4
नाभ्यां समुद्रश्च विभुर्नखरोम तथैव च ।
वनस्पतिवनौषध्यस्त्वङ्गेषु मरुतस्तथा ॥ १३.१६७.४ ॥
ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಭು; ಉಗುರು ಮತ್ತು ರೋಮಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ. ವನಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ವನೌಷಧಿ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ; ಮರುತರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.167.5
संवत्सराः पर्वसु च आकाशे दैवमानुषे ।
उदाने विद्युदभवद्व्याने पर्जन्य एव च ॥ १३.१६७.५ ॥
ಸಂವತ್ಸರಗಳು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ; ದೈವ ಮಾನುಷ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ. ಉದಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಉಂಟಾಯಿತು; ವ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯ ಕೂಡ.
13.167.6
स्तनयोरेव चाकाशं बले चेन्द्रस्तथैव च ।
मनसोऽप्यथ चेशानस्त्वपाने रुद्र एव च ॥ १३.१६७.६ ॥
ಸ್ತನಗಳಲ್ಲೇ ಆಕಾಶ; ಬಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಈಶಾನ; ಅಪಾನದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ.
13.167.7
गन्धर्वाप्सरसो व्याने सत्ये मित्रश्च शङ्कर ।
प्रज्ञायां वरुणश्चैव चक्षुष्यादित्य एव च ॥ १३.१६७.७ ॥
ವ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರು; ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ಓ ಶಂಕರ; ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ವರುಣ, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ.
13.167.8
शरीरे पृथिवी चैव पादयोर्विष्णुरेव च ।
पायौ मित्रस्तथोपस्थे प्रजापतिररिंदम ॥ १३.१६७.८ ॥
ದೇಹದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ; ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು; ಗುದದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಓ ಅರಿಂದಮ.
13.167.9
मूर्ध्नि चैव दिशः प्राहुर्बुद्धौ ब्रह्मा प्रतिष्ठितः ।
बुध्यमानोऽऽत्मनिष्ठः स्यादधिष्ठाता तु शङ्करः ॥ १३.१६७.९ ॥
ತಲೆಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾದವನಿಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಂಕರನೇ.
13.167.10
अबुद्धश्चाभवत्तस्माद्बुध्यमानान्न संशयः ।
आभ्यामन्यः परो बुद्धो वेदवादेषु शङ्कर ॥ १३.१६७.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅರಿವಿಲ್ಲದವನು ಎಚ್ಚೆತ್ತವನಾದನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇವೆರಡಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನನಾದ ಪರಮ ಬುದ್ಧನು ವೇದವಾದಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಓ ಶಂಕರ.
13.167.11
यदाश्रितानि देहेषु दैवतानि पृथक्पृथक् ।
योऽग्नये जायते नित्यमात्मयाजी समाहितः ॥ १३.१६७.११ ॥
ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ನಿತ್ಯವೂ ಅಗ್ನಿಗೆ (ಆಹುತಿ) ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಸಮಾಹಿತನಾದ ಆತ್ಮಯಾಜಿ.
13.167.12
य एवमनुपश्येत दैवतानि समाहितः ।
सोत्र योगी भवत्येव य एवमनुपश्यति।
स सर्वज्ञयाजिभ्यो ह्यात्मयाजी विशिष्यते ॥ १३.१६७.१२ ॥
ಹೀಗೆ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುವವನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಕಾಣುವ ಆತ್ಮಯಾಜಿ ಸರ್ವಜ್ಞ ಯಜಮಾನರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
13.167.13
मुखे जुहोति यो नित्यं कृत्स्नं विश्वमिदं जगत् ।
सोत्मवित्प्रोच्यते तज्ज्ञैर्महादेव महात्मभिः ॥ १३.१६७.१३ ॥
ಯಾರು ನಿತ್ಯವೂ ತನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವಜಗತ್ತನ್ನು ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಅದನ್ನು ಬಲ್ಲ ಮಹಾತ್ಮರು ಆತ್ಮವಿದ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಓ ಮಹಾದೇವ.
13.167.14
सर्वेभ्यः परमेभ्यो वै दैवतेभ्यो ह्यात्मयाजिना ।
गन्तव्यं परमाकाङ्क्षन्परमेव च चिन्तयन् ॥ १३.१६७.१४ ॥
ಆತ್ಮಯಾಗ ಮಾಡುವವನು ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಬೇಕು; ಪರಮನ್ನೇ ಬಯಸಿ, ಪರಮನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ.
13.167.15
यथा संक्रमते देहाद्देही त्रिपुरसूदन ।
तथास्य स्थानमाख्यास्ये पृथक्त्वेनेह शङ्कर ॥ १३.१६७.१५ ॥
ದೇಹಿ ದೇಹದಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಂಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೋ, ಓ ತ್ರಿಪುರಸೂದನ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಓ ಶಂಕರ.
