Mahābhārata · Adhyāya 13.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.167.1
प्रभवश्चाप्ययस्तात वर्णितस्तेऽनुपूर्वशः ।
तथाऽध्यात्माधेभूतं च तथैवात्राधिदैवतम् ॥ १३.१६७.१ ॥
Querido filho, foram-te descritos em ordem a origem e a dissolução, assim como o interior do ser (adhyātma), o elemental (adhibhūta) e aqui o divino que preside (adhidaivata).
13.167.2
निखिलेन तु वक्ष्यामि दैवतानि ह देहिनाम् ।
यान्याश्रितेषु देहेषु यानि पृच्छसि शङ्कर ॥ १३.१६७.२ ॥
Ó Śaṅkara, dir-te-ei por completo as divindades que habitam os corpos dos seres encarnados e tudo o que perguntas.
13.167.3
वाच्यग्निस्त्वथ जिह्वायां सोमः प्राणे तु मारुतः ।
रूपे चाप्यथ नक्षत्रं जिह्वायां चाप एव तु ॥ १३.१६७.३ ॥
Na fala está Agni; na língua, Soma; no sopro, o Vento. Na forma está também a constelação, e na língua as águas.
13.167.4
नाभ्यां समुद्रश्च विभुर्नखरोम तथैव च ।
वनस्पतिवनौषध्यस्त्वङ्गेषु मरुतस्तथा ॥ १३.१६७.४ ॥
No umbigo estão o oceano e o onipresente; assim também nas unhas e nos cabelos. As árvores e as ervas da floresta estão na pele e nos membros, e os Ventos igualmente.
13.167.5
संवत्सराः पर्वसु च आकाशे दैवमानुषे ।
उदाने विद्युदभवद्व्याने पर्जन्य एव च ॥ १३.१६७.५ ॥
Os anos estão nas articulações, e no céu o divino e o humano. No sopro ascendente surgiu o relâmpago, e no sopro que tudo penetra, o deus da chuva Parjanya.
13.167.6
स्तनयोरेव चाकाशं बले चेन्द्रस्तथैव च ।
मनसोऽप्यथ चेशानस्त्वपाने रुद्र एव च ॥ १३.१६७.६ ॥
Nos seios está o espaço, e na força igualmente Indra. Na mente também está Īśāna, e no sopro descendente Rudra.
13.167.7
गन्धर्वाप्सरसो व्याने सत्ये मित्रश्च शङ्कर ।
प्रज्ञायां वरुणश्चैव चक्षुष्यादित्य एव च ॥ १३.१६७.७ ॥
No hálito vyāna estão os Gandharvas e as Apsarases; na verdade, Mitra, ó Śaṅkara; na sabedoria, Varuṇa, e no olho o sol Āditya.
13.167.8
शरीरे पृथिवी चैव पादयोर्विष्णुरेव च ।
पायौ मित्रस्तथोपस्थे प्रजापतिररिंदम ॥ १३.१६७.८ ॥
No corpo está a terra, e nos pés Viṣṇu; no ânus Mitra, e igualmente nos genitais Prajāpati, ó domador de inimigos.
13.167.9
मूर्ध्नि चैव दिशः प्राहुर्बुद्धौ ब्रह्मा प्रतिष्ठितः ।
बुध्यमानोऽऽत्मनिष्ठः स्यादधिष्ठाता तु शङ्करः ॥ १३.१६७.९ ॥
Na cabeça, dizem, estão as direções; na inteligência está estabelecido Brahmā. Para quem está desperto e firme no eu, o senhor que preside é Śaṅkara.
13.167.10
अबुद्धश्चाभवत्तस्माद्बुध्यमानान्न संशयः ।
आभ्यामन्यः परो बुद्धो वेदवादेषु शङ्कर ॥ १३.१६७.१० ॥
Portanto, o que não estava desperto tornou-se desperto, sem dúvida. Além destes dois, o despertar supremo encontra-se nas doutrinas dos Vedas, ó Śaṅkara.
