Mahābhārata · Adhyāya 13.168
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.168.1
इन्द्रियेभ्यो मनः पूर्वमहङ्कारस्ततः परम् ।
अहङ्कारात्परा बुद्धिर्बुद्धेः परतरं महत् ॥ १३.१६८.१ ॥
Vor den Sinnen steht der Geist, danach das Ich-Bewusstsein. Jenseits des Ich-Bewusstseins steht der Intellekt, und jenseits des Intellekts das Große (mahat).
13.168.2
महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्पुरुषः परः ।
एतावदेतत्सांख्यानां दर्शनं देवसत्तम ॥ १३.१६८.२ ॥
Jenseits des Großen (mahat) steht das Unmanifeste, und jenseits des Unmanifesten steht der höchste Puruṣa. Das ist alles, o Bester der Götter, die Lehre der Sāṃkhyas.
13.168.3
अव्यक्तं बुद्ध्यहङ्कारौ महाभूतानि पञ्च च ।
मनस्तथा विशेषाश्च दश चैवेन्द्रियाणि च।
एतास्तत्वचतुर्विंशन्महापुरुषसम्मिताः ॥ १३.१६८.३ ॥
Das Unmanifeste, Intellekt und Ich-Sinn, die fünf großen Elemente, der Geist, die Objekte und die zehn Sinne — dies sind die vierundzwanzig Prinzipien, dem großen Puruṣa gemäß bemessen.
13.168.4
बुद्ध्यामानेन देवेश चेतनेन महात्मना ।
संयोगमेतयोर्नित्यमाहुरव्यक्तपुंसयोः ॥ १३.१६८.४ ॥
O Herr der Götter, durch das Maß des Intellekts und durch das bewusste große Selbst — die Vereinigung dieser beiden, des Unmanifesten und des Puruṣa, heißt es, ist ewig.
13.168.5
एकत्वं च बहुत्वं च सर्गप्रलयकोटिशः ।
तमःसंज्ञितमेतद्धि प्रवदन्ति त्रिशूलधृक् ॥ १३.१६८.५ ॥
Einheit und Vielheit, durch zehn Millionen von Schöpfungen und Auflösungen — dies, so erklären sie, heißt Finsternis (tamas), o Träger des Dreizacks.
13.168.6
समुत्पाट्य यथाव्यक्ताज्जीवा यान्ति पुनःपुनः ।
आदिरेष महानात्मा गुणानामिति नः प्रभो ॥ १३.१६८.६ ॥
Aus dem Unmanifesten herausgerissen, gehen die Lebewesen immer wieder. Dieses große Selbst ist der Ursprung der Qualitäten (guṇas) — so wurde es uns gelehrt, o Herr.
13.168.7
गुणस्थत्वाद्गुणं चैनमाहुरव्यक्तलक्षणम् ।
एतेनाध्युषितो व्यक्तस्त्रिगुणं चेतयत्युत ॥ १३.१६८.७ ॥
Weil er in den Qualitäten verweilt, nennt man ihn die Qualität mit dem Merkmal des Unoffenbaren. Von ihm durchdrungen, macht das Offenbare auch das dreifach Beschaffene bewusst.
13.168.8
अचेतनः प्रकृत्येषु न चान्यमनुबुध्यते ।
बुध्यमानो ह्यहंकारो नित्यं मानाप्रबोधनात् ॥ १३.१६८.८ ॥
Von Natur unbewusst unter diesen, nimmt es kein anderes wahr. Doch das Ichbewusstsein scheint wahrzunehmen, denn es weckt stets den Stolz.
13.168.9
विमलस्व विशुद्धस्य नीरुजस्य महात्मनः ।
विमलोदरशीलः स्याद्बुध्यमानाप्रबुद्धयोः ॥ १३.१६८.९ ॥
Für das makellose, reine, leidlose große Selbst soll es im Inneren eine makellose Gesinnung geben, zwischen dem Bewussten und dem Unbewussten.