13.167.16
पादाभ्यां वैष्णवं स्थानमाप्नोति विनियोजनात् ।
पायुना मित्रमाप्नोति उपस्थेन प्रजापतिम् ॥ १३.१६७.१६ ॥
ಪಾದಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ ವೈಷ್ಣವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗುದದಿಂದ ಮಿತ್ರನನ್ನು, ಉಪಸ್ಥದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.167.17
नाभ्या च वारुणं स्थानं स्तनाभ्यां तु भवो लभेत् ।
बाहुभ्यां वासवं स्थानं श्रोत्राभ्यामाप्नुयाद्दिशः।
आदित्यं चक्षुषा स्थानं मूर्ध्ना ब्रह्मण एव च ॥ १३.१६७.१७ ॥
ನಾಭಿಯಿಂದ ವರುಣ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಸ್ತನಗಳಿಂದ ಭವನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ಭುಜಗಳಿಂದ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಕಿವಿಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆದಿತ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ತಲೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು.
13.167.18
अथ मूर्धसु यः प्राणान्धारयेत समाहितः ।
बुद्ध्या मानमवाप्नोति द्रव्यावस्थं च संशयः ॥ १३.१६७.१८ ॥
ಆಮೇಲೆ, ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ದ್ರವ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
13.167.19
अव्यक्तात्परमं शुद्धमप्रमेयमनामयम् ।
तमाहुः परमं नित्यं यद्यदाप्नोति बुद्धिमान् ॥ १३.१६७.१९ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪರವಾದ, ಪರಮವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಅಪ್ರಮೇಯವಾದ, ನಿರಾಮಯವಾದುದನ್ನೇ ಪರಮ ನಿತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ ಅದೇ.
13.167.20
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां स बुद्ध इति पठ्यते ।
बुध्यमानमबुद्धश्च नित्यमेवानुपश्यति ॥ १३.१६७.२० ॥
ಎಚ್ಚರವಿರುವವನಿಂದಲೂ ಎಚ್ಚರವಿಲ್ಲದವನಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು 'ಬುದ್ಧ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಚ್ಚರವಿರುವವನನ್ನು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಅವನು ಸದಾ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
13.167.21
विकारपुरुषस्त्वेष बुध्यमान इति स्मृतः ।
पञ्चविंशतितत्वं तत्प्रोच्यते तत्र संशयः ॥ १३.१६७.२१ ॥
ಈ ವಿಕಾರ-ಪುರುಷನು 'ಎಚ್ಚರವಿರುವವನು' ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅದನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿದೆ.
13.167.22
स एष प्रकृतिस्थत्वात्तस्थुरित्युपदिश्यते ।
महानात्मा महादेव महानत्राधितिष्ठति ॥ १३.१६७.२२ ॥
ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ 'ಸ್ಥಿರ' ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ, ಮಹಾದೇವ, ಮಹಾನ್ ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
13.167.23
अधिष्ठानादधिष्ठाता प्रोच्यते शास्त्रदर्शनात् ।
एष चेतयते देव मोहजालमबुद्धिमान् ॥ १३.१६७.२३ ॥
ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ದೇವನು ಮೋಹಜಾಲವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಬುದ್ಧಿಹೀನನು.
13.167.24
अव्यक्तस्यैव साधर्म्यमेतदाहुर्मनीषिणः ।
सोहं सोहमतो नित्यादज्ञानादिति मन्यते ॥ १३.१६७.२४ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತದ ಸಾಮ್ಯವೇ ಇದು ಎಂದು ಮನೀಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; 'ಅವನೇ ನಾನು, ಅವನೇ ನಾನು' ಎಂದು ನಿತ್ಯ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.167.25
यदि बुध्यति चैवायं मन्येयमिति भास्वरः ।
न प्रबुद्धो न वर्तेत पानीयं मत्स्यको यथा ॥ १३.१६७.२५ ॥
ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಇವನು 'ನಾನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಅರಿತರೆ, ಎಚ್ಚರವಿದ್ದರೂ ನಡೆಯಬಾರದು; ಅದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನಿನಂತೆ.
13.167.26
देवता निखिलेनैताः प्रोक्तास्त्रिभुवनेश्वर ।
योगकृत्यं तु तावन्मे त्वं निबोधानुपूर्वशः ॥ १३.१६७.२६ ॥
ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರನೇ, ಈ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಯೋಗದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳು.
13.167.27
शून्यागारेष्वरण्येषु सागरे वा गुहासु वा ।
विष्टम्भयित्वा त्रीन्दण्डानवाप्तो ह्यद्वयो भवेत् ॥ १३.१६७.२७ ॥
ಖಾಲಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
13.167.28
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि तथा पश्चान्मुखोपि वा ।
दक्षिणावदनो वापि बद्ध्वा विधिवदासनम् ॥ १३.१६७.२८ ॥
ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖವಾಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಆಸನವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
13.167.29
स्वस्तिकेनोपसंविष्टः कायमुन्नाम्य भास्वरम् ।
यथोपदिष्टं गुरुणा तथा तद्ब्रह्म धारयेत् ॥ १३.१६७.२९ ॥
ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ನೇರಗೊಳಿಸಿ, ಗುರುವು ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.
13.167.30
लघ्वाहारो यतो दान्तस्त्रिकालपरिवर्जकः ।
मूत्रोत्सर्गपुरीषाभ्यामाहारे च समाहितः ॥ १३.१६७.३० ॥
ಲಘು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವನು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿ, ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿರುವವನು, ಮೂತ್ರ-ಮಲ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿರುವವನು.
13.167.31
शेषकालं तु युञ्जीत मनसा सुसमाहितः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो मनसा विनिवर्तयेत् ॥ १३.१६७.३१ ॥
ಉಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆಯಬೇಕು.
13.167.32
मनस्तथैव सङ्गृह्य बुद्ध्या बुद्धिमतां वर ।
विधावमानं धैर्येण विस्फुरन्तमितस्ततः ॥ १३.१६७.३२ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಇತ್ತ ಅತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತ ನಡುಗುವ ಅದನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತಡೆಯಬೇಕು.
13.167.33
निरुध्य सर्वसङ्कल्पांस्ततो वै स्थिरतां व्रजेत् ।
एकाग्रस्तद्विजानीयात्सर्वं गुह्यतमं परम् ॥ १३.१६७.३३ ॥
ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ತಡೆದು ನಂತರ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು; ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು — ಅದೆಲ್ಲವೂ ಪರಮವೂ ಅತಿರಹಸ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ.
13.167.34
निवातस्थ इवालोलो यथा दीपोऽतिदीप्यते ।
ऊर्ध्वमेव न तिर्यक्च तथैवाभ्रान्ति ते मनः ॥ १३.१६७.३४ ॥
ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಅಲುಗಾಡದೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ, ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಭ್ರಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕು.
13.167.35
हृदिस्थस्तिष्ठते योसौ तस्यैवाभिमुखो यदा ।
मनो भवति देवेश पाषाणमिव निश्चलम् ॥ १३.१६७.३५ ॥
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿದಾಗ, ಓ ದೇವೇಶ, ಅದು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗುತ್ತದೆ.
13.167.36
स निर्जने विनिर्घोषे सघोषे चाऽऽवसञ्जने ।
युक्तो यो न विकम्पेत योगी योगविधिः श्रुतः ॥ १३.१६७.३६ ॥
ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ, ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ, ಗದ್ದಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ, ಜನವಸತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ನಡುಗದವನೇ ಯೋಗಿ — ಯೋಗವಿಧಿ ಇದೇ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.167.37
ततः पश्यति तद्ब्रह्म ज्वलदात्मनि संस्थितम् ।
विद्युदम्बुधरे यद्वत्तद्वदेकमनाश्रयम् ॥ १३.१६७.३७ ॥
ನಂತರ ಅವನು ಉರಿಯುವ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಮೇಘದಲ್ಲಿನ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅದು ಒಂದಾಗಿ ಆಶ್ರಯರಹಿತವಾಗಿದೆ.
13.167.38
तमस्यगाधे तिष्ठन्तं निस्तमस्कमचेतनम् ।
चेतयानमचेतं च दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ १३.१६७.३८ ॥
ಅಗಾಧ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವನು, ಕತ್ತಲಿಲ್ಲದವನು, ಚೇತನವಿಲ್ಲದವನು; ಚೇತನವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಆದರೂ ಅಚೇತನನು; ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವನು.
13.167.39
अङ्गष्ठपर्वमात्रं तन्नैश्रेयसमनिन्दितम् ।
महद्भूतमनन्तं च स्वतन्त्रं विगतज्वरम् ॥ १३.१६७.३९ ॥
ಅದು ಹೆಬ್ಬೆರಳ ಗಂಟಿನಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ್ದು; ಆದರೂ ಅದು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವುದು, ನಿರ್ದೋಷವಾದುದು, ಮಹಾಭೂತ, ಅನಂತ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ತಾಪರಹಿತ.
13.167.40
ज्योतिषां ज्योतिषं देवं विष्णुमत्यन्तनिर्मलम् ।
नारायणमणीयांसमीश्वराणामधीश्वरम् ॥ १३.१६७.४० ॥
ಬೆಳಕುಗಳ ಬೆಳಕು, ದೇವ, ವಿಷ್ಣು, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲ, ನಾರಾಯಣ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತರ, ಈಶ್ವರರಿಗೂ ಅಧೀಶ್ವರ.
13.167.41
विश्वतः परमं नित्यं विश्वं नारायणं प्रभुम् ।
अविज्ञाय निमज्जन्ति लोकाः संसारसागरे ॥ १३.१६७.४१ ॥
ವಿಶ್ವಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವನು, ನಿತ್ಯನು, ವಿಶ್ವವೇ ಆದ ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಲೋಕಗಳು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತವೆ.
13.167.42
यं दृष्ट्वा यतयस्तात न शोचन्ति गतज्वराः ।
जन्ममृत्युभयान्मुक्तास्तीर्णाः संसारसागरम् ॥ १३.१६७.४२ ॥
ಅಯ್ಯಾ! ಯಾರನ್ನು ನೋಡಿ ಯತಿಗಳು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ತಾಪರಹಿತರಾಗಿ, ಜನನ-ಮರಣ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೋ.
13.167.43
अणिमा लघिमा भूमा प्राप्तिः प्राकम्यमेव च ।
ईशित्वं च वशित्वं च यत्र कामावसायिता।
एतदष्टुगुणं योगं योगानाममितं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४३ ॥
ಅಣಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಭೂಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ, ಈಶಿತ್ವ, ವಶಿತ್ವ, ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆ ಈಡೇರುವ ಸ್ಥಿತಿ — ಇದು ಎಂಟು ಗುಣಗಳ ಯೋಗ; ಅಪಾರ ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.167.44
दृष्ट्वात्मानं निरात्मानमप्रमेयं सनातनम् ।
ते विशन्ति शरीराणि योगेनानेन भास्वरम्।
दैत्यदेवमनुष्याणां बलेन बलवत्तमाः ॥ १३.१६७.४४ ॥
ತನ್ನನ್ನು ನಿರಾತ್ಮವಾಗಿ, ಅಪ್ರಮೇಯವಾಗಿ, ಸನಾತನವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಈ ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶರೀರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ — ದೈತ್ಯ, ದೇವ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಗಳು.
13.167.45
एतत्तत्वमनाद्यन्तं यद्भवाननुपृच्छति ।
नित्यं वयमुपास्यामो योगधर्मं सनातनम् ॥ १३.१६७.४५ ॥
ನೀವು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಈ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಾವು ಸದಾ ಆ ಸನಾತನ ಯೋಗಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ.
13.167.46
योगधर्मान्न धर्मोस्ति गरीयान्सुरसत्तम ।
एतद्धर्म हि धर्माणामपुनर्भवसंस्कृतम् ॥ १३.१६७.४६ ॥
ದೇವೋತ್ತಮನೇ, ಯೋಗಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ; ಇದು ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮ.
13.167.47
तत्वतः परमस्तीस्ति केचिदाहुर्मनीषिणः ।
केचिदाहुः परं नास्ति ये ज्ञानफलमाश्रिताः ॥ १३.१६७.४७ ॥
ನಿಜವಾಗಿ, ಕೆಲವು ಮನೀಷಿಗಳು ಪರಮ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಕೆಲವರು ಪರಮ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
13.167.48
ज्ञानस्थः पुरुषस्त्वेष विकृतः स्वेन वर्णितः ।
ये ध्यानेनानुपश्यन्ति नित्यं योगपरायणाः ॥ १३.१६७.४८ ॥
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಪುರುಷನು ತಾನೇ ವರ್ಣಿತನಾದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ವಿಕೃತನಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ; ಯೋಗಪರಾಯಣರು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಸದಾ ಕಾಣುವವರು ಅವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
13.167.49
तमेव पुरुषं देवं केचिदेव महेश्वर ।
नित्यमन्यतमाः प्राहुर्ज्ञानं परमकं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४९ ॥
ಓ ಮಹೇಶ್ವರ, ಕೆಲವರು ಆ ಪುರುಷ ದೇವನನ್ನೇ ಸದಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
13.167.50
ज्ञानमेव विनिर्मुक्ताः सांख्या गच्छन्ति केवलम् ।
चिन्ताध्यात्मनि चान्यत्र योगाः परमबुद्धयः ॥ १३.१६७.५० ॥
ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತರಾದ ಸಾಂಖ್ಯರು ಕೇವಲ ಅದನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆಡೆಯೂ, ಪರಮ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಯೋಗಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
13.167.51
उक्तमेतावदेतत्ते योगदर्शनमुत्तमम् ।
साङ्ख्यज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्याविदर्शनम् ॥ १३.१६७.५१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಿನಗೆ ಈ ಉತ್ತಮ ಯೋಗದರ್ಶನವನ್ನು ಹೇಳಲಾಯಿತು; ಈಗ ಸಾಂಖ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಪರಿಸಂಖ್ಯಾ ದರ್ಶನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.