13.167.11
यदाश्रितानि देहेषु दैवतानि पृथक्पृथक् ।
योऽग्नये जायते नित्यमात्मयाजी समाहितः ॥ १३.१६७.११ ॥
Quem constantemente oferece a Agni as divindades que habitam separadamente nos corpos, recolhido e concentrado, é um sacrificador de si mesmo.
13.167.12
य एवमनुपश्येत दैवतानि समाहितः ।
सोत्र योगी भवत्येव य एवमनुपश्यति।
स सर्वज्ञयाजिभ्यो ह्यात्मयाजी विशिष्यते ॥ १३.१६७.१२ ॥
Quem, recolhido assim, contempla as divindades torna-se aqui mesmo um yogue; e quem assim contempla, o sacrificador de si mesmo, supera todos os sacrificadores que tudo sabem.
13.167.13
मुखे जुहोति यो नित्यं कृत्स्नं विश्वमिदं जगत् ।
सोत्मवित्प्रोच्यते तज्ज्ञैर्महादेव महात्मभिः ॥ १३.१६७.१३ ॥
Aquele que sempre oferece em sua boca todo este mundo como oblação é chamado conhecedor do eu pelas grandes almas que o sabem, ó Mahādeva.
13.167.14
सर्वेभ्यः परमेभ्यो वै दैवतेभ्यो ह्यात्मयाजिना ।
गन्तव्यं परमाकाङ्क्षन्परमेव च चिन्तयन् ॥ १३.१६७.१४ ॥
O que se sacrifica a si mesmo deve ir além de todas as divindades supremas, desejando o supremo e meditando somente no supremo.
13.167.15
यथा संक्रमते देहाद्देही त्रिपुरसूदन ।
तथास्य स्थानमाख्यास्ये पृथक्त्वेनेह शङ्कर ॥ १३.१६७.१५ ॥
Assim como o ser encarnado passa do corpo, ó destruidor de Tripura, assim declararei aqui separadamente a sua morada, ó Śaṅkara.
13.167.16
पादाभ्यां वैष्णवं स्थानमाप्नोति विनियोजनात् ।
पायुना मित्रमाप्नोति उपस्थेन प्रजापतिम् ॥ १३.१६७.१६ ॥
Pelo uso dos pés, alcança a morada de Viṣṇu; pelo ânus, alcança Mitra, e pelo órgão genital, alcança Prajāpati.
13.167.17
नाभ्या च वारुणं स्थानं स्तनाभ्यां तु भवो लभेत् ।
बाहुभ्यां वासवं स्थानं श्रोत्राभ्यामाप्नुयाद्दिशः।
आदित्यं चक्षुषा स्थानं मूर्ध्ना ब्रह्मण एव च ॥ १३.१६७.१७ ॥
Pelo umbigo deve-se obter a morada de Varuṇa, pelos seios Bhava; pelos braços a morada de Vāsava (Indra), pelos ouvidos devem-se alcançar as direções. Pelos olhos a morada de Āditya, e pelo alto da cabeça a de Brahmā.
13.167.18
अथ मूर्धसु यः प्राणान्धारयेत समाहितः ।
बुद्ध्या मानमवाप्नोति द्रव्यावस्थं च संशयः ॥ १३.१६७.१८ ॥
Então, aquele que, recolhido, retém os alentos vitais no alto da cabeça, alcança honra pelo intelecto e também o estado de substância; não há dúvida.
13.167.19
अव्यक्तात्परमं शुद्धमप्रमेयमनामयम् ।
तमाहुः परमं नित्यं यद्यदाप्नोति बुद्धिमान् ॥ १३.१६७.१९ ॥
Além do não manifesto, supremo, puro, imensurável, livre de mal: a isso chamam o supremo e eterno, o que o sábio alcança.