13.168.10
द्रष्टा भवत्यभोक्ता च सत्वमूर्तिश्च निर्गुणः ।
बुध्यमानाप्रबुद्धाभ्यामन्य एव तु निर्गुणः ॥ १३.१६८.१० ॥
Er wird zum Seher und nicht zum Genießer, verkörpert im Sattva und ohne Eigenschaften. Verschieden von dem Bewussten und dem Unbewussten ist er wahrlich eigenschaftslos.
13.168.11
उपेक्षकः शुचिस्ताभ्यामुभाभ्यामयुतस्तथा ।
बुध्यमानो न बुध्येत बुद्धमेवं सनातनम् ॥ १३.१६८.११ ॥
Er ist der Gleichgültige, Reine, mit keinem von beiden verbunden; der Bewusste erkennt ihn nicht. So wird das Ewige erkannt.
13.168.12
स एव बुद्धेरव्यक्तस्वभावत्वादचेतनः ।
सोहमेव न मेऽन्योस्ति य एवमभिमन्यते ॥ १३.१६८.१२ ॥
Eben jener ist aufgrund der unoffenbaren Natur des Intellekts unbewusst. Wer sich so identifiziert und denkt: 'Ich bin er, es gibt keinen anderen als mich'.
13.168.13
न मन्यते ममान्योस्ति येन चेतोस्म्यचेतनः ।
एवमेवाभिमन्येत बुध्यमानोप्यनात्मवान् ॥ १३.१६८.१३ ॥
Wer nicht denkt, dass es ein anderes außer mir gibt, wodurch ich bewusstlos bin, der wird sich ebenso betrachten, auch wenn er es weiß; er ist ohne Selbstbeherrschung.
13.168.14
अहमेव न मेऽन्योस्ति न प्रबुद्धवशानुगः ।
अव्यक्तस्थो गुणानेष नित्यमेवाभिमन्यते ॥ १३.१६८.१४ ॥
Ich allein bin, und es gibt keinen anderen als mich; der, der nicht der Macht des Erwachten folgt, im Unoffenbaren verweilend, hält die Eigenschaften immer für die seinen.
13.168.15
तेनाधिष्ठिततत्वज्ञैर्महद्भिरभिधीयते ।
अहङ्कारेण संयुक्तस्ततस्ददभिमन्यते ॥ १३.१६८.१५ ॥
Von ihm beherrscht, nennen ihn die Großen, die die Prinzipien kennen, das Große (mahat); mit Ich-Sucht verbunden, hält er dann jenes für das Seine.
13.168.16
क्षेत्रं प्रविश्य दुर्बुद्धिर्बुद्ध्यमानो ह्यनात्मवान् ।
अहमेव सृजत्यन्यद्द्वितीयं लोकसारथिः ॥ १३.१६८.१६ ॥
Nachdem er das Feld betreten hat, erschafft der Verblendete, obwohl er wissend ist, ohne Selbstbeherrschung, mit 'Ich allein' das Zweite, den Wagenlenker der Welt.
13.168.17
सर्वाभावैरहङ्कारैस्तृतीयं सर्गसंज्ञितम् ।
ततो भूतान्यहङ्कारमहङ्कारो मनोऽसृजत् ॥ १३.१६८.१७ ॥
Mit allen Daseinszuständen und Ichen heißt das Dritte Schöpfung; dann erschufen die Elemente das Ich, und das Ich erschuf den Geist.
13.168.18
सर्वस्नोतस्यभिमुखं सम्प्रावर्तत बुद्धिमान् ।
तथैव यज्ञे भूतेषु विषयार्थी पुनःपुनः।
इन्द्रियैः सह शूलाङ्क पञ्च पञ्चभिरेव च ॥ १३.१६८.१८ ॥
Der Verständige, allen Strömen zugewandt, wendet sich ebenso immer wieder dem Opfer und den Wesen zu, nach Gegenständen verlangend, mit den Sinnen — den fünf mit dem Speerzeichen und auch mit den fünf.
