മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.167
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.167.1
प्रभवश्चाप्ययस्तात वर्णितस्तेऽनुपूर्वशः ।
तथाऽध्यात्माधेभूतं च तथैवात्राधिदैवतम् ॥ १३.१६७.१ ॥
പ്രിയനേ! ഉത്പത്തിയും ലയവും ക്രമത്തിൽ നിനക്ക് വിവരിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ അധ്യാത്മം, അധിഭൂതം, ഇവിടെ അധിദൈവതവും.
13.167.2
निखिलेन तु वक्ष्यामि दैवतानि ह देहिनाम् ।
यान्याश्रितेषु देहेषु यानि पृच्छसि शङ्कर ॥ १३.१६७.२ ॥
ശങ്കരാ! ദേഹികളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവതകളെയും നീ ചോദിക്കുന്നവയെല്ലാം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പറയാം.
13.167.3
वाच्यग्निस्त्वथ जिह्वायां सोमः प्राणे तु मारुतः ।
रूपे चाप्यथ नक्षत्रं जिह्वायां चाप एव तु ॥ १३.१६७.३ ॥
വാക്കിൽ അഗ്നി; നാവിൽ സോമൻ; പ്രാണനിൽ മാരുതൻ. രൂപത്തിൽ നക്ഷത്രവും; നാവിൽ ജലവും തന്നെ.
13.167.4
नाभ्यां समुद्रश्च विभुर्नखरोम तथैव च ।
वनस्पतिवनौषध्यस्त्वङ्गेषु मरुतस्तथा ॥ १३.१६७.४ ॥
നാഭിയിൽ സമുദ്രവും വിഭുവും; നഖത്തിലും രോമത്തിലും അപ്രകാരം. വനസ്പതികളും വനൗഷധികളും ത്വക്കിലും അംഗങ്ങളിലും; മരുത്തുകളും അപ്രകാരം.
13.167.5
संवत्सराः पर्वसु च आकाशे दैवमानुषे ।
उदाने विद्युदभवद्व्याने पर्जन्य एव च ॥ १३.१६७.५ ॥
സംവത്സരങ്ങൾ സന്ധികളിൽ; ദൈവ-മാനുഷ ആകാശത്തിൽ. ഉദാനത്തിൽ വിദ്യുത്ത് ഉണ്ടായി; വ്യാനത്തിൽ പർജന്യനും.
13.167.6
स्तनयोरेव चाकाशं बले चेन्द्रस्तथैव च ।
मनसोऽप्यथ चेशानस्त्वपाने रुद्र एव च ॥ १३.१६७.६ ॥
സ്തനങ്ങളിൽ തന്നെ ആകാശം; ബലത്തിൽ ഇന്ദ്രനും അപ്രകാരം. മനസ്സിലും ഈശാനൻ; അപാനത്തിൽ രുദ്രനും.
13.167.7
गन्धर्वाप्सरसो व्याने सत्ये मित्रश्च शङ्कर ।
प्रज्ञायां वरुणश्चैव चक्षुष्यादित्य एव च ॥ १३.१६७.७ ॥
വ്യാനത്തിൽ ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും; സത്യത്തിൽ മിത്രൻ, ഹേ ശങ്കരാ; പ്രജ്ഞയിൽ വരുണനും, നേത്രത്തിൽ ആദിത്യനും.
13.167.8
शरीरे पृथिवी चैव पादयोर्विष्णुरेव च ।
पायौ मित्रस्तथोपस्थे प्रजापतिररिंदम ॥ १३.१६७.८ ॥
ശരീരത്തിൽ ഭൂമിയും; പാദങ്ങളിൽ വിഷ്ണുവും; ഗുദത്തിൽ മിത്രനും, അതുപോലെ ഉപസ്ഥത്തിൽ പ്രജാപതിയും, ഹേ അരിന്ദമാ.
13.167.9
मूर्ध्नि चैव दिशः प्राहुर्बुद्धौ ब्रह्मा प्रतिष्ठितः ।
बुध्यमानोऽऽत्मनिष्ठः स्यादधिष्ठाता तु शङ्करः ॥ १३.१६७.९ ॥
തലയിൽ ദിശകൾ എന്നു പറയുന്നു; ബുദ്ധിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. ഉണർന്ന് ആത്മനിഷ്ഠനായവന്റെ അധിഷ്ഠാതാവ് ശങ്കരനാണ്.
