મહાભારત · અધ્યાય 13.174
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.174.1
अधर्मस्य गतिर्ब्रह्मन्कथिता मे त्वयाऽनघ ।
धर्मस्य तु गतिं श्रोतुमिच्छामि वदतांवर ॥ १३.१७४.१ ॥
હે બ્રહ્મન્, હે નિષ્પાપ, આપે મને અધર્મની ગતિ કહી. હવે ધર્મની ગતિ સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે, હે શ્રેષ્ઠ વક્તા.
13.174.2
कृत्वा कर्माणि पापानि कथं यान्ति शुभां गतिम् ।
कर्मणा च कृतेनेह केन यान्ति शुभां गतिम् ॥ १३.१७४.२ ॥
પાપ કર્મો કરીને લોકો શુભ ગતિ કેવી રીતે પામે છે? આ લોકમાં કરેલા કયા કર્મથી તેઓ શુભ ગતિ પામે છે?
13.174.3
कृत्वा पापानि कर्माणि अधर्मवशमागतः ।
मनसा विपरीतेन निरयं प्रतिपद्यते ॥ १३.१७४.३ ॥
પાપ કર્મો કરીને, અધર્મના વશમાં આવેલો માણસ વિપરીત મનથી નરકને પામે છે.
13.174.4
मोहादधर्मं यः कृत्वा पुनः समनुतप्यते ।
मनःसमाधिसंयुक्तो न स सेवेत दुष्कृतम् ॥ १३.१७४.४ ॥
મોહથી અધર્મ કરીને જે પછી પશ્ચાત્તાપ કરે છે, તેણે મનની સમાધિથી યુક્ત થઈ ફરી દુષ્કૃત્ય ન સેવવું.
13.174.5
यथायथा मनस्तस्य दुष्कृतं कर्म गर्हते ।
तथातथा शरीरं तु तेनाधर्मेण मुच्यते ॥ १३.१७४.५ ॥
તેનું મન પોતાના દુષ્કૃત્યની જેમ જેમ નિંદા કરે છે, તેમ તેમ તેનું શરીર તે અધર્મથી મુક્ત થાય છે.
13.174.6
यदि व्याहरते राजन्विप्राणां धर्मवादिनाम् ।
ततोऽधर्मकृतात्क्षिप्रमपवादात्प्रमुच्यते ॥ १३.१७४.६ ॥
હે રાજન્, ધર્મ કહેનારા બ્રાહ્મણો સમક્ષ જો તે પોતાનો અપરાધ કહે, તો અધર્મથી થયેલા તે દોષથી તે તરત મુક્ત થાય છે.
13.174.7
यथायथा नरः सम्यगध्रममनुभाषते ।
समाहितेन मनसा विमुच्येत तथातथा।
भुजङ्ग इव निर्मोकात्पूर्वभुक्ताज्जरान्वितात् ॥ १३.१७४.७ ॥
મનુષ્ય અધર્મનો જેટલો યથાર્થ સ્વીકાર કરે, તેટલો એકાગ્ર મનથી તે મુક્ત થાય છે; જેમ સાપ જૂની જીર્ણ કાંચળી ઉતારે છે.
13.174.8
दत्त्वा विप्रस्य दानानि विविधानि समाहितः ।
मनःसमाधिसंयुक्तः सुगतिं प्रतिपद्यते ॥ १३.१७४.८ ॥
બ્રાહ્મણને વિવિધ દાન આપીને, એકાગ્ર થઈને, મનની સમાધિથી યુક્ત થઈને મનુષ્ય સદ્ગતિ પામે છે.
13.174.9
प्रदानानि तु वक्ष्यामि यानि दत्त्वा युधिष्ठिर ।
नरः कृत्वाऽप्यकार्याणि ततो धर्मेण युज्यते ॥ १३.१७४.९ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, અકાર્યો કર્યા પછી પણ જે દાન આપીને મનુષ્ય ધર્મ સાથે જોડાય છે, તે દાનો હું કહીશ.
13.174.10
सर्वेषामेव दानानामन्नं श्रेष्ठमुदाहृतम् ।
पूर्वमन्नं प्रदातव्यमृजुना धर्ममिच्छता ॥ १३.१७४.१० ॥
બધાં દાનોમાં અન્ન જ શ્રેષ્ઠ કહેવાયું છે; ધર્મની ઇચ્છા રાખનાર સરળ માણસે પહેલાં અન્ન જ આપવું.
13.174.11
प्राणा ह्यन्नं मनुष्याणां तस्माज्जन्तुश्च जायते ।
अन्ने प्रतिष्ठितो लोकस्तस्मादन्नं प्रशस्यते ॥ १३.१७४.११ ॥
મનુષ્યોનો પ્રાણ અન્ન જ છે; તેથી જ જીવ જન્મે છે. લોક અન્નમાં જ પ્રતિષ્ઠિત છે; તેથી અન્નની પ્રશંસા થાય છે.
13.174.12
अन्नमेव प्रशंसन्ति देवर्षिपितृमानवाः ।
अन्नस्य हि प्रदानेन स्वर्गमाप्नोति मानवः ॥ १३.१७४.१२ ॥
દેવ, ઋષિ, પિતૃ અને મનુષ્યો અન્નની જ પ્રશંસા કરે છે; અન્નદાનથી મનુષ્ય સ્વર્ગ પામે છે.
13.174.13
न्यायलब्धं प्रदातव्यं द्विजातिभ्योऽन्नमुत्तमम् ।
स्वाध्यायसमुपेतेभ्यः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १३.१७४.१३ ॥
ન્યાયથી મળેલું ઉત્તમ અન્ન સ્વાધ્યાયથી યુક્ત દ્વિજાતિઓને પ્રસન્ન અંતરાત્માથી આપવું જોઈએ.
13.174.14
यस्य ह्यन्नमुपाश्नन्ति ब्राह्मणानां शतं दश ।
हृष्टेन मनसा दत्तं न स तिर्यग्गतिर्भवेत् ॥ १३.१७४.१४ ॥
જે અન્ન એકસો દસ બ્રાહ્મણો ખાય છે, તે પ્રસન્ન મનથી આપ્યું હોય તો દાતા તિર્યક યોનિમાં જતો નથી.
13.174.15
ब्राह्मणानां सहस्राणि दश भोज्य नरर्षभ ।
नरोऽधर्मात्प्रमुच्येत योगेष्वभिरतः सदा ॥ १३.१७४.१५ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, દસ હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું જોઈએ; સદા યોગમાં રત માણસ અધર્મથી મુક્ત થાય છે.
13.174.16
भैक्ष्येणान्नं समाहृत्य दद्यादन्नं द्विजेषु वै ।
सुवर्णदानात्पापानि नश्यन्ति सुबहून्यपि ॥ १३.१७४.१६ ॥
ભિક્ષાથી અન્ન એકત્ર કરીને દ્વિજોને અન્ન આપવું જોઈએ; સુવર્ણદાનથી ઘણાં પાપો પણ નાશ પામે છે.
13.174.17
दत्त्वा वृत्तिकरीं भूमिं पातकेनापि मुच्यते ।
पारायणैश्च वेदानां मुच्यते पातकैर्द्विजः ॥ १३.१७४.१७ ॥
આજીવિકા આપનારી ભૂમિનું દાન કરીને માણસ પાપમાંથી પણ મુક્ત થાય છે; વેદોના પારાયણથી દ્વિજ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
13.174.18
गायत्र्याश्चैव लक्षेण गोसहस्रस्य तर्पणात् ।
वेदार्थं ज्ञापयित्वा तु शुद्धान्विप्रान्यथार्थतः ॥ १३.१७४.१८ ॥
લાખ ગાયત્રી જપથી, હજાર ગાયોના તર્પણથી, અને શુદ્ધ વિપ્રોને વેદાર્થ યથાર્થ રીતે સમજાવવાથી...
13.174.19
सर्वत्यागादिभिश्चैव मुच्यते पातकैर्द्विजः ।
सर्वातिथ्यं परं ह्येषां तस्माद्दानं परं स्मृतम् ॥ १३.१७४.१९ ॥
સર્વત્યાગ વગેરેથી જ દ્વિજ પાપોથી મુક્ત થાય છે. તેમના માટે સર્વાતિથ્ય પરમ છે, તેથી દાનને શ્રેષ્ઠ કહેવામાં આવ્યું છે.
13.174.20
अहिंसन्ब्राह्मणस्वानि न्यायेन परिपाल्य च ।
क्षत्रियस्तरसा प्राप्तमन्नं यो वै प्रयच्छति ॥ १३.१७४.२० ॥
બ્રાહ્મણોની સંપત્તિને હાનિ ન કરતાં, ન્યાયપૂર્વક તેનું રક્ષણ કરીને, બળથી મેળવેલું અન્ન જે ક્ષત્રિય દાન કરે છે—।
13.174.21
द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यः प्रयतः सुसमाहितः ।
तेनापोहति धर्मात्मन्दुष्कृतं कर्म पाण्डव ॥ १३.१७४.२१ ॥
વેદમાં વૃદ્ધ દ્વિજોને સંયમપૂર્વક અને એકાગ્રચિત્તે દાન આપવાથી, હે ધર્માત્મા પાંડવ, તે દુષ્કર્મ દૂર થાય છે.
13.174.22
षड्भागपरिशुद्धं च कृषेर्भागमुपार्जितम् ।
वैश्योऽददद्द्विजातिभ्यः पापेभ्यः परिमुच्यते ॥ १३.१७४.२२ ॥
ખેતીથી મેળવેલો, છઠ્ઠા ભાગથી શુદ્ધ કરેલો ભાગ વૈશ્ય દ્વિજાતિઓને આપે તો તે પાપોથી મુક્ત થાય છે.
13.174.23
अवाप्य प्राणसंदेहं कार्कश्येन समार्जितम् ।
अन्नं दत्त्वा द्विजातिभ्यः शूद्रः पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.१७४.२३ ॥
પ્રાણનું સંકટ વહોરીને, કઠોર શ્રમથી સારી રીતે મેળવેલું અન્ન દ્વિજાતિઓને આપીને શૂદ્ર પાપથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત થાય છે.
13.174.24
औरसेन बलेनान्नमर्जयित्वाऽविहिंसकः ।
यः प्रयच्छति विप्रेभ्यो न स दुर्गाणि पश्यति ॥ १३.१७४.२४ ॥
પોતાના બળથી અન્ન મેળવીને, અહિંસક રહીને જે વિપ્રોને આપે છે, તે દુર્ગતિ જોતો નથી.
13.174.25
न्यायेनैवाप्तमन्नं तु नरो हर्षसमन्वितः ।
द्विजेभ्यो वेदवृद्धेभ्यो दत्त्वा पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.१७४.२५ ॥
ન્યાયથી મેળવેલું અન્ન આનંદપૂર્વક વેદવૃદ્ધ દ્વિજોને આપીને માણસ પાપથી મુક્ત થાય છે.
13.174.26
अन्नमूर्जस्करं लोके दत्त्वोर्जस्वी भवेन्नरः ।
सतां पन्थानमावृत्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.१७४.२६ ॥
જગતમાં બળ આપનારું અન્ન દાન કરીને માણસ બળવાન થાય છે; સજ્જનોના માર્ગને અનુસરીને તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
13.174.27
शूद्रान्नं नैव भोक्तव्यं विप्रैर्धर्मपरायणैः ।
आपद्येव स्वदासानां भोक्तव्यं स्वयमुद्यतैः ॥ १३.१७४.२७ ॥
ધર્મપરાયણ બ્રાહ્મણોએ શૂદ્રનું અન્ન કદી ખાવું નહીં; માત્ર આપત્તિમાં, પોતાના દાસોનું અન્ન પોતે તૈયાર થઈને ખાવું.
13.174.28
दानवद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
ते हि प्राणस्य दातारस्तेभ्यो धर्मः सनातनः ॥ १३.१७४.२८ ॥
દાનશીલ પુરુષોએ બનાવેલા માર્ગે જ્ઞાનીઓ જાય છે; તેઓ જ પ્રાણના દાતા છે; તેમને માટે સનાતન ધર્મ છે.
13.174.29
सर्वावस्थं मनुष्येण न्यायेनान्नमुपार्जितम् ।
कार्यं पात्रागतं नित्यमन्नं हि परमा गतिः ॥ १३.१७४.२९ ॥
માણસે દરેક પરિસ્થિતિમાં ન્યાયથી મેળવેલું અન્ન પાત્ર રૂપે આવેલા અતિથિને સદા આપવું; કારણ કે અન્ન જ પરમ ગતિ છે.
13.174.30
अन्नस्य हि प्रदानेन नरो रौद्रं न सेवते ।
तस्मादन्नं प्रदातव्यमन्यायपरिवर्जितम् ॥ १३.१७४.३० ॥
અન્નદાનથી માણસ રૌદ્ર કર્મ કરતો નથી; તેથી અન્યાય રહિત અન્ન જ આપવું જોઈએ.
13.174.31
यतेद्ब्राह्मणपूर्वं हि भोक्तुमन्नं गृही सदा ।
अवन्ध्यं दिवसं कुर्यादन्नपानीयदानतः ॥ १३.१७४.३१ ॥
ગૃહસ્થે સદા બ્રાહ્મણોને પહેલાં ભોજન કરાવવાનો પ્રયત્ન કરવો; અન્ન-પાણીના દાનથી દરેક દિવસ સફળ બનાવવો.
13.174.32
भोजयित्वा दशशतं नरो वेदविदां नृप ।
न्यायविद्धर्मविदुषामितिहासविदां तथा ॥ १३.१७४.३२ ॥
હે રાજન્, વેદવિદો, ન્યાયવિદો, ધર્મવિદ્વાનો અને ઇતિહાસવિદો એવા હજાર લોકોને ભોજન કરાવીને માણસ…
13.174.33
न याति नरकं घोरं संसारांश्च न सेवते ।
सर्वकामसमायुक्तः प्रेत्य चाप्यश्नुते सुखम् ॥ १३.१७४.३३ ॥
તે ભયંકર નરકમાં જતો નથી, સંસારચક્રમાં પડતો નથી; બધી કામનાઓથી યુક્ત થઈને મૃત્યુ પછી પણ સુખ ભોગવે છે.
13.174.34
एवं सुखसमायुक्तो रमते विगतज्वरः ।
रूपवान्कीर्तिमांश्चैव धनवांश्चोपपद्यते ॥ १३.१७४.३४ ॥
આ રીતે સુખથી યુક્ત થઈ, સંતાપરહિત બનીને તે આનંદ કરે છે; રૂપવાન, કીર્તિમાન અને ધનવાન થઈને જન્મે છે.
13.174.35
एतत्ते सर्वमाख्यातमन्नदानफलं महूत् ।
मूलमेतत्तु धर्माणां प्रदानानां च भारत ॥ १३.१७४.३५ ॥
હે ભારત, અન્નદાનનું મહાન ફળ આ બધું તને કહેવામાં આવ્યું; આ જ ધર્મો અને દાનોનું મૂળ છે.