13.168.19
मनो वेद न चात्मानमङ्कारं प्रजापतिः ।
न वेद वाप्यहङ्कारो बुद्धिं बुद्धिमतांवर ॥ १३.१६८.१९ ॥
Prajāpati kennt weder den Geist, noch das Selbst, noch das Ich-Bewusstsein; und auch das Ich-Bewusstsein kennt nicht den besten Verstand unter den Weisen.
13.168.20
एवमेते महाभाग नेतरे नयवादिनः ।
अहङ्कारेण संयुक्तः स्रोतस्यभिमुखः सदा ॥ १३.१६८.२० ॥
So wissen es diese und die anderen Vertreter der Vernunft nicht, o Glücklicher. Vom Ich-Bewusstsein durchdrungen, stellt er sich stets dem Strom entgegen.
13.168.21
एवमेष विकारात्मा महापुरुषसञ्ज्ञकः ।
प्रतनोति जगत्कृत्स्नं पुनराददते सकृत् ॥ १३.१६८.२१ ॥
So breitet dieser, dessen Wesen Wandel ist und der 'Großer Puruṣa' heißt, die ganze Welt aus und zieht sie wieder auf einmal zurück.
13.168.22
ससंज्ञत्वाज्जगत्कृत्स्नमव्यक्तस्य हृदि स्थितम् ।
संविशद्रजनीं कृत्स्नां निशान्ते दिवसागमे ॥ १३.१६८.२२ ॥
Weil es Bewusstsein besitzt, ruht die ganze Welt im Herzen des Unoffenbaren. Es tritt in die ganze Nacht ein, und am Ende der Nacht, bei der Ankunft des Tages, (zeigt es sich wieder).
13.168.23
पुनरात्मा विजयते बहवो निर्गुणास्तथा ।
अज्ञानेन समायुक्तः सोव्यक्तेन तमोत्मना ॥ १३.१६८.२३ ॥
Wiederum siegt das Selbst, und ebenso viele Eigenschaftslose. Mit Unwissenheit vereint, ist er mit dem Unoffenbaren verbunden, dessen Wesen Finsternis ist.
13.168.24
यदि ह्येषो नु मन्येत ममास्ति परतो वरः ।
स पुनः पुनरात्मानं न कुर्यादाक्षिपेत च ॥ १३.१६८.२४ ॥
Wenn er glaubt, dass es jemanden gibt, der besser ist als er selbst, soll er sich nicht immer wieder erhöhen und auch nicht schmähen.
13.168.25
एतमव्यक्तविषयं सूक्ष्मं मन्येत बुद्धिमान् ।
पञ्चविंशं महादेव महापुरुषवैकृतम् ॥ १३.१६८.२५ ॥
Der Weise soll dies, dessen Gegenstand das Unmanifeste ist, als feinstofflich betrachten – das fünfundzwanzigste Prinzip, o Mahādeva, eine Wandlung des großen Puruṣa.
13.168.26
प्रबुद्धौ बुद्धवानेतत्सृजमानमबुद्धवान् ।
गुणान्पुनश्च तानेव सोत्मनात्मनि निक्षिपेत् ॥ १३.१६८.२६ ॥
Der Erwachte erkennt dies; der Unwissende erkennt nicht, was erschafft. Wiederum soll er jene Eigenschaften durch sich selbst in sich zurückziehen.
13.168.27
अव्यक्तस्य वशीभूतो योऽज्ञानस्य तमोत्मनः ।
बुध्यमानो ह्यबुद्धस्य बुद्धस्तदनुभुज्यते ॥ १३.१६८.२७ ॥
Wer dem Unmanifesten unterworfen ist, dessen Natur Unwissenheit und Finsternis ist, begreift wie der Unerwachte; der Erwachte aber erfährt eben dies.
13.168.28
उपेक्षकः शुचिर्व्यग्रः सोलिङ्गः सोव्रणोऽमलः ।
षड्विंशो भगवानास्ते बुद्धः शुद्धो निरामयः ॥ १३.१६८.२८ ॥
Unbeteiligt, rein, ohne Unruhe, mit Zeichen und Wunde, makellos – der sechsundzwanzigste, der erhabene Herr, weilt; er ist erwacht, rein und frei von Krankheit.