13.167.10
अबुद्धश्चाभवत्तस्माद्बुध्यमानान्न संशयः ।
आभ्यामन्यः परो बुद्धो वेदवादेषु शङ्कर ॥ १३.१६७.१० ॥
അതുകൊണ്ട് അറിവില്ലാത്തവൻ ഉണർന്നവനായി; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇവ രണ്ടിൽനിന്നും ഭിന്നനായ പരമബുദ്ധൻ വേദവാദങ്ങളിലുണ്ട്, ഹേ ശങ്കരാ.
13.167.11
यदाश्रितानि देहेषु दैवतानि पृथक्पृथक् ।
योऽग्नये जायते नित्यमात्मयाजी समाहितः ॥ १३.१६७.११ ॥
ശരീരങ്ങളിൽ വെവ്വേറെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവതകളെ, അഗ്നിക്കു നിത്യം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, സമാഹിതനായ ആത്മയാജിയാണ്.
13.167.12
य एवमनुपश्येत दैवतानि समाहितः ।
सोत्र योगी भवत्येव य एवमनुपश्यति।
स सर्वज्ञयाजिभ्यो ह्यात्मयाजी विशिष्यते ॥ १३.१६७.१२ ॥
ഇപ്രകാരം സമാഹിതനായി ദേവതകളെ കാണുന്നവൻ ഇവിടെത്തന്നെ യോഗിയാകുന്നു; ഇപ്രകാരം കാണുന്ന ആത്മയാജി സർവജ്ഞരായ യാജകന്മാരേക്കാൾ വിശിഷ്ടനാണ്.
13.167.13
मुखे जुहोति यो नित्यं कृत्स्नं विश्वमिदं जगत् ।
सोत्मवित्प्रोच्यते तज्ज्ञैर्महादेव महात्मभिः ॥ १३.१६७.१३ ॥
ആരാണോ നിത്യവും തന്റെ മുഖത്തിൽ ഈ സമസ്ത വിശ്വജഗത്തിനെയും ആഹുതിയായി അർപ്പിക്കുന്നത്, അവനെ അതറിയുന്ന മഹാത്മാക്കൾ ആത്മവിത് എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഹേ മഹാദേവാ.
13.167.14
सर्वेभ्यः परमेभ्यो वै दैवतेभ्यो ह्यात्मयाजिना ।
गन्तव्यं परमाकाङ्क्षन्परमेव च चिन्तयन् ॥ १३.१६७.१४ ॥
ആത്മയാഗം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ പരമദേവതകളെയും കടന്നുപോകണം; പരമത്തെ ആഗ്രഹിച്ച്, പരമത്തെ മാത്രം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്.
13.167.15
यथा संक्रमते देहाद्देही त्रिपुरसूदन ।
तथास्य स्थानमाख्यास्ये पृथक्त्वेनेह शङ्कर ॥ १३.१६७.१५ ॥
ദേഹി ദേഹത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ സംക്രമിക്കുന്നുവോ, ഹേ ത്രിപുരസൂദന, അതുപോലെ അവന്റെ സ്ഥാനം ഇവിടെ വെവ്വേറെ ഞാൻ പറയാം, ഹേ ശങ്കര.
13.167.16
पादाभ्यां वैष्णवं स्थानमाप्नोति विनियोजनात् ।
पायुना मित्रमाप्नोति उपस्थेन प्रजापतिम् ॥ १३.१६७.१६ ॥
പാദങ്ങളാൽ വിനിയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ വൈഷ്ണവ സ്ഥാനം നേടുന്നു; പായുവിനാൽ മിത്രനെയും ഉപസ്ഥത്താൽ പ്രജാപതിയെയും നേടുന്നു.
13.167.17
नाभ्या च वारुणं स्थानं स्तनाभ्यां तु भवो लभेत् ।
बाहुभ्यां वासवं स्थानं श्रोत्राभ्यामाप्नुयाद्दिशः।
आदित्यं चक्षुषा स्थानं मूर्ध्ना ब्रह्मण एव च ॥ १३.१६७.१७ ॥
നാഭിയാൽ വരുണസ്ഥാനം, സ്തനങ്ങളാൽ ഭവനെ നേടണം; ബാഹുക്കളാൽ വാസവ (ഇന്ദ്ര) സ്ഥാനം, ചെവികളാൽ ദിക്കുകളെ നേടണം. കണ്ണുകളാൽ ആദിത്യസ്ഥാനം, ശിരസ്സാൽ ബ്രഹ്മസ്ഥാനം.
