มหาภารตะ · อัธยายะ 13.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.173.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
श्रोतुमिच्छामि मर्त्यानां संसारविधिमुत्तमम् ॥ १३.१७३.१ ॥
ปิตามห ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ผู้เชี่ยวชาญในคัมภีร์ทั้งปวง ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังระเบียบแห่งสังสารวัฏอันสูงสุดสำหรับมนุษย์ผู้ต้องตาย
13.173.2
केन वृत्तेन राजेन्द्र वर्तमाना नरा भुवि ।
प्राप्नुवन्त्युत्तमं स्वर्गं कथं च नरकं नृप ॥ १३.१७३.२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ มนุษย์ที่อาศัยอยู่บนแผ่นดินด้วยความประพฤติอย่างไรจึงได้สวรรค์อันสูงสุด และด้วยเหตุใดจึงได้นรก ข้าแต่พระราชา
13.173.3
मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं जनाः ।
प्रयान्त्यमुं लोकमितः को वै ताननुगच्छति ॥ १३.१७३.३ ॥
เมื่อละทิ้งร่างที่ตายแล้วไว้เหมือนท่อนไม้หรือก้อนดิน ผู้คนก็ไปจากที่นี่สู่โลกนั้น ผู้ใดเล่าจะติดตามพวกเขาไปจริงๆ
13.173.4
दूरादायाति भगवान्बृहस्पतिरुदारधीः ।
पृच्छैनं सुमहाभागमेतद्गुह्यं सनातनम् ॥ १३.१७३.४ ॥
พระพฤหัสบดีผู้ทรงเกียรติ ผู้มีปัญญาอันประเสริฐ กำลังมาแต่ไกล จงถามท่านผู้มีบุญยิ่งนี้ถึงเรื่องลึกลับและเป็นนิรันดร์นี้เถิด
13.173.5
नैतदन्येन शक्यं हि वक्तुं केनचिदद्य वै ।
वक्ता बृहस्पतिसमो न ह्यन्यो विद्यते क्वचित् ॥ १३.१७३.५ ॥
เรื่องนี้วันนี้ไม่อาจมีผู้ใดอื่นกล่าวได้ เพราะไม่มีผู้กล่าวใดเสมอพระพฤหัสบดีอยู่ที่ใดเลย
13.173.6
तयोः संवदतोरेवं पार्थगाङ्गेययोस्तदा ।
आजगाम विशुद्धात्मा भगवान्स बृहस्पतिः ॥ १३.१७३.६ ॥
ขณะที่ทั้งสองคือปารถะและบุตรแห่งคงคากำลังสนทนากันอยู่เช่นนั้น พระพฤหัสบดีผู้ทรงเกียรติ ผู้มีจิตบริสุทธิ์ ก็เสด็จมาถึง
13.173.7
ततो राजा समुत्थाय धृतराष्ट्रपुरोगमः ।
पूजामनुषमां चक्रे सर्वे ते च सभासदः ॥ १३.१७३.७ ॥
ครั้นแล้ว พระราชาลุกขึ้น โดยมีท้าวธฤตราษฎร์นำหน้า ทรงถวายการบูชาที่ไม่มีใดเทียบได้ และสมาชิกทั้งหมดในที่ประชุมก็ทำเช่นนั้นเช่นกัน
13.173.8
ततो धर्मसुतो राजा भगवन्तं बृहस्पतिम् ।
उपगम्य यथान्यायं प्रश्नं पप्रच्छ तत्त्वतः ॥ १३.१७३.८ ॥
จากนั้น พระราชาผู้เป็นบุตรแห่งธรรม ทรงเข้าเฝ้าพระพฤหัสบดีผู้ทรงเกียรติโดยถูกต้องตามระเบียบ แล้วทรงทูลถามปัญหาเกี่ยวกับความจริง
13.173.9
भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
मर्त्यस्य कः सहायो वै पिता माता सुतो गुरुः। ॥ १३.१७३.९ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ผู้เชี่ยวชาญในคัมภีร์ทั้งปวง ผู้ใดเล่าเป็นที่พึ่งของมนุษย์ได้จริง บิดา มารดา บุตร หรืออาจารย์
13.173.10
मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं जनाः ।
गच्छन्त्यमुं च लोकं वै क एताननुगच्छति ॥ १३.१७३.१० ॥
เมื่อละทิ้งร่างที่ตายแล้วไว้เหมือนท่อนไม้หรือก้อนดิน มนุษย์ก็ไปสู่โลกอีกโลกหนึ่ง แล้วผู้ใดติดตามคนเหล่านี้ไป
13.173.11
एकः प्रसूयते राजन्नेक एव विनश्यति ।
एकस्तरति दुर्गाणि गच्छत्येकस्तु दुर्गतिम् ॥ १३.१७३.११ ॥
ข้าแต่พระราชา มนุษย์เกิดมาคนเดียว และตายไปคนเดียว ข้ามผ่านความยากลำบากคนเดียว และไปสู่คติอันชั่วร้ายคนเดียว
13.173.12
न सहायः पिता माता तथा भ्राता सुतो गुरुः ।
ज्ञातिसम्बन्धिवर्गश्च मित्रवर्गस्तथैव च ॥ १३.१७३.१२ ॥
ไม่ว่าบิดา มารดา พี่น้อง บุตร อาจารย์ หมู่ญาติและเครือญาติ หรือหมู่มิตรสหาย ล้วนไม่เป็นที่พึ่งเลย
13.173.13
मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्टसमं जनाः ।
मुहूर्तमुपयुञ्ज्याथ ततो यान्ति पराङ्मुखाः ॥ १३.१७३.१३ ॥
เมื่อละทิ้งร่างที่ตายแล้วไว้เหมือนท่อนไม้หรือก้อนดิน มนุษย์ยังผูกพันอยู่กับร่างนั้นชั่วครู่หนึ่ง แล้วก็หันหลังให้และจากไป
13.173.14
तैस्तच्छरीरमुत्सृष्टं धर्मि एकोऽनुगच्छति ।
तस्माद्धर्मः सहायार्थे सेवितव्यः सदा नृपः ॥ १३.१७३.१४ ॥
ในบรรดาร่างที่คนเหล่านั้นละทิ้งไว้ มีเพียงผู้มีธรรมเท่านั้นที่ติดตามไปเพียงลำพัง เพราะฉะนั้น พระราชาควรเจริญธรรมอยู่เสมอ เพราะธรรมคือผู้ร่วมทาง
13.173.15
प्राणी धर्मसमायुक्तो गच्छेत्स्वर्गगतिं पराम् ।
तथैवाधर्मसंयुक्तो नरकं चोपपद्यते ॥ १३.१७३.१५ ॥
ผู้มีชีวิตที่ประกอบด้วยธรรม ย่อมไปสู่เส้นทางสวรรค์อันสูงสุด ในทำนองเดียวกัน ผู้ที่ประกอบด้วยอธรรมย่อมถูกนำไปสู่นรก
13.173.16
तस्मान्न्यायागतैरर्थैर्धर्मं सेवेत पण्डितः ।