13.168.29
अव्यक्तादिविशेषान्तमेतद्वैद्या वदन्त्युत ।
एतैरेव विहीनं तु केचिदाहुर्मनीषिणः ॥ १३.१६८.२९ ॥
Vom Unmanifesten bis zur letzten Unterscheidung – so sagen es die Gelehrten; einige Denker aber erklären es als ohne eben diese.
13.168.30
निस्तत्वं बुध्यमानास्तु केचिदाहुर्महामते ।
केचिदाहुर्महात्मानस्तत्वसंज्ञितमेव तु ॥ १३.१६८.३० ॥
O Großgesinnter, manche verstehen es als prinzipienlos und sagen dies; andere große Seelen aber erklären, eben dies werde Prinzip genannt.
13.168.31
तत्वस्य श्रवणादेनं तत्वमेवं वदन्ति वै ।
सत्वसंश्रयणाच्चैव सत्ववन्तं महेश्वर ॥ १३.१६८.३१ ॥
Durch das Hören der Wahrheit nennt man es „tattva“; und durch die Zuflucht zur sattva, o Maheśvara, nennt man es „sattvavān“.
13.168.32
एवमेष विकारात्मा बुध्यमानो महाभुज ।
अव्यक्तो भवते व्यक्तौ सत्वंसत्वं तथा गुणौ।
विद्या च भवते विद्या भवेत्तु ग्रहसंज्ञितम् ॥ १३.१६८.३२ ॥
So wird dieser, dessen Wesen Wandel ist, wenn er erkannt wird, o Starkarmiger, unmanifest; im Manifesten gibt es sattva und sattva, ebenso die beiden Qualitäten. Auch das Wissen wird zum Wissen und heißt mit dem Namen „graha“.
13.168.33
य एवमनुबुद्ध्यन्ते योगसाङ्ख्याश्च तत्वतः ।
तेऽव्यक्तं शङ्करागाढं मुञ्चन्ते शास्त्रबुद्धयः ॥ १३.१६८.३३ ॥
Jene Yogins und Sāṅkhya-Kundigen, die so der Wahrheit nach verstehen, deren Verstand von der Schrift geprägt ist, lassen das Unmanifeste fahren, das tief in Śaṅkara gegründet ist.
13.168.34
तेषामेतत्तु वदतां शास्त्रार्थं सूक्ष्मदर्शिनाम् ।
बुद्धिर्विस्तीर्यते सर्वं तैलबिन्दुरिवाम्भसि ॥ १३.१६८.३४ ॥
Dies ist die schriftliche Bedeutung jener scharfsinnigen Redner: Ihr Verstand breitet sich über das Ganze aus, wie ein Öltropfen im Wasser.
13.168.35
विद्या तु सर्वविद्यानामवबोध इति स्मृतः ।
येन विद्यामविद्यां च विन्दन्ति यतिसत्तमाः ॥ १३.१६८.३५ ॥
Wissen gilt als das Verstehen aller Wissenschaften; durch sie erlangen die besten Asketen sowohl Wissen als auch Unwissenheit.
13.168.36
सैषा त्रयी परा विद्या चतुर्थ्यान्वीक्षिकी स्मृता ।
यां बुद्ध्यमानो बुद्ध्येत बुद्ध्यात्मनि समं गतः ॥ १३.१६८.३६ ॥
Dieses dreifache Wissen ist die höchste Wissenschaft; die vierte wird als Untersuchung erinnert. Indem man sie begreift, gelangt man zum Erkennen, nachdem man im Selbst des Verstandes Gleichmut erreicht hat.