13.167.18
अथ मूर्धसु यः प्राणान्धारयेत समाहितः ।
बुद्ध्या मानमवाप्नोति द्रव्यावस्थं च संशयः ॥ १३.१६७.१८ ॥
പിന്നെ, ഏകാഗ്രനായി ശിരസ്സിൽ പ്രാണങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവൻ ബുദ്ധികൊണ്ട് മാനം നേടുന്നു, ദ്രവ്യാവസ്ഥയും നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
13.167.19
अव्यक्तात्परमं शुद्धमप्रमेयमनामयम् ।
तमाहुः परमं नित्यं यद्यदाप्नोति बुद्धिमान् ॥ १३.१६७.१९ ॥
അവ്യക്തത്തിനപ്പുറമുള്ള, പരമവും ശുദ്ധവും അപ്രമേയവും നിരാമയവുമായതിനെ പരമനിത്യമെന്ന് പറയുന്നു; ബുദ്ധിമാൻ എന്തെല്ലാം നേടുന്നുവോ അതുതന്നെ.
13.167.20
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यां स बुद्ध इति पठ्यते ।
बुध्यमानमबुद्धश्च नित्यमेवानुपश्यति ॥ १३.१६७.२० ॥
ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനാലും ഉണരാത്തവനാലും അവൻ 'ബുദ്ധൻ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഉണർന്നവനെയും ഉണരാത്തവനെയും അവൻ എപ്പോഴും കാണുന്നു.
13.167.21
विकारपुरुषस्त्वेष बुध्यमान इति स्मृतः ।
पञ्चविंशतितत्वं तत्प्रोच्यते तत्र संशयः ॥ १३.१६७.२१ ॥
ഈ വികാര-പുരുഷൻ 'ഉണർന്നിരിക്കുന്നവൻ' എന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അത് ഇരുപത്തഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളോടെ പറയപ്പെടുന്നു; അതിൽ സംശയമുണ്ട്.
13.167.22
स एष प्रकृतिस्थत्वात्तस्थुरित्युपदिश्यते ।
महानात्मा महादेव महानत्राधितिष्ठति ॥ १३.१६७.२२ ॥
ഈ പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥിതനായതിനാൽ അവൻ 'സ്ഥിരൻ' എന്ന് ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; മഹാത്മാവായ ആത്മാവ്, മഹാദേവൻ, മഹാൻ ഇവിടെ അധിഷ്ഠിതനാണ്.
13.167.23
अधिष्ठानादधिष्ठाता प्रोच्यते शास्त्रदर्शनात् ।
एष चेतयते देव मोहजालमबुद्धिमान् ॥ १३.१६७.२३ ॥
അധിഷ്ഠാനത്തിൽ നിന്ന് അധിഷ്ഠാതാവ് എന്ന് ശാസ്ത്രദർശനത്താൽ പറയപ്പെടുന്നു; ഈ ദേവൻ മോഹജാലത്തെ ബോധിക്കുന്നു, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ.
13.167.24
अव्यक्तस्यैव साधर्म्यमेतदाहुर्मनीषिणः ।
सोहं सोहमतो नित्यादज्ञानादिति मन्यते ॥ १३.१६७.२४ ॥
അവ്യക്തത്തിന്റെ സാദൃശ്യമാണിത് എന്ന് മനീഷികൾ പറയുന്നു; 'അവൻ ഞാൻ, അവൻ ഞാൻ' എന്ന് നിത്യമായ അജ്ഞാനത്താൽ അവൻ കരുതുന്നു.
13.167.25
यदि बुध्यति चैवायं मन्येयमिति भास्वरः ।
न प्रबुद्धो न वर्तेत पानीयं मत्स्यको यथा ॥ १३.१६७.२५ ॥
പ്രകാശമുള്ള ഇവൻ 'ഞാൻ ഇതു ചിന്തിക്കുന്നു' എന്ന് അറിഞ്ഞാൽ, ഉണർന്നിരിക്കെയും പ്രവർത്തിക്കരുത്; അത് വെള്ളത്തിലെ മീൻ പോലെയാണ്.