धर्म एको मनुष्याणां सहायः पारलौकिकः ॥ १३.१७३.१६ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้รู้ควรรับใช้ธรรมด้วยทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบธรรม เพราะสำหรับมนุษย์ ธรรมเพียงอย่างเดียวคือผู้ร่วมทางในโลกหน้า
13.173.17
लोभान्मोहादनुक्रोशाद्भयाद्वाऽप्यबहुश्रुतः ।
नरः करोत्यकार्याणि परार्थे लोभमोहितः ॥ १३.१७३.१७ ॥
ด้วยความโลภ ความหลง ความสงสาร หรือแม้ความกลัว คนที่มีความรู้น้อยและถูกความโลภหลอกลวงเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ย่อมกระทำการที่ไม่ควรทำ
13.173.18
धर्मश्चार्थश्च कामश्च त्रितयं जीविते फलम् ।
एतत्त्रयमवाप्तव्यमधर्मपरिवर्जितम् ॥ १३.१७३.१८ ॥
ธรรม ทรัพย์ และกามา สามประการนี้คือผลของชีวิต สามประการนี้ควรได้มา โดยปราศจากอธรรม
13.173.19
श्रुतं भगवतो वाक्यं धर्मयुक्तं परं हितम् ।
शरीरनिश्चयं ज्ञातुं बुद्धिस्तु मम जायते ॥ १३.१७३.१९ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังพระดำรัสของท่านผู้ทรงเกียรติ ซึ่งประกอบด้วยธรรมและเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง บัดนี้ใจของข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ข้อสรุปเกี่ยวกับร่างกาย
13.173.20
मृतं शरीरं हि नृणां सूक्ष्ममव्यक्ततां गतम् ।
अचक्षुर्विषयं प्राप्तं कथं धर्मोऽनुगच्छति ॥ १३.१७३.२० ॥
ร่างของมนุษย์ที่ตายแล้วกลายเป็นสิ่งละเอียดและเข้าสู่ภาวะที่ไม่ปรากฏ พ้นจากขอบเขตของการมองเห็น ธรรมจะติดตามไปได้อย่างไร
13.173.21
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिरनन्तरम् ।
बुद्धिरात्मा च सहिता धर्मं पश्यन्ति नित्यदा ॥ १३.१७३.२१ ॥
แผ่นดิน ลม อากาศ น้ำ แล้วแสงสว่าง พร้อมด้วยปัญญาและอาตมัน ย่อมเห็นธรรมอยู่เสมอ
13.173.22
प्राणिनामिह सर्वेषां साक्षिभूतं दिवानिशम् ।
एतैश्च सह धर्मोऽपि तं जीवमनुगच्छति ॥ १३.१७३.२२ ॥
เป็นพยานของสรรพสัตว์ทั้งปวงในโลกนี้ทั้งกลางวันและกลางคืน และพร้อมกับธาตุเหล่านี้ ธรรมก็ติดตามชีวาตมันนั้นไปด้วย
13.173.23
त्वगस्थि मांसं शुक्रं च शोणितं च महामते ।
शरीरं वर्जयन्त्येते जीवितेन विवर्जितम् ॥ १३.१७३.२३ ॥
ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่เอ๋ย หนัง กระดูก เนื้อ อสุจิ และโลหิต ย่อมละทิ้งร่างกายที่ปราศจากชีวิต
13.173.24
ततो धर्मसमायुक्तः स जीवः सुखमेधते ।
इह लोके परे चैव किं भूयः कथयामि ते ॥ १३.१७३.२४ ॥
ดังนั้น ชีวาตมันที่ประกอบด้วยธรรมย่อมเจริญด้วยความสุข ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ข้าจะกล่าวอะไรให้ท่านฟังอีกเล่า
13.173.25
तद्दर्शितं भगवता यथा धर्मोऽनुगच्छति ।
एतत्तु ज्ञातुमिच्छामि कथं रेतः प्रवर्तते ॥ १३.१७३.२५ ॥
เมื่อพระผู้เป็นเจ้าได้แสดงแล้วว่าธรรมติดตามไปอย่างไร ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ว่าเชื้อพันธุ์เกิดขึ้นได้อย่างไร
13.173.26
अन्नमश्नन्ति यद्देवाः शरीरस्था नरेश्वर ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिर्मनस्तथा ॥ १३.१७३.२६ ॥
ข้าแต่จอมนรชน เหล่าเทพผู้สถิตอยู่ในร่างกายย่อมบริโภคอาหาร คือ แผ่นดิน ลม อากาศ น้ำ ไฟ และจิตใจด้วยเช่นกัน
13.173.27
ततस्तृप्तेषु राजेन्द्र तेषु भूतेषु पञ्चसु ।
मनःषष्ठेषु शुद्धात्मन्रेतः सम्पद्यते महत् ॥ १३.१७३.२७ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อธาตุทั้งห้านั้นพร้อมด้วยใจเป็นที่หก ได้รับความอิ่มเอมแล้ว ข้าแต่ผู้มีอาตมันบริสุทธิ์ เชื้อพันธุ์อันยิ่งใหญ่ก็เกิดขึ้น
13.173.28
ततो गर्भः सम्भवति श्लेषात्स्त्रीपुंसयोर्नृप ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं भूयः किं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.१७३.२८ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา ครรภ์ก็ก่อตัวขึ้นจากการประสมกันของหญิงและชาย ทั้งหมดนี้ข้าได้กล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า
13.173.29
आख्यातं मे भगवता गर्भः सञ्जायते यथा ।
यथा जातस्तु पुरुषः प्रपद्यति तदुच्यताम् ॥ १३.१७३.२९ ॥
พระผู้เป็นเจ้าได้ตรัสแก่ข้าพเจ้าแล้วว่าครรภ์ก่อตัวขึ้นอย่างไร ขอโปรดบอกต่อไปว่า เมื่อเกิดเป็นมนุษย์แล้ว บุรุษย่อมบรรลุสิ่งที่บรรลุได้อย่างไร
13.173.30
आसन्नमात्रः पुरुषस्तैर्भूतैरभिभूयते ।
विप्रयुक्तश्च तैर्भूतैः पुनर्यात्यपरां गतिम्।
स च भूतसमायुक्तः प्राप्नुते जीव एव हि ॥ १३.१७३.३० ॥
บุรุษที่กำลังจะเกิดนั้นถูกธาตุเหล่านั้นครอบงำ เมื่อพ้นจากธาตุเหล่านั้นแล้ว ก็ไปสู่คติอื่นอีก และชีวาตมันที่ประกอบด้วยธาตุเหล่านั้นนั่นเองเป็นผู้บรรลุสิ่งนั้น