13.167.20
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां स बुद्ध इति पठ्यते ।
बुध्यमानमबुद्धश्च नित्यमेवानुपश्यति ॥ १३.१६७.२० ॥
Por estar consciente e por não estar, ele é chamado 'o desperto'; ao consciente e ao inconsciente ele sempre percebe.
13.167.21
विकारपुरुषस्त्वेष बुध्यमान इति स्मृतः ।
पञ्चविंशतितत्वं तत्प्रोच्यते तत्र संशयः ॥ १३.१६७.२१ ॥
Esta pessoa modificada é lembrada como 'a consciente'; é declarada junto com os vinte e cinco princípios, e há dúvida sobre isso.
13.167.22
स एष प्रकृतिस्थत्वात्तस्थुरित्युपदिश्यते ।
महानात्मा महादेव महानत्राधितिष्ठति ॥ १३.१६७.२२ ॥
Por habitar na natureza, ele é ensinado como 'o imóvel'; o grande eu, o grande deus, o grande aqui reside.
13.167.23
अधिष्ठानादधिष्ठाता प्रोच्यते शास्त्रदर्शनात् ।
एष चेतयते देव मोहजालमबुद्धिमान् ॥ १३.१६७.२३ ॥
A partir do substrato ele é chamado o que reside, pela visão das escrituras; este deus percebe a rede da ilusão, sendo não sábio.
13.167.24
अव्यक्तस्यैव साधर्म्यमेतदाहुर्मनीषिणः ।
सोहं सोहमतो नित्यादज्ञानादिति मन्यते ॥ १३.१६७.२४ ॥
Os sábios dizem que esta é a própria semelhança do não manifesto; 'Eu sou isso, eu sou isso' — da ignorância eterna ele assim pensa.
13.167.25
यदि बुध्यति चैवायं मन्येयमिति भास्वरः ।
न प्रबुद्धो न वर्तेत पानीयं मत्स्यको यथा ॥ १३.१६७.२५ ॥
Se este resplandecente compreende, pensando 'eu penso isto', e, embora desperto, não age, ele é como um peixe na água.
13.167.26
देवता निखिलेनैताः प्रोक्तास्त्रिभुवनेश्वर ।
योगकृत्यं तु तावन्मे त्वं निबोधानुपूर्वशः ॥ १३.१६७.२६ ॥
Ó senhor dos três mundos, estas divindades foram plenamente declaradas. Agora ouve de mim, em ordem, a tarefa do yoga.
13.167.27
शून्यागारेष्वरण्येषु सागरे वा गुहासु वा ।
विष्टम्भयित्वा त्रीन्दण्डानवाप्तो ह्यद्वयो भवेत् ॥ १३.१६७.२७ ॥
Em casas vazias, em florestas, no mar ou em cavernas, tendo contido os três bastões, alcança-se certamente a não-dualidade.
13.167.28
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि तथा पश्चान्मुखोपि वा ।
दक्षिणावदनो वापि बद्ध्वा विधिवदासनम् ॥ १३.१६७.२८ ॥
Voltado para leste, norte, oeste ou sul, tendo assumido devidamente um assento, deve-se sentar.
13.167.29
स्वस्तिकेनोपसंविष्टः कायमुन्नाम्य भास्वरम् ।
यथोपदिष्टं गुरुणा तथा तद्ब्रह्म धारयेत् ॥ १३.१६७.२९ ॥
Sentado na postura svastika, erguendo o corpo radiante, deve-se sustentar esse brahman tal como ensinou o mestre.
13.167.30
लघ्वाहारो यतो दान्तस्त्रिकालपरिवर्जकः ।
मूत्रोत्सर्गपुरीषाभ्यामाहारे च समाहितः ॥ १३.१६७.३० ॥
Quem come pouco, é domado e controlado, abstém-se nos três tempos e permanece recolhido ao urinar, defecar e comer.
13.167.31
शेषकालं तु युञ्जीत मनसा सुसमाहितः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो मनसा विनिवर्तयेत् ॥ १३.१६७.३१ ॥
No tempo restante, com a mente bem recolhida, deve-se dedicar ao yoga; com a mente, deve afastar os sentidos de seus objetos.