13.167.26
देवता निखिलेनैताः प्रोक्तास्त्रिभुवनेश्वर ।
योगकृत्यं तु तावन्मे त्वं निबोधानुपूर्वशः ॥ १३.१६७.२६ ॥
ത്രിലോകേശ്വരാ, ഈ ദേവതകളെ പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. യോഗകർത്തവ്യം ഇപ്പോൾ എന്നിൽ നിന്ന് ക്രമത്തിൽ കേൾക്കുക.
13.167.27
शून्यागारेष्वरण्येषु सागरे वा गुहासु वा ।
विष्टम्भयित्वा त्रीन्दण्डानवाप्तो ह्यद्वयो भवेत् ॥ १३.१६७.२७ ॥
ശൂന്യഗൃഹങ്ങളിലോ വനങ്ങളിലോ സമുദ്രത്തിലോ ഗുഹകളിലോ മൂന്നു ദണ്ഡങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് അദ്വൈതം പ്രാപിക്കണം.
13.167.28
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि तथा पश्चान्मुखोपि वा ।
दक्षिणावदनो वापि बद्ध्वा विधिवदासनम् ॥ १३.१६७.२८ ॥
കിഴക്കോ വടക്കോ പടിഞ്ഞാറോ തെക്കോ മുഖമാക്കി, ചട്ടപ്രകാരം ആസനം ബന്ധിച്ച് ഇരിക്കണം.
13.167.29
स्वस्तिकेनोपसंविष्टः कायमुन्नाम्य भास्वरम् ।
यथोपदिष्टं गुरुणा तथा तद्ब्रह्म धारयेत् ॥ १३.१६७.२९ ॥
സ്വസ്തികാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ശരീരം പ്രകാശത്തോടെ നിവർത്തി, ഗുരു ഉപദേശിച്ചതുപോലെ ആ ബ്രഹ്മത്തെ ധരിക്കണം.
13.167.30
लघ्वाहारो यतो दान्तस्त्रिकालपरिवर्जकः ।
मूत्रोत्सर्गपुरीषाभ्यामाहारे च समाहितः ॥ १३.१६७.३० ॥
ലഘുവായ ആഹാരം കഴിക്കുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും, മൂത്ര-മലവിസർജ്ജനത്തിലും ആഹാരത്തിലും ഏകാഗ്രനുമായിരിക്കണം.
13.167.31
शेषकालं तु युञ्जीत मनसा सुसमाहितः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यो मनसा विनिवर्तयेत् ॥ १३.१६७.३१ ॥
ശേഷിച്ച സമയത്ത് മനസ്സിനെ നന്നായി ഏകാഗ്രമാക്കി യോഗം അഭ്യസിക്കണം; മനസ്സിനാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കണം.
13.167.32
मनस्तथैव सङ्गृह्य बुद्ध्या बुद्धिमतां वर ।
विधावमानं धैर्येण विस्फुरन्तमितस्ततः ॥ १३.१६७.३२ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അതുപോലെ ബുദ്ധികൊണ്ട് മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിനടന്ന് വിറയ്ക്കുന്ന അതിനെ ധൈര്യത്തോടെ അടക്കണം.
13.167.33
निरुध्य सर्वसङ्कल्पांस्ततो वै स्थिरतां व्रजेत् ।
एकाग्रस्तद्विजानीयात्सर्वं गुह्यतमं परम् ॥ १३.१६७.३३ ॥
എല്ലാ സങ്കല്പങ്ങളെയും തടഞ്ഞ ശേഷമാണ് സ്ഥിരത നേടേണ്ടത്; ഏകാഗ്രനായി അതറിയണം — അത് എല്ലാം പരമവും അതിരഹസ്യവുമാണ്.
13.167.34
निवातस्थ इवालोलो यथा दीपोऽतिदीप्यते ।
ऊर्ध्वमेव न तिर्यक्च तथैवाभ्रान्ति ते मनः ॥ १३.१६७.३४ ॥
കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വിളക്ക് ഇളകാതെ ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ, നിന്റെ മനസ്സ് മുകളിലേക്കുതന്നെ, കുറുകെയല്ല, അലഞ്ഞുതിരിയാതെ ഇരിക്കണം.
13.167.35
हृदिस्थस्तिष्ठते योसौ तस्यैवाभिमुखो यदा ।
मनो भवति देवेश पाषाणमिव निश्चलम् ॥ १३.१६७.३५ ॥
ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനെ അഭിമുഖീകരിക്കുമ്പോൾ, ദേവേശാ, മനസ്സ് കല്ലുപോലെ നിശ്ചലമാകുന്നു.