13.173.31
ततोऽस्य कर्म पश्यन्ति शुभं वा यदि वाशुभम् ।
देवताः पञ्चभूतस्थाः किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.१७३.३१ ॥
จากนั้น เหล่าเทพผู้สถิตอยู่ในธาตุทั้งห้าย่อมเห็นกรรมของเขาว่าดีหรือชั่ว ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า
13.173.32
त्वगस्थिमांसमुत्सृज्य तैश्च भूतैर्विवर्जितः ।
जीवः सह वसन्कृत्स्नं सुखदुःखसहः प्रभो ॥ १३.१७३.३२ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ชีวาตมันละทิ้งหนัง กระดูก และเนื้อ เมื่อพ้นจากธาตุเหล่านั้นแล้ว ก็อยู่ร่วมกับทั้งหมด และเสวยสุขและทุกข์
13.173.33
भोगवश्यं कर्मवश्यं यातनावश्यमित्यपि ।
एतत्त्रयाणामासाद्य कर्मतः सोऽश्नुते फलम् ॥ १३.१७३.३३ ॥
ชีวาตมันตกอยู่ภายใต้การเสวยผล ตกอยู่ภายใต้กรรม และตกอยู่ภายใต้การทรมาน เมื่อได้รับทั้งสามนี้แล้ว ย่อมได้รับผลตามกรรม
13.173.34
जीवः कर्मसमायुक्तः शीघ्रं रेतस्त्वमागतः ।
स्त्रीणां पुष्पं समासाद्य सूतिकाले लभेत तत् ॥ १३.१७३.३४ ॥
ชีวาตมันที่ประกอบด้วยกรรมย่อมมาเป็นเชื้อพันธุ์อย่างรวดเร็ว เมื่อไปถึงดอกของสตรีแล้ว ก็จะได้รับสิ่งนั้นในเวลาคลอด
13.173.35
यमस्य पुरुषैः क्लेसं यमस्य पुरुषैर्वधम् ।
दुःखं संसारचक्रं च नरः क्लेशं स विन्दति ॥ १३.१७३.३५ ॥
ความทุกข์ทรมานจากมือของบริวารยมราช การฆ่าฟันจากมือของบริวารยมราช ความโศก และวงล้อแห่งสังสารวัฏ มนุษย์ย่อมได้รับความทุกข์ทรมานนั้น
13.173.36
इह लोके स च प्राणी जन्मप्रभृति पार्थिव ।
सुकृतं कर्म वै भुङ्क्ते धर्मस्य फलमाश्रितः ॥ १३.१७३.३६ ॥
ข้าแต่พระราชา สัตว์ผู้มีชีวิตนั้นในโลกนี้ ตั้งแต่เกิดเป็นต้นมา ย่อมเสวยผลแห่งกรรมดีที่ทำไว้ โดยอาศัยผลของธรรม
13.173.37
यदि धर्मं यथाशक्ति जन्मप्रभृति सेवते ।
ततः स पुरुषो भूत्वा सेवते नियतं सुखम् ॥ १३.१७३.३७ ॥
หากบุคคลประพฤติธรรมตามกำลังของตนตั้งแต่เกิดเป็นต้นมา เมื่อเป็นมนุษย์แล้ว เขาย่อมได้รับความสุขอย่างแน่นอน
13.173.38
अथान्तरा तु धर्मस्याप्यधर्ममुपसेवते ।
सुखस्यानन्तरं दुःखं स जीवोऽप्यधिगच्छति ॥ १३.१७३.३८ ॥
แต่หากบุคคลแม้อยู่ท่ามกลางธรรม กลับประพฤติอธรรม ชีวาตมันนั้นย่อมประสบทุกข์ทันทีหลังจากความสุข
13.173.39
अधर्मेण समायुक्तो यमस्य विषयं गतः ।
महद्दुःखं समासाद्य तिर्यग्योनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.३९ ॥
ชีวาตมันที่ประกอบด้วยอธรรมและไปสู่อาณาเขตของยมราช ย่อมได้รับความทุกข์ใหญ่หลวง แล้วเกิดในครรภ์ของสัตว์เดียรัจฉาน
13.173.40
कर्मणा येन येनेह यस्यां योनौ प्रजायते ।
जीवो मोहसमायुक्तस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १३.१७३.४० ॥
ข้าพเจ้าจะอธิบาย ฟังให้ดี ว่าด้วยกรรมอย่างใด ในโลกนี้ ชีวาตมันที่ประกอบด้วยโมหะจะเกิดในครรภ์ใด
13.173.41
यदेतदुच्यते शास्त्रे सेतिहासे च च्छन्दसि ।
यमस्य विषयं घोरं मर्त्यो लोकः प्रपद्यते ॥ १३.१७३.४१ ॥
สิ่งที่กล่าวไว้ในคัมภีร์ พร้อมทั้งในอิติหาส และในพระเวท คือโลกมนุษย์ย่อมไปสู่อาณาเขตอันน่าสะพรึงกลัวของยม
13.173.42
इह स्थानानि पुण्यानि देवतुल्यानि भूपते ।
तिर्यग्योन्यतिरिक्तानि गतिमन्ति च सर्वशः ॥ १३.१७३.४२ ॥
ที่นี่ มีที่อยู่อันบริสุทธิ์เสมอด้วยเทพเจ้า ข้าแต่จอมปฐพี ซึ่งอยู่นอกเหนือกำเนิดสัตว์เดรัจฉาน และมีทางไปทุกทิศทาง
13.173.43
यमस्य भवने दिव्ये ब्रह्मलोकसमे गुणैः ।
कर्मभिर्नियतैर्बद्धो जन्तुर्दुःखान्युपाश्नुते ॥ १३.१७३.४३ ॥
ในนิเวศน์อันทิพย์ของยม ซึ่งเสมอด้วยพรหมโลกในคุณสมบัติ สัตว์ที่ถูกผูกมัดด้วยกรรมที่ตายตัวย่อมได้รับทุกข์
13.173.44
येनयेन तु भावेन कर्मणा पुरुषो गतिम् ।
प्रयाति परुषां घोरां तत्ते वक्ष्याम्यतः परम् ॥ १३.१७३.४४ ॥
บุรุษจะไปสู่คติอันโหดร้ายและน่าสะพรึงกลัวด้วยสภาวะจิตใดและกรรมใด เรื่องนั้นเราจะเล่าให้ฟังต่อจากนี้
13.173.45
अधीत्य चतुरो वेदान्द्विजो मोहसमन्वितः ।
पतितात्प्रतिगृह्याथ खरयोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.४५ ॥
พราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวททั้งสี่แล้วแต่ยังหลงผิด รับทานจากคนนอกวรรณะ ย่อมเกิดในครรภ์ของลา
13.173.46
खरो जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भारत ।
खरो मृतो बलीवर्दः सप्तवर्षाणि जीवति ॥ १३.१७३.४६ ॥
ลามีชีวิตอยู่สิบห้าปี ข้าแต่ภารตะ เมื่อลาตายแล้วก็กลายเป็นโคตัวผู้ และมีชีวิตอยู่เจ็ดปี
13.173.47
बलीवर्दो मृतश्चापि जायते ब्रह्मराक्षसः ।
ब्रह्मरक्षश्च मासांस्त्रींस्ततो जायेत ब्राह्मणः ॥ १३.१७३.४७ ॥