13.168.37
अप्रबुद्धमथाव्यक्तमविद्यासंज्ञिकं स्मृतम् ।
विमोहितं तु शोकेन केवलेन समन्वितम्।
एतद्बुद्ध्या भवेद्बुद्धः किमन्यद्बुद्धिलक्षणम् ॥ १३.१६८.३७ ॥
Das Unerweckte, das Unoffenbarte, heißt, so erinnert man sich, Unwissenheit, ganz von Kummer verblendet. Durch diese Einsicht wird man erweckt; welches andere Kennzeichen der Weisheit gibt es?
13.168.38
ये त्वेतन्नावबुद्ध्यन्ते ते प्रबुद्धवशानुगाः ।
ते पुनःपुनरव्यक्ताज्जनिष्यन्त्यबुधांत्मनः ॥ १३.१६८.३८ ॥
Die dies nicht verstehen, sind Gefolgsleute unter der Herrschaft des Erweckten; immer wieder werden sie aus dem Unoffenbarten als unweises Selbst geboren werden.
13.168.39
तमेव तुलयिष्यन्ति अबुद्धिवशवर्तिनः ।
ये चाप्यन्ये तन्मनसस्तेप्येतत्फलभागिनः ॥ १३.१६८.३९ ॥
Die vom Mangel an Weisheit Abhängigen werden genau dies abwägen; und andere, deren Geist daran hängt, werden ebenfalls an seiner Frucht teilhaben.
13.168.40
विदित्वैनं न शोचन्ति योगोपेतार्थदर्शिनः ।
स्वातन्त्र्यं प्रतिलप्स्यन्ते केवलत्वं च भास्वरम् ॥ १३.१६८.४० ॥
Dies erkannt, trauern die Seher des Sinnes, mit Yoga begabt, nicht; sie werden Unabhängigkeit und den strahlenden Zustand der Einheit erlangen.
13.168.41
अज्ञानबन्धनान्मुक्तास्तीर्णाः संसारबन्धनात् ।
अज्ञानसागरं घोरमगाधं तमसंज्ञकम्।
यत्र मज्जन्ति भूतानि पुनःपुनररिंदम् ॥ १३.१६८.४१ ॥
Befreit von der Fessel der Unwissenheit, über die Fessel des weltlichen Daseins hinausgelangt: der schreckliche, grundlose Ozean der Unwissenheit, Finsternis genannt, in dem die Wesen immer wieder versinken, o Bezwinger der Feinde!
13.168.42
एषा विद्या तथाऽविद्या कथिता ते मयाऽर्थतः ।
यस्मिन्देयं च नो ग्राह्यं सांख्याः सांख्यं तथैव च ॥ १३.१६८.४२ ॥
Dieses Wissen und ebenso die Unwissenheit habe ich dir in ihrem Wesen dargelegt; in ihm gibt es für uns weder Geben noch Nehmen — und die Sāṃkhya-Philosophen kennen das Sāṃkhya ebenso.
13.168.43
तथा चैकत्वनानात्वमक्षरं क्षरमेव च ।
निगदिष्यामि देवेश विमोक्षं त्रिविधं च ते ॥ १३.१६८.४३ ॥
Ebenso werde ich dir Einheit und Vielheit, das Unvergängliche und das Vergängliche verkünden, o Herr der Götter, und auch die dreifache Befreiung will ich dir nennen.
13.168.44
बुद्ध्यमानाप्रबुद्धाभ्यामबुद्धस्य प्रपञ्चनम् ।
भूय एव निबोध त्वं देवानां देवसत्तम ॥ १३.१६८.४४ ॥
Durch den Erwachten und den Nicht-Erwachten die Entfaltung des Nicht-Erwachten… Verstehe es nochmals, o Bester der Götter.
13.168.45
यच्च किञ्च श्रुतं न स्याद्दृष्टं चैव न किञ्चन ।
तच्च ते सम्प्रवक्ष्यामि एकाग्रः शृणु तत्परः ॥ १३.१६८.४५ ॥
Was nicht gehört und auch nicht gesehen wurde, auch das werde ich dir vollständig verkünden; höre aufmerksam und mit ganzem Sinn darauf.