13.167.36
स निर्जने विनिर्घोषे सघोषे चाऽऽवसञ्जने ।
युक्तो यो न विकम्पेत योगी योगविधिः श्रुतः ॥ १३.१६७.३६ ॥
വിജനമായ സ്ഥലത്തും, ശാന്തമായ സ്ഥലത്തും, ബഹളമുള്ള സ്ഥലത്തും, ജനവാസസ്ഥലത്തും യോഗത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് വിറയ്ക്കാത്തവനാണ് യോഗി — യോഗവിധി ഇതെന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
13.167.37
ततः पश्यति तद्ब्रह्म ज्वलदात्मनि संस्थितम् ।
विद्युदम्बुधरे यद्वत्तद्वदेकमनाश्रयम् ॥ १३.१६७.३७ ॥
അനന്തരം ജ്വലിക്കുന്ന ആത്മാവിൽ സ്ഥിതമായ ആ ബ്രഹ്മത്തെ അവൻ കാണുന്നു; മേഘത്തിലെ മിന്നൽപോലെ അത് ഏകവും ആശ്രയരഹിതവുമാണ്.
13.167.38
तमस्यगाधे तिष्ठन्तं निस्तमस्कमचेतनम् ।
चेतयानमचेतं च दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ १३.१६७.३८ ॥
അഗാധമായ ഇരുട്ടിൽ നിൽക്കുന്നവൻ, ഇരുട്ടില്ലാത്തവൻ, ബോധമില്ലാത്തവൻ; ബോധം നൽകുന്നവൻ എങ്കിലും അചേതനൻ; തന്റെ തേജസ്സിനാൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ.
13.167.39
अङ्गष्ठपर्वमात्रं तन्नैश्रेयसमनिन्दितम् ।
महद्भूतमनन्तं च स्वतन्त्रं विगतज्वरम् ॥ १३.१६७.३९ ॥
അത് പെരുവിരലിന്റെ സന്ധിയോളം മാത്രമാണ്; എങ്കിലും അത് പരമശ്രേയസ്സ് നൽകുന്നതും കുറ്റമറ്റതും മഹത്തായ ഭൂതവും അനന്തവും സ്വതന്ത്രവും സന്താപമില്ലാത്തതുമാണ്.
13.167.40
ज्योतिषां ज्योतिषं देवं विष्णुमत्यन्तनिर्मलम् ।
नारायणमणीयांसमीश्वराणामधीश्वरम् ॥ १३.१६७.४० ॥
പ്രകാശങ്ങളുടെ പ്രകാശം, ദേവൻ, വിഷ്ണു, അത്യന്തം നിർമ്മലൻ, നാരായണൻ, സൂക്ഷ്മതരൻ, ഈശ്വരന്മാരുടെയും അധീശ്വരൻ.
13.167.41
विश्वतः परमं नित्यं विश्वं नारायणं प्रभुम् ।
अविज्ञाय निमज्जन्ति लोकाः संसारसागरे ॥ १३.१६७.४१ ॥
പ്രപഞ്ചത്തിനപ്പുറമുള്ളവനും നിത്യനും പ്രപഞ്ചം തന്നെയായവനുമായ പ്രഭുവായ നാരായണനെ അറിയാതെ ലോകങ്ങൾ സംസാരസാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്നു.
13.167.42
यं दृष्ट्वा यतयस्तात न शोचन्ति गतज्वराः ।
जन्ममृत्युभयान्मुक्तास्तीर्णाः संसारसागरम् ॥ १३.१६७.४२ ॥
പ്രിയനേ! ആരെ കണ്ടാൽ യതികൾ ദുഃഖിക്കുന്നില്ലയോ, സന്താപമില്ലാത്തവരായി, ജനനമരണഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, സംസാരസാഗരം കടക്കുന്നുവോ.