เมื่อโคตัวผู้ตายแล้วก็เกิดเป็นพรหมรากษส รากษสพราหมณ์มีชีวิตอยู่สามเดือน แล้วจึงเกิดเป็นพราหมณ์
13.173.48
पतितं याजयित्वा तु कृमियोनौ प्रजायते ।
तत्र जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भारत ॥ १३.१७३.४८ ॥
ผู้ที่ทำพิธียัญให้คนนอกวรรณะ ย่อมเกิดในครรภ์ของหนอน ข้าแต่ภารตะ ที่นั่นเขามีชีวิตอยู่สิบห้าปี
13.173.49
कृमिभावाद्विमुक्तस्तु ततो जायेत गर्दभः ।
गर्दभः पञ्चवर्षाणि पञ्चवर्षाणि सूकरः ॥ १३.१७३.४९ ॥
เมื่อพ้นจากสภาพหนอนแล้ว จึงเกิดเป็นลา อยู่เป็นลาห้าปี และเป็นหมูป่าห้าปี
13.173.50
कुक्कुटः पञ्चवर्षाणि पञ्चवर्षाणि जम्बुकः ।
श्वा वर्षमेकं भवति ततो जायेत मानवः ॥ १३.१७३.५० ॥
เป็นไก่ตัวผู้ห้าปี และเป็นหมาจิ้งจอกห้าปี ต่อมาเป็นสุนัขหนึ่งปี แล้วจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.51
उपाध्यायस्त्रियः पापं शिष्यः कुर्यादबुद्धिमान् ।
स जीव इह संसारांस्त्रीनाप्नोति न संशयः ॥ १३.१७३.५१ ॥
ศิษย์ผู้ไร้ปัญญาที่ทำบาปกับภรรยาของอาจารย์ ย่อมได้รับการเวียนว่ายตายเกิดสามวงรอบในโลกนี้ ไม่มีข้อสงสัย
13.173.52
वृको भवति राजेन्द्र ततः क्रव्यात्ततः खरः ।
ततः प्रेतः परिक्लिष्टः पश्चाज्जायेत ब्राह्मणः ॥ १३.१७३.५२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เขากลายเป็นหมาป่า ต่อมาเป็นสัตว์กินเนื้อ แล้วเป็นลา จากนั้นเป็นเปรตที่ทุกข์ทรมาน ภายหลังจึงเกิดเป็นพราหมณ์
13.173.53
मनसाऽपि गुरोर्भार्यां यः शिष्यो याति पापकृत् ।
स उग्रान्प्रैति संसारानधर्मेणेह चेतसा ॥ १३.१७३.५३ ॥
ศิษย์ผู้ทำบาปที่แม้เพียงในใจไปหาภรรยาของอาจารย์ ย่อมไปสู่วงรอบการเวียนว่ายอันน่ากลัวด้วยความไม่ชอบธรรม และด้วยจิตนี้เอง
13.173.54
श्वयोनौ तु स सम्भूतस्त्रीणि वर्षाणि जीवति ।
तत्रापि निधनं प्राप्तः कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.५४ ॥
เกิดในครรภ์ของสุนัข เขามีชีวิตอยู่สามปี แม้ที่นั่นเขาก็ถึงความตาย แล้วเกิดในครรภ์ของหนอน
13.173.55
कृमिभावमनुप्राप्तो वर्षमेकं तु जीवति ।
ततस्तु निधनं प्राप्तो ब्रह्मयोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.५५ ॥
เมื่อบรรลุสภาพหนอนแล้ว เขามีชีวิตอยู่หนึ่งปี เมื่อถึงความตายแล้ว จึงเกิดในครรภ์ของพราหมณ์
13.173.56
यदि पुत्रसमं शिष्यं गुरुर्हन्यादकारणे ।
आत्मनः कामकारेण सोपि हिंस्रः प्रजायते ॥ १३.१७३.५६ ॥
หากอาจารย์โดยไม่มีเหตุผลตีศิษย์ผู้เสมือนบุตร ด้วยการกระทำตามใจตนเอง อาจารย์ผู้นั้นก็จะเกิดเป็นสัตว์ดุร้าย
13.173.57
पितरं मातरं चैव यस्तु पुत्रोऽवमन्यते ।
सोऽपि राजन्मृतो जन्तुः पूर्वं जायेत गर्दभः ॥ १३.१७३.५७ ॥
บุตรผู้ดูหมิ่นทั้งบิดาและมารดา ข้าแต่พระราชา เมื่อตายแล้ว ก่อนอื่นย่อมเกิดเป็นลา
13.173.58
गर्दभत्वं तु सम्प्राप्य दशवर्षाणि जीवति ।
संवत्सरं तु कुम्भीरस्ततो जायेत मानवः ॥ १३.१७३.५८ ॥
เมื่อได้สภาพลาแล้ว มีชีวิตอยู่สิบปี ต่อมาเป็นจระเข้หนึ่งปี แล้วจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.59
पुत्रस्य मातापितरौ यस्य रुष्टावुभावपि ।
गुर्वपध्यानतः सोपि मृतो जायति गर्दभः ॥ १३.१७३.५९ ॥
บุตรที่บิดามารดาทั้งสองโกรธเคือง เนื่องจากไม่เคารพผู้ใหญ่ เมื่อตายแล้วก็เกิดเป็นลา
13.173.60
खरो जीवति मासांस्तु दश श्वा च चतुर्दशः ।
बिडालः सप्तमासांस्तु ततो जायेत मानवः ॥ १३.१७३.६० ॥
ลามีชีวิตสิบเดือน และสุนัขสิบสี่เดือน แมวมีชีวิตเจ็ดเดือน แล้วจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.61
मातापितरावाक्रुश्य शारिका सम्प्रजायते ।
ताडयित्वा तु तावेव जायते कच्छपो नृप ॥ १३.१७३.६१ ॥
ผู้ที่ด่าบริภาษมารดาบิดา จะเกิดเป็นนกไมนา และผู้ที่ทำร้ายท่านทั้งสอง ข้าแต่พระราชา จะเกิดเป็นเต่า
13.173.62
कच्छपो दशवर्षाणि त्रीणि वर्षाणि शल्यकः ।
व्यालो भूत्वा च षण्मासांस्ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.६२ ॥
เป็นเต่าสิบปี เป็นเม่นสามปี และเป็นงูหกเดือน จากนั้นจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.63
भर्तृपिण्डमुपाश्नन्यो राजद्विष्टानि सेवते ।
सोपि मोहसमापन्नो मृतो जायति वानरः ॥ १३.१७३.६३ ॥
ผู้กินอาหารของนายตน แต่กลับคบหากับสิ่งที่พระราชาเกลียดชัง ถูกความหลงครอบงำ เมื่อตายแล้วย่อมเกิดเป็นลิง
13.173.64
वानरो दशवर्षाणि पञ्चवर्षाणि सूकरः ।
श्वाऽथ भूत्वा तु षण्मासांस्ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.६४ ॥
เป็นลิงสิบปี เป็นสุกรห้าปี และเป็นสุนัขหกเดือน จากนั้นจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.65