13.167.32
मनस्तथैव सङ्गृह्य बुद्ध्या बुद्धिमतां वर ।
विधावमानं धैर्येण विस्फुरन्तमितस्ततः ॥ १३.१६७.३२ ॥
Ó melhor dos sábios, igualmente, tendo contido a mente pelo intelecto, deve refreá-la com firmeza quando ela corre e treme de um lado para outro.
13.167.33
निरुध्य सर्वसङ्कल्पांस्ततो वै स्थिरतां व्रजेत् ।
एकाग्रस्तद्विजानीयात्सर्वं गुह्यतमं परम् ॥ १३.१६७.३३ ॥
Tendo contido todas as intenções, deve então alcançar a firmeza; com a atenção unificada, deve conhecê-lo — tudo isso é supremo e secretíssimo.
13.167.34
निवातस्थ इवालोलो यथा दीपोऽतिदीप्यते ।
ऊर्ध्वमेव न तिर्यक्च तथैवाभ्रान्ति ते मनः ॥ १३.१६७.३४ ॥
Como uma lâmpada num lugar sem vento, imóvel, brilha intensamente, assim a tua mente deve ser apenas para cima, não de lado, sem vagar.
13.167.35
हृदिस्थस्तिष्ठते योसौ तस्यैवाभिमुखो यदा ।
मनो भवति देवेश पाषाणमिव निश्चलम् ॥ १३.१६७.३५ ॥
Quando a mente se volta para aquele que habita no coração, ó senhor dos deuses, então a mente torna-se imóvel como uma pedra.
13.167.36
स निर्जने विनिर्घोषे सघोषे चाऽऽवसञ्जने ।
युक्तो यो न विकम्पेत योगी योगविधिः श्रुतः ॥ १३.१६७.३६ ॥
Aquele que, unido ao yoga, não treme, quer num lugar solitário, num lugar silencioso, num lugar barulhento ou numa morada de gente — esse é o yogue; tal é o método do yoga como foi ouvido.
13.167.37
ततः पश्यति तद्ब्रह्म ज्वलदात्मनि संस्थितम् ।
विद्युदम्बुधरे यद्वत्तद्वदेकमनाश्रयम् ॥ १३.१६७.३७ ॥
Então ele vê aquele brahman estabelecido no eu flamejante, como o relâmpago na nuvem: uno e sem apoio.
13.167.38
तमस्यगाधे तिष्ठन्तं निस्तमस्कमचेतनम् ।
चेतयानमचेतं च दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ १३.१६७.३८ ॥
Permanecendo nas trevas insondáveis e, contudo, livre de trevas; inconsciente, concedendo consciência mas inconsciente; brilhando com o próprio esplendor.
13.167.39
अङ्गष्ठपर्वमात्रं तन्नैश्रेयसमनिन्दितम् ।
महद्भूतमनन्तं च स्वतन्त्रं विगतज्वरम् ॥ १३.१६७.३९ ॥
Tem o tamanho de uma falange do polegar, e, contudo, é a suprema bem-aventurança, irrepreensível, grande ser, infinito, independente e livre de febre.
13.167.40
ज्योतिषां ज्योतिषं देवं विष्णुमत्यन्तनिर्मलम् ।
नारायणमणीयांसमीश्वराणामधीश्वरम् ॥ १३.१६७.४० ॥
A luz das luzes, o deus Viṣṇu, absolutamente puro, Nārāyaṇa, mais sutil, senhor dos senhores.
13.167.41
विश्वतः परमं नित्यं विश्वं नारायणं प्रभुम् ।
अविज्ञाय निमज्जन्ति लोकाः संसारसागरे ॥ १३.१६७.४१ ॥
Sem conhecer Nārāyaṇa, o senhor além do universo, eterno, que é o próprio universo, os mundos afundam no oceano do renascimento.