13.167.43
अणिमा लघिमा भूमा प्राप्तिः प्राकम्यमेव च ।
ईशित्वं च वशित्वं च यत्र कामावसायिता।
एतदष्टुगुणं योगं योगानाममितं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४३ ॥
അണിമ, ലഘിമ, ഭൂമ, പ്രാപ്തി, പ്രാകാമ്യം, ഈശിത്വം, വശിത്വം, ആഗ്രഹം സഫലമാകുന്ന അവസ്ഥ — ഇത് എട്ട് ഗുണങ്ങളുള്ള യോഗമാണ്; അനന്തമായ യോഗങ്ങളിൽ ഇത് ഇങ്ങനെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.167.44
दृष्ट्वात्मानं निरात्मानमप्रमेयं सनातनम् ।
ते विशन्ति शरीराणि योगेनानेन भास्वरम्।
दैत्यदेवमनुष्याणां बलेन बलवत्तमाः ॥ १३.१६७.४४ ॥
തന്നെ നിരാത്മാവായും അപ്രമേയവും സനാതനവുമായും കണ്ടശേഷം, ഈ യോഗത്താൽ തേജസ്സുള്ള ശരീരങ്ങളിൽ അവർ പ്രവേശിക്കുന്നു — അസുരന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ഏറ്റവും ബലവാന്മാർ.
13.167.45
एतत्तत्वमनाद्यन्तं यद्भवाननुपृच्छति ।
नित्यं वयमुपास्यामो योगधर्मं सनातनम् ॥ १३.१६७.४५ ॥
നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ഈ തത്ത്വത്തിന് ആദിയും അന്തവുമില്ല; ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ആ സനാതനമായ യോഗധർമ്മത്തെ ഉപാസിക്കുന്നു.
13.167.46
योगधर्मान्न धर्मोस्ति गरीयान्सुरसत्तम ।
एतद्धर्म हि धर्माणामपुनर्भवसंस्कृतम् ॥ १३.१६७.४६ ॥
ദേവോത്തമാ, യോഗധർമ്മത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ധർമ്മമില്ല; ഇത് പുനർജന്മമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മമാണ്.
13.167.47
तत्वतः परमस्तीस्ति केचिदाहुर्मनीषिणः ।
केचिदाहुः परं नास्ति ये ज्ञानफलमाश्रिताः ॥ १३.१६७.४७ ॥
യഥാർത്ഥത്തിൽ, പരമമുണ്ട് എന്ന് ചിലർ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; ജ്ഞാനഫലത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന ചിലർ പരമമില്ല എന്ന് പറയുന്നു.
13.167.48
ज्ञानस्थः पुरुषस्त्वेष विकृतः स्वेन वर्णितः ।
ये ध्यानेनानुपश्यन्ति नित्यं योगपरायणाः ॥ १३.१६७.४८ ॥
ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിതനായ ഈ പുരുഷൻ, സ്വയം വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ തന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ നിന്ന് മാറിയവനെപ്പോലെ തോന്നുന്നു; യോഗപരായണരായി ധ്യാനത്താൽ എപ്പോഴും കാണുന്നവർ അവനെ കാണുന്നു.
13.167.49
तमेव पुरुषं देवं केचिदेव महेश्वर ।
नित्यमन्यतमाः प्राहुर्ज्ञानं परमकं स्मृतम् ॥ १३.१६७.४९ ॥
ഹേ മഹേശ്വരാ, ചിലർ ആ പുരുഷദേവനെത്തന്നെ എപ്പോഴും മറ്റൊരു രീതിയിലും പറയുന്നു; അത് പരമജ്ഞാനമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.167.50
ज्ञानमेव विनिर्मुक्ताः सांख्या गच्छन्ति केवलम् ।
चिन्ताध्यात्मनि चान्यत्र योगाः परमबुद्धयः ॥ १३.१६७.५० ॥
ജ്ഞാനത്താൽത്തന്നെ പൂർണ്ണമായി വിമുക്തരായ സാംഖ്യർ അതിനെമാത്രം പ്രാപിക്കുന്നു; ആത്മചിന്തയിലും മറ്റിടങ്ങളിലും പരമബുദ്ധിയുള്ള യോഗികൾ അതിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.167.51
उक्तमेतावदेतत्ते योगदर्शनमुत्तमम् ।
साङ्ख्यज्ञानं प्रवक्ष्यामि परिसंख्याविदर्शनम् ॥ १३.१६७.५१ ॥
ഇതുവരെ നിനക്ക് ഈ ഉത്തമമായ യോഗദർശനം പറഞ്ഞുതന്നു; ഇനി സാംഖ്യജ്ഞാനവും, പരിസംഖ്യാദർശനവും ഞാൻ പറയാം.