न्यासापहर्ता तु नरो यमस्य विषयं गतः ।
यातनानां शतं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.६५ ॥
ผู้ที่ยักยอกทรัพย์ฝากไว้ ไปสู่แดนของพระยม ทนรับความทรมานนับร้อย แล้วจึงเกิดในครรภ์ของหนอน
13.173.66
तत्र जीवति वर्षाणि दशपञ्च च भारत ।
दुष्कृतस्य क्षयं कृत्वा ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.६६ ॥
ที่นั่นเขาอยู่ต่อไปสิบห้าปี ข้าแต่ภารตะ เมื่อผลแห่งกรรมชั่วสิ้นไปแล้ว เขาจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.67
असूयकः कुत्सितश्च चण्डालो दुःखमश्नुते ।
विश्वासहर्ता तु नरो मीनो जायति दुर्मतिः ॥ १३.१७३.६७ ॥
ผู้ริษยาและเป็นจัณฑาลที่ถูกดูหมิ่น ย่อมได้รับทุกข์ ส่วนผู้ทำลายความไว้วางใจ จะเกิดเป็นปลาที่มีจิตใจโง่เขลา
13.173.68
भूत्वा मीनोऽष्टमासांस्तु मृगो जायति भारत ।
मृगस्तु चतुरो मासांस्ततश्छागः प्रजायते ॥ १३.१७३.६८ ॥
เป็นปลาแปดเดือน ข้าแต่ภารตะ แล้วจึงเกิดเป็นกวาง กวางอยู่สี่เดือน แล้วจึงเกิดเป็นแพะ
13.173.69
छागस्तु निधनं प्राप्य पूर्णे संवत्सरे ततः ।
गौः स सञ्जायते जन्तुस्ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.६९ ॥
เมื่อแพะถึงความตาย และครบหนึ่งปี สัตว์นั้นก็เกิดเป็นวัว แล้วจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.70
धान्यान्यवांस्तिलान्माषान्कुलत्थान्सर्षपांश्चणान् ।
कलायानथ मुद्गांश्च गोधूमानतसीस्तथा ॥ १३.१७३.७० ॥
ข้าวและธัญพืช ข้าวบาร์เลย์ งา ถั่วมาษ ถั่วกุลัตถะ เมล็ดมัสตาร์ด ถั่วลูกไก่ ถั่วลันเตา ถั่วเขียว ข้าวสาลี และเมล็ดแฟลกซ์
13.173.71
यस्तु धान्यापहर्ता च मोहाज्जन्तुरचेतनः ।
स जायते महाराज मूषिको निरपत्रपः ॥ १३.१७३.७१ ॥
สัตว์ที่ขโมยธัญพืชไป เพราะความหลงและขาดสติ ข้าแต่มหาราชา ย่อมเกิดเป็นหนูที่ไร้ความละอาย
13.173.72
ततः प्रेत्य महाराज मृतो जायति सूकरः ।
सूकरो जातमात्रस्तु रोगेणि म्रियते नृप ॥ १३.१७३.७२ ॥
ต่อจากนั้น ข้าแต่มหาราชา เมื่อตายแล้วและไปสู่แดนของผู้ล่วงลับ เขาย่อมเกิดเป็นสุกร สุกรที่เพิ่งเกิดนั้น ข้าแต่พระราชา ย่อมตายด้วยโรค
13.173.73
श्वा ततो जायते मूढः कर्मणा तेन पार्थिव ।
भूत्वा श्वा पञ्चवर्षाणि ततो जायति मानवः ॥ १३.१७३.७३ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา ผู้หลงผิดนั้นเกิดเป็นสุนัข ด้วยกรรมนั้น เมื่อเป็นสุนัขห้าปีแล้ว เขาจึงเกิดเป็นมนุษย์
13.173.74
परदाराभिमर्शं तु कृत्वा जायति वै वृकः ।
श्वा शृगालस्ततो गृध्रो व्यालः कङ्को बकस्तथा ॥ १३.१७३.७४ ॥
ผู้ที่ไปแตะต้องภรรยาของผู้อื่น ย่อมเกิดเป็นหมาป่า จากนั้นเกิดเป็นสุนัข สุนัขจิ้งจอก แร้ง งู นกกระสา และนกกระเรียน
13.173.75
भ्रातुर्भार्यां तु पापात्मा यो धर्मयति मोहितः ।
पुंस्कोकिलत्वमाप्नोति सोऽपि संवत्सरं नृप ॥ १३.१७३.७५ ॥
ผู้มีจิตใจชั่วร้ายที่ถูกความหลงครอบงำ แล้วล่วงละเมิดภรรยาของพี่ชายน้องชาย ข้าแต่พระราชา เขาก็จะได้เป็นนกดุเหว่าตัวผู้เป็นเวลาหนึ่งปี
13.173.76
सखिभार्यां गुरोर्भार्यां राजभार्यां तथैव च ।
प्रधर्षयित्वा कामाद्यो मृतो जायति सूकरः ॥ १३.१७३.७६ ॥
ผู้ที่ด้วยตัณหาล่วงละเมิดภรรยาของเพื่อน ภรรยาของครู หรือภรรยาของพระราชา แล้วตาย ย่อมเกิดเป็นสุกร
13.173.77
सूकरः पञ्चवर्षाणि दशवर्षाणि श्वाविधः ।
बिडालः पञ्चवर्षाणि दशवर्षाणि कुक्कुटः ॥ १३.१७३.७७ ॥
เป็นสุกรห้าปีและสิบปี เป็นสุนัขพันธุ์ต่างๆ สิบปี เป็นแมวห้าปีและสิบปี และเกิดเป็นไก่ตัวผู้
13.173.78
पिपीलिका तु मासांस्त्रीन्वानरो मासमेव तु ।
एतानासाद्य संसारान्कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.७८ ॥
เป็นมดสามเดือน และเป็นลิงเพียงหนึ่งเดือน เมื่อได้เวียนว่ายในวัฏสงสารเหล่านี้แล้ว เขาย่อมเกิดในครรภ์ของหนอน
13.173.79
तत्र जीवति मासांस्तु कृमियोनौ चतुर्दश ।
ततोऽधर्मक्षयं कृत्वा पुनर्जायति मानवः ॥ १३.१७३.७९ ॥
ที่นั่นเขาอยู่สิบสี่เดือนในครรภ์ของหนอน จากนั้น เมื่อทำความอธรรมให้สิ้นไปแล้ว มนุษย์จึงเกิดใหม่อีกครั้ง
13.173.80
उपस्थिते विवाहे तु यज्ञे दानेऽपि वा विभो ।
मोहात्करोति यो विघ्नं स मृतो जायते कृमिः ॥ १३.१७३.८० ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อการแต่งงาน พิธียัญ หรือการให้ทานกำลังมาถึง ผู้ใดด้วยความหลงสร้างอุปสรรค ผู้นั้นเมื่อตายแล้วย่อมเกิดเป็นหนอน
13.173.81
कृमिर्जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भारत ।
अधर्मिस्य क्षयं कृत्वा ततो जायति मानवः ॥ १३.१७३.८१ ॥
ภารตะ หนอน มีชีวิตอยู่สิบห้าปี แล้วเมื่อทำลายบาปของผู้อธรรมสิ้นแล้ว มนุษย์ก็เกิดขึ้น
13.173.82
पूर्वं दत्त्वा तु यः कन्यां द्वितीये दातुमिच्छति ।
सोपि राजन्मृतो जन्तुः कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.८२ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ที่ยกหญิงสาวให้แต่งงานไปแล้ว แล้วยังปรารถนาจะยกให้อีกคนหนึ่ง เขาตายไปในฐานะสัตว์ แล้วเกิดในครรภ์ของหนอน
13.173.83
तत्र जीवति वर्षाणि त्रयोदश युधिष्ठिर ।
अधर्मसंक्षये युक्तस्ततो जायति मानवः ॥ १३.१७३.८३ ॥
ยุธิษฐิระ ที่นั่นเขามีชีวิตอยู่สิบสามปี แล้วเมื่อตั้งใจทำลายความอธรรม มนุษย์ก็เกิดขึ้น
13.173.84
देवकार्यमकृत्वा तु पितृकार्यमथापि वा ।
अनिर्वाप्य समश्नन्वै मृतो जायति वायसः ॥ १३.१७३.८४ ॥
ผู้ที่กินโดยไม่ทำหน้าที่ต่อเทพเจ้าและหน้าที่ต่อบรรพบุรุษ และไม่ถวายเครื่องบูชา เขาตายแล้วเกิดเป็นอีกา
13.173.85
वायसः शतवर्षाणि ततो जायति कुक्कुटः ।
जायते व्यालकश्चापि मासं तस्मात्तु मानुषः ॥ १३.१७३.८५ ॥
เป็นอีกาอยู่หนึ่งร้อยปี แล้วจึงเกิดเป็นไก่ตัวผู้ และยังเกิดเป็นงูอยู่หนึ่งเดือน หลังจากนั้นจึงเป็นมนุษย์
13.173.86
ज्येष्ठं पितृसमं चापि भ्रातरं योऽवमन्यते ।
सोऽपि मृत्युमुपागम्य क्रौञ्चयोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.८६ ॥
ผู้ที่ดูหมิ่นพี่ชายคนโต ซึ่งเสมอด้วยบิดา เขาก็ถึงความตายแล้วเกิดในครรภ์ของนกกระเรียน
13.173.87
क्रौञ्चो जीवति वर्षं तु ततो जायति चीरकः ।
ततो निधनमापन्नो मानुषत्वमुपाश्नुते ॥ १३.१७३.८७ ॥
นกกระเรียนมีชีวิตอยู่หนึ่งปี แล้วจึงเกิดเป็นนกจีรกะ เมื่อถึงความตายจากนั้น ก็บรรลุสภาพของมนุษย์
13.173.88
वृषलो ब्राह्मणीं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते ।
ततः सम्प्राप्य निधनं जायते सूकरः पुनः ॥ १३.१७३.८८ ॥
ศูทรที่ไปหาหญิงพราหมณ์ ย่อมเกิดในครรภ์ของหนอน เมื่อถึงความตายแล้ว ก็เกิดใหม่เป็นหมูป่า
13.173.89
सूकरो जातमात्रस्तु रोगेण म्रियते नृप ।
श्वा ततो जायते मूढः कर्मणा तेन पार्थिव ॥ १३.१७३.८९ ॥
ข้าแต่พระราชา หมูป่าตายด้วยโรคทันทีที่เกิด ข้าแต่จอมปฐพี ด้วยกรรมนั้นเอง เขาจึงเกิดเป็นสุนัขโง่
13.173.90
श्वा भूत्वा कृतकर्माऽसौ जायते मानुषस्ततः ।
तत्रापत्यं समुत्पाद्य मृतो जायति मूषिकः ॥ १३.१७३.९० ॥
เมื่อเป็นสุนัขและทำกรรมของตนแล้ว เขาก็เกิดเป็นมนุษย์ ที่นั่นเมื่อมีบุตรและตายไป เขาก็เกิดเป็นหนู
13.173.91
कृतघ्नस्तु मृतो राजन्यमस्य विषयं गतः ।
यमस्य पुरुषैः क्रुद्धैर्वधं प्राप्नोति दारणम् ॥ १३.१७३.९१ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้อกตัญญูตายแล้วไปยังแดนของพระยม ถูกบรรดาบริวารของพระยมผู้โกรธเกรี้ยวตีอย่างฉีกร่าง
13.173.92
दण्डं समुद्गरं शूलमग्निकुम्भं च दारुणम् ।
असिपत्रवनं घोरवालुकं कूटशाल्मलीम् ॥ १३.१७३.९२ ॥
ไม้เท้า กระบอง หอก หม้อไฟอันน่าสะพรึง ป่าใบดาบ พื้นทรายอันน่ากลัว และต้นงิ้วอันหลอกลวง
13.173.93
एताश्चान्याश्च बह्वीश्च यमस्य विषयं गतः ।
यातनाः प्राप्य तत्रोग्रास्ततो वध्यति भारत ॥ १३.१७३.९३ ॥
ภารตะ เมื่อไปถึงแดนของพระยมแล้ว ได้รับทุกขเวทนาเหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากมาย เขาก็ถูกลงโทษอย่างรุนแรงที่นั่น
13.173.94
ततो हतः कृतघ्नः स तत्रोग्रैर्भरतर्षभ ।
संसारचक्रमासाद्य कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.९४ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ ผู้อกตัญญูนั้นถูกทรมานอย่างรุนแรงที่นั่นจนสิ้นชีพ แล้วถึงวงล้อแห่งสังสารวัฏ และเกิดในครรภ์ของหนอน
13.173.95
कृमिर्भवति वर्षाणि दशपञ्च च भारत ।
ततो गर्भं समासाद्य तत्रैव म्रियते शिशुः ॥ १३.१७३.९५ ॥
ภารตะ เขาเป็นหนอนอยู่สิบห้าปี แล้วเข้าสู่ครรภ์ และที่นั่นเองตายไปในฐานะทารก
13.173.96
ततो गर्भशतैर्जन्तुर्बहुभि सम्प्रपद्यते ।
संसारांश्च बहून्गत्वा ततस्मिर्यक्षु जायते ॥ १३.१७३.९६ ॥
จากนั้น สัตว์นั้นผ่านครรภ์นับร้อย และสังสารวัฏมากมาย แล้วภายหลังจึงเกิดในหมู่ยักษ์
13.173.97
ततो दुःखमनुप्राप्य बहुवर्षगणानिह ।
स पुनर्भवसंयुक्तस्ततः कूर्मः प्रजायते ॥ १३.१७३.९७ ॥
แล้วเมื่อได้รับทุกข์นานหลายหมู่ปีในที่นี้ เขาก็กลับเข้าสู่ภพอีก แล้วเกิดเป็นเต่า
13.173.98
दधि हृत्वा बकश्चापि प्लवो मत्स्यानसंस्कृतान् ।
चोरयित्वा तु दुर्बुद्धिर्मधुदंशः प्रजायते ॥ १३.१७३.९८ ॥
นกกระสาที่ขโมยนมส้ม และนกน้ำที่ขโมยปลาดิบ ผู้มีใจชั่ว เมื่อขโมยแล้วก็เกิดเป็นแมลงที่กินน้ำผึ้ง
13.173.99
फलं वा मूलकं हृत्वा अपूपं वा पिपीलिकाः ।
चोरयित्वा च निष्पावं जायते हलगोलकः ॥ १३.१७३.९९ ॥
ผู้ขโมยผลไม้หรือหัวผักกาด หรือขนมแป้ง ก็เกิดเป็นมด และผู้ขโมยถั่วก็เกิดเป็นแมลงฮาลาโกลกะ (แมลงชนิดหนึ่ง)
13.173.100
पायसं चोरयित्वा तु तित्तिरित्वमवाप्नुते ।
हृत्वा पिष्टमयं पूपं कुम्भोलूकः प्रजायते ॥ १३.१७३.१०० ॥
ผู้ขโมยข้าวต้มนม ย่อมบรรลุสภาพนกคุ่ม ผู้ขโมยขนมทำจากแป้ง ก็เกิดเป็นกุมโภลูกะ (นกฮูกชนิดหนึ่ง)
13.173.101
अयो हृत्वा तु दुर्बुद्धिर्वायसो जायते नरः ।
कांस्यं हृत्वा तु दुर्बद्धिर्हारितो जायते नरः ॥ १३.१७३.१०१ ॥
ผู้มีใจชั่วที่ขโมยเหล็กย่อมเกิดเป็นกา ผู้มีใจชั่วที่ขโมยทองแดงย่อมเกิดเป็นนกหาริตะ (นกแก้วสีเขียว)
13.173.102
राजतं भाजनं हृत्वा कपोतः सम्प्रजायते ।
हृत्वा तु काञ्चनं भाण्डं कृमियोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.१०२ ॥
ผู้ขโมยภาชนะเงินย่อมเกิดเป็นนกพิราบ ผู้ขโมยภาชนะทองย่อมเกิดในครรภ์หนอนไส้เดือน
13.173.103
पत्रोर्णं चोरयित्वा तु कृकलत्वं निगच्छति ।
कौशिकं तु ततो हृत्वा नरो जायति वर्तकः ॥ १३.१७३.१०३ ॥
ผู้ขโมยขนสัตว์จากใบไม้ย่อมไปสู่สภาพของนกกฤกละ แล้วผู้ขโมยผ้าไหมจากนั้นย่อมเกิดเป็นนกคุ้มวรตกะ
13.173.104
अंशुकं चोरयित्वा तु शुक्रो जायति मानवः ।
चोरयित्वा दुकूलं तु मृतो हंसः प्रजायते ॥ १३.१७३.१०४ ॥
ผู้ขโมยผ้าละเอียดย่อมเกิดเป็นนกแก้ว ผู้ขโมยผ้าลินินทุกูละและตายไปแล้วย่อมเกิดเป็นหงส์
13.173.105
क्रौञ्चः कार्पासिकं हृत्वा मृतो जायति मानवः ।
चोरयित्वा नरः पट्टं त्वाविकं चैव भारत। ॥ १३.१७३.१०५ ॥
ผู้ตายหลังขโมยผ้าฝ้ายย่อมเกิดเป็นนกกระเรียนเครานจะ และ โอ ภารตะ ผู้ชายขโมยผ้าไหมปัฏฏะและผ้าขนแกะอาวิกะ
13.173.106
वर्णान्हृत्वा तु पुरुषो मृतो जायति बर्हिणः ।
हृत्वा रक्तानि वस्त्राणि जायते जीवजीवकः ॥ १३.१७३.१०६ ॥
ผู้ขโมยสีย้อมแล้วตายไปย่อมเกิดเป็นนกยูง ผู้ขโมยผ้าสีแดงย่อมเกิดเป็นนกชีวชีวกะ
13.173.107
वर्णकादींस्तथा गन्धांश्चोरयित्वेह मानवः ।
छुन्दुन्दरित्वमाप्नोति राजँल्लोभपरायणः ॥ १३.१७३.१०७ ॥
ผู้ชายที่ขโมยสีย้อม น้ำหอม และสิ่งคล้ายกัน ด้วยใจที่มุ่งแต่โลภ ย่อมบรรลุสภาพของจุนทุนทระ โอ พระราชา
13.173.108
तत्र जीवति वर्षाणि ततो दश च पञ्च च ।
अधर्मस्य क्षयं गत्वा ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.१०८ ॥
ที่นั่นเขามีชีวิตอยู่สิบห้าปี จากนั้นเมื่อไปสู่ความสิ้นสุดของอธรรมแล้ว ย่อมเกิดเป็นมนุษย์อีกครั้ง
13.173.109
चोरयित्वा पयश्चापि बलाका सम्प्रजायते ॥ १३.१७३.१०९ ॥
ผู้ขโมยนมย่อมเกิดเป็นนกกระเรียน
13.173.110
यस्तु चोरयते तैलं नरो मोहसमन्वितः ।
सोपि राजन्मृतो जन्तुस्तैलपायी प्रजायते ॥ १३.१७३.११० ॥
ชายที่หลงผิดขโมยน้ำมัน โอ พระราชา เมื่อตายแล้วย่อมเกิดเป็นสัตว์ที่ดื่มน้ำมัน
13.173.111
अशस्त्रं पुरुषं हत्वा सशस्त्रः पुरुषाधमः ।
अर्थार्थी यदि वा वैरी स मृतो जायते स्वरः ॥ १३.१७३.१११ ॥
ผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ ซึ่งถืออาวุธฆ่าชายที่ไม่มีอาวุธ ไม่ว่าเพราะต้องการทรัพย์หรือเพราะความเป็นศัตรู เมื่อตายแล้วย่อมเกิดเป็นสัตว์ที่ส่งเสียง คือสวระ
13.173.112
खरो जीवति वर्षे द्वे ततः शस्त्रेण वध्यते ।
स मृतो मृगयोनौ तु नित्योद्विग्नोऽभिजायते ॥ १३.१७३.११२ ॥
ลาอยู่สองปี แล้วถูกอาวุธฆ่า เมื่อตายแล้วย่อมเกิดในครรภ์กวาง อยู่ในความกระวนกระวายตลอดเวลา
13.173.113
मृगो वध्यति शस्त्रेण गते संवत्सरे तु सः ।
हतो मृगस्ततो मीनः सोपि जालेन बध्यते ॥ १३.१७३.११३ ॥
เมื่อผ่านไปหนึ่งปี กวางนั้นถูกอาวุธฆ่า เมื่อกวางถูกฆ่าแล้วก็กลายเป็นปลา และปลานั้นก็ถูกจับด้วยตาข่ายอีกเช่นกัน
13.173.114
मासे चतुर्थे सम्प्राप्ते श्वापदः सम्प्रजायते ।
श्वापदो दशवर्षाणि द्वीपी वर्षाणि पञ्च च ॥ १३.१७३.११४ ॥
เมื่อถึงเดือนที่สี่ ย่อมเกิดเป็นสัตว์ร้าย สัตว์ร้ายมีชีวิตอยู่สิบปี และเสือดาวมีชีวิตอยู่ห้าปี
13.173.115
ततस्तु निधनं प्राप्तः कालपर्यायचोदितः ।
अधर्मस्य क्षयं कृत्वा ततो जायति मानुषः ॥ १३.१७३.११५ ॥
จากนั้นเมื่อถึงความตาย ถูกผลักไปตามวงจรแห่งกาล และเมื่อทำให้อธรรมสิ้นไปแล้ว ย่อมเกิดเป็นมนุษย์อีกครั้ง
13.173.116
स्त्रियं हत्वा तु दुर्बुद्धिर्यमस्य विषयं गतः ।
बहून्क्लेशान्समासाद्य नरकानेकविंशतिम् ॥ १३.१७३.११६ ॥
ผู้มีใจชั่วที่ฆ่าผู้หญิงย่อมไปสู่อาณาเขตของยม หลังจากทนทุกข์มากมาย ย่อมถึงนรกยี่สิบเอ็ดขุม
13.173.117
ततः पश्चान्महाराज कृमियोनौ प्रजायते ।
कृमिर्विंशतिवर्षाणि भूत्वा जायति मानुषः ॥ १३.१७३.११७ ॥
จากนั้น โอ มหาราช ย่อมเกิดในครรภ์หนอน เมื่อเป็นหนอนอยู่ยี่สิบปีแล้ว ย่อมเกิดเป็นมนุษย์อีกครั้ง
13.173.118
भोजनं चोरयित्वा तु मक्षिका जायते नरः ।
मक्षिकासङ्घवशगो बहून्मासान्भवत्युत ॥ १३.१७३.११८ ॥
ผู้ขโมยอาหารย่อมเกิดเป็นแมลงวัน อยู่ใต้อำนาจของฝูงแมลงวันเป็นเวลาหลายเดือน
13.173.119
ततः पापक्षयं कृत्वा मानुषत्वमवाप्नुते ।
भक्ष्यं हृत्वा तु पुरुषो जालपाशः प्रजायते ॥ १३.१७३.११९ ॥
จากนั้นเมื่อทำให้บาปสิ้นไปแล้ว ย่อมได้กำเนิดเป็นมนุษย์ แต่ผู้ชายที่ขโมยอาหารย่อมเกิดเป็นบ่วงตาข่าย
13.173.120
स्वाद्यं हृत्वा तु पुरुषश्चीरपाशः प्रजायते ।
धान्यं हृत्वा तु पुरुषो लोमशः सम्प्रजायते ॥ १३.१७३.१२० ॥
ผู้ชายที่ขโมยอาหารรสอร่อยย่อมเกิดเป็นบ่วงเสื้อผ้า ผู้ชายที่ขโมยธัญพืชย่อมเกิดเป็นสัตว์มีขนหนา
13.173.121
तथा पिण्याकसम्मिश्रमशनं चोरयेन्नरः ।
स जायते भृतिधनो दारुणो मूषिको नरः ॥ १३.१७३.१२१ ॥
ในทำนองเดียวกัน คนที่ลักอาหารซึ่งปนกับกากน้ำมันงา ย่อมเกิดเป็นหนูร้ายกาจ ซึ่งทรัพย์ของมันมีเพียงค่าจ้างเท่านั้น
13.173.122
दशन्वै मानुषान्नित्यं पापात्मा स विशाम्पते ।
घृतं हृत्वा तु दुर्बुद्धिः काकमद्गुः प्रजायते ॥ १३.१७३.१२२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ผู้มีบาปใจ ซึ่งกัดกินมนุษย์อยู่เป็นนิตย์ และผู้มีปัญญาชั่วที่ลักเนยใส ย่อมเกิดเป็นกาก้ามุดกุ
13.173.123
मत्स्यमांसमथो हृत्वा काको जायति। दुर्मतिः ।
लवणं चोरयित्वा तु चिरिकाकः प्रजायते ॥ १३.१७३.१२३ ॥
ผู้ลักเนื้อปลา ผู้มีความคิดชั่ว ย่อมเกิดเป็นกา ส่วนผู้ลักเกลือ ย่อมเกิดเป็นกาชิริกะ
13.173.124
विश्वासेन तु निक्षिप्तं यो विनिह्नोति मानवः ।
स गतायुर्नरस्तात मत्स्ययोनौ प्रजायते ॥ १३.१७३.१२४ ॥
มนุษย์ผู้ปฏิเสธสิ่งที่ฝากไว้ด้วยความไว้วางใจ ลูกรัก ย่อมมีอายุสั้น และเกิดในครรภ์ของปลา
13.173.125
मत्स्ययोनिमनुप्राप्य मृतो जायति मानुषः ।
मानुषत्वमनुप्राप्य क्षीणायुरुपपद्यते ॥ १३.१७३.१२५ ॥
เมื่อได้เข้าสู่ครรภ์ของปลาแล้วตาย มนุษย์ก็เกิดใหม่ ครั้นได้ความเป็นมนุษย์แล้ว ก็เกิดมาพร้อมด้วยอายุที่เสื่อมถอย
13.173.126
पापानि तु नराः कृत्वा तिर्यग्जायन्ति भारत ।
न चात्मनः प्रयाणान्ते धर्मं जानन्ति कञ्चन ॥ १३.१७३.१२६ ॥
ข้าแต่ภารตะ มนุษย์ผู้ก่อบาปย่อมเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน และเมื่อสิ้นการจากไปของตน ก็ไม่รู้จักธรรมเลยแม้สักน้อย
13.173.127
ये पापानि नराः कृत्वा निरस्यन्ति व्रतैः सदा ।
सुखदुःखसमायुक्ता व्यथितास्ते भवन्त्युत ॥ १३.१७३.१२७ ॥
ผู้ที่ก่อกรรมชั่วแล้วชำระล้างเสมอด้วยวัตรต่าง ๆ เหล่านั้น ผู้ประกอบด้วยสุขและทุกข์ ย่อมกลายเป็นผู้เดือดร้อนจริง
13.173.128
अपुमांसः प्रजायन्ते म्लेच्छाश्चापि न संशयः ।
नराः पापसमाचारा लोभमोहसमन्विताः ॥ १३.१७३.१२८ ॥
ย่อมเกิดมาเป็นผู้ไร้ความเป็นชาย และเป็นพวกมิลักขะด้วย ไม่มีความสงสัยเลย มนุษย์ผู้มีความประพฤติชั่ว ประกอบด้วยความโลภและโมหะ ก็เช่นเดียวกัน
13.173.129
वर्जयन्ति च पापानि जन्मप्रभृति ये नराः ।
अरोगा रूपवन्तस्ते धनिनश्च भवन्त्युत ॥ १३.१७३.१२९ ॥
ผู้ที่งดเว้นจากบาปตั้งแต่เกิดเป็นต้นมา เป็นมนุษย์ผู้ไม่มีโรค มีรูปงาม และย่อมกลายเป็นผู้มั่งคั่งจริง
13.173.130
स्त्रियोऽप्येतेन कल्पेन कृत्वा पापमवाप्नुयुः ।
एतेषामेव जन्तूनां भार्यात्वमुपयान्ति ताः ॥ १३.१७३.१३० ॥
แม้สตรีทั้งหลาย ด้วยวิธีเดียวกันนี้ เมื่อทำบาปแล้ว ก็ย่อมได้รับผล พวกนางย่อมถึงฐานะเป็นภรรยาของสัตว์เหล่านั้นนั่นเอง
13.173.131
परस्वहरणे दोषाः सर्व एव प्रकीर्तिताः ।
एतद्धि लेशमात्रेण कथितं ते मयाऽनघ ॥ १३.१७३.१३१ ॥
โทษทั้งปวงในการยึดเอาทรัพย์ของผู้อื่นได้ถูกประกาศไว้แล้ว เรื่องนี้ข้าได้กล่าวแก่เจ้าเพียงเล็กน้อย ข้าแต่ผู้ไร้บาป
13.173.132
अपरस्मिन्कथायोगे भूयः श्रोष्यसि भारत ।
एतन्मया महाराज ब्रह्मणो गदतः पुरा ॥ १३.१७३.१३२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในตอนอื่นของเรื่องเล่า เจ้าจะได้ฟังอีก ข้าแต่มหาราช สิ่งนี้ข้าได้กล่าวไว้ดังที่พระพรหมเคยตรัสไว้แต่เดิม
13.173.133
सुरर्षीणां श्रुतं मध्ये पृष्टश्चापि यथातथम् ।
मयाऽपि तच्च कार्त्स्न्येन यथावदनुवर्णितम्।
एतच्छ्रुत्वा महाराज धर्मे कुरु मनः सदा ॥ १३.१७३.१३३ ॥
สิ่งที่ได้ฟังในท่ามกลางเทพฤๅษี และสิ่งที่ถามกันอย่างเดียวกันนั้น ข้าก็ได้เล่าไว้โดยครบถ้วนและถูกต้องแล้ว ข้าแต่มหาราช เมื่อได้ฟังสิ่งนี้แล้ว จงตั้งใจในธรรมอยู่เสมอเถิด