13.167.42
यं दृष्ट्वा यतयस्तात न शोचन्ति गतज्वराः ।
जन्ममृत्युभयान्मुक्तास्तीर्णाः संसारसागरम् ॥ १३.१६७.४२ ॥
Querido, ao vê-lo, os ascetas não se afligem; livres de febre, libertos do temor de nascer e morrer, atravessam o oceano do renascimento.
13.167.43
अणिमा लघिमा भूमा प्राप्तिः प्राकम्यमेव च ।
ईशित्वं च वशित्वं च यत्र कामावसायिता।
एतदष्टुगुणं योगं योगानाममितं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४३ ॥
Aṇimā, laghimā, bhūmā, prāpti, prākāmya, īśitva e vaśitva, e aquilo onde o desejo se cumpre: este yoga de oito qualidades é declarado o primeiro entre incontáveis yogas.
13.167.44
दृष्ट्वात्मानं निरात्मानमप्रमेयं सनातनम् ।
ते विशन्ति शरीराणि योगेनानेन भास्वरम्।
दैत्यदेवमनुष्याणां बलेन बलवत्तमाः ॥ १३.१६७.४४ ॥
Tendo visto o eu como não-eu, imensurável e eterno, entram em corpos resplandecentes por este yoga — os mais poderosos entre demônios, deuses e homens.
13.167.45
एतत्तत्वमनाद्यन्तं यद्भवाननुपृच्छति ।
नित्यं वयमुपास्यामो योगधर्मं सनातनम् ॥ १३.१६७.४५ ॥
Esta verdade, sem começo nem fim, sobre a qual perguntas — sempre praticamos esse dharma eterno do yoga.
13.167.46
योगधर्मान्न धर्मोस्ति गरीयान्सुरसत्तम ।
एतद्धर्म हि धर्माणामपुनर्भवसंस्कृतम् ॥ १३.१६७.४६ ॥
Maior que o dharma do yoga não há outro dharma, ó melhor dos deuses; este dharma, refinado para a não-reencarnação, é o primeiro de todos os dharmas.
13.167.47
तत्वतः परमस्तीस्ति केचिदाहुर्मनीषिणः ।
केचिदाहुः परं नास्ति ये ज्ञानफलमाश्रिताः ॥ १३.१६७.४७ ॥
Na verdade, alguns sábios dizem que há um supremo; outros, que se apoiam no fruto do conhecimento, dizem que não há supremo.
13.167.48
ज्ञानस्थः पुरुषस्त्वेष विकृतः स्वेन वर्णितः ।
ये ध्यानेनानुपश्यन्ति नित्यं योगपरायणाः ॥ १३.१६७.४८ ॥
Esta pessoa, estabelecida no conhecimento, aparece alterada de sua própria natureza porque é descrita por si mesma; os que, devotados ao yoga, a veem constantemente pela meditação, realmente a percebem.
13.167.49
तमेव पुरुषं देवं केचिदेव महेश्वर ।
नित्यमन्यतमाः प्राहुर्ज्ञानं परमकं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४९ ॥
Ó Maheśvara, alguns, de fato, chamam sempre aquele mesmo Puruṣa, o deus, de outra maneira; isso é tido como o conhecimento supremo.
13.167.50
ज्ञानमेव विनिर्मुक्ताः सांख्या गच्छन्ति केवलम् ।
चिन्ताध्यात्मनि चान्यत्र योगाः परमबुद्धयः ॥ १३.१६७.५० ॥
Os Sāṅkhya, completamente libertos somente pelo conhecimento, alcançam apenas isso; e os yogins de intelecto supremo o alcançam na reflexão sobre o eu e em outros lugares.
13.167.51
उक्तमेतावदेतत्ते योगदर्शनमुत्तमम् ।
साङ्ख्यज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्याविदर्शनम् ॥ १३.१६७.५१ ॥
Até aqui te foi exposta esta excelente doutrina do yoga; agora exporei o conhecimento Sāṅkhya, o ensinamento da